فایل پاورپوینت کامل آثار تعالی معنوی کارکنان نیروی انتظامی بر جامعه اسلامی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آثار تعالی معنوی کارکنان نیروی انتظامی بر جامعه اسلامی :

مقدمه

«تعالی معنوی» یک ضرورت دینی محسوب میشود و قرآن کریم و انبیاء الهی، هم انسانها را بدان فراخوانده اند و اساسا بدون «تعالی معنوی» هدف آفرینش جهان و انسان، حاصل نمیشود.

«تعالی معنوی» غیر از آثار ارزشمند اخروی (باطنی)، دارای آثار دنیوی (ظاهری) فراوانی ازجمله «ایجاد وحدت و توافق و صلح در میان اهل کتاب و مسلمین» است؛ به بیان دیگر وحدت اهل کتاب و مسلمانان جز در پرتو تعالی معنوی آنان حاصل نمی شود (سهرابی و عبدالرحیمی، ۱۳۹۸). قرآن کریم، به ما آموخته است که هم دعا و التجاء و درخواست پیروزی از خدا لازم است؛ و هم صبوری و پایداری در سختی ها: «ربنا أفرغ علینا صبرا» (بقره، ۲۵۰)؛ «عشرون صابرون یغلبوا مائتین» (انفال، ۶۵). بر این اساس، نیروهای باصلابت و متقدر ناجا برای رسیدن به مراتب عالی انسانی، راهی جز رشد وجودی و تعالی معنوی ندارند، به بیان دیگر تنها راه دستیابی آنها به بلندی های هستی، بلند شدن از جهان مادی و حرکت به سوی معنویت است و این امر فقط با رشد وجودی و تحول نفس و تولدهای ثانوی میسر میشود. از مهم ترین وظایف و رسالت های اجتماعی نیروی انتظامی ایجاد آرامش مادی و معنوی در جامعه است. اهمیت این موضوع تا جایی است که در قرآن کریم از وظایف هر حکومت ارتقای آرامش و امنیت در جامعه عنوان شده است:

«و قال لهم نبیهم إن آی ملکه أن یأتیکم التابوت فیه سکین من ربکم وبقی مما ترک آل موسی وآل هارون تحمله الملائک إن فی ذلک لآی لکم إن کنتم مؤمنین» «و پیامبرشان به آنها گفت : «نشان حکومت او، این است که (صندوق عهد) به سوی شما خواهد آمد. (همان صندوقی که) در آن، آرامشی از پروردگار شما، و یادگارهای خاندان موسی و هارون قرار دارد؛ درحالیکه فرشتگان، آن را حمل میکنند. در این موضوع، نشانه ای (روشن) برای شماست؛ اگر ایمان داشته باشید» (بقره، ۲۴۸).

نیروی انتظامی به عنوان بازوی اجرایی در ایجاد امنیت، نقش مهمی در آرامش روانی جامعه دارد. در صورت ایفای صحیح این وظیفه، بسترهای لازم برای استیفای حقوق شهروندان نیز فراهم خواهد شد. یکی از وظایف ذاتی نیروهای انتظامی در بسترسازی لازم برای دستیابی مردم به حقوق قانونی شان است. این دستگاه به عنوان ضابط قضایی واسط میان مردم و حاکمیت است. تعالی معنوی و اخلاقی کارکنان نیروی انتظامی در برخورد با افراد جامعه نقش مستقیمی در قضاوت آنها از حاکمیت دارد (آدینه وند و غنی فتحی، ۱۳۹۴: ۸۱). ازآنجاکه رسیدن مردم به حقوق قانونی خود از کانال های نیروی انتظامی قابل تحقق است، پس باید با استفاده از ظرفیت های دین مبین اسلام به رشد معنوی کارکنان نیروی انتظامی از طریق کارگاه های آموزشی و فرصت های مطالعاتی کمک شود. نیروهای انتظامی با حق الناس مرتبط هستند و مردم را در رسیدن به حقوق خود و احقاق حقشان یاری می نمایند. بی تردید دو حدیث زیر از امام رضا(ع) و امام صادق (ع) درصورتی که نیروهای انتظامی به وظایف انسانی و اسلامی خود آگاهی داشته باشند در مورد آنها مصداق پیدا خواهد کرد:

«إن لله عبادا فی الأرض یسعون فی حوائج الناس هم الآمنون یوم القیام و من أدخل علی مؤمن سرورا فرح الله قلبه یوم القیام» «خداوند بندگانی دارد که در زمین گسترده است برای حاجت ها و گرفتاری های مردم؛ اینها (به واسط خدمتشان) در روز قیامت در امانند؛ و کسی که برای مؤمنان شادی ایجاد کند، خداوند در قیامت قلب او را شاد خواهد کرد» (کلینی، ۱۴۰۷ق : ۱۹۷/۲).

«ما من مؤمن یعین مؤمنا مظلوما الا کان أفضل من صیام شهر و اعتکافه فی المسجد الحرام و ما من مؤمن ینصه أخاه و هو یقدر علی نصرته الا و نصره الله فی الدنیا و الآخره و مامن مومن یخدل أخاه و هو یقدر علی نصرته الا خذله الله فی الدنیا و الآخره» «هیچ مؤمنی نیست که مؤمنی را کمک کند مگر اینکه برای او با فضیلت تر از یک ماه روزه داری و اعتکاف در مسجدالحرام نباشد و هیچ مؤمنی نیست که توان یاری کردن برادر خود را داشته باشد و او را یاری کند مگر آنکه خداوند او را در دنیا و آخرت یاری می کند؛ و هیچ مؤمنی نیست که توانایی یاری کردن برادر خود را داشته باشد و او را به حال خود رها سازد، مگر آنکه خداوند او را در دنیا و آخرت به خود واگذارد» (حر عاملی، ۱۴۰۹ق: ۲۹۲/۱۲).

پیشین تحقیق

درباره تعالی و معنویت تحقیقات متعددی انجام گرفته است؛ برخی از مطالعات مرتبط به موضوع این تحقیق معرفی می شوند:

سهرابی و عبدالرحیمی (۱۳۹۸) در مقاله ای با عنوان «مبانی، ملا کها و راهکارهای تعالی معنوی بر اساس قرآن کریم» تعالی معنوی را به معنای حرکت صعودی و ارتقای درج وجودی و حرکت از سطح وجودی ضعیف تر به سوی «بودن» در سطح وجودی قویتر دانسته اند و به چگونگی و راهکارهای نیل به تعالی معنوی اشاره کرده اند.

عبدی (۱۳۹۷) در مقال «ضرورت تعالی معنوی کارکنان دانشگاه ها» تأثیر معنویت گرایی در حوزه های علمی و پژوهشی را بررسی نموده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که تعالی معنوی نیروهای دانشگاه باعث افزایش صداقت، اعتماد، تعهدکاری، رضایت شغلی، خلاقیت، انگیزش، هماهنگی سازمانی کارکنان وبهبودعملکردایشان می شود.

قادری نیا (۱۳۹۳) در مقاله ای با عنوان «بررسی نقش مقررات آیین نامه انضباطی نیروهای مسلح در رشد و تعالی معنوی کارکنان» اجرای آموزه ها و تعلیمات دینی در سازمان های کشور را، نیازمند تدوین قوانین و مقررات جامع و دقیقی دانسته است و به لزوم توجه خاص به ایجاد نظم و رشد معنوی کارکنان نیروهای مسلح اشاره نموده است. وی هدف این پژوهش را تحلیل موادی از آیین نام انضباطی دانسته است که مربوط به ایجاد معنویت و تعالی معنوی در کارکنان نیروهای مسلح است.

در رسال دکتری «بررسی جایگاه معنویت قدسی در مدیریت سازمانی از دیدگاه قرآن» نوشت علی رضا نوبری (۱۳۹۳) معنویت دارای ابعاد رفتاری، گفتاری و اعتقادی دانسته شده است؛ در این پژوهش با ارائ نظری امر جامع در معرفی سازمان الهی، نشان داده است که معنویت باید در هم عرصه های سازمان اعم از برنامه ریزی، رهبری و اعضای آن در شکل های فردی و جمعی وجود داشته باشد تا ثمرات آن مشاهده شود.

از کتاب های مرتبط با پژوهش حاضر، می توان به «راهبردهای تعالی معنوی انسان در قرآن» اثر ابوالقاسم بخشیان (۱۳۹۳) اشاره کرد. نویسنده هر عاملی را که به نحوی در شکوفاسازی استعدادهای مثبت فطرت انسانی یا در تعدیل و کنترل صفات منفی مؤثر واقع گردد، از راهبردهای تعالی و رشد انسان به شمار آورده است. در نگاه کلی به این مجموعه، نتیجه گیری در دو فراز با ارائ مدل انجام گرفته است؛ فراز اول: رابط راهبردها با تعالی معنوی انسان. فراز دوم: رابطه متقابل بینش، گرایش و کنش.

رشیدزاده (۱۳۹۲) در مقال «ماهیت و عوامل تعالی معنوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر اندیشه های مقام معظم رهبری» به بررسی تعالی معنوی نیروهای مسلح پرداخته است. این مقاله اگرچه دارای چارچوب نظری است، اما در آن به راهکارهای تعالی معنوی سازمانی به طور کامل پرداخته نشده است.

جعفری شورگل (۱۳۹۲) در مقال «تأملی بر معنویت سازمانی با رویکرد اسلامی» معنویت را از لحاظ نقش بازدارندگی آن از آسیب ها و هنجارشکنی ها و نقش برانگیزانندگی آن در جهت سودرسانی و خدمت بیشتر به جامعه، موردبررسی قرار داده است.

عبدالملکی و دامادی (۱۳۹۰) در مقاله ای با عنوان «بررسی نقش و کارکرد رهبری معنوی در تقویت منابع انسانی ناجا» به این نتیجه رسیده اند که معنویت در کشورهای اسلامی ازجمله ایران می تواند نقش اصلی در صحت عمل و کارایی کارکنان داشته باشد. در این مقاله راهکارهای تعالی معنوی سازمانی به طور کامل موردبررسی قرار نگرفته است.

بختیاری (۱۳۸۷) در مقاله ای با عنوان «میزان تأثیر معنویت بر توانمندسازی فرماندهان و مدیران میانی ناجا» به بررسی میزان تأثیر عوامل معنوی (معرفت دینی، ایمان و بصیرت) بر توانمندسازی فرماندهان و مدیران میانی ناجا پرداخته است. وی در کنار مطالعات کتابخانه ای برای بررسی رابط توانمندسازی و معنویت و تعیین مؤلفه های آن، تعداد ۵۸۹ نفر از فرماندهان را به عنوان نمونه های تحقیق انتخاب کرده و از طریق پرسش نامه به بررسی موضوع پرداخته است. نتیج این تحقیق بدین شرح منتشر شده است: ایمان (با میانگین ۹۰/۳۲)، معرفت دینی (با میانگین ۸۴/۴۹) و بصیرت (با میانگین ۸۱/۹۹) بر توانمندسازی فرماندهان و مدیران میانی ناجا تأثیر داشته اند.

در یک نگاه کلی، مشاهده می شود که در هم این مطالعات، نقش تعالی معنوی کارکنان ناجا بر جامع اسلامی مغفول مانده است. با نگاه کاربردی به نقش معنویت در ارتقای فردی و شغلی نیروهای انتظامی و انعکاس مستقیم آن در جامع اسلامی، این مقاله می تواند یک کار نو و قابل استفاده باشد.

مفهوم و مصداق تعالی معنوی

تعال (به فتح لام) فعل امر است از تفاعل؛ یعنی «بیا بالا». اصلش آن است که کسی از بالا کسی را که در پایین است ندا کند و بگوید «تعال». لفظ «تعالوا» هفت بار در قرآن آمده است. «علی» صیغ مبالغه و به معنی بسیار برتر و بسیار رفیعالقدر است. «أعلی» یعنی بالاتر و برتر که هم در علو مکانی و هم در علو مقامی (مکانتی) به کار می رود. «متعال» به معنی رفیع المقام و عالی است» (قرشی، ۱۳۷۱: ۳۹/۲). تعالی در این مقاله به معنای رشد معنوی و رسیدن به شکوفایی و طی مراحل کمال روحانی آمده است.

تعالی هم در حوزه فردی و هم در حوزه اجتماعی مصداق دارد. انسان به عنوان یک موجود اجتماعی هم می تواند به تعالی فردی برسد و هم به تعالی اجتماع خود کمک کند. درهم تنیدگی این دو موضوع به حدی است که به رغم استقلال شخصیتی افراد، پیوند عمیقی نیز میان فرد با اجتماع وجود دارد و لاجرم رشد هر بخش تأثیر زیادی بر بخش دیگر خواهد گذاشت. به همین دلیل نمی توان فرد و اجتماع را از هم تفکیک کرد، چراکه قطعا در اجتماعی که افراد آن به رشد اخلاقی و معنوی رسیده باشند، روابط اجتماعی و مناسبات اجتماعی نیز رشد می کند و جامعه به سمت مدین فاضله حرکت خواهد کرد. مدین فاضله و آرمان شهر در فلسف اسلامی ناظر به رشد توأمان فرد و جامعه در ابعاد مادی و معنوی است. به همین دلیل تأکید قرآن بر تعالی فردی به دلیل تأثیر آن بر زندگی اجتماعی است که به شدت مورد تأیید و توجه قرآن و دین مبین اسلام است. به دلایل فوق لازم است که اوصاف و ویژگی های اهل ایمان در قالب صفات فردی و صفات اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. پایبندی و رعایت این توصیه ها منجر به تعالی معنوی کارکنان نیروی انتظامی و رشد جامع اسلامی خواهد شد.

آثار تعالی معنوی کارکنان ناجا

افزایش اعتماد عمومی نسبت به نیروی انتظامی

از ثمرات و برکات تعالی معنوی سازمانی کارکنان ناجا، افزایش اعتماد عمومی به کارایی نیروی انتظامی و به تبع آن افزایش اعتماد عمومی به حاکمیت اسلامی است. این نهاد به عنوان یکی از مهم ترین مجریان قانون و برقرارکنندگان نظم و امنیت اجتماعی، پیوسته در ارتباط و تعامل با مردم است. عامل بین نیروهای پلیس و افراد جامعه نیاز به اعتماد متقابل دارد.

یکی از مهم ترین حقوق متقابل مردم و نیروی انتظامی، حق اعتماد مردم به پلیس و حمایت مردم از پلیس است. با توجه به دغدغه های مربوط به حفظ نظم و کنترل اجتماعی در جامع مدرن، اعتماد عموم مردم به پلیس از اهمیت ویژه ای برخوردار است. همان گونه که نیروی های انتظامی متکفل امنیت مردم هستند و مردم اجرای امنیت و عدالت را از آنان انتظار دارند، اطمینان و اعتماد مردم به پلیس به واسطه تعالی معنوی نیروهای انتظامی حاصل می شود.

همان گونه که گفته شد نیروهای انتظامی و مردم، حقوق متقابلی نسبت به هم دارند. نیروی انتظامی به عنوان بازوی اجرایی نظام، متعهد به احقاق حقوق مردم است. امام علی(ع) به عنوان حاکم اسلامی حقوق متقابل مردم و حکومت را چنین مطرح نموده اند:

«أیها الناس إن لی علیکم حقا و لکم علی حق فأما حقکم علی فالنصیح لکم و توفیر فیئکم علیکم و تعلیمکم کیلا تجهلوا و تأدیبکم کیما تعلموا و أما حقی علیکم فالوفاء بالبیعه و النصیحه فی المشهد و المغیب و الإجاب حین أدعوکم و الطاع حین آمرکم» «ای مردم، مرا بر شما حقی است و شما را بر من حقی است. حقی که شما به گردن من دارید، اندرز دادن و نیکخواهی شماست و غنائم را به تمامی، میان شما تقسیم کردن و تعلیم دادن شماست تا جاهل نمانید و تأدیب شماست تا بیاموزید. حقی که من به گردن شما دارم، باید که در بیعت وفادار باشید و در روبه رو و پشت سر نیکخواه من باشید و چون فرا میخوانمتان به من پاسخ دهید و چون فرمان میدهم فرمان برید» (نهج البلاغه، خطب ۳۴).

به طور طبیعی وقتی که یک مأمور نیروی انتظامی به تعالی معنوی توجه ویژه ای داشته باشد؛ نحوه برخورد، و حتی وجدان کاری او نیز مضاعف می شود. این موضوع می تواند نگرش مردم به پلیس را اصلاح کند و باعث جلب محبت عمومی نسبت به نظام شود. رأفت و مهرورزی متقابل کارکنان ناجا و مردم، از ثمرات مستقیم تعالی معنوی در نهادهای انتظامی است.

قرآن کریم میفرماید:

«فبما رحم من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم واستغفر لهم و شاورهم فی الأمر فإذا عزمت فتوکل علی الله إن الله یحب المتوکلین» «به (برکت) رحمت الهی، در برابر آنان [مردم ] نرم (و مهربان) شدی! و اگر خشن و سنگدل بودی، از اطراف تو، پراکنده میشدند. پس آنها را ببخش و برای آنها آمرزش بطلب! و در کارها، با آنان مشورت کن! اما هنگامی که تصمیم گرفتی، (قاطع باش! و) بر خدا توکل کن ! زیرا خداوند متوکلان را دوست دارد.» (آل عمران، ۱۵۹).

«فاعف عنهم واستغفرلهم» سفارش درباره خوش رفتاری با مردم است. پرهیز از بدبینی و گفتار ناروا و طلب عفو و آمرزش از توصیه هایی است که به پیامبر شده است. پس این گونه برداشت می شود که در قبول توبه و پشیمانی از گناه، رضایت صاحب حق از شروط مهم است (حسینی همدانی، ۱۴۰۴ق: ۲۴۴ /۳). پیامبر اکرم (ص) درباره برخورد با مردم فرمود: «من سر مؤمنا فقد سرنی و من سرنی فقد سر الله» «هر کس مؤمنی را خوشحال کند مثل این است که مرا خوشحال کرده است و هر کس سبب خوشحالی مرا فراهم کند مثل این است که سبب خوشحالی خداوند را فراهم کرده است» (کلینی، ۱۴۰۷ق: ۱۸۹/۲). کارکنان نیروی انتظامی که محل رجوع مردم هستند، درصورت رفع گرفتاری از مردم و ایجاد امنیت اجتماعی، موجب شادی آنها می شوند و درنتیجه شادی خداوند و پیامبر اکرم را نیز فراهم می کنند. امام علی (ع) می فرماید: «سلام الدین و الدنیا فی مداراه الناس» «سلامت دین و دنیا در مدارا با مردم است» (تمیمی آمدی، ۱۳۶۶: ۴۴۵). امام صادق (ع) فرموده اند: «گشاده رویی، نزد خدا پاداش دارد، و همچنین رفع گرفتاری از او پاداشی دیگر نزد خدا دارد و عبادتی محبوب تر از خوشحال کردن مؤمن نزد خداوند وجود ندارد» (حر عاملی، ۱۴۰۹ق : ۳۴۹/۱۶).

افاض برکات مادی و معنوی در سای نعمت امنیت

از ثمرات و برکات تعالی معنوی سازمانی کارکنان ناجا، علاوه بر آثار عینی اجتماعی، افاض برکات مادی و معنوی به جامعه اسلامی است. شرط نخست هر خیر و برکتی در جامعه، وجود نعمت امنیت است. در قرآن کریم آمده است:

«و ضرب الله مثلا قری کانت آمن مطمئن یأتیها رزقها رغدا من کل مکان فکفرت بأنعم الله فأذاقها الله لباس الجوع والخوف بما کانوا یصنعون» (نحل، ۱۱۲) «و خدا بر شما حکایت کرد و مثل آورد مثل شهری را که در آن امنیت کامل حکمفرما بود و اهلش در آسایش و اطمینان زندگی می کردند و از هرجانب روزی فراوان به آنها می رسید تا آنکه اهل آن شهر نعمت های خدا را کفران کردند، خدا هم به موجب آن کفران و معصیت، طعم گرسنگی و بیمناکی را به آنها چشانید و چون لباس، سراپای وجودشان را پوشاند».

در این آی شریفه به ارتباط نیازهای مهم بشر که بسیار مهم و حیاتی هستند، یعنی امنیت (کانت آمن مطمئنه) و تضمین روزی مردم (یاتیها رزقها من کل مکان) اشاره شده است که نشان دهنده اهمیت امنیت است. از تفسیر راهنما در مورد این آیه چنین برمی آید که آرامش اجتماعی، از نعمت های مهم الهی است: «قریکانت آمنمطمئنیأتیهارزقهارغدامن کل مکان فکفرت بأنعم الله»شکوفایی اقتصادی جامعه وداشتن مبادلات گسترده تجاری،نعمتی خداوندی است «قریکانت آمنمطمئنیأتیهارزقهارغدا من کل مکان فکفرت بأنعم الله»(رفسنجانی، ۱۳۸۶: ۹/ ۳۹۷). د