فایل پاورپوینت کامل ارزش و اهمیت هدیه در اسلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ارزش و اهمیت هدیه در اسلام :

هدیه به معنای ارمغان، پیشکش و تحفه است. هدیه آن چیزی است که برای دوستان و خویشان فرستاده می شود تا این گونه مهر و محبت خود را اظهار کنیم.

هدیه در همه فرهنگ ها و آیین ها وجود دارد و اشکال گوناگونی از آن را می توان در جوامع بشری یافت. از اهدای یک شاخه گل و یک سبد میوه در تایلند گرفته تا هدیه خانه و بوستان در ایران تا هدیه دختر و پسر به رهبران قبیله در آفریقا، همه نمونه هایی از این فرهنگ انسانی است.

البته در برخی از موارد، می توان مصادیقی را یافت که موجب بحران اجتماعی می شود و هدیه ها به جای آنکه برای اظهار محبت، احساسات و عواطف باشد، عاملی برای چشم هم چشمی و طعنه زدن به دیگری می شود.

نویسنده در این مطلب با بر اساس آیات و روایات جایگاه و ارزش هدیه را در روابط انسانی اسلامی تبیین کرده است.

بدترین نوع هدیه مصانعه آن است که انگیزه آن کارسازی باشد. این هدیه چیزی جز رشوه نیست. هدیه هایی که برای کارمندان دولت یا مسئولان و صاحب منصب ها به منظور کارسازی می برند، از این قبیل است. این گونه هدایا در روایات اسلامی، رشوه، ربا و خیانت نام گرفته و به شدّت نکوهش و حرام دانسته شده است.

هدیه، بازتابی از عواطف و احساسات

انسان موجودی عقلانی عاطفی است. روابط انسانی در بهترین شکل آن زمانی تحقق می یابد که عقل و قلب به درستی کار کنند و بی هیچ گونه افراطی و در عین اعتدال عمل نمایند. بنابراین، انسان کامل، انسان دارای شخصیت متعادل است و به دور از هر گونه افراط و تفریط است.از نظر اسلام، ایمان واقعی، زمانی شکل می گیرد که عقل و قلب به درستی عمل کنند. روابط انسانی نیز باید در این ساختار تعریف و تبیین شود. از این رو، پاسخگویی به احساسات و عواطف باید در چارچوبی باشد که عقل و فطرت آن را بپذیرد. پس اگر احساسات و عواطف طغیان کند و به حدی برسد که عقل و فطرت را به جنون بکشاند و بپوشاند، به شدت با آن مخالفت می شود و از انسان ها خواسته می شود تا احساسات و عواطف خویش را مدیریت کنند.

دراین راستا شادی افراطی در شکل فرح به جای سرور و خوشحالی معتدل، امری ناپسند دانسته شده و به صراحت در آیه ۷۶ سوره قصص از آن نهی شده چنان که می فرماید: إِنَّ اللَّهَ لَا یحِبُّ الْفَرِحِینَ؛ خداوند فرح کنندگان را دوست ندارد.

اگر احساسات از سوی عقل مدیریت نشود، محبت و دوستی، به عشق و جنون می کشد یا به جای اینکه محبت، به چیزی مطلوب و مفید باشد به امور باطل و غیر سازنده تعلق می گیرد. خداوند در آیه ۱۶۵ سوره بقره بیان می کند که برخی از مردم غیر خدا از بتان را چنان محبوب می دارند که بیش از محبتشان به خداوند است.

اسلام بر روابط سالم انسانی تاکید بسیار دارد و بر اموری چون صله رحم و دید و بازدید از خویشان و دوستان توجه می دهد و حتی صله رحم را عامل افزایش عمر و روزی و قطع آن را موجب کاهش عمر بر می شمارد.

برای تقویت روابط انسانی و اظهار محبت، در همه فرهنگ ها و سنت های عقلایی، شیوه هایی وجود دارد که از نظر آن جامعه، امری پسندیده تلقی می شود. از جمله این امور پسندیده در همه جوامع بشری، هدیه دادن است. اسلام هدیه را راهی برای نزدیکی قلوب می داند و بر آن تاکید دارد.

هدیه، هدایت به حقیقت

واژه هدیه از هدایت به معنای راهنمایی از روی لطف گرفته شده است.[۱] در قرآن شتری که برای قربانی در حج می کشند، به عنوان هدی معرفی می کند که بیانگر آن است که هدایت به سوی تقوای الهی دارد، زیرا با هدیه و قربانی به پیشگاه خدا، جهت گیری انسان به سوی حقیقت تغییر می یابد؛ چرا که خون و گوشت قربانی به خداوند نمی رسد و آنچه از این هدی و قربانی به خدا می رسد، همان تقواپیشگی مردم و اظهار عبودیت و درامان ماندن از خشم الهی است.[۲]

بنابراین، بهترین هدیه از نظر اسلام و قرآن آن است که انسان را به سوی حقیقت برتر رهنمون سازد و یادخداوند را در دل ها روشن و تقویت نماید و انسان هر گاه به هدیه بنگرد، یاد خدا کند و محبت خدا را در دل بیفروزد. در حقیقت هدیه باید هدایت به سوی خداوند و راهنما به حقیقت باشد.

اسلام هر چند که دادن هدیه های مادی برای تأمین نیازهای زندگی و ایجاد الفت و محبت میان مردم را توصیه کرده، ولی هدیه را تنها در امور مادی منحصر نمی کند، بلکه بهترین و ارزنده ترین هدایا را هدیه ای می داند که نیازی از نیازهای معنوی و روحی انسان را تأمین کند و او را در مسیر هدایت قرار دهد.

پیامبر(ص) بیان عیب ها از سوی برادر دینی را هدیه ارزنده ای بر می شمارد؛ زیرا موجب می شود تا شخص به عیوب و نواقص خویش آگاه شود و از منظر بیرونی، وضعیت خود را تحلیل کند و برای اصلاح خویش و رسیدن به فضایل و کمالات و رفع نواقص بکوشد. این همان هدیه واقعی است که هدایتگر و رهنمونگر به سوی خدا و حقیقت تعالی انسان است.

پیامبر گرامی(ص) در این باره می فرماید: خیر اخوانکم من اهدی الیکم عیوبکم؛ بهترین دوستان تو کسی است که عیب های تو را بر تو هدیه کند.[۳]

حضرت امیرمومنان علی(ع) نیز می فرماید: خیر اخوانک من دلّک علی هدی و اکسبک تقی و صدک عن اتباع الهوی؛ بهترین دوستان تو کسی است که تو را به سوی راه هدایت راهنمایی کند و باعث شود تقوا به دست آوری و تو را از هواپرستی و پیروی خواهش های نفس باز دارد.[۴]

از امیرمومنان(ع) روایت شده که فرمود: من دوست دارم آنچه را که برای برادر مسلمانم مفید می دانم، به او هدیه دهم تا صدقه. [۵]

دادن خمس، از مصادیق صله

خداوند از مردمان خواسته است تا خود را به خدا پیوند زنند. اینکه چگونه انسان می تواند خود را با خدا پیوند زند، اشکال و مصادیق گوناگونی دارد که از آن جمله متاله شدن است. برای اینکه انسان متاله شود، باید اهل تقوا و عمل صالح باشد که این حقیقت با انجام اوامر و فرمان های الهی از سوی بشر ممکن می شود.

از دیگر مصادیق برقراری پیوند میان انسان و خداوند، بهره گیری از ریسمان آویخته ای است که از آن به ولایت یاد می شود. هر انسانی باید به ریسمان آویخته میان زمین و آسمان بیاویزد و از این عروه الوثقی بهره گیرد؛ چرا که ولایت و اولواالامر، اسباب و وسایلی است که انسان از آنها بهره می گیرد و به خدا وصل می شود.

در روایات تفسیری در ذیل آیه ۲۱ سوره رعد، هدیه به امام(ع) را از مصادیق برقرار کردن پیوند و صله مورد فرمان خداوند دانسته اند. امام صادق(ع) در پاسخ از آیه فرمود: آن عطیه دادن به امام (ع) است. سپس فرمود: من با گرفتن این هدیه فقط می خواهم شما را پاک کنم[۶]

هدیه به خویشان، مصداق صله رحم

هدیه به خویشان، از مصادیق صله رحم است که در آیات قرآنی به آن اشاره شده است. اگر انسان بتواند با هدیه و پیشکش، جلب محبت خویشان نماید و دل ایشان را گرم و مهربان سازد، این کار را انجام دهد.

در احکام قرآنی این حکم آمده است که در میراث هم بخشی از ارث را به خویشان فقیر بدهند تا صله رحم تحقق یابد. البته دادن بخشی از میراث از باب فریضه و واجب نیست، بلکه به عنوان هدیه و صله رحم می باشد؛ چرا که اظهار محبت به اقرباء به هر شکلی پسندیده است.[۷]

به سخن دیگر، یکی از بهترین مصادیق احسان، احسان به خویشان و اقرباء از طریق هدیه و پیشکش است.[۸]

هدیه به دوستان و دشمنان

هدیه اختصاص به خویشان ندارد، بلکه برای دوستان و حتی دشمنان نیز فرستاده می شود. در قرآن گزارش شده که ملکه سبا برای مدیریت بحران و جلوگیری از خشم و تجاوز به کشورش، هدایای فراوان و گرانبها برای حضرت سلیمان(ع) می فرستد.

ملکه سبا برای انجام این عمل خویش اهداف چندی داشت که از جمله آنها شناخت مقام و موقعیت حضرت سلیمان(ع) بود؛ زیرا می خواست با ارسال هدایا دریابد که او پادشاهی چون شاهان دیگر است یا آنکه پیامبری است که حکومت را به حکم الهی در اختیار دارد و در اندیشه ثروت و مقام و منصب نیست. از این رو با زیرکی تمام، گروهی را با هدایا می فرستد تا جایگاه پیامبری و یا شاهی حضرت سلیمان (ع) را به دست آورد و واکنش او و درباریانش وی را دریابد.[۹]

واکنش آن حضرت(ع) به هدایا به خوبی نشان داد که حضرت(ع) در دعوت خویش به اطاعت از خداوند و پیامبرش، تحت تاثیر هدایای مادی هر چند فراوان و گرانبها قرار نمی گیرد و آنچه را که از طریق فرستاده اش هدهد گفته، باور دارد. از این رو برای دیدار و سپس پذیرش آیین توحید به سرزمین حضرت سلیمان(ع) می رود.

از نظر اهل ایمان و توحید، امکانات مادی و هدایایی از این دست هیچ ارزش و اعتباری ندارد و آنچه ارزش و اعتبار دارد در درجه نخست، بندگی و اطاعت خداوند و سپس بهره مندی از امکاناتی است که خداوند به انسان هدیه کرده است.[۱۰] براین اساس حضرت سلیمان(ع) به نعمت های الهی که به وی بخشیده شده اشاره کرده و آن را بسیار بهتر و ارزشمند تر از همه