فایل پاورپوینت کامل ادله عقلی عصمت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ادله عقلی عصمت :

علاوه بر دلائل نقلی که برای اثبات عصمت ارائه و ثابت شد، از دیدگاه عقل نیز عصمت برای پیامبر و امام واجب است. علمای شیعه همواره در کنار استناد به آیات و روایات به ادله عقلی نیز تمسک کرده اند. ما به جهت اختصار به چند دلیل اشاره می کنیم:

دلیل اعتماد

یکی از دلائل عقلی برای لزوم عصمت پیامبر و امام، «دلیل اعتماد» است. به این معنا که اگر پیامبر و امام، معصوم از گناه، خطا، نسیان و سهو نباشد، مردم به او اعتماد نکرده، گفته های او را جدی نخواهند گرفت و به اوامر و نواهی او گوش نخواهند داد؛ چرا که مردم احتمال می دهند در این گفتار و یا کردار خود دچار اشتباه شده باشد و یا با پیروی از هوای نفس بر خلاف دستور خدا، فرمان داده باشد.

پس امام باید از هر گونه گناه و خطا معصوم باشد.

دلیل نقض غرض:

پیامبر و امام، از جانب خداوند انتخاب شده اند تا بشر را به سوی صراط مستقیم الهی و هدف نهائی که همان کمال مطلق است، هدایت و راهنمایی کنند، حال اگر خود آن ها از صراط مستقیم منحرف شده، پای بند به دستوراتی که خود داده اند نباشند و بر خلاف محتوای رسالتشان گام بردارند، اقتدار خود را در میان مردم از دست می دهند و مردم رفتار متناقض با گفتارشان را به رخ شان خواهند کشید و دیگر به آن ها اعتماد نخواهند کرد. در نتیجه هدفی که خداوند از رسالت و امامت آن ها مد نظر داشته محقق نشده و نقض غرض خواهد شد و نقض غرض شایسته خداوند حکیم نیست؛ ازاین رو، پیامبر و امام باید معصوم باشد تا مردم به او اعتماد کنند و غرضی خداوند از انتخاب آن ها داشته است، حاصل شود.

خواجه نصیر الدین طوسی در تجرید الإعتقاد در این باره می گوید:

قال: ویجب فی النبی العصمه لیحصل الوثوق فیحصل الغرض.

پیامبر باید معصوم باشد تا مردم به او اعتماد کنند و در نتیجه غرض از بعثت حاصل شود

الحلی الأسدی، جمال الدین أبو منصور الحسن بن یوسف بن المطهر (متوفای ۷۲۶هـ)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۷۱، تحقیق و تصحیح: الشیخ حسن حسن زاده الآملی، ناشر: مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین ـ قم، ۱۴۱۷هـ.

بنابراین اگر پیامبر و امام معصوم نباشند، غرضی که خداوند از نصب آن ها داشته است، نقض شده و نقض غرض برای خداوند حکیم جایز نیست.

اطاعت مطلق از امام

طبق آیه اولی الأمر که پیش از این گذشت، اطاعت مطلق از امام علیه السلام واجب است و خداوند به همه ما دستور داده است که از تمام فرمان های امام اطاعت کنند؛ همان طوری که لازم است از تمام دستور های خدا و پیامبرش اطاعت کنیم.

حال اگر امام، معصوم از خطا و اشتباه نباشند، ممکن است دستوری بر خلاف دستور خدا یا پیامبرش به عمد یا به سهو بدهد، در این صورت یا اطاعت از چنین امام واجب است یا واجب نیست، اگر واجب باشد، لازمه اش این است که بگوییم خداوند اجازه گناه به همه داده و بلکه واجب کرده است و چنین ملازمه ای از دیدگاه عقل و شرع مردود است. اگر اطاعت از این امام واجب نباشد، با اصل انتصاب این شخص به عنوان امام مفترض الطاعه در تضاد است. پس امام باید معصوم باشد تا اطاعت مطلق از او امکان پذیر باشد.

مرحوم مظفر در کتاب عقائد الإمامیه در این باره می نویسد:

والدلیل علی وجوب العصمه: أنه لو جاز أن یفعل النبی المعصیه أو یخطأ وینسی، وصدر منه شئ من هذا القبیل، فأما أن یجب اتباعه فی فعله الصادر منه عصیانا أو خطأ أو لا یجب، فإن وجب اتباعه فقد جوزنا فعل المعاصی برخصه من الله تعالی بل أوجبنا ذلک، وهذا باطل بضروره الدین والعقل، وإن لم یجب اتباعه فذلک ینافی النبوه التی لا بد أن تقترن بوجوب الطاعه أبدا.

علی أن کل شئ یقع منه من فعل أو قول فنحن نحتمل فیه المعصیه أو الخطأ فلا یجب اتباعه فی شئ من الأشیاء فتذهب فائده البعثه، بل یصبح النبی کسائر الناس لیس لکلامهم ولا لعملهم تلک القیامه العالیه التی یعتمد علیها دائما. کما لا تبقی طاعه حتمیه لأوامره ولا ثقه مطلقه بأقواله وأفعاله.

وهذا الدلیل علی العصمه یجری عینا فی الإمام، لأن المفروض فیه أنه منصوب من الله تعالی لهدایه البشر خلیفه للنبی، علی ما سیأتی فی فصل الإمامه.

دلیل وجوب عصمت این است که: اگر انجام معصیت، خطا و نسیان برای پیامبر جایز باشد و از او چنین اعمالی سر بزند، دو حالت دارد: ۱. یا اطاعت و پیروی از او در این گناه و خطایی که از او سر زده، واجب است، در این صورت انجام گناه و معصیت برای ما با اجازه خداوند جایز و بلکه واجب است و این مطلب به ضرورت دین و عقل باطل است؛ ۲. اطاعت (از چنین پیامبری) واجب نباشد و این با اصل نبوتی که لازم است با اطاعت مطلق و ابدی همراه باشد، در تضاد خواهد بود.

به هر حال، وقتی کاری از او سر می زند یا سخنی می گوید، ما احتمال می دهیم در این گفتار یا کردار، معصیت و یا اشتباه کرده باشد؛ پس پیروی از او در هیچ چیز واجب نیست، در نتیجه فایده بعثت از بین می رود؛ بلکه پیامبر همانند سایر مردم خواهد شد که گفتار و دانش آن ها آن قدر ارزش ندارد که همیشه بتوان بر آن اعتماد کرد؛ چنانچه لزوم اطاعت از اوامر او نیز از بین می رود و دیگر اعتماد مطلق به گفتار و کردار او وجود نخواهد داشت.

این دلیل بر عصمت (پیامبر) برای امام نیز جاری است؛ چرا که فرض ما این است که امام از جانب خداوند برای هدایت بشر بعد از پیامبر انتخاب شده است که تفصیل این مطلب در فصل امام خواهد آمد.

المظفر، الشیخ محمد رضا (متوفای۱۳۸۱هـ)، عقائد الإمامیه، ص۵۴، ناشر: انتشارات أنصاریان ـ قم.

برخی از دانشمندان بزرگ سنی نیز به همین مطلب اشاره کرده اند. قرطبی، مفسر پرآوازه اهل سنت برای اثبات عصمت پیامبران این گونه استدلال کرده است:

وقال جمهور من الفقهاء من أصحاب مالک وأبی حنیفه والشافعی: إنهم معصومون من الصغائر کلها کعصمتهم من الکبائر أجمعها لأنا أمرنا بأتباعهم فی أفعالهم وآثارهم وسیرهم أمرا مطلقا من غیر التزام قرینه فلو جوزنا علیهم الصغائر لم یمکن الأقتداء بهم إذ لیس کل فعل من أفعالهم یتمیز مقصده من القربه والإباحه أو الحظر أو المعصیه ولا یصح أن یؤمر المرء بأمتثال أمر لعله معصیه

جمهور فقها از طرفداران مالک، ابوحنیفه و شافعی گفته اند: پیامبران از تمام گناهان صغیره معصوم هستند؛ همان طوری که از تمام گناهان کبیره معصوم هستند؛ چرا که خداوند به صورت مطلق به ما دستور داده است که از کردار، آثار و روش آن ها پیروی کنیم و هیچ قرینه ای بر خلاف آن نیز نیاورده است؛ پس اگر انجام صغیره برای آن ها جایز باشد، پیروی از آن ها ممکن نیست؛ چرا که در این صورت ممکن است هر فعلی از افعال آن ها ممکن است به قصد قربت باشد، یا عملی است مباح، مکروه و یا حرام و سزاوار نیست که خداوند ما را به امتثال از امری دستور دهد که احتمال معصیت در آن وجود دارد.

الأنصاری القرطبی، ابوعبد الله محمد بن أحمد (متوفای۶۷۱هـ)، الجامع لأحکام القرآن، ج۱، ص۳۰۸، ناشر: دار الشعب – القاهره.

بنابراین، اگر اطاعت مطلق از امام واجب است؛ پس باید معصوم نیزباشند تا اطاعت مطلق از آن ها امکان پذیر باشد.

امام، اسوه مردم است

امام، همانند پیامبر، اسوه تربیتی مردم و مربیان بشر هستند؛ حال اگر معصوم نباشند و رفتارشان بر خلاف گفتارشان باشد، هرگز نمی توانند برای دیگران اسوه باشند. در نتیجه رفتار و گفتار آن ها هرگز سبب تربیت مردم نشده و تمام نقشه ها و هدف های تربیتی آن ها در جامعه عقیم خواهند ماند؛ زیرا درست است که گفتار نیک نیز تأثیر خود را در تربیت مردم دارد؛ اما به قول معروف «دو صد گفته نیرزد به نیم کردار».

نکته دیگر این که: اگر پیامبر و امام معصوم نباشند، ممکن است بر خلاف گفته های خود عمل نموده و بین گفته و کردار آن ها هماهنگی وجود نداشته باشد؛ در حالی که خ