پاورپوینت فایل | مرجع دانلود فایل
توضیحات
فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم؛ راهکاری شایسته برای ارائههای موفق
اگر بهدنبال یک فایل ارائهی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفهای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائههای شما تهیه شدهاند.
دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم:
- طراحی ساختارمند و چشمنواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما بهخوبی دیده و درک شود.
- آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم آمادهی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
- سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخههای PowerPoint بدون بهمریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.
تولید شده با رویکرد حرفهای:
تمامی بخشهای فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بینقص طراحی شدهاند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شدهاند تا ارائهای حرفهای و تأثیرگذار داشته باشید.
توجه:
تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم از کیفیت کامل برخوردار است. نسخههای غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمیشود از آنها استفاده شود.
با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم، سطح ارائههای خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید
بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اصناف خلق الله فی القرآن الکریم :
ا – الملائکه.
ب – السموات والارض والکواکب.
ج – الدواب.
د – الجن والشیاطین.
ه – الانسان.
و – شرح الآیات وتفسیرها من الروایات.
– ۱-
الملائکه
ومفرده الملک: صنف من خلق الله لهم اجنحه وحیاه وموت، وهم عباد یعبدونه ویعملون بامره، ولا یعصونه، واحیانا یتمثلون بصوره انسان عند اداء واجبهم، ویختار الله منهم رسله، کما اخبر تعالی عن کل ذلک وقال عز اسمه فی:
ا – سوره فاطر:
«الحمد لله فاطر االسموات والارض جاعل الملائکه رسلا اولی اجنحه مثنی وثلاث ورباع یزید فی الخلق ما یشاء ان الله علی کل شی ء قدیر» (الآیه ۱.)
ب – سوره الزخرف:
«وجعلوا الملائکه الذین هم عباد الرحمن اناثا اشهدوا خلقهم » (الآیه ۱۹.)
ج – سوره الشوری:
«والملائکه یسبحون بحمد ربهم ویستغفرون لمن فی الارض » (الآیه ۵.)
د – سوره النحل:
«یخافون ربهم من فوقهم ویفعلون ما یؤمرون » (الآیه ۵۰.)
وقال عن تمثلهم بصوره الانسان:
۱- لمریم (ع) فی سوره مریم:
«فارسلنا الیها روحنا فتمثل لها بشرا سویا . قالت انی اعوذ بالرحمن منک ان کنت تقیا . قال انما انا رسول ربک لاهب لک غلاما زکیا» (الآیات ۱۷- ۱۹.)
۲- لانزال العذاب علی قوم لوط (ع) فی سوره هود:
«ولقد جاءت رسلنا ابراهیم بالبشری قالوا سلاما قال سلام فا لبث ان جاء بعجل حنیذ . فلما رای ایدیهم لا تصل الیه نکرهم واوجس منهم خیفه قالوا لا تخف انا ارسلنا الی قوم لوط …. ولما جاءت رسلنا لوطا سی ء بهم وضاق بهم ذرعا وقال هذا یوم عصیب …. قالوا یا لوط انا رسل ربک لن یصلوا الیک…»
(الآیات ۶۹- ۸۱.)
۳- لنصره المسلمین کمقاتلین فی غزوه بدر:
فی سوره الانفال:
«اذ تستغیثون ربکم فاستجاب لکم انی ممدکم بالف من الملائکه مردفین »
(الآیه ۹.)
وجاء بعدها:
«اذ یوحی ربک الی الملائکه انی معکم فثبتوا ا لذین آمنوا سالقی فی قلوب ا لذین کفروا الرعب فاضربوا فوق الاعناق واضربوا منهم کل بنان » (الآیه ۱۲.)
وفی سوره آل عمران:
«اذ تقول للمؤمنین الن یکفیکم ان یمدکم ربکم بثلاثه آلاف من الملائکه منزلین . بلی ان تصبروا وتتقوا ویاتوکم من فورهم هذا یمددکم ربکم بخمسه آلاف من الملائکه مسومین » (الآیتان ۱۲۴- ۱۲۵.)
ویختار منهم رسلا کما قال تعالی فی سوره الحج:
«الله یصطفی من الملائکه رسلا ومن الناس » (الآیه ۱۷۵.)
ومنهم من یرسلهم بالوحی کما قال تعالی فی:
ا – سوره التکویر:
«انه لقول رسول کریم . ذی قوه عند ذی العرش مکین . مطاع ثم امین »
(الآیات ۱۹- ۲۱.)
ب – سوره البقره:
«قل من کان عدوا لجبریل فانه نزله علی قلبک باذن الله » (الآیه ۹۷.)
ج – سوره الشعراء:
«وانه لتنزیل رب العالمین . نزل به الروح الامین . علی قلبک لتکون من المنذرین » (الآیات ۱۹۲- ۱۹۴.)
د – سوره النحل:
«قل نزله روح القدس من ربک بالحق لیثبت به الذین آمنوا وهدی وبشری للمسلمین » (الآیه ۱۰۲.)
ه – سوره البقره:
«وآتینا عیسی ابن مریم البینات وایدناه بروح القدس » (الآیتان ۸۷- ۲۵۳.)
وینزلون بالتقدیر فی لیله القدر، کما قال سبحانه فی سوره القدر:
«تنزل الملائکه واالروح فیها باذن ربهم من کل امر» (الآیه ۴.)
ومنهم الرقیب العتید للانسان، کما قال سبحانه فی سوره ق:
«ولقد خلقنا الانسان ونعلم ما توسوس به نفسه ونحن اقرب الیه من حبل الورید . اذ یتلقی المتلقیان عن الیمین وعن الشمال قعید . ما یلفظ من قول الا لدیه رقیب عتید» (الآیات ۱۶- ۱۸.)
ومنهم ملک الموت، کما قال سبحانه فی سوره السجده:
«قل یتوفاکم ملک الموت ا لذی وکل بکم ثم الی ربکم ترجعون » (الآیه ۱۱.)
ومنهم اعوان ملک الموت، کما قال سبحانه فی:
ا – سوره الانعام:
«حتی اذا جاء احدکم الموت توفته رسلنا وهم لا یفرطون » (الآیه ۶۱.)
ب – سوره النحل:
«ا لذین تتوفاهم الملائکه ظالمی انفسهم فالقوا السلم ما کنا نعمل من سوء بلی ان الله علیم بما کنتم تعملون . فادخلوا ابواب جهنم خالدین فیها…»
(الآیتان ۲۸- ۲۹.)
«ا لذین تتوفاهم الملائکه طیبین یقولون سلام علیکم ادخلوا الجنه بما کنتم تعملون » (الآیه ۳۲.)
واخبر الله سبحانه عن شانهم یوم القیامه، وقال فی:
ا – سوره المعارج:
«تعرج الملائکه والروح الیه فی یوم کان مقداره خمسین الف سنه »
(الآیه ۴.)
ب – سوره النبا:
«یوم یقوم الروح والملائکه صفا لا یتکلمون الا من اذن له الرحمن وقال صوابا» (الآیه ۳۸.)
وفرض الله علینا وجوب الایمان بهم کما قال تعالی فی سوره البقره:
«لیس البر ان تولوا وجوهکم قبل المشرق والمغرب ولکن البر من آمن بالله والیوم الآخر والملائکه والکتاب والنبیین » (الآیه ۱۷۷.)
وقال فیها ایضا:
«من کان عدوا لله وملائکته ورسله وجبریل ومیکال فان الله عدو للکافرین » (الآیه ۹۸.)
شرح الکلمات
ا – فاطر:
فطر الله الخلق: خلقهم وبداهم فهو فاطر.
ب – حنیذ:
حنذ اللحم: شواه بین حجرین فاللحم حینذ.
ج – نکرهم:
استوحش منهم ونفر.
د – مردفین:
اردفه: ارکبه خلفه وهو مردف.
وملائکه مردفین: ای یاتون فرقه بعد فرقه متتابعین.
ه – ثبتوا:
ثبت: دفع عنه اسباب الوهن والتزعزع وقواه وابقاه مستقرا.
و – مسومین:
سوم الشی ء: جعل علیه علامه فهو مسوم.
والملائکه مسومین: معلمین انفسهم او خیولهم بعلامات.
ز – مکین:
مکین من الملائکه: عظیم القدر والمنزله.
ومکین هنا بمعنی صاحب قرب ومنزله عند الله.
ح – مطاع:
مطاع من الملائکه: الملک الذی یامر اعوانه من الملائکه فیطیعونه.
ط – البینات:
آیات بینات: واضحات ظاهرات.
ی – حبل الورید:
تشبیه لعرق الورید بالحبل.
ک – المتلقیان:
الملکان الموکلان بمراقبه المرء وتسجیل ما یاخذانه عنه من اقوال وافعال فی کتاب یلقاه یوم القیامه منشورا.
ل – رقیب:
حافظ مراع.
م: عتید:
اعددت الشی ء واعتدته: احضرته وهیاته للامر فهو معتد وعتید.
ن: توفاهم:
توفی الله او الملک الانسان، اذا قبض روحه باماتته.
س: الروح:
الروح: ما به حیاه الاجساد واذا خرج من الانسان او الحیوان مات، ولا یمکننا معرفه حقیقته، کما اشار الله تعالی الی ذلک وقال فی سوره الاسراء:
«ویسالونک عن الروح قل الروح من امر ربی وما اوتیتم من العلم الا قلیلا» (الآیه ۸۵.)
ویضاف الی الله تشریفا او بمعنی الملک، مثل قوله تعالی للملائکه:
۱- فی خبر خلق آدم (ع) فی سوره الحجر:
«فاذا سویته ونفخت فیه من روحی فقعوا له ساجدین » (الآیه ۲۹.)
۲- فی خبر خلق عیسی بن مریم (ع) فی سوره التحریم:
«ومریم ابنت عمران ا لتی احصنت فرجها فنفخنا فیه من روحنا» (الآیه ۱۲.)
فان مثل نسبه الروح الی الله هنا کمثل نسبه البیت الی الله فی قوله لابراهیم فی سوره الحج: «وطهر بیتی للطائفین » (الآیه ۲۶)، فان اضافه البیت الحرام الی الله تشریفا له فی سائر بقاع الارض، وکذلک شان اضافه الروح الی قوله فی الآیتین المذکورتین.
والروح – ایضا – : ما به حیاه النفوس وهداها، مثل الوحی والنبوه والشرایع الالهیه والقرآن خاصه، کما قال سبحانه فی:
۱- سوره النحل:
«ینزل الملائکه بالروح من امره علی من یشاء من عباده » (الآیه ۲.)
۲- سوری الشوری:
«وکذلک اوحینا الیک روحا من امرنا» (الآیه ۵۲.)
ان الروح الذی اوحی الی رسول الله هو القرآن، والروح غیر الملائکه، کما ورد ذکره فی قوله تعالی فی:
۱- سوره القدر:
«تنزل الملائکه والروح فیها باذن ربهم من کل امر» (الآیه ۴.)
۲- سوره المعارج:
«تعرج الملائکه والروح الیه فی یوم کان مقداره خمسین الف سنه » (الآیه ۴.)
وسیاتی بیانه عن الامام علی (ع) ان شاء الله تعالی.
ع – الامین:
الامین: هو الثقه المؤتمن علی تبلیغ الوحی، وقد وصف الله الملک الروح بالامین فی وقوله تعالی فی سوره الشعراء:
«نزل به الروح الامین . علی قلبک لتکون من المنذرین » (الآیتان ۱۹۳- ۱۹۴.)
ف – القدس:
قدس قدسا: طهر، وروح القدس: روح الطهر، وقد وصف الله الملک الروح – ایضا – بالقدس فی قوله تعالی:
۱- فی سوره البقره:
«وآتینا عیسی ابن مریم البینات وایدناه بروح القدس » (الآیتان ۸۷ و ۲۵۳.)
۲- فی خطابه لخاتم الانبیاء (ص) فی سوره النحل:
«قل نزله روح القدس من ربک بالحق لیثبت ا لذین آمنوا وهدی وبشری للمسلمین » (الآیه ۱۰۲.)
ص – تعرج:
عرج الشی ء عروجا: ارتفع وعلا، وعرج مثل درج بمعنی مشی مشی الصاعد فی درجه.
تخیلات عن عالم الغیب
فی امثال هذه البحوث عن عوالم الغیب کثیرا ما تجری من قبل اناس فی مختلف مستویات المعرفه محاولات متنوعه لمعرفه ما ورد فی القرآن الکریم والحدیث الشریف من ذکر عوالم ما وراء المحسوس قیاسا علی المشهور من عالم الماده، فیهیمون فی عالم الخیال، ویسمون تخیلاتهم بالعلم والمعرفه.وفی ما یاتی نبین سبب ذلک باذنه تعالی:
وسائل العلم والمعرفه
ان وسائلنا لمعرفه الاشیاء والعلم بها فی ما عدی ما ذکرنا من الاستنتاج العقلی فی بحث المیثاق تنحصر فی نوعین:
النوع الاول: ما نمیزه بحواسنا، وبما ان حواسنا خلقت لنمیز بها الموجود فی عالمنا المادی المحسوس بالحواس، فهی لا تعمل فی غیر عوالم المحسوسات المادیه.
النوع الثانی: ما نعرفه عن طریق النقل والحکایه; مثل ما نعلم بما فی بلد لم نره عن طریق النقل والحکایه، وتحد معلوماتنا فی هذا النوع بحدود المنقول لنا، ویحصل لنا هذا النوع من المعرفه بثبوت صدق ناقل الخبر عما یحدث به.
ومن هذا النوع من المعرفه ما حدثت به رسل الله وانبیاؤه صلوات الله علیهم اجمعین عن عوالم السموات فوق النجوم والکواکب وعالم الملائکه وعالم الجن ومشاهد یوم القیامه، وفوق کل ذلک ما حدثونا به من صفات الله تقدست اسماؤه، ویحد هذا النوع من العلم بحدود ما ینقلونه لنا، بعد ان ثبت لدینا صدق نبوتهم ورسالتهم عن الله سبحانه وتعالی.ولا یمکن ان نخضع ای شی ء مما حدثونا به عن تلکم العوالم بتشخیص حواسنا له.والعقل بعد ذلک یحکم بصحه الاحساس والنقل او عدم صحتهما.
خلاصه البحث
الملائکه صنف من خلق الله وجنوده وعباده، لهم اجنحه وحیاه وموت، واراده وعقل ویتمثلون احیانا فی صوره انسان عند اداء واجبهم، وهم علی درجات من الفضل مثل: الروح الامین، وروح القدس، ویختار الله منهم رسلا لتبلیغ الوحی، وانزال مقدرات الانسان فی لیله القدر، ومنهم الملکان اللذان یسجلان عمل الانسان، ومنهم ملک الموت واعوانه، ویحشرون یوم القیامه، ویقومون بما یامرهم الله به ولا یعصونه.
ولما کانت وسائلنا للعلم والمعرفه تنحصر بنوعین:
ا – المشاهد المحسوس: وهذا ما نعرفه ونمیزه بتشخیص الحواس له.
ب – المنقول لنا: مثل ما ینقل لنا عن امور فی بلد لم نره، ویشترط فی طریق المعرفه الثانیه ان نطمئن الی صدق ناقل الخبر لنا.
وبما ان عوالم الملائکه والجن والروح ویوم القیامه وبدء الخلق لیست من العوالم المحسوسه المشهوده لنا، فلا طریق لنا لمعرفتها الا بما تنقله رسل الله لنا بعد ان ثبت صدق رسالتهم من قبل الله.وما تقوله اصحاب النظریات عن هذه العوالم ان هو الا تخیلات وظنون لا تغنی من الحق شیئا.
وما جاء من قوله تعالی: «وکان عرشه علی الماء» و «ثم استوی الی السماء وهی دخان » لا یعنی ان ذلک الماء کان مثل الماء الذی نشاهده الیوم علی الارض مکونا من (اوکسجین وهایدروجین) بالنسب المعینه، وان الدخان کان متصاعدا من النار کالدخان الذی نشاهده الیوم، بل قد یکون المراد تشبیه ذلک الماء بالماء الذی نشاهده الیوم، والدخان بالدخان الذی نشاهده الیوم متصاعدا من النار، وسوف یاتی معنی العرش فی بحث الربوبیه ان شاء الله تعالی، ونذکر معنی السماء والسموات فی القرآن الکریم فی البحث الآتی بحوله تعالی.
– ۲-
السموات، والارض وسماؤها
اولا – السماء والسموات:
ا – السماء.
۱- فی اللغه العربیه:
سما الشی ء یسمو سموا وسماء: علا وارتفع وتطاول، وسماء کل شی ء اعلاه، وکل شی ء اظلک فهو سماء.
۲- فی القرآن الکریم:
جاء ذکر السماء بلفظ الواحد فی القرآن الکریم، وارید به تاره الجو الذی فوق الارض ومحیط بها، مثل قوله تعالی فی:
۱- سوره النحل:
«ا لم یروا الی الطیر مسخرات فی جو السماء» (الآیه ۷۹.)
۲- سوره البقره:
«وانزل من السماء ماء فاخرج به من الثمرات رزقا لکم » (الآیه ۲۲.)
وان الانسان یری بالعین المجرده کیف یطیر الطیر فی جو سماء الارض، وکیف ینزل الغیث من الغمام المسخر فی سماء الارض، وقد یصعد الانسان جبلا فیری الشمس فی السماء اعلاه تشرقه والغمام دونه فی سماء الارض التی تعلو الارض وتحیط بها.
وتاره یاتی لفظ السماء فی القرآن الکریم ویراد به ما علا الارض من الکواکب والسموات السبع، کما قال سبحانه فی:
۱- سوره البقره:
«ثم استوی الی السماء فسواهن سبع سموات » (الآیه ۲۹.)
۲- سوره النمل:
«وما من غائبه فی السماء والارض الا فی کتاب مبین » (الآیه ۷۵.)
۳- سوره الانبیاء:
«یوم نطوی السماء کطی السجل للکتب…» (الآیه ۱۰۴.)
فان المراد من السماء فی هذه الآیات کل ما علا الارض وکانت الارض تحته، ای السموات السبع وما دونها مما علا الارض.
ب – السموات:
جاء لفظ السموات فی القرآن الکریم وارید به السموات السبع، کما قال سبحانه فی سوره البقره:
«هو ا لذی خلق لکم ما فی الارض جمیعا ثم استوی الی السماء فسواهن سبع سموات وهو بکل شی ء علیم » (الآیه ۲۹.)
ثانیا – الارض:
جاء ذکر الارض فی القرآن الکریم (۴۵۱) مره بلفظ الواحد، وورد معطوفا علی السموات مره واحده، فی قوله تعالی فی سوره الطلاق:
«الله ا لذی خلق سبع سموات ومن الارض مثلهن…» (الآیه ۱۲.)
ونفهم من التماثل بینهما هنا التماثل فی الخلق ولیس فی العدد، واذا اکتشف للارض سبع طبقات; عندئذ لقائل ان یقول بان المراد من التماثل بین السموات السبع والارض تماثل فی عدد طبقات الارض والسماء.وسماء الارض هو الجو المحیط بالارض والذی مر ذکره فی سوره النحل/۷۹.
ثالثا – بدء الخلق:
جاء ذکر بدء خلق السموات والارض فی آیات متعدده، ولابد من اخذ تفسیرها ممن قال الله فی شانه فی سوره النحل:
«وانزلنا الیک الذکر لتبین للناس ما نزل الیهم » (الآیه ۴۴.)
وقد رویت احادیث کثیره فی بیان بدء الخلق عن رسول الله (ص)، غیر ان تلک الاحکام لم تدرس من قبل العلماء سندا ومتنا; مثل احادیث الاحکام وآیات الاحکام، ولا یتسع المجال هنا لدراستها.
واذا اقتصرنا فی دراسه بدء الخلق علی ما یفهم من ظواهر الآیات مع الاستفاده مما تطمئن النفس الی صحته من الروایات، او ما یغلب علی الظن صحتها، نستعین الله ونقول:
بدء الخلق
وصف الله سبحانه وتعالی بدء الخلق وما کان بعده بقوله فی:
ا – سوره هود:
«وهو الذی خلق السموات والارض فی سته ایام وکان عرشه علی الماء»
(الآیه ۷.)
ب – سوره یونس:
«ان ربکم الله الذی خلق السموات والارض فی سته ایام ثم استوی علی العرش یدبر الامر» (الآیه ۳.)
ج – سوره الفرقان:
«ا لذی خلق السموات والارض وما بینهما فی سته ایام ثم استوی علی العرش الرحمن فاسال به خبیرا» (الآیه ۵۹.)
د – سوره الانبیاء:
«او لم یر الذین کفروا ان السموات والارض کانتا رتقا ففتقناهما وجعلنا من الماء کل شی ء حی افلا یؤمنون » (الآیه ۳۰.)
ه – سوره البقره:
«هو ا لذی خلق لکم ما فی الارض جمیعا ثم استوی الی السماء فسواهن سبع سموات وهو بکل شی ء علیم » (الآیه ۲۹.)
و – سوره فصلت:
«قل ائنکم لتکفرون بالذی خلق الارض فی یومین وتجعلون له اندادا ذلک رب العالمین . وجعل فیها رواسی من فوقها وبارک فیها وقدر فیها اقواتها فی اربعه ایام للسائلین . ثم استوی الی السماء وهی دخان فقال لها وللارض ائتیا طوعا او کرها قالتا اتینا طائعین . فقضاهن سبع سموات فی یومین واوحی فی کل سماء امرها وزینا السماء الدنیا بمصابیح وحفظا ذلک تقدیر العزیز العلیم »
(الآیات ۹- ۱۲.)
ز – سوره الطلاق:
«الله ا لذی خلق سبع سموات ومن الارض مثلهن…» (الآیه ۱۲.)
ح – سوره النازعات:
«ءانتم اشد خلقا ام السماء بناها . رفع سمکها فسواها . واغطش لیلها واخرج ضحاها . والارض بعد ذلک دحاها . اخرج منها ماءها ومرعاها . والجبال ارساها . متاعا لکم ولانعامکم » (الآیات ۲۷- ۳۳.)
ط – سوره الشمس:
«والسماء وما بناها . والارض وما طحاها» (الآیتان ۵- ۶.)
ی – سوره الحجر:
«والارض مددناها والقینا فیها رواسی وانبتنا فیها من کل شی ء موزون . وجعلنا لکم فیها معایش ومن لستم له برازقین » (الآیتان ۱۹- ۲۰.)
ک – سوره طه:
«ا لذی جعل لکم الارض مهدا وسلک لکم فیها سبلا وانزل من السماء ماء فاخرجنا به ازواجا من نبات شتی . کلوا وارعوا انعامکم ان فی ذلک لآیات لاولی النهی . منها خلقناکم وفیها نعیدکم ومنها نخرجکم تاره اخری »
(الآیات ۵۳- ۵۵.)
ل – سوره البقره:
«الذی جعل لکم الارض فراشا والسماء بناء وانزل من السماء ماء فاخرج به من الثمرات رزقا لکم فلا تجعلوا لله اندادا وانتم تعلمون » (الآیه ۲۲.)
م – سوره نوح:
«ا لم تروا کیف خلق الله سبع سموات طباقا» (الآیه ۱۵.)
«والله جعل لکم الارض بساطا . لتسلکوا منها سبلا فجاجا» (الآیتان ۱۹- ۲۰.)
ن – سوره الغاشیه:
«افلا ینظرون الی الابل کیف خلقت . والی السماء کیف رفعت . والی الجبال کیف نصبت . والی الارض کیف سطحت » (الآیات ۱۷- ۲۰.)
س – سوره النمل:
«امن خلق السموات والارض وانزل لکم من السماء ماء فانبتنا به حدائق ذات بهجه ما کان لکم ان تنبتوا شجرها ءاله مع الله بل هم قوم یعدلون . امن جعل الارض قرارا وجعل خلالها انهارا وجعل لها رواسی وجعل بین البحرین حاجزا ءاله مع الله بل اکثرهم لا یعلمون » (الآیتان ۶۰- ۶۱.)
ع – سوره الانبیاء:
«وجعلنا فی الارض رواسی ان تمید بهم وجعلنا فیها فجاجا سبلا لعلهم یهتدون . وجعلنا السماء سقفا محفوظا وهم عن آیاتها معرضون »
(الآیتان ۳۱- ۳۲.)
ف – سوره المرسلات:
«ا لم نجعل الارض کفاتا . احیاء وامواتا . وجعلنا فیها رواسی شامخات…» (الآیات ۲۵- ۲۷.)
ص – سوره یونس:
«هو ا لذی جعل الشمس ضیاء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنین والحساب ما خلق الله ذلک الا بالحق یفصل الآیات لقوم یعلمون . ان فی اختلاف اللیل والنهار وما خلق الله فی السموات والارض لآیات لقوم یتقون »
(الآیتان ۵- ۶.)
شرح الکلمات
ا – الیوم:
یاتی الیوم بمعنی الزمن الممتد من طلوع الفجر او الشمس الی غروبها.
وکذلک الزمان المقرون به حدث من الاحداث; ومنها ایام الحروب وان امتدت الی ایام مثل یوم الخندق، ویوم صفین.
ب – ثم:
ثم: یدل علی تاخر ما بعده عما قبله بالزمان او المرتبه او المکان.
فالاول: مثل قوله تعالی فی سوره الحدید:
«ولقد ارسلنا نوحا وابراهیم وجعلنا فی ذریتیهما النبوه والکتاب. … ثم قفینا علی آثارهم برسلنا وقفینا بعیسی ابن مریم » (الآیتان ۲۶- ۲۷.)
والثانی: مثل ما جاء فی جواب رسول الله (ص) لرجل ساله وقال:
من ابر؟
قال: امک.
قال: ثم من؟
قال: امک.
قال: ثم من؟
قال: اباک.
والثالث: قولک: ذهبت من بغداد الی کربلاء ثم النجف.
ج – الدخان:
الدخان: ما یکون مع لهیب النار، وقد یقال للبخار وما علی صورته: الدخان.
د – استوی:
استوی علیه: استولی علیه، واستوی الیه: انتهی الیه، ویاتی مزید بیان لمعناه ومعنی (الرحمن) و (العرش) و (سواه) فی بحث صفات الرب بعید هذا ان شاء الله تعالی.
ه – الرتق:
الرتق: الضم والالتئام.
و – جعل:
تاتی جعل بمعنی خلق واوجد، مثل قوله تعالی:
ا – فی سوره المائده:
«اذکروا نعمه الله علیکم اذ جعل فیکم انبیاء» (الآیه ۲۰.)
ب – فی سوره النحل:
«وجعل لکم سرابیل تقیکم الحر» (الآیه ۸۱.)
وبمعنی صیره، مثل قوله تعالی فی سوره البقره:
«ا لذی جعل لکم الارض فراشا» (الآیه ۲۲.)
وبمعنی شرع وحکم وقدر، مثل قوله تعالی فی سوره المائده:
«لکل جعلنا منکم شرعه ومنهاجا» (الآیه ۴۸.)
وبمعنی سخر: ای هداه تسخیرا، مثل قوله تعالی فی سوره الانعام:
«وجعلنا الانهار تجری من تحتهم » (الآیه ۶.)
ای وهدینا الانهار تسخیریا لتجری من تحتهم. (۱)
ز – الرواسی:
الرواسی: مفرده الراسی: الجبل الثابت الراسخ.
وارساه: اثبته وارسخه فی موضعه.
ح – قضاهن:
قضاهن: هنا بمعنی قدرهن واتم خلقهن.
ط – اوحی فی کل سماء امرها:
علم ملائکه کل سماء الامر الذی خلقهم من اجل القیام به.وسخر سائر ما خلق فیها ان یسرن وفق النظام الذی قدره لهن.
ی – بناها:
بنی البیت: اقامه.
وفی الآیه: خلقها مسواه محکمه.
ک – السمک:
السمک: السقف، ومسافه الشی ء من اسفله الی اعلاه، واذا قصد ذکر المسافه من الاعلی الی الاسفل قیل: العمق.
ل – سوی:
سواه: جعله علی کمال واستعداد لما انشئ من اجله.
م – اغطش:
اغطشها: اظلمها.
ن – الضحی:
الضحی: طلوع الشمس وصفاء ضوئها، وارتفاع النهار.
واخرج ضحاها: ابرز نهارها.
س – دحاها:
دحا الشی ء: ازاله عن موقعه، بسطه ومهده.والارض دحاها: بسطها ومهدها للسکنی والتقلب فی اقطارها.
ع – طحاها:
طحاها: بسطها.
ف – مددناها:
مد: بسط فی طول واتصال.وفی الآیه: بسطناها ومهدناها للعیش علیها.
ص – موزون:
الوزن: تقدیر الاجسام بما یعادله فی الثقل او فی الطول والعرض او فی الحراره والبروده.
ووزن الشی ء: قدره بما یعادله، فهو موزون.والمعنی فی: وانبتنا فیها من کل شی ء موزون ای: انبتنا فی الارض من کل شی ء ما یتناسب مع محیطه ولما خلق من اجله، وعلی قدر الحاجه الیه، وبما تقتضیه الحکمه فی ذلک.
تفسیر الآیات
معنی الآیات حسب ظواهر معانی الفاظها، والله اعلم:
ان الله تعالی، قبل ان یخلق السموات والارض، کان قد خلق ماء، لا یعرف حقیقته غیره، وکان عرشه علی ذلک الماء وحده، ای ان الملائکه الذین یعملون بامره کانوا علی ذلک الماء، ولما اقتضت مشیئته وحکمته – تبارک وتعالی – ان یخلق ما عداه، بدا خلق الارض من ذلک الماء قبل ان یخلق السماء، ثم بدا خلق السماء من بخار الارض ولهیبها، وتصاعد ذلک البخار او الدخان من الارض، وکذلک فتق الله السماء من الارض (۲) – والله اعلم – بعد ان کانتا رتقا، ای منظمتین، وصار ذلک الدخان او البخار للارض سماء، وفتق تلک السماء وجعلها سبع سماوات طباقا.
ونجد هذا التفسیر فی کلام الامام علی (ع)، حیث قال:
(جعل من ماء ا لبحر الزاخر…یبسا جامدا، ثم فطر منه اطباقا، ففتقها سبع سماوات بعد ارتتاقها) ۲.
واتم الله خلق السموات والارض فی سته ایام: ای سته مراحل عمل کالآتی بیانه:
اولا – خلق الارض:
خلق الله الارض فی یومین وجعل فیها جبالا راسیات، وفی تمام الاربعه ایام خلق الشمس فی جو السماء، واجری الماء علی وجه الارض، ثم قدر سائر الاقوات من النبات وغیره; ای جعل فی طبیعه الماء وطبیعه کل ذی حیاه ان یخلق من الماء، ثم استوی الی السماء; ای بدا خلق السماء بعد خلق الارض، وکانت السماء دخانا او بخارا، فارتفع ذلک البخار من بحار الارض، او ذلک اللهیب من براکین الارض، وفتق الله السماء عن الارض بعد ان کانتا رتقا، ورفع سمک السماء علی الارض – والله اعلم – ثم قال لتلک السماء والارض:
«ائتیا طوعا او کرها، قالتا اتینا طائعین » .
فاتت السماء بما فیها من المجرات وکواکب المجرات، وغیرها، فما الله بها علیم، ثم دحا الارض; ای ابعدها من قرب السماء وبسطها وجعل فیها الانهار والاشجار وسائر النباتات ثم الحیوانات.
وقضی; ای جعل السماء التی کانت بعد فتقها عن الارض، فوق الارض، سبع سموات فی یومین، واوحی فی کل سماء امرها: ای نظام سیرها لادامه بقائها.وزین سماء الدنیا بمصابیح وهی الکواکب، وجعل من الکواکب ما یحفظها من استراق سمع الشیاطین، کما یاتی بحثه، ان شاء الله تعالی.
وجعل الشمس مضیئه والقمر منیرا، وقدر القمر منازل فی مسیره; ینزل کل لیله منزلا غیر ما نزله فی اللیله السابقه، وتبتعد عن الشمس حتی یوافیها من الجانب الآخر فی شهر قمری کامل; وبذلک تتکون الشهور والسنون لیعلم الناس عدد السنین والحساب. وانبت فی الارض من کل شی ء موزون، وجعل الارض مهدا للانسان یجمع فیها احیاءه وامواته، ومنها یحشره یوم القیامه.
وبناء علی ما ذکرنا، نستنبط من الآیات المذکوره ان الارض متقدمه زمانا علی السماوات ومقدمه رتبه – ایضا – علی ما عداها مما خلق الله، بما خلق علیها من الانبیاء والاوصیاء والاولیاء، وان الله تعالی قد خلق جمیع ما فی السماوات والارض لنفع اهل الارض لمقام اولیائه علیها، فقد قال سبحانه فی:
ا – سوره لقمان:
«ا لم تروا ان الله سخر لکم ما فی السموات وما فی الارض » (الآیه ۲۰.)
ب – سوره الجاثیه:
«وسخر لکم ما فی السموات وما فی الارض جمیعا…» (الآیه ۱۳.)
ونستنبط من الآیات المذکوره – ایضا – ان خلق اقوات الانسان من الماء واللحوم والنبات متقدم علی خلق الانسان، کما صرحت الآیات بان الجن خلقوا من نار السموم قبل خلق الانس من الطین، وکذلک الملائکه خلقوا قبل الانسان، لانه سبحانه وتعالی قال فی سوره الحجر:
«ولقد خلقنا الانسان من صلصال من حما مسنون . والجان خلقناه من قبل من نار السموم . واذ قال ربک للملائکه انی خالق بشرا من صلصال »
(الآیات ۲۶- ۲۸.)
ثانیا – الکواکب:
اخبر الله تعالی عن البروح والکواکب والشهب فقال فی:
ا – سوره الحجر:
«ولقد جعلنا فی السماء بروجا وزیناها للناظرین . وحفظناها من کل شیطان رجیم . الا من استرق السمع فاتبعه شهاب مبین » (الآیات ۱۶- ۱۸.)
ب – سوره الصافات:
«انا زینا السماء الدنیا بزینه الکواکب . وحفظا من کل شیطان مارد . لا یسمعون الی الملا الاعلی ویقذفون من کل جانب . دحورا ولهم عذاب واصب . الا من خطف الخطفه فاتبعه شهاب ثاقب » (الآیات ۶- ۱۰.)
ج – سوره الفرقان:
«تبارک ا لذی جعل فی السماء بروجا وجعل فیها سراجا وقمرا منیرا»
(الآیه ۶۱.)
د – سوره یونس:
«هو ا لذی جعل الشمس ضیاء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنین والحساب…» (الآیه ۵.)
ه – سوره نوح:
«وجعل القمر فیهن نورا وجعل الشمس سراجا» (الآیه ۱۶.)
و – سوره التوبه:
«ان عده الشهور عند الله اثنا عشر شهرا فی کتاب الله یوم خلق السموات والارض منها اربعه حرم ذلک الدین القیم فلا تظلموا فیهن انفسکم وقاتلوا المشرکین کافه کما یقاتلونکم کافه واعلموا ان الله مع المتقین » (الآیه ۳۶) (۳) .
ز – سوره النحل:
«وعلامات وبالنجم هم یهتدون » (الآیه ۱۶.)
ح – سوره الانعام:
«وهو الذی جعل لکم النجوم لتهتدوا بها فی ظلمات البر والبحر…»
(الآیه ۹۷.)
شرح الکلمات
ا – البروج:
البروج: واحدها البرج، وهی علی الارض: القصر والحصن.وفی السماء: مجموعه نجوم یمر بها القمر والشمس وغیرهما من الکواکب والنجوم.ومنها مجموعه نجوم لو رسمناها علی الورق – مثلا – ورسمنا بینها خطا لشابهت العقرب، وهی من منازل القمر.
وللقمر فی ما یری من سیره اثنا عشر برجا حسب اصطلاح المنجمین، وسنتحدث فی آخر البحث – ان شاء الله – عن مخاطبه القرآن للناس بما یشاهدونه ویرونه عیانا.
ب – رجیم:
الرجیم: المطرود عن الخیرات او عن منازل الملا الاعلی، او الملعون.
ج – الشهاب:
الشهاب: شعله فی الجو تری هابطه، والجمع: الشهب، ویاتی مزید بیان له فی بحث الجن الآتی ان شاء الله تعالی.
د – المارد:
المارد والمرید من شیاطین الجن والانس: الطاغیه المتعری عن الخیرات، والمتمادی فی الشر والاثم.
ه – دحورا:
دحره دحرا ودحورا: دفعه وطرده وابعده.
و – النجوم:
النجوم: هی النیرات التی لها ضوء مثل الشمس کما قال الله: «جعل الشمس ضیاء» ، «وجعل الشمس سراجا» .
ز – الکواکب:
الکواکب: هی الاجسام التی تکتسب النور من النجوم، ویقال لعامه الاجسام المنیره فی السماء: الکواکب، کما قال الله سبحانه:
«انا زینا السماء الدنیا بزینه الکواکب » (الصافات ۶.)
ح – واصب:
وصب: دام ولزم، فهو واصب.
ط – خطف:
خطف الشی ء خطفا: اخذه واختلسه بسرعه، والخطفه: المره من الخطف، والمره من استماع الشیطان للملائکه فی السموات.
ی – الثاقب:
ثقب الشی ء ثقبا: خرقه بآله الثقب فهو ثاقب.
ووصف الشهاب بالثاقب لنفاذه فی الظلماء کانه یثقبها بضوئه.
تفسیر الآیات
یفهم من الآیات التی ذکرناها فی بحث السموات والکواکب: ان سماء لدنیا مکانها فوق جمیع الکواکب والنجوم فی جمیع المجرات بجمیع ابعادها الضوئیه، وفوقها مکانا السماء الثانیه، وفوق الثانیه الثالثه، وفوق الثالثه الرابعه، وهکذا حتی السابعه، وان ارتفاع بعضها علی بعض مکانی بخلاف العرش الذی ارتفاعه معنوی، کما یاتی بیانه فی محله – ان شاء الله تعالی – ، ویوجه ما اشرنا سؤالان کالآتی:
۱- لماذا ذکر الله تعالی من فوائد النجوم امثال قوله تعالی فی سوره الانعام: «جعل لکم النجوم لتهتدوا…» (الآیه ۹۷.)
مما یعلمه الناس اجمعون ولم یخبر عن آثارها وصفاتها التی اکتشفها العلماء بعد عصر القرآن الکریم؟
۲- ان الله تعالی اخبر فی سوره الصافات وقال:
«انا زینا السماء الدنیا بزینه الکواکب » .
واذا کانت الکواکب زینه للسماء الدنیا فانه یدل علی ان مواقع جمیع الکواکب تحت السماء الدنیا، مع ان علماء النجوم والفلک – المنجمین – سابقا کانوا یقولون: ان مواقع اکثر النجوم فوق السماء الدنیا.فما رای العلم فی عصرنا فی هذا الامر؟
وفی الجواب عن السؤالین نقول بحوله تعالی:
الجواب عن السؤال الاول:
ان الله – جل اسمه – ارسل خاتم انبیائه بالقرآن الکریم لیهدی جمیع الناس الی الدین الذی شرعه لهم کما قال سبحانه فی:
ا – سوره الاعراف:
«قل یا ایها الناس انی رسول الله الیکم جمیعا…» (الآیه ۱۵۸.)
ب – سوره الانعام:
«واوحی الی هذا القرآن لانذرکم به ومن بلغ…» (الآیه ۱۹.)
ولهذا السبب یخاطب جمیع الناس فی محاوراته بقوله: «یا ایها الناس » ، اذا لابد من ان یذکر من اصناف الخلق حسب الحاجه فی المحاوره ما یفهمه جمیع الناس فی کل زمان ومکان، ویقول – مثلا – فی سوره الغاشیه فی مقام اقامه البرهان علی توحید الالوهیه:
«افلا ینظرون الی الابل کیف خلقت . والی السماء کیف رفعت . والی الجبال کیف نصبت . والی الارض کیف سطحت . فذکر انما انت مذکر . لست علیهم بمصیطر» (الآیات ۱۷- ۲۲.)
وقال فی سوره الواقعه فی مقام اقامه البرهان علی توحید الربوبیه:
«افرایتم الماء ا لذی تشربون . ءانتم انزلتموه من المزن ام نحن المنزلون . لو نشاء جعلناه اجاجا فلولا تشکرون …. فسبح باسم ربک العظیم »
(الآیات ۶۸- ۷۰ و ۷۴.)
ولو فعل خلاف ذلک وذکر – فی مقام الاستدلال – نظام سیره بلایین الکواکب فی ملایین المجرات فی السماء، او ذکر من الانسان وحده: عینه وملایین الخویطات فیها، ودمه وملایین الکریات البیض والحمر فیه، ودماغه وملایین خلایاه، وجهازه الهضمی و…و…و… الخ، وانواع امراضها وعلاجها کما تساءل البعض منی عن سبب عدم ذکر الله هذه العلوم فی کتابه وهو خالقها.وزعمها نقصا فی کتاب الله المجید – معاذ الله . –
یا تری لو جاء ذکر خصائص ما خلق الله کما ذکرناه فمن من الناس کان یفهمها قبل عصر اکتشافها؟ وماذا کانت تقول الامم لانبیائها لو قالوا لهم – مثلا – : ان الارض التی نحن علیها تدور حول الشمس، والشمس تبعد عن الارض ۲۲ ملیون میل، وهی بمجموعها تقع فی طرف مجره تسمی درب التبانه، وفی هذه المجره ثلاثون ملیارا من النجوم، ویوجد وراء هذه المجره مئات الالوف من عوالم السدوم، و…الخ.
یا تری لو کانت الامم تسمع من انبیائها امثال هذه الاقوال ماذا کانت تقول لانبیائها؟ فی حین انها نسبت الیهم الجنون لانهم دعوهم الی غیر المالوف عندهم من توحید الاله، فمثلا قال قوم نوح لنوح (ع) کما اخبر سبحانه فی سوره القمر وقال:
«کذبت قبلهم قوم نوح…وقالوا مجنون » (الآیه ۹.)
واخبر عن الامم مع انبیائها وقال سبحانه فی سوره الذاریات:
«کذلک ما اتی ا لذین من قبلهم من رسول الا قالوا ساحر او مجنون »
(الآیه ۵۲.)
واخبر عن قریش مع خاتم الرسل (ص) فی سوره القلم فقال:
«…ویقولون انه لمجنون » (الآیه ۵۱.)
یا تری ماذا کانت تقول الامم لانبیائها لو سمعت منهم امثال هذه الاقوال؟
وکم من الناس الذین یخاطبهم القرآن کان یفهم هذه الحقائق العلمیه التی اکتشفها العلماء حتی عصرنا الحاضر وبعد اکتشافها!؟
وفی کم موسوعه علمیه کان ینبغی ان تدون کل الاکتشافات العلمیه التی اکتشفها العلماء حتی عصرنا الحاضر!؟
ثم ان الله انزل القرآن علی خاتم رسله (ص) کتاب هدایه یعلم الناس کیف یعبدون الله ربهم ویطیعون اوامره ونواهیه، وکیف یتعاملون مع سائر الخلق، وکیف ینتفعون مما خلق لهم وسخر لیبلغوا درجه الکمال الانسانی ویسعدوا فی الدارین.
ولم ینزل القرآن لیعلم الناس خصائص الهواء والماء والارض والحیوان والنبات، بل جعل ذلک من وظیفه العقل الذی وهبهم ایاه لیهدیهم الی کل ذلک حسب حاجاتهم فی الازمنه المتعاقبه وحالاتهم المختلفه.
ومع وجود العقل الموهوب لهم لم یکن الناس بحاجه – مثلا – الی ان یعلمهم الله فی کتابه المجید کیف یفلقون الذره، وانما هم بحاجه الی ان یهدیهم فیه کیف یستعملون هذه الطاقه وامثالها – بعد ان سیطروا علیها – لما ینفعهم: لا یستعملونها فی ما یضرهم ویبیدون الخلق انسانا وحیوانا ونباتا!
اذا کان من الحکمه ان یاتی القرآن الکریم بذکر اصناف الخلق کما جاء، ولا ینافی ما ذکرناه ان تاتی فی القرآن الکریم احیانا اشاره الی حقائق علمیه مما اکتشفها العلماء ویکتشفونها بعد عصر نزول القرآن الکریم، کی یکون من الآیات المتجدده الداله علی ان القرآن الکریم نزل من عند خالق العالمین وربهم: «ولا تفنی عجائبه » (۴) کما قال وصی النبی (ص.)
ومن عجائبه انه لم یات فیه من ذکر خصائص الخلق ما یخالف حقائق العلم التی اکتشفها العلماء بعده قرنا بعد قرن.
الجواب عن السؤال الثانی:
ان صنفا من العلماء فی بعض العصور اولوا بعض ما جاء ذکره فی القرآن الکریم ببعض النظریات الخاطئه التی کانت تعتبر فی عصرهم من حقائق العلم، مثل تاویلهم السموات السبع بالافلاک السبعه المشهوره عند العلماء سابقا، حسب نظریه بطلیموس (عاش نحو ۹۰- ۱۶۰ م) وقوله:
ان السموات والارض اجسام کرویه بعضها فوق بعض مثل طبقات البصل، مرکزها الارض التی یتکون ثلاثه ارباعها من الماء وفوقها الهواء وفوق الهواء النار، ویسمونها بالطبائع الاربع، وفوقها فلک القمر وهو الفلک الاول، ثم فلک عطارد، ثم الزهره، ثم الشمس، ثم المریخ، ثم المشتری، ثم زحل، ویسمون کواکبها: بالسبعه السیاره، وانه یحیط بها فلک الکواکب الثابته ویسمونها بفلک البروج، ثم الفلک الاطلسی الذی لا کوکب فیه، ویؤولون السموات السبع بافلاک السیارات السبع عندهم، والکرسی بفلک البروج، والعرش بالفلک التاسع. (۵)
وکذلک اولوا ما جاء فی القرآن والحدیث حول بعض المصطلحات الاسلامیه بالمشهور فی عصرهم من آراء فلسفیه وفلکیه ونظریات خاطئه.
ولما کان فی تلک النظریات کما اخبر عنه المجلسی وقال:
(واعلم ان ههنا اشکالا مشهورا، وهو انه اتفق اصحاب الهیئه علی انه لیس فی السماء الاولی سوی القمر، وسائر السیارات کل فی فلک، والثوابت کلها فی الثامن، والآیه الکریمه تدل علی ان کلها او اکثرها فی السماء الدنیا، واجیب عنه بوجوه) (۶) .
وسیاتی ذکر الآیه وتفسیرها بعید هذا ان شاء الله تعالی، ونترک ذکر الوجوه التی نقلها المجلسی ههنا کی لا یطول البحث فی ما لا ینفع، ونقتصر علی ایراد قول کبیر فلاسفه عصره; میرداماد فی تاویل حدیث فی هذا الباب:
قال المجلسی رحمه الله:
(بیان وتاویل علیل:
قال السید الداماد – ره – فی بعض تعلیقاته علی کتاب من لا یحضره الفقیه:
العرش هو فلک الافلاک.وانما حکم (ع) بکونه مربعا لان الفلک یتعین له بالحرکه المنطقه والقطبان، وکل دائره عظیمه منصفه للکره، والفلک یتربع بمنطقه الحرکه والدائره الماره بقطبیها، والعرش وهو الفلک الاقصی والکرسی وهو فلک الثوابت یتربعان بمعدل النهار ومنطقه البروج والدائره الماره بالاقطاب الاربعه، وایضا دائره الافق علی سطح الفلک الالی یتربع بدائره نصف النهار ودائره المشرق والمغرب، فیقع منها بینها ارباعها، ویتعین علیها النقاط الاربع: الجنوب، والشمال، والمشرق، والمغرب.والحکماء نزلوا الفلک منزله انسان مستلق علی ظهره، راسه الی الشمال، ورجلاه الی الجنوب، ویمینه الی المغرب، وشماله الی المشرق.وایضا التربیع والتسدیس اول الاشکال فی الدائره علی ما قد استبان فی مظانه، اذ التربیع یحصل بقطرین متقاطعین علی قوائم، والتسدیس بنصف قطر، فان وتر سدس الدور یساوی نصف القطر، وربع الدور قوس تامه، وما نقصت عن الربع فمتممها الی الربع تمامها، وایضا الفلک الاقصی له ماده، وصوره، وعقل هو العقل الاول ویقال له عقل الکل، ونفس هی النفس الاولی ویقال لها نفس الکل، فیکون مربعا واول المربعات فی نظام الوجود.
وهنالک وجوه اخری یضیق ذرع المقام عن بسطها فلیتعرف (انتهی) ولا یخفی عدم موافقتها لقوانین الشرع ومصطلحات اهله) (۷) .
انتهی ما ذکره المجلسی.
بالاضافه الی ما ذکرناه فسر بعض العلماء القرآن بروایات اسرائیلیه، وبعضهم فسره بروایات مفتراه علی رسول الله (ص) دون تمحیص، وعلی اثر کل ذلک، التبس امر فهم القرآن والمصطلحات الاسلامیه والالفاظ اللغویه علی قارئ القرآن والحدیث، کما ذکرنا بعضها فی کتاب (القرآن فی عصر الرسول وما بعده.)
خلاصه البحث
اولا – السماء:
السماء فی اللغه:
کل شی ء اظلک فهو سماء، وسما کل شی ء اعلاه، وجاء ذکر السماء فی القرآن الکریم بلفظ الواحد وارید بها تاره: الجو الذی یحیط بالارض مثل قوله تعالی:
ا – «ا لطیر مسخرات فی جو ا لسماء» .
ب – «وانزل من السماء ماء» .
واخری ارید بها: ما علا الارض من الکواکب والسموات السبع مثل قوله تعالی:
«ثم استوی الی السماء فسواهن سبع سموات » .
وجاءت بلفظ الجمع; وارید بها السموات السبع مثل ما جاء فی الآیه الماضیه.
ثانیا – بدء الخلق:
اخبر الله سبحانه ان الماء کان مخلوقا قبل السموات والارض، ونفهم من الآیات انه خلق الارض من ذلک الماء، والسموات من بخار ذلک الماء وتلک الارض، وانه اتم خلقهما وخلق بعض الموجودات فیهما ومن ضمنها ما یحتاجه الانسان فی حیاته فی سته مراحل.
وانه جعل کل النجوم بابعادها الضوئیه تحت السماء الدنیا.
وان الله سبحانه اخبر عما خلق بقدر ما فی الاخبار عنه حاجه لهدایه الناس، ولم تکن عقول الناس تتحمل من بیان بدء الخلق وحقیقه الکواکب اکثر من ذلک.
وان بعض العلماء اجهدوا انفسهم واولوا بعض ما جاء فی القرآن من وصف السموات والکواکب بما کان معروفا عنها فی عصرهم; مثل تاویل معنی السماوات بالافلاک السبعه التی کانوا یعتقدون انها حقیقه علمیه.
وکذلک فسروا بعض الآیات بروایات اسرائیلیه کانت ولاتزال متداوله بین المسلمین، ومن ثم انتشرت رؤیه غیر صحیحه عن بدء الخلق وحقیقه السموات والکواکب وغیرهما من اصناف الخلق بین المسلمین، وسوف ندرس بعضها فی البحوث الآتیه ان شاء الله تعالی.
– ۳-
الدواب
قال سبحانه وتعالی فی:
ا – سوره النور:
«والله خلق کل دابه من ماء فمنهم من یمشی علی بطنه ومنهم من یمشی علی رجلین ومنهم من یمشی علی اربع یخلق الله ما یشاء ان الله علی کل شی ء قدیر»
(الآیه ۴۵.)
ب – سوره الانعام:
«وما من دابه فی الارض ولا طائر یطیر بجناحیه الا امم امثالکم ما فرطنا فی الکتاب من شی ء ثم الی ربهم یحشرون » (الآیه ۳۸.)
ج – سوره النحل:
«ولله یسجد ما فی السموات وما فی الارض من دابه » (الآیه ۴۹.)
شرح الکلمات
دب دبیبا فهو داب: سار سیرا خفیفا کسیر النمله.
والدابه: کل ما دب علی الارض من صنف الحیوان، والمقصود من الدابه فی الآیه: کل ذی حیاه یدب علی وجه الارض.
تفسیر الآیات:
ان الله خلق کل ذی حیاه یدب ویتحرک من الماء، وما من حیاه فی الارض، ولا طائر یطیر بجناحیه فی الجو الا وهم امم امثالکم; فالنمل امه لها نظام حیاه کما للانسان نظام حیاه، وکذلک السمک فی الماء والزواحف علی وجه الارض والحشرات فی بطنها، الی امثالها من ذوی الحیاه الحیوانیه امم امثال الانسان; لکل نوع منه نظام حیاه، وسوف ندرس ان شاء الله تعالی فی البحث الثالث من (هدایه رب العالمین) الآتی کیف هدی الله تلکم الامم من الدواب الی نظام حیاتها.
– ۴-
الجن والشیاطین
ا – الجن والجان
جن یجن جنا: استتر، وجن الشی ء علی الشی ء: ستره، کما قال سبحانه:
«فلما جن علیه اللیل » (الانعام/۷۶.)
ای فلما ستره اللیل.والجن والجان خلق مستتر لا یری، وقد اخبر الله سبحانه عنهم وقال:
ا – عن اصلهم فی سوره الرحمن:
«وخلق الجان من مارج من نار» (الآیه ۱۵.)
وفی سوره الحجر:
«والجان خلقناه من قبل من نار السموم » (الآیه ۲۷.)
ب – وانهم امم مثل الانسان، فی سوره فصلت:
«فی امم قد خلت من قبلهم من الجن والانس » (الآیه ۲۵.)
ج – وان سلیمان (ع) استخدمهم، فی سوره سبا:
«ومن الجن من یعمل بین یدیه باذن ربه ومن یزغ، منهم عن امرنا نذقه من عذاب السعیر . یعملون له ما یشاء من محاریب وتماثیل وجفان کالجواب وقدور راسیات » (الآیتان ۱۲- ۱۳.)
د – وانه کان فی جنود سلیمان من یستطیع ان یذهب من فلسطین الی الیمن ویرجع قبل ان یقوم سلیمان من مقامه، فی سوره النمل:
«قال عفریت من الجن انا آتیک به قبل ان تقوم من مقامک وانی علیه لقوی امین » (الآیه ۳۹.)
ه – وعن عدم علمهم بالغیب، فی سوره سبا:
«فلما قضینا علیه الموت ما دلهم علی موته الا دابه الارض تاکل منساته فلما خر تبینت الجن ان لو کانوا یعلمون ا لغیب ما لبثوا فی ا لعذاب ا لمهین »
(الآیه ۱۴.)
و – وعن ما کانوا علیه قبل بعثه خاتم الانبیاء (ص)، فی سوره الجن:
۱- «وا نه کان یقول سفیهنا علی الله شططا» (الآیه ۴.)
۲- «وا نهم ظنوا کما ظننتم ان لن یبعث الله احدا» (الآیه ۷.)
۳- «وا نه کان رجال من الانس یعوذون برجال من الجن فزادوهم رهقا»
(الآیه ۶.)
ز – وعن استراقهم للسمع بعد بعثه خاتم الانبیاء (ص)، فی سوره الجن:
«وانا لمسنا السماء فوجدناها ملئت حرسا شدیدا وشهبا» (الآیه ۸.)
«وانا کنا نقعد منها مقاعد للسمع، فمن یستمع الآن یجد له شهابا رصدا»
(الآیه ۹.)
ح – وعن اسلامهم، فی سوره الجن:
۱- «وانا منا الصالحون ومنا دون ذلک کنا طرائق قددا» (الآیه ۱۱.)
۲- «وانا منا المسلمون ومنا القاسطون فمن اسلم فاولئک تحروا رشدا»
(الآیه ۱۴.)
ب – الشیطان
الشیطان اسم لکل عات متمرد من الانس والجن والحیوان.
قال سبحانه فی:
ا – سوره الحجر:
«ولقد جعلنا فی السماء بروجا وزیناها للناظرین . وحفظناها من کل شیطان رجیم . الا من استرق السمع فاتبعه شهاب مبین » (الآیات ۱۶- ۱۸.)
ب – سوره الصافات:
«انا زینا السماء الدنیا بزینه الکواکب . وحفظا من کل شیطان مارد . لا یسمعون الی الملا الاعلی ویقذفون من کل جانب . دحورا ولهم عذاب واصب . الا من خطف الخطفه فاتبعه شهاب ثاقب » (الآیات ۶- ۱۰.)
ج – سوره الملک:
«ولقد زینا السماء الدنیا بمصابیح وجعلناها رجوما للشیاطین واعتدنا لهم عذاب السعیر» (الآیه ۵.)
د – سوره الانعام:
«وکذلک جعلنا لکل نبی عدوا شیاطین الانس والجن یوحی بعضهم الی بعض زخرف القول غرورا ولو شاء ربک ما فعلوه فذرهم وما یفترون . ولتصغی الیه افئده ا لذین لا یؤمنون بالآخره ولیرضوه ولیقترفوا ما هم مقترفون »
(الآیتان ۱۱۲- ۱۱۳.)
ه – سوره الاعراف:
«انا جعلنا الشیاطین اولیاء للذین لا یؤمنون » (الآیه ۲۷.)
و – سوره الاسراء:
«ان المبذرین کانوا اخوان الشیاطین وکان الشیطان لربه کفورا» (الآیه ۲۷.)
ز – سوره البقره:
«ولا تتبعوا خطوات الشیطان انه لکم عدو مبین . انما یامرکم بالسوء والفحشاء وان تقولوا علی الله ما لا تعلمون » (الآیتان ۱۶۸- ۱۶۹.)
«الشیطان یعدکم الفقر ویامرکم بالفحشاء والله یعدکم مغفره منه وفضلا والله واسع علیم » (الآیه ۲۶۸.)
ح – سوره النساء:
«ومن یتخذ الشیطان ولیا من دون الله فقد خسر خسرانا مبینا . یعدهم ویمنیهم وما یعدهم الشیطان الا غرورا» (الآیتان ۱۱۹- ۱۲۰.)
ط – سوره المائده:
«انما یرید الشیطان ان یوقع بینکم العداوه وا لبغضاء فی الخمر والمیسر ویصدکم عن ذکر الله وعن الصلاه فهل انتم منتهون » (الآیه ۹۱.)
ی – سوره الاعراف – ایضا – :
«یا بنی آدم لا یفتننکم الشیطان کما اخرج ابویکم من الجنه ینزع عنهما لباسهما لیریهما سوءاتهما انه یراکم هو وقبیله من حیث لا ترونهم » (الآیه ۲۷.)
ج – ابلیس
۱- فی اللغه:
ابلس یبلس مبلس: حزن، تحیر، یئس، سکت غما، انقطع فی حجته، ومنه قوله تعالی فی سوره الروم:
«ویوم تقوم الساعه یبلس المجرمون » (الآیه ۱۲.)
۲- فی القرآن الکریم:
ابلیس: اسم علم للشیطان الذی استکبر وابی ان یسجد لآدم (ع)، والمقصود من لفظ الشیطان اذا جاء فی القرآن الکریم بلفظ المفرد ومع الالف واللام هو ابلیس.
وقد جاء اخبار ابلیس فی القرآن الکریم بلفظ ابلیس فی قوله تعالی فی:
ا – سوره الکهف:
«واذ قلنا للملائکه اسجدوا لآدم فسجدوا الا ابلیس کان من الجن ففسق عن امر ربه افتتخذونه وذریته اولیاء من دونی وهم لکم عدو بئس للظالمین بدلا»
(الآیه ۵۰.)
ب – سوره سبا فی قصه اهل سبا:
«ولقد صدق علیهم ابلیس ظنه فاتبعوه الا فریقا من المؤمنین . وما کان له علیهم من سلطان…» (الآیتان ۲۰- ۲۱.)
وجاء بلفظ الشیطان فی قوله تعالی فی:
ا – سوره الاعراف فی قصه آدم (ع) :
«فوسوس لهما الشیطان لیبدی لهما ما وری عنهما من سوءاتهما. … وناداهما ربهما ا لم انهکما عن تلکما الشجره واقل لکما ان الشیطان لکما عدو مبین » (الآیتان ۲۰ و ۲۲.)
ب – سوره یس:
«ا لم اعهد الیکم یا بنی آدم ان لا تعبدوا الشیطان انه لکم عدو مبین »
(الآیه ۶۰.)
ج – سوره فاطر:
«ان الشیطان لکم عدو فاتخذوه عدوا انما یدعو حزبه لیکونوا من اصحاب السعیر» (الآیه ۶.)
شرح الکلمات
ا – المارج:
المرج: الخلط.
والمارج: اللهیب المختلط بسواد النار.
ب – السموم:
الریح الحاره غالبا بالنهار، سمیت بذلک لانها تنفذ فی مسام الجسم وتؤثر فیه تاثیر السم.
ج – یزغ:
زاغ الانسان یزیغ: مال عن القصد وانحرف عن الحق، وعن امر الله.
ومن یزغ منهم عن امر الله: من ینحرف منهم عن امر الله.
د – محاریب:
مفرده المحراب: صدر المجلس او اکرم موضع فیه.
والموضع الذی ینفرد فیه الملک فیتباعد عن الناس.
والغرفه التی فیها مقدم المعبد.
والمساجد یتعبد فیها.
ه – جفان:
جمع جفنه کالقصعه وزنا ومعنی، والجفنه خصت بوعاء الاطعمه.
و – الجواب:
اوان للطعام کاحواض الماء فی الکبر والسعه.
ز – راسیات:
جمع راسیه: ثابته الاصل راسخه، وجمعها راسیات.
ح – العفریت: اقوی الجن واخبثه.
ط – رصدا:
رصده رصدا ورصدا: قعد له علی الطریق، وتهیا لمراقبته، فهو راصد.
والرصد: الحرس.
وفی الآیه رصدا: ای راصدا له.
ی – طرائق:
جمع طریقه: الحال والسیره; حسنه کانت او سیئه.
ک – قددا:
القده: الجماعه المختلفه آراؤها، وجمعها: قدد.
وطرائق قددا: ای جماعات اختلفت اهواؤهم ومشاربهم.
ل – القاسطون:
قسط: جار وحاد عن الحق فهو قاسط ای ظالم، والقاسطون من الجن: الظالمون منهم الذین لم یسلموا.
واقسط: عدل.
م – رشدا:
ای سددا وبعدا عن الغی والضلال.
ن – السفیه:
الجاهل فی الدین او النزق الخفیف عقله.
س – شططا:
شط: بعد وافرط فی البعد، وشط علیه: جار علیه.
والشطط: الافراط فی البعد والتجاوز عن ا
- لینک دانلود فایل بلافاصله بعد از پرداخت وجه به نمایش در خواهد آمد.
- همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
- ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
- در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.
هنوز هیچ نقد و بررسی وجود ندارد.