بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل – آغاز ظهور شیعه و حکومت آنان در مصر ( فاطمیون ) :

فاطمیون درمصر

فاطمیون مانند آل بویه گروه های مختلف در مصر و آفریقا و مغرب و شام و عراق وجزیره العرب و جاهای دیگر – تسلط داشته و سرگذشتهای زیادی دارند که ما مختصرا به آن می پردازیم

دولت فاطمی در مصر

از سال های اول حکومت در شمال آفریقا، فاطمیان قصد تصرف مصر را داشتند. عبیدالله المهدی در سال و هجری قمری به مصر حمله کرد اما موفق نشد آن را به دست آورد. درباره اوضاع آشفته اجتماعی مصر در اواخر عصر اخشیدی به افزایش فعالیت داعیان فاطمی اشاره شده است؛ پس از مرگ کافور اخشیدی، وزیر جعفر بن فرات حکومت را به دست گرفت و در همین هنگام با کاهش آب نیل و گرانی اجناس عده ای از مصریان به المعز فاطمی نامه نوشتند و خواستار ورود او به مصر شدند. اما به نظر طاهری ناصری دلیلی مهم تر وجود داشته است؛ که می توان به تحرکات ناوگان روم در آب های شمال آفریقا و نگرانی خلیفه از توطئه امویان اندلس اشاره کرد. [] در سال هجری ابوالقاسم، ولیعهد فاطمیان و فرزند عبدالله به مصر حمله کرد و اسکندریه، فیوم و بخش هایی از صعید مصر را به تصرف خود درآورد اما با ورود نیروهای مونس خادم، فرمانده ترک عباسی به مصر، سپاه فاطمی عقب نشینی کرد.

خلافت فاطمی سلسله ای است که از سال م به مدت تقریبی دو قرن (تا سال م بر بخش بزرگی از شمال آفریقا و خاورمیانه و دریای مدیترانه حکومت کرد. خلفای فاطمی پیشوایان شیعه اسماعیلی نیز بودند و نام سلسله آنان به نام فاطمه، دختر محمّد پیامبر مسلمانان، نامگذاری شده بود. آنان در قسمت مدیترانه ای خاورمیانه، بمدت بیش از دو قرن مؤسسِ دولتی بودند که به گسترشِ علم، هنر و بازرگانی علاقه فراوان نشان می داد. قاهره پایتختِ مصر، توسط فاطمیان پایه گذاری شد. امپراتوری آنها یعنی بخش اولیه تاریخ اسماعیلی، تقریباً از ابتدای اسلام تا قرن یازدهم را در بر می گیرد. نخستین خلیفه فاطمی عبیدالله المهدی و سه خلیفه فاطمی دیگر، یعنی القائم و المنصور و المعز لدین الله نام داشتند.

خلافت فاطمی در سال م در شمال آفریقا بنیان نهاده شد و به زودی به سیسیل، مصر، فلسطین و سوریه گسترش یافت و در دوران حکومت هشتمین خلیفه فاطمی، المستنصربالله (وفات م) به اوج قدرت خود رسید. در طول این دوره حدوداً دو قرنی، فاطمیان یک حکومت مرفّه همراه با شادابی عقلانی، اقتصادی و فرهنگی قابل ملاحظه ای را پدیدآوردند.

فاطمیان خاندانی که در سال های تا قمری بر مناطق وسیعی از سرزمین های غرب جهان اسلام فرمان می راندند و با عنوان عبیدیان نیز شناخته می شوند. فاطمیان، شیعیان اسماعیلی بودند و در رقابت با خلافت عباسی، خود را خلفای بر حق می دانستند. حکومت فاطمیان در آغاز در مراکش کنونی تاسیس شد. آنان پس از مدتی بر سراسر شمال افریقا و مصر و شام و یمن غلبه یافتند و نفوذ خود را تا حجاز گستراندند و بر بخش هایی از دریای مدیترانه حاکم شده و سیسیل را تصرف کردند.

در شعبان سال هجری المعز لدین الله به مصر رفت و در رمضان سال هجری در قصر مصر مستقر شد. وی به گسترش اسماعیلیه در مصر پرداخت. المعز ابتدا پسرش عبدالله را به جانشینی خود برگزید اما وی درگذشت و خلیفه، نزار را ولیعهد خود معرفی کرد. ابومنصور نزار العزیزبالله در سالگی به خلافت رسید و تا سال هجری حکومت کرد؛ در زمان او سرزمین های مختلف از جمله شام، یمن، حجاز و سرزمین های واقع میان اقیانوس اطلس در دست فاطمیان بود. نزار همانند پدرش به یاری جوهر و قاضی نعمان عقاید اسماعیلیه را گسترش داد و سلطه فاطمی ها را به اوج خود رساند. پس از او الب تکین فرمانده ترک به دمشق حمله کرد و نام خلیفه فاطمی را از خطبه حذف کرد و به نام خلیفه عباسی خطبه خواند. العزیزبالله به مدت سال با وی درگیر بود تا موفق شد فاطمیان را دوباره بر شام مسلط کند؛ در دوره او برای نخستین بار مصریان سوگوار عاشورا شدند و این مراسم تا پایان عصر فاطمیان پابرجا بود. [ناصری طاهری، فاطمیان در مصر، –. ]

دوران طولانی حکومت فاطمیان به ترویج و تقویت مذهب تشیع در شمال افریقا بخصوص کشور مصر انجامید. در این دوران مراکز بزرگی مانند جامع الازهر برای آموزش علوم اسلامی با گرایش اسماعیلی تاسیس شد و آثار مهم این مذهب نگاشته شد. فاطمیان در دوره حکومت خود با استفاده از نهاد دعوت و ارسال داعیان (مبلغان مذهب اسماعیلی) متعدد به سرزمین های دور و نزدیک موفق به رواج تشیع اسماعیلی در نقاط مختلفی از جهان اسلام مانند یمن، هند و مناطق شرقی ایران شدند.

دوره مصر

با ورود به مصر، سیاست مذهبی فاطمیان بر اساس آزاد گذاشتن غیر اسماعیلیان در اجرای شعائر خود و نیز ترویج تدریجی مناسک اسماعیلی ادامه یافت. [] با این حال مظاهر اندیشه و عمل اسماعیلی در مناطقی که فتح می شد به اجرا در می آمد. مانند خطبه خواندن به نام ائمه و تغییر در اذان یا اجرای مناسکی مانند مراسم خاک سپاری مطابق با عقیده شیعه.

اختلاف در نسب خلفای فاطمی

درباره نسب خلفای فاطمی اختلاف نظرها بسیار بوده است. عبیدالله المهدی خود را از نسل عبدالله پسر امام جعفر صادق(ع) می دانست در حالی که امامان اسماعیلی از نسل محمد بن اسماعیل، دیگر فرزند امام صادق، بودند. برای اصلاح اختلاف نسب خلفای فاطمی -فرزندان عبیدالله مهدی- با امامان پیشین اسماعیلی، بعدها برخی از فاطمیان مدعی شدند که خلیفه دوم فاطمی پسر عبیدالله نبود بلکه از نسل محمد بن اسماعیل بود. خلیفه دوم فاطمی محمد نام داشت و کنیه اش ابوالقاسم بود و به لقب القائم خوانده می شد. بعدها در زمان المعز خلیفه چهارم فاطمی، فاطمیان راه دیگری برای حل این مشکل برگزیدند، آنان اعلام کردند که عبیدالله مهدی از نسل محمد بن اسماعیل بوده و از روی تقیه خود را از نسل عبدالله افطح معرفی می کرده است و نسبش چنین بوده است: عبیدالله بن حسین بن احمد بن عبدالله بن محمد بن اسماعیل بن جعفر الصادق. بدین ترتیب فاطمیان مدعی شدند که نسبشان به محمد بن اسماعیل می رسد. [ مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص-؛ ناصری طاهری، فاطمیان در مصر، ش، ص-]

زمینه ها و پیدایش عبیدالله مهدی نخستین خلیفه فاطمی

در مورد شخصیت عبیدالله المهدی نخستین خلیفه فاطمی اختلاف بسیار است. برخی وی را از نسل محمد بن اسماعیل بن جعفر می دانند و در مقابل برخی نسبت وی را به امام جعفر صادق(ع) کذب می شمرند. [در این باره ن. ک به: ابن الاثیر، الکامل فی التاریخ، ق، ج، ص] عبیدالله در پی ادعای امامت با مخالفت عوامل خلافت عباسی و سایر گروه های اسماعیلی از جمله قرامطه مواجه شد و مورد تعقیب آنان قرار گرفت. [دفتری، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ش، ص. ] زکرویه بن مهرویه یکی از داعیان اسماعیلی در شام قیام کرد و مناطقی از شام را تصرف کرد و به دنبال دستگیری عبیدالله برآمد. بدین ترتیب عبیدالله از شام خارج شد و به فلسطین، مصر، طرابلس و سپس مغرب سفر کرد و در سجلماسه به دست حکومت بنی مدرار(-ق. ) دستگیر و بازداشت شد. ( ابن الاثیر، الکامل فی التاریخ، ق، ج، ص؛ دفتری، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ش، ص] ابوعبدالله شیعی به سال به سجلماسه رسید و با شکست حاکم، عبیدالله مهدی را از حبس رهانیده و به خلافت گماشت و بدین ترتیب عبیدالله مهدی نخستین خلیفه فاطمیان شد.

در زمان عبیدالله شهر مهدیه، که امروزه در تونس واقع شده، به عنوان مرکز حکومت فاطمیان ساخته شد. این شهر در شبه جزیره ای ساخته شد که تنها از یک سو به خشکی پیوسته بود و با دیواری مستحکم محافظت می شد. عبیدالله مهدی، اندکی بعد ابوعبدالله شیعی و برخی از سران قبیله کتامه را به قتل رساند و قدرت را به طور کامل از آن خود کرد. [ مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص-]

سیاست مذهبی فاطمیان

سیاست مذهبی فاطمیان، هر چند در دوره های مختلف حکومت طولانی آنان و متناسب با اندیشه های هر یک از خلفا، تغییرات زیادی داشت اما به طور کلی همراه با مدارا و تسامح بود. طبیعی است که فاطمیان اسماعیلی مذهب به گسترش تشیع در قلمرو حکومت خود می پرداختند و برای این مقصود از ایجاد نهادهای دینی و تبلیغی، رواج آیین های شیعی و حمایت از علمای شیعه بهره می بردند و گاه نیز به ایجاد محدودیت هایی برای اهل سنت دست می زدند؛ اما در بیشتر دوره حکومت فاطمیان، اهل سنت آزادانه به زندگی و فعالیت دینی و اجتماعی خود مشغول بودند. هر یک از مذاهب قاضی خود را داشتند و قاضی القضات بسیاری از شهرها و منانق سنی مذهب بودند[] و در اجرای احکام بر اساس مذهب خود عمل می کرد

فاطمیان بعد از غلبه بر مصر مرزهای غربی و شمالی

هنگامی که معز قصد سفر به مصر کرد و بدین ترتیب پایتخت فاطمیان از مهدیه به قاهره انتقال یافت، بلکین بن زَیری، رئیس قوم صنهاجه را که از سردارانش بود، جانشین خود بر افریقیه و مغرب کرد و او را در قیروان بر تخت نشاند و به او لقب ابوالفتوح داد(ابن خلدون، تاریخ، ج، ص]] بدین ترتیب حکومت بر مغرب، به خاندان بنی زَیری واگذار شد که کم کم بر قدرتشان افزودند و به استقلال بر مغرب حکومت کردند. [معزی، تاریخ حمدانیان و فاطمیان، ش، ص

در مرزهای شمالی، روابط فاطمیان با امویان اندلس (-)، بیشتر اوقات با کمشکش و دشمنی و رویارویی نظامی در نقاط مرزی افریقا و اندلس همراه بود. امویان از مخالفان داخلی فاطمی حمایت می کردند و آنان را در شورش علیه فاطمیان، حمایت می کردند و با امپراتوری بیزانس بر ضد فاطمیان همپیمان می شدند. [واکر، پژوهشی در یکی از امپراتوریهای اسلامی، ش، ص]

فاطمیان در مرزهای شمالی خود همچنین با امپراتوری بیزانس روبرو بودند. فاطمیان که بر سیسیل حاکم بودند، در مرزهای این جزیره و سایر جزایر جنوب ایتالیا با بیزانس رویارویی نظامی داشتند. آنان در قسمت های شمالی شام نیز با بیزانس درگیر بودند. [ معزی، تاریخ حمدانیان و فاطمیان، ش، ص-]

شام و عراق

هدف نهایی فاطمیان برچیدن خلافت عباسی و سلطه بر سراسر جهان اسلام بود از این رو بیشترین توجه فاطمیان بعد از انتقال پاییتخت به مصر، مصروف کشور گشایی در سرزمین های شرقی شد. کشورگشایی در شرق با تصرف مناطقی از شام به دست جوهر در دوره خلافت معز آغاز شد و در زمان خلفای بعدی ادامه یافت. جوهر بعد از غلبه بر مصر، یکی از سرداران خود به نام جعفر بن فلاح را به سوی شام فرستاد که توانست دمشق را به سال ق. تصرف کرده و در آن به نام خلیفه المعز فاطمی خطبه بخواند. [ النجوم الزاهره، ج، ص] حلب که در دست حمدانیان بود مقاومت بیشتری کرد تا اینکه در سال در زمان خلافت حاکم بامر الله به دست فاطمیان افتاد. فاطمیان در شام و برخی مناطق شمال عراق حکومت های محلی را به شکل دست نشانده ابقا کردند. کشمکش فاطمیان با حکومت های محلی شام که گه گاه ادعای استقلال می کردند و نیز حکومت بیزانس که با برخی از این حکومت ها اتحادهای موقتی تشکیل می داد، در سراسر دوران غلبه فاطمیان بر شام ادامه داشت.

حکومت های محلی عراق که شیعه بودند مانند عقیلیان(-)، که بر مناطقی از عراق و جزیره حاکم بودند، مزیدیان(-) که در حله حاکم بودند و مرداسیان(-) که بر شمال شام غلبه یافتند، اغلب در دوره هایی سلطه فاطمیان را پذیرفتند و روابط دوستانه ای با آنان برقرار کردند.

همزمان که آل بویه در بغداد به روزگار ضعف و انحطاط خود نزدیک می شدند، فاطمیان مجال بیشتری برای خود نمایی در عراق و شام می یافتند. اوج قدرت فاطمیان در عراق زمانی بود که در هرج و مرج و کشمکش انتقال قدرت از آل بویه به سلجوقیان، بساسیری یکی از سرداران ترک خلیفه عباسی که در سال بر بغداد، غلبه یافت، حدود یک سال در این شهر، یعنی پاییتخت خلافت عباسی، خطبه به نام مستنصر بالله خلیفه فاطمی خواند و بدین ترتیب خلفای فاطمی را به آرزوی نابودی خلافت عباسی نزدیک کرد، هر چند این دوران چندان پایدار نبود و با غلبه سلجوقیان در سال بر بغداد پایان یافت. [بن الاثیر، الکامل فی التاریخ، ق، ج، ص-؛ منظور الاجداد، شورش بساسیری و پی آمدهای آن برای شیعیان بغداد، ص، ]

سلجوقیان که بر مذهب اهل سنت بودند خود را همچون ناجیان خلافت عباسی می شناساندند و دشمنی با فاطمیان شیعه و احیای مذهب سنی را از اصول کسب مشروعیت خود به شمار می آورند. سلجوقیان که دوران اوج قدرت خود را می گذراندند به سرعت بر شام نیز حاکم شدند و در سال دمشق را از فاطمیان گرفتند و حکومت فاطمیان را به مصر محدود کردند. آنان همچنین به نفوذ فاطمیان بر شرفای مکه و مدینه پایان دادند. .

فاطمیان در مغرب

در دوران خلافت سه خلیفه نخست فاطمی یعنی عبیدالله المهدی(-)، القائم بامر الله(-)، المنصور بالله(-) و نیمی از خلافت معز لدین الله، بیشترین توجه خلفای فاطمی معطوف به تثبیت قدرت و سرکوب مخالفان داخلی و شورش قبایل و نیز کشورگشایی در غرب افریقا بود و قلمرو حکومت آنان محدود به افریقیه بود.

از مهم ترین شورش هایی که حکومت نوپای فاطمی با آن مواجه شد، شورش فردی از خوارج اباضی مذهب به نام ابایزید ملقب به صاحب الحمار بود که در زمان امارت دومین خلیفه فاطمی، قائم بامر الله، آغاز شد و تا زمان خلافت منصور بالله ادامه داشت. قیام این گروه تا حدی بالا گرفت که بر قیروان و رقاده و بسیاری از شهرهای زیر سلطه فاطمیان دست یافتند و شهر مهدیه را به سال قمری محاصره کردند و به نام عبدالرحمن اموی حاکم اندلس خطبه خواندند و فاطمیان تنها بعد از گذشت یک سال توانستند بر آنان غلبه کنند. [مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص-؛ ابن خلدون، تاریخ، ج، ص-]

در زمان خلیفه سوم فاطمی، معز الدین الله(-ق/-م. ) بود که فاطمیان توانستند قدرت خود را در مغرب تثبیت کنند. فرمانده سپاه او که جوهر نام داشت، توانست بقایای خارجیان صفریه، بنی مدرار و ادریسیان را از شمال افریقا بیرون راند و بعد از سلطه کامل بر سرزمین های غربی به سوی شرق و مصر حرکت کند. پیش از آن نیز فاطمیان تلاش هایی برای فتح مصر کرده بودند از جمله در زمان عبیدالله مهدی، بعد از غلبه بر بَرْقَه، مدتی اسکندریه را تصرف کردند اما موفق به غلبه بر مصر نشدند. [ مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص، ]

در مصر، درگذشت کافور اخشیدی موجب آشفتگی امور شده بود و قحطی و هرج و مرج، از نظر اجتماعی به پیروزی فاطمیان و پذیرش انان از سوی مردم مصر کمک کرد( واکر، پژوهشی در یکی از امپراتوریهای اسلامی، ش، ص] از این رو هنگامی که جوهر در سال قمری به فسطاط، پایتخت مصر، وارد شد، بزرگان مصر از او استقبال کردند. [مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص-] جوهر نیروهای خود را در محلی در نزدیکی فسطاط مستقر کرد که بعدها شهر قاهره المعزیه در آن بنا گردید. معز خلیفه فاطمی چهار سال بعد در سال ق. به مصر رفت و در قاهره ساکن شد. [مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص؛ ابن الاثیر، الکامل فی التاریخ، ق، ج، ص]

جزیره العرب

سلطه بر جزیره العرب که به واسطه وجود شهرهای مکه و مدینه، از اهمیت زیادی برای سلاطین مسلمان برخوردار بود از همان آغاز مورد توجه فاطمیان قرار گرفت. جوهر در سال قمری با ارسال هدایا و اموالی برای روسای شهرهای مکه و مدینه آنان را به خواندن خطبه به نام خلیفه فاطمی واداشت. از این تاریخ، نزاعی طولانی بین فاطمیان و عباسیان بر سر نفوذ بر مکه و مدینه درگرفت و امرای مکه و مدینه که حکومتی مستقل داشتند، گاهی به نام خلیفه فاطمی و گاهی به نام خلیفه عباسی خطبه می خواندند. [ جان احمدی و سامانی، «مناسبات فاطمیان با شرفای حجاز»، ص به بعد]

در یمن دعوت اسماعیلی سابقه ای طولانی مدت داشت اما سلطه سیاسی فاطمیان بر این سرزمین تا نیمه قرن پنجم که علی بن محمد صُلَیحی حکومتی در آن تشکیل داد و به نام خلیفه فاطمی خطبه خواند، به تاخیر افتاد. علی بن محمد که از داعیان فاطمی بود در سال در مناطق کوهستانی یمن شورش کرد و با برتری بر حکومت های محلی یمن، در سال یمن را به طور کامل تصرف کرد. [ ابن الاثیر، الکامل فی التاریخ، ق، ج، ص، ج، ص؛ مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص، ] حکومت صلیحیان تا سال حدود یک قرن در یمن ادامه یافت و در این مدت ارتباط بسیار دوستانه ای با فاطمیان مصر داشته و مورد حمایت فاطمیان بودند. [جان احمدی، داعیان حکومت گر صلیحی در یمن، ص-]

اختلافات داخلی و انحطاط کشمکش اقوام

یکی از مشکلاتی که در طول مدت خلافت فاطمیان، برای آنان دردسر ساز و در طولانی مدت از عوامل ضعف این حکومت شد، اختلاف اقوام در قلمرو تحت سلطه آنان و بخصوص رقابت گروه های مختلف نظامی در به دست آوردن قدرت بود. [واکر، پژوهشی در یکی از امپراتوریهای اسلامی، ش، ص-] فاطمیان در آغاز کار خود بر قدرت نظامی نیروهای قبیله ای بربر و بومی شمال افریقا و مغرب متکی بودند و سران سپاه فاطمیان را همین گروه تشکیل می دادند. بعد از اینکه فاطمیان در مصر مستقر شدند، با به کار گیری نیروهایی از اقوام دیگر برای کارهای نظامی از اتکای خود بر بربرها کاستند. معز خلیفه فاطمی بعد از ورود به مصر، گروهی از غلامان را از قومیت های مختلف خریداری کرد و به عنوان نیروی تحت فرمان خود به کار گرفت. بعد از مدتی فامطیان به جنگجویان ترک و دیلم روی آوردند. [ماجد، تاریخ الخلافه الفاطمیه، م، ص]

تشکیل سپاه از اقوام مختلف در دوره های بعدی خلافت فاطمی ادامه یافت. بدین ترتیب نیروهای نظامی فاطمیان به گروه هایی از نژادهای مختلف (بخصوص ترک و بربر) تقسیم شدند که برای به دست آوردن قدرت با یکدیگر رقابت می کردند. رقابتی که به کودتا و عزل بسیاری از وزرا و گاه شورش بر خلفا می انجامید. [ماجد، تاریخ الخلافه الفاطمیه، م، ص-] خلفا و مدعیان خلافت نیز برای غلبه بر رقبای خود از این دسته بندی ها بهره می بردند و با یکی از این گروه های قومی برای غلبه بر گروه دیگر متحد می شدند.

کشمکش بر سر خلافت جدایی نزاریان

بعد از مرگ المستنصر خلیفه فاطمی، دوپارگی بزرگی در خلافت فاطمیان ایجاد شد. مستنصر پسر ارشدش نزار را به جانشینی خود منصوب کرده بود اما افضل پسر بدر الجمالی که وزیر بود و قدرت اصلی را در دست داشت، ابو القاسم احمد جوانترین فرزند مستنصر را برای خلافت مطرح کرد و توانست در قاهره برای وی بیعت گرفته و او را در سال با لقب المستعلی بالله بر خلافت بگمارد. [مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص-] نزار به اسکندریه فرار کرد و در آنجا با برخی از نیروهای مخالف وزیر، شورشی را علیه قاهره به راه انداخت که بعد از به دست آوردن پیروزی هایی، نافرجام ماند و در پی آن نزار دستگیر و زندانی شد. (مقریزی، اتعاظ الحنفاء، ق، ج، ص-۴ با اینکه دستگاه اسماعیلیان مصر، بیشتر اسماعیلیان سوریه و نیز همه اسماعیلیان یمن و پیروان آن در هند غربی، خلافت مستعلی را قبول کردند و او را به عنوان امام نهم فاطمی پذیرفتند، اسماعیلیان ایران که ریاستشان را حسن الصباح برعهده داشت و گروهی از اسماعیلیان سوریه، بر حق نزار برای خلافت تاکید کردند. بدین ترتیب اسماعیلیه به دو فرقه نزاریه و مستعلویه (منسوب به مستعلی) نقسیم شدند. بعدها نزاریان را با عنوان «الدعوه الجدیده» (دعوت جدید) نیز می شناختند که در مقابل مستعلویان که «الدعوه القدیمه»(دعوت قدیم) خوانده می شدند، قرار می گرفت. [ دفتری، تاریخ و عقاید اسماعیلیه، ش، ص-]

جدایی طیبیان

اتفاق مشابهی بعد از کشته شدن آمر خلیفه فاطمی در سال ، به دوپارگی دیگری در خلافت فاطمی منجر شد. آمر فرزندی نداشت و بعد از قتلش، پسر عمویش عبدالمجید به قدرت رسید. عبدالمجید در آغاز به عنوان نیابت و ولایتعهدی حکومت می کرد اما بعد از مدتی در سال او را به عنوان خلیفه، با لقب الحافظ لدین الله بر کار گماشتند و از سندی سخن گفتند که بر اساس آن، آمر پیش از مرگش خلافت را به پسر عمویش منتقل کرده بود چنان که پیامبر(ص) امامت را به پسرعمویش علی(ع) سپرده بود. بخش بزرگی از اسماعیلیان یمن، این ادعای عبدالمجید را نپذیرفتند. آنان معتقد بودن آمر فرزندی به نام طیب داشته است که چند ماه قبل از مرگ آمر به دنیا آمده و جانشین قانونی پدر است. پژوهشگران از وجود اسنادی خبر می دهند که ادعای