فایل پاورپوینت کامل آداب مهمانی در اسلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آداب مهمانی در اسلام :

ضیافت و مهمانی دو طرف دارد: یکی مهمان می شود، دیگری میزبان است. یکی بر سر سفره دیگری می نشیند و طعام می خورد، دیگری سفره می گسترد و اطعام می کند. لذت یکی در غذا خوردن است، و دیگری در طعام دادن. در بخش گذشته، اصل مهمانی و ضیافت و مواردی را که در اسلام، توصیه به مهمانی دادن شده است، بحث کردیم و با میزبانان سخن گفتیم. در این قسمت، بیشتر سخن با مهمان است و آداب مهمانی رفتن.

مهمان یا دردسر؟

در فرهنگ دینی ما، مهمان حبیب خدا و مایه برکت است، هدیه ای از سوی پروردگار و عامل افزایش رزق و سبب آمرزش گناهان صاحبخانه و سبب نزول مغفرت الهی است. اینها همه بجا و درست، چرا که فرموده معصومین و تعالیم مکتب است. اما در همین جا «هزار نکته باریکتر ز مو» وجود دارد که اگر مهمانی رفتن ما سبب زحمت و رنجش صاحبخانه شود و او را به درد سر بیندازد، آن وقت چه؟ باز هم رحمت است؟!

البته همه یکسان نیستند و روحیه ها متفاوت است. بعضیها آمادگی پذیرش مهمان ندارند. برخی از وضع مالی مناسبی برای مهمان نوازی و خرج ضیافت برخوردار نیستند. بعضی از نظر جا و منزل و امکانات پذیرایی آبرومندانه از مهمان در مضیقه و فشارند. بعضیها اشتغالاتی دارند که مهمانی مزاحم وقت و یا کارشان خواهد شد. اینجاست که خود مهمان باید مراعات حال طرف را بکند، انتظار بیش از حد نداشته باشد، بی خبر و بی دعوت نرود، دیروقت و نابهنگام بر سر صاحب منزل فرود نیاید و او را به تکلف و زحمت نیفکند (البته فرودهای اضطراری مستثنی است!. . . )

مهمان، حبیب خدا و مایه برکت، هدیه ای از سوی پروردگار، عامل افزایش رزق، سبب آمرزش گناهانِ صاحبخانه و سبب نزول مغفرت الهی است. سفارش معاشرتی قرآن به مؤمنان در باره ادبِ مهمان شدن در خانه پیامبر(ص) چنین است: «ای کسانی که ایمان آورده اید!بدون اذن و اجازه و دعوت برای طعام، وارد خانه پیامبر نشوید، و هر گاه دعوت شدید، داخل شوید، و چون غذا خوردید، پخش شوید (و بروید) و برای حرف زدن (و گپ زدن) ننشینید، این کار شما سبب اذیت پیامبر است و از شما خجالت می کشد، ولی خداوند از گفتن حق، حیا نمی کند!»(۱)در مهمانی اگر آداب و سنن اسلامی مراعات شود، دیگر مهمان، اسبابِ زحمت و بار خاطر نخواهد شد، بلکه مایه برکت و سبب خوشحالی خواهد بود و از همین جاست که به مسأله «تکلف» برمی خوریم که پیامدهای بدی دارد و مایه تلخ کامی هایی در زندگی است.

«تکلّف» یا «ماحضر»؟

در مثلهای زیبای فارسی است که: «رسیده، رسیده خورَد»، یا اینکه: «مهمان، هر که باشد، در خانه هر چه باشد». (۲)چیزی به نام «حفظ آبرو» یا «حیثیت»، برای برخی چنان تکلّف آور و مشقّت بار است که برای آن خود را به زحمتهای بسیار دچار می کنند و به هر قیمتی شده از مهمان پذیرایی می کنند، مبادا که آبرویشان برود. البته توقعات نابجای برخی مهمانان هم در این مسأله دخالت دارد.

اگر نه مهمان توقع زیادی داشته باشد و نه میزبان خود را به زحمت و تکلّف بیندازد، در این صورت دوستیها و رفت و آمدها تداوم می یابد. رفت و آمدهای تکلّف آور، سبب کاهش رفت و آمدهاست. این گونه مهمان که میزبان را به «تکلّف» و زحمت می افکند، نه تنها رحمت نیست که شوم است. اگر میان مردم و خویشاوندان صفا و صداقت و صمیمیت باشد و مهمانی از راه برسد و دیروقت یا نابهنگام باشد، باید به هر چه که «هست» قناعت کرد. نه مهمان توقع زیادی داشته باشد و نه صاحبخانه خود را به دردسر بیفکند. در این صورت، دوستیها و رفت و آمدها تداوم می یابد. اما رفت و آمدهای هزینه ساز و خرج تراش و تکلّف آور، سبب کاهش دید و بازدیدها و مهمانیها و موجب قطع رابطه ها یا کاهش و سردی آن می گردد. درسی از امیر مؤمنان(ع) بیاموزیم:

مردی حضرت علی(ع) را به خانه دعوت کرد. حضرت فرمود: به سه شرط می آیم. آن مرد پرسید: آن شرایط چیست؟ امام پاسخ داد: یکی اینکه از بیرون خانه چیزی برایم تهیه نکنی. دوم آنکه آنچه را در خانه داری، پنهان و ذخیره نسازی (هر چه داری بیاوری). سوم آنکه به خانواده ات اجحاف و فشار وارد نیاوریحضرت قبول کرد و مهمانِ خانه او شد. (۳)این حدیث، درسهای عظیم و نکات ظریفی را بیان می کند. بعضیها به خانواده و همسر خویش زحمت بسیار می دهند و تهیه بساط و مواد یک سفره و پخت و پز را به او تحمیل می کنند تا یک مهمانی آبرومند بر پا شود. زحمتش را خانم می کشد، ولی پُزش را آقا می دهد. این نوعی ستم به خانواده است و روا نیست که از سوی مرد انجام گیرد. در مهمانی رفتن، هم مهمان نباید متوقع باشد که برای او چنین و چنان کنند و به «ماحَضَر» هر چه که موجود است قانع باشد، و هم صاحبخانه خرجی را بر خود و رنجی را بر عیال، تحمیل نکند. رسول خدا(ص) فرمود: مهمان تا دو شب مورد اکرام و پذیرایی قرار می گیرد. اگر شب سوم فرا رسید، دیگر او از اهل خانه محسوب می شود، هر چه که بود، می خورد. (۴)

صدف گلی رنگم

به یاد و برای تمام بچه های یتیم بالا سرم، توی آسمان، ابرها بهم می آیند و بزرگ می شوند. می آیند که نرم نرمک خودشان را پایین بکشند. سرما همه را تارانده، تای کلاهم را باز می کنم و گوشهایم را می پوشانم. خرت و خروت کفشهایم روی برف را می شنوم. بی اختیار آمده ام. دست خودم نیست. کوچه را از نظر می گذرانم. قلبم در طپش است. در نور بامدادی زمستان صدفی گلی رنگ و شفاف را در جستجویم. صدف را می بینم. تک و تنها از گزش سرما به کنجی پناه گرفته است. متوجهم می شود. نگاهش تمام بدنم را می لرزاند و رعشه ام می گیرد. چه هیکلی دارد، نحیف و بی رمق. صورتی کوچک و بی گوشت و خسته، چه لباسهایی دارد، این ژنده پوش. نزدیکش می شوم. مژگان برگشته اش را بر هم می فشارد. منتظر می مانم. اما اشکی نمی ریزد. به خانه دیگری چنان وارد نشوید و مهمان نروید که چیزی نداشته باشند تا خرج و انفاق کنند. (۵) این برای حفظ آبرو و عزت صاحبخانه است که نزد مهمان شرمنده و سرافکنده نشود. در ضرب المثلهای فارسی است که: «مهمان دیروقت (یا: ناخوانده) خرجش به پای خودش است».

سلمانی و مسلمانی

روش مسلمانی را باید از حضرت «سلمان» آموخت که اهل قناعت و ساده زیستی بود و پرهیز از تکلف و تجمل. از این رو سلمان فارسی در فضیلتها و ارزشها از «اهل بیت» به شمار می آمد. (سلمان منّا اهل البیت). باری، نقل خاطره ای از سلمان مناسب این بحث است: * مهمان خوب کسی است که وقتی به خانه کسی می رود، بخصوص اگر بدون اطلاع قبلی باشد، همانجا که کفشهایش را از پا درمی آورد، توقع و انتظار را هم از خود جدا کند و بیرون در بگذارد و وارد شود،