فایل پاورپوینت کامل اسلام و جهانی شدن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اسلام و جهانی شدن :

کتاب نقد، ش ۲۴ و ۲۵

چکیده: جهانی شدن به عنوان یک پروسه با جهانی شدن به عنوان پروژه متفاوت است و اسلام با رویه تکنولوژیک جهانی شدن بیشتر می تواند سازگاری داشته باشد تا با بعد ایدئولوژیک جهانی شدن; زیرا اسلام در محورهای متعددی با جهانی شدن از منظر ایدئولوژیک تعارض دارد; مانند تعارض میان هویت اسلامی و جهانی شدن و تعارض فرهنگ اسلامی و جهانی شدن .

در مورد ماهیت پدیده جهانی شدن نگرش و رویکردهای متفاوتی وجود دارد . جهانی شدن به عنوان یک پروسه ^(۱) و جهانی شدن به عنوان پروژه ^(۲) دو نگرش کاملا متفاوت و نسبتا رایج در مورد این پدیده است . هر یک از این دو نگرش در مورد پیشینه تاریخی، مبانی نظری، ویژگی ها و لوازم و آثار «جهانی شدن » تفسیرهای متفاوتی را مطرح می نمایند . به رغم تفاوت دیدگاه در مورد تعریف جهانی شدن و به عنوان نقطه اشتراک هر دو رویکرد، جهانی شدن دارای دو چهره ایدئولوژیک و تکنولوژیک می باشد . این تقسیم بندی از منظر روش شناسی در بحث حاضر می تواند حائز اهمیت باشد; زیرا فرضیه این نوشتار، موضع اسلام را در قبال هر یک از دو بعد مذکور تفکیک می کند . بر اساس فرضیه مطرح شده، اسلام و تعالیم دینی با رویه تکنولوژیک جهانی شدن بیشتر می تواند تعامل و سازگاری داشته باشد; اما در بعد ایدئولوژیک، تعارض فایل پاورپوینت کامل اسلام و جهانی شدن بیشتر از درجه انطباق و سازگاری آن دو می باشد . در اینجا این سؤال به صورت جدی مطرح خواهد شد که آیا با توجه به درهم تنیدگی ابعاد مختلف زندگی جدید، تا چه اندازه می توان میان پدیده ها از این منظر جدایی انداخت؟ و آیا اساسا می توان تکنولوژی را فاقد بار ارزشی و فرهنگی دانست؟

اسلام و رویه تکنولوژیک جهانی شدن

جهانی شدن تکنولوژی اطلاعات اشاره به وضعیتی دارد که در اثر کشف و ساخت تکنولوژی های جدید ارتباطی، اطلاعات و نیازمندی های بازرگانی و تجاری کشورها از طریق شبکه های اینترنت، ماهواره و نرم افزارهای رایانه ای قابل تامین می باشد . بنابراین جهانی شدن تکنولوژی عبارت است از توسعه ابزارهای جدید اطلاعاتی به منظور تبادل افکار، ایده ها و باورها .

در اینجا به صورت خلاصه ماهیت تکنولوژی جدید و مهم ترین آثار و پیامدهای آن مورد بررسی قرار می گیرد:

۱ . تجدید ساختار اجتماعی – اقتصادی: پارادایم تکنولوژی اطلاعات نه به سمت فروبستگی خود به عنوان یک سیستم، بلکه به سمت گشودگی خود به عنوان یک شبکه چندوجهی حرکت می کند . این الگو نیرومندی و عینی بودن خود را تحمیل می کند اما در توسعه تاریخی خود باز و انطباق پذیر است . در پرتو تکنولوژی جدید قلمرو تازه ای برای تحقق توان بالقوه آدمی پدید آمده است و اگر تمدن ها بهترین عرضه گاه چنین تحققی باشند، پس تمدن تازه ای زاده شده است . بر خلاف تمدن های پیشین که در حوزه جغرافیای خاصی از جهان بروز کردند، تمدن جدید جهان را فروپوشانیده و همه بشریت و هر تمدنی را در خود سهیم ساخته است .

۲ . تجدید ساختار سیاسی: این تاثیر را هم در روابط قدرت می توان ردیابی کرد و هم در سازمان بوروکراتیک حکومت . از طرفی، تکنولوژی جدید فرآیند حمایت و تقاضا را تحت تاثیر قرار می دهد و از این طریق خواست های جدیدی را وارد سیستم سیاسی می کند . از سوی دیگر، گرایش های عام و جهان شمول در کنار رشد ایده محلی گرایی و ناسیونالیسم، ساختار سیاسی را با نوعی شاخص همراه می کند . در جامعه شبکه ای، شاهد وضعیت متناقضی هستیم: از یک سو، گرایش های ملی گرایانه قوت می یابد و از سوی دیگر، حاکمیت های ملی تضعیف می شود .

دولت ها در شرایط جدید از حیات نهادهای برخوردار از حق حاکمیت به بازیگران فعالی در عرصه یک بده بستان و همکاری گسترده در درون ساخت های فراملی بدل می شوند . این ساخت ها در همان حال که جوامع تازه ای را شکل می دهد، از میزان اقتدار دولت ها و حکومت های ملی در امور داخلی خود می کاهد و وادارشان می سازند در چارچوب نظمی حرکت کنند که ساختار فراملی بر آنها تحمیل می کند .

۳ . تجدید ساختار فرهنگی: دگرگونی های ناشی از تکنولوژی جدید تغییرات بنیادینی را در عرصه های اجتماع به وجود می آورد و به ظهور فرهنگ جدید منجر می شود . دقیقا به همین علت است که نبرد قدرت در عصر تکنولوژی اطلاعات ماهیت فرهنگی می یابد . قدرت در شبکه مبادله اطلاعات و به کارگیری ماهرانه نهادها نهفته است که کنشگران اجتماعی، نهادها و جنبش های فرهنگی را از طریق نهادها، سخن گویان و تقویت کنندگان فکری به هم مرتبط می سازد . بنابراین زوال هویت های مشترک که مترادف با اضمحلال جامعه به عنوان نظام معنی دار اجتماعی است، نشانگر اوضاع و احوال حاکم بر عصر تکنولوژی است .

بنابراین تکنولوژی، هر چند ظاهرا رنگ و بار فکری و ایدئولوژیک ندارد و در ابتدای جذب و انتقال آن در دیگر کشورها با مانع خاصی روبه رو نیست، اما با اندک تامل در ماهیت تکنولوژی جدید و با توجه به برخی آثار و تبعاتی که برای آن برشمرده شد، نمی توان گفت دارای ماهیت خنثی و فاقد جهت گیری است . به هر حال، تکنولوژی جدید را نمی توان به صورت مطلق و کلی مورد مطالعه قرار داد . لازم است بین بخش های مختلف آن تفکیک شود . در این حالت، روشن تر به استخراج دیدگاه اسلام در برابر این رویه فراگیر جهانی شدن دست خواهیم یافت . عمدتا سه رویکرد در این زمینه مطرح است:

الف) اسلام با بعد تکنولوژیک جهانی شدن سازگار است و آن را می پذیرد . طرفداران این رویکرد اساسا میان دو حوزه روش و ارزش یا هست ها و بایدها به جدایی قائل اند و بر این نکته تاکید دارند که حوزه روش ها از قلمرو دین و باورهای دینی خارج است و در نتیجه، روش ها و فنون را نمی توان از لحاظ خاستگاه های فکری و هنری به سنجش گذاشت .

ب) نگرش دوم کاملا در جهت مقابل رویکرد فوق قرار دارد . در این تلقی، دین به عنوان مجموعه ای از احکام، عقاید و اخلاق، کلیه امور زندگی انسان را در حوزه خود قرار می دهد . بنابراین جامعه دینی ناگزیر می بایستی از روش و ابزارهای دینی استفاده نماید . تکنولوژی جدید بر بستر فرهنگی و اجتماعی غرب روییده و پیش فرض های ناسازگار با اسلام را با خود حمل می کند و بنابراین جامعه اسلامی نمی تواند از این روش ها و فنون استفاده نماید . چنین برداشتی هر چند از نظر تئوریک محتمل است، از نظر علمی با مشکلات جدی روبه رو است .

ج) نگاه میانه و معتدل تر از رویکرد فوق به پیامدهای ارزشی و فرهنگی تکنولوژی جدید اشاره می نماید و این نکته را که روش ها و فنون از نظر فرهنگی دارای ماهیت خنثی و بی رنگ و بو است، مورد نقد و اشکال قرار می دهد . بر این اساس، تکنولوژی پیامدهای فرهنگی و ارزشی خاصی را با خود حمل می کند که نظام ارزشی اسلام را به چالش می گیرد .

اگر به قول کاستنر تکنولوژی جدید قابل تفکیک از الزامات و لوازم فکری و فرهنگی خاص خود نمی باشد، چگونه می توان تکنولوژی را با باورهای دینی و نظام ارزشی دین، دم ساز و هماهنگ نمود؟ پاسخ اینان به این پرسش دارای دو بخش حداقلی و حداکثری است . حداکثر پاسخ ناظر به همان رویکرد نخستینی می باشد که قبلا طرح گردید و بر این عقیده است که تکنولوژی و فنون در حوزه روش ها قرار می گیرد و روش، عاری از هر نوع رنگ و بوی ارزشی است . پاسخ دیگر این نکته را مطرح می کند که هر چند تکنولوژی ماهیت خنثی و بی خاصیت ندارد بلکه برخی لوازم فرهنگی و ارزشی را با خود حمل می کند، اما عمدتا در حوزه تکنولوژی، چالش و تعارض فرهنگی و ارزشی کمتری مشاهده می شود; زیرا تکنولوژی و فنون جدید ابزاری است در دست جوامع که می توانند از طریق آن به بسط و تعمیق باورهای فرهنگی و ارزشی خویش نیز بپردازند . بنابراین بخشی از رویه تکنولوژیک جهانی شدن که با باورهای اسلامی تعارض آشکار ندارد، مورد پذیرش قرار می گیرد و تنها بخش اندک آن که با اصول و مبانی دینی سازگاری ندارد، کنار نهاده می شود . افزون بر این، در آن بخش اندک که به صورت ظاهر در تعارض با باورهای دینی است، عناصر دینی چون مصلحت، ضرورت و اضطرار از باب احکام ثانوی می تواند در بیشتر موارد مشکل را حل نماید . در واقع، در اینجاست که پویایی و توانمندی اسلام و ظرفیت انطباق پذیری آن به کار می آید و پاسخگوی ضرورت ها و نیازمندی های زمانه می گردد .

اسلام و رویه ایدئولوژیک «جهانی شدن »

به نظر می رسد بعد ایدئولوژیک جهانی شدن نسبت به رویه تکنولوژیک آن تعارض بیشتری با اسلام و باورهای دینی دارد; زیرا غربی شدن سیاست، فرهنگ و اقتصاد برخی ارزش ها و آموزه ها را با خود به همراه دارد که عمدتا در تعارض با باورها و ارزش های اسلامی است . این تعارض، به خصوص، در رویکردی که جهانی شدن را مترادف با غربی سازی تفسیر می کند از وضوح آشکاری برخوردار می باشد . به هر حال، حتی تفسیر خوش بینانه از جهانی شدن که آن را به عنوان یک پروسه طبیعی می داند، باز هم نوعی تعارض فرهنگی و ارزشی میان «جهانی شدن » و آموزه های اسلامی را می پذیرد .

به گفته گیدنز، سیاست زندگی به مفهوم سیاست تصمیم گیری های مربوط به زندگی است . این تصمیم گیری ها کدام اند و چگونه باید آنها را به صورت مفاهیم درآوریم؟ طبعا پاسخ عصر جهانی شدن به این پرسش و نظایر آن بر مفروضات و پیش فرض های ارزشی، اخلاقی و حداقل فرهنگی استوار است که احتمالا در تعارض و ناهم آوایی با باورهای اسلامی و نظام ارزشی اسلام می باشد . نوآم چامسکی، اندیشمند معروف آمریکایی بر این باور است که جهانی شدن به مفهوم جهانی سازی فرهنگی، چیزی جز تحول ماهوی در تاریخ تبلیغات نیست که هدف از آن، تقویت سلطه آمریکا بر سراسر جهان است . به نظر چامسکی نه تنها میان باورهای فکری – فرهنگی جهانی شدن با فرهنگ اسلامی تعارض و ناسازگاری وجود دارد، بلکه یک رابطه تعارض و تضاد کامل میان این دو تفکر و دو حوزه تمدنی وجود دارد که فرآیند جهانی شدن در پی استیلای یکی به سود استیلای دیگری می باشد . محمد عابدالجابری اهداف جهانی شدن را تخریب سه مقوله اساسی حکومت، امت و اخلاق برمی شمرد و می گوید جهانی شدن، به فرهنگ ها و مقدسات ملل، زبان، حکومت ها، کشورها و ادیان آنان تجاوز می کند . ادوارد سعید در زمره پژوهشگرانی است که جهانی شدن را منفی می بیند; زیرا در این تلقی، جهانی شدن رسانه ها و ارتباطات باعث سلطه هر چه بیشتر سرمایه داری خواهد شد . نابرابری دسترسی به اطلاعات در جهان کنونی، امکان دسترسی فرهنگ