بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اهمیت و جایگاه صدا در قرائت قرآن :

اسماع و استماع، اولین گام قرآن آموزی است که عواملی چند در آن مؤثرند، از جمله: صدای رسا و گویای مقری، لهجه مقری، کیفیت انتقال، سرعت انتقال و سر و صدای محیط.

بر پایه روایات و سفارش های پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره اقرا و قرائت قرآن، مسئله صوت حسن یا حسن صوت زینت و زیور و قرآن و عاملی برای افزایش زیبایی قرائت آن معرفی شده است. از انس بن مالک و امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: ان لکل شی ء حلیه، و حلیه القرآن الصوت الحسن [۱]. براء ابن عازب گوید: قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم): زینوا القرآن بأصواتکم فان الصوت الحسن یزید القرآن حسناً[۲]. ابو هریره از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) شنیده است: ما أذن الله لشی ء ما أذن لنبی حسن الصوت بالقرآن یجهر به [۳].

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) جهیر الصوت [۴] بودند؛ یعنی صدایی بسیار رسا داشتند و به بهترین و نیکوترین وجه، صدای خویش را در قرائت قرآن به کار می بردند. امام باقر (علیه السلام) فرمود: ان رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) کان أحسن الناس صوتاً بالقرآن [۵]. براء ابن عازب نیز گفته است: سمعت النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) یقرأ فی الشعا (و التین و الزیتون) فما سمعت أحداً أحسن صوتاً أو قراءه منه [۶].

صوت حسن با ارتقای کیفیت اسماع و استماع قرآن برای بهبود روند آموزش و ترویج آن، رابطه مستقیم دارد که با توجه به تعریف ترتیل و کیفیت اقرا و قرائت پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می توان به موارد زیر، به عنوان ویژگی های صوت حسن و صدای مطلوب اشاره کرد:

الف. رسایی صدا؛ که موجب برقراری سکوت و توجه به آن می شود و برای هر مستمع و متعلمی، بسیار روحیه بخش و نشاطانگیز است و برعکس، نارسایی آن موجب کسالت و بی علاقگی مخاطب خواهد شد، زیرا صدای رسا دارای صلابت و نفوذ خاصی است؛ به طوری که تا اعماق جان مخاطب نفوذ می کند و در درون و قلب او جای خواهد گرفت.

ب. صراحت و روانی ادای کلمات؛ ادای هر یک از اجزای کلام در ایجاد موسیقی و نظم آهنگ قرآن و القای معنا و مفهوم، جایگاه خاصی دارد و بیان نکردن یا ناقص و مخفی ادا کردن برخی از آن ها موجب خلل در نظم آهنگ و موسیقی ذاتی آیات می گردد.

ابن مسعود پس از گوش دادن به قرائت عجولانه و بدون درنگ علقمه بن قیس، به او گفت: پدر و مادرم فدایت باد! قرآن را با ترتیل بخوان، چرا که به ترتیل خواندن، زینت و جمال قرائت قرآن است [۷].

به نقل از عمار بن یاسر، روزی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بر ابن مسعود گذر کرد، در حالی که او قرآن را حرف به حرف می خواند. پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) پس از استماع قرائت او فرمود: من سره (أحب) أن یقرأ القرآن (غضاً) کما أنزل، فلیقرأه علی قراءه ابن مسعود[۸]؛ هرکس دوست دارد قرآن را تر و تازه، همان طور که نازل شده است قرائت کند، مانند ابن مسعود بخواند.

سخاوی (د ۶۳۴ق) به نقل از حسین بن علی جعفی در معنا و توضیح این روایت آورده است: چون ابن مسعود، همواره قرآن را به ترتیل قرائت می کرد، پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) با اشاره و تجلیل از قرائت او خواستار ترتیل در قرائت شده اند نه چیز دیگری [۹]. مانند ترجیع و تطریب (به طرب افکندن، نوعی آوازه خوانی و نغمه سرایی [۱۰] و تلحین و تکلف در قرائت و تقلید از صدای دیگران [۱۱]؛ چنان که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: ان الله یحب أن یقرأ القرآن کما أنزل [۱۲]؛ اذا قرأت