فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ???

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ???؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ??? انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ???:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ??? آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ??? با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ??? از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ???، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اوضاع فرهنگی قم هنگام ورود فاطمه معصومه، انسان شناسی فرهنگی کنشگران فرهنگی قم از ??? – ??? :

۱- مقدمه تاریخی جغرافیایی

۱-۱ موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی شهر قم هنگام ورود فاطمه معصومه

شهر باستانی قم از نواحی ماد، در عصر ساسانی با اصلاحات مذهبی و عمرانی به بیشترین حد توسعاراضی رسید.. این شهر در مرکز ایالت جبال پس از ورود اعراب، طبقات اجتماعی مختلفی از عرب، عجم، مجوس، در بافت وسیع ناحیت قم شکل گرفت. مهاجرت دسته های خاص از اعراب، یعنی طالبین به قم، آنجا را کانون مخالفت با خلافت عباسی ساخت و در پایان قرن سوم هجری قم بزرگترین پایگاه تشیّع بودو در طی دو قرن مساجد زیادی در قم از جمله دو جامع ساخته شد و توسعه جدید شهر قم که در روایات پیشگویی شده بود، در چهارچوب فرهنگ و هنر ایرانی دنبال شد و قم به صورت یکی از زیبا ترین شهر های ایالت جبال درآمد. از جمله مهم ترین مهاجرتهای انبوه علویان به قم، سفر حضرت معصومه به قم بود، که پیامد های فرهنگی خاصی را برای قم به دنبال داشت.

۲- رمینه ها عوامل و نتایج و عواقب و پیامدهای تغییرات فرهنگی در قم:

۱-۲- انتقال علوم و معارف و حدیث شیعه از کوفه و حجاز به قم

در طی نیم قرن مهاجرت علما و محدثین شیعه امامی از نیمه دوم قرن دوم هجری به قم که اوج آن با سفر حضرت معصومه، به قم همراه بود، تحولات فرهنگی بسیار مهمی در قم اتفاق افتاد. علمایی چون عمران بن عبدالله یونس بن عبدالرحمن، احمد بن محمد بن عیسی قمی «وجه القمیین» عبدالله بن جعفر حمیری «وجه القمیین»، ابراهیم بن هاشم (م۲۱۷ه) که اولین نشر دهنده حدیث کوفیین در قم بود؛ علی بن ابراهیم بن هاشم زکریا بن آدموکیل خاص امام رضا، در انتقال مکتب حدیثی شیعه از کوفه به قم و تشکیل حوزه فکری تشیع امامی در قم، نقش اساسی ایفا کردند.

۲-۲- مهاجرت و تغییرات تجمع راویان و مردم شیعه در قم – تاسیس مدرسه حدیثی قم

مهاجرت و کوچ اجباری و اختیاری و نقل و انتقالات انسانی مهمترین پدیده فرهنگی قرون نخستین هجری در جهان اسلام بویژه در منطقه جبال است. این مهاجرت نتیحه زود داشت و ان تاسیس مدرسه حدیثی قم به عنوان نخستین مدارس حدیثی در جهان اسلام است. تاسیس این مدرسه در مقاله قم در دو قرن نحست هجری (۱۳۸۱) و کتاب فرهنگ و تمدن قم در قرن سوم هجری تنقیح مناط شده است. اوج این مهاجرتهای علمی و سیاسی، مهاجرت طالبیان و اعراب کوفه و یمن و حجاز که حاملان معارف شیعه بودند هست.. یک بررسی آماری نشان می دهد که «از مجموعه ۱۴۷ صحابی قمی فقط، ۷۳ نفر مربوط به قرن سوم است. علما و دانشمندان شیعه در محیط قم فرصت مناسبی برای نشر احادیث شیعی، به دست آوردند و به تدریج معارف شیعه را از مدینه و کوفه و سایر شهرهایی که علمای شیعه در آن پراکنده شده بودند، به قم منتقل نمودند. اصرار بر اندیشه امامت منصوص شیعی، رفض عمرین، تاکید بر قبول روایت، تنها از طریق ائمه شیعه و رد سایر شکل گیری بزرگ ترین هسته ثقاه(روایان معتبر شیعه امامی) و کثرت تک نگاریهای فقهی و کلامی (رجال نجاشی نام بسیار از این تک نگاریها را ذکر کرده است. ص ۱۷۷، ص ۳۲۹، ص۳۴۹، ص ۳۵۴، ص۴۰۴)که از آغاز قرن سوم هجری شروع شد، دال بر شکل گیری بنیانهای مدرسه فقهی، کلامی شیعه امامی در قم است که از ویژگی های شاخص مدرسه حدیثی قم، تاکید بر اصل سلیم بن قیس هلالی بود. برقی، ابراهیم بن هاشم و بسیاری از محدثین قم، از روایان و مستخر جین اصل سلیم بودند. سلیم در اصل خود، خصائص اصولی شیعه امامی، از جمله نص بر دوازده امام، غصب خلافت علی ع و… را آورده است.

۳-۲- مهاجرت و تاسیس هسته علوم تمدنی در قم

در فهرست تاریخ قم به وجود ۲۶۶ عالم مشهور و ۱۳۰ تن از شاعرانی که به فارسی و عربی شعر سرودند، اشاره شده استهمچنین یکی از فصول فهرست این کتاب، مربوط به ادبا، کتاب، نساخ و فلاسفه و مهندسین و منجمین قم می باشد. این گزارش تاریخ قم و فهرست مفصلی که منابع رجالی از دانشمندان و علمای قم ارئه داده اند و گزارش کتاب النقض، از انبوه مدارس و مراکز علمی و کتابخانه های پر از کتاب در قم از اوخر قرن چهارم هجری و در قرن پنجم و ششم هجری، حاکی از روند موفق توسعه فرهنگی قم از آغاز قرن سوم هجری به بعد است.

۴-۲- شکل گیری مراکز آموزشی و علمی فرهنگی شیعه درقم

حجم علویان و طالبیان و مردم شیعه به اندازه ای در قم متراکم شد که خلافت عباسی مجلور به ارتیاط و کنترل اداری این انبوه جمعیتی از راه تشکیلات اداری نقابت شد. نخستین نقیب علویان موسی مبرقع که متصل به امامت شیعه و یکی از فرزندان ائمه منصوص شیعه بود و به شکل ی با خلافت عباسی دوست بود به عنوان نقیب تعیین شد. نقیب علویان، موسی بن مبرقع، است. او و خواهرش زینب در قم مستقر شدندو، در رواج احادیث ائمه و ایجاد مقبره حضرت معصومه به عنوان زیارتگاهی بزرگ و سامان دهی امور علویان در قم نقش به سزایی ایفا کردند محل مرقد حضرت معصومه احتمالا از نیمه قرن سوم که زینب دختر محمد بن علی الرضاء بر فراز آن قبه ای ساخت به عنوان مرکزی برای تجمع شیعیان درآمده بود و با رواج مذهب تشیع در قم قبر حضرت معصومه، زیارتگاه همه شیعیان و حتی پیروان مذاهب دیگر شد. عبدالجلیل قزوینی، می نویسد: «علمای حنفی و شافعی برای تبرک جستن و احترام به زیارت قبر حضرت معصومه، می رفتند.» ساختن قبه، بر فراز قبر حضرت معصومه دلیل بر توجه علویان به قبر حضرت معصومه است. اطراف این قبر به تدریج به صورت آرامگاه گروههای مختلف طالبیان درآمد؛ احتمالا پیدایش این وضعیت، اولین گام در راه شکل گیری نخستین مراکز آموزشی در اطراف مرقد حضرت معصومه بوده است. تعیین تاریخ نخستین مرکز آموزشی در این مکان ممکن نیست اما با توجه به گزارش کتاب النقض گویا از نیمه قرن چهارم چنین امری محقق شده است. اولین بار عبدالجلیل قزوینی، صاحب کتاب النقض از وجود مدارسی در کنار قر حضرت معصومه در قرن پنجم خبر داده است. با این وصف مهم ترین مراکز آموزشی تا پیش از قرن پنجم هجری با توجه به کثرت حضور محدثین و فقها وعلما در قم، مساجد و خانه علما بوده است. ابن ندیم به یکی از این موارد اشاره کرده است. کتاب النقض از پیدایش اولین مدارس در قرن پنجم هجری در اطراف قبر حضرت معصومه یاد کرده است و از سرای ایشان به عنوان مرکزی آموزشی نام برده است.

۴-۲- سهم قم در فرهنگ و تمدن اسلامی

۴-۲-۱ – محصولات فرهنگی و تمدنی نوشته های علمی علمای قم، فلسفه کلام، حدیث، علم فرق

آغاز قرن سوم هجری با کثرت تصانیف علما در قم مصادف است. فعالیتهای گستردعلمی محدثین و علمای قم با نهضت عظیم علمی مسلمین در آغاز قرن سوم هجری مصادف شد. کتب زیادی در جمیع ابواب فقه به صورت تک نگاری و مجموعه های فقهی به عنوان نوادر تدوین شددر علم کلام در مباحث مختلف آن به ویژه مسئله امامت شیعی، در قضا و قدر، در علم خدا، در توحید، کتب متعددی تالیف شد. از جمله کارهای مهم برقی، تعیین اشخاصی بود که ازعلی روایت کرده اند در زمینعلوم قرآن و تفسیر تک نگاریها، کتب زیادی تالیف شد. از مهم ترین مباحث علمی که در قم شکل گرفت تحقیقات گسترده راجع به فرَق بود از مهم ترین این آثار باید از«کتاب المقالات وئ الفراق» نوشته سعد بن عبدالله بن ابی خلف اشعری، نام برد. همچنین وجود کتب متعددی در اثبات فضل عرب بر عجم نشانوجود ادبیات شعوبی در محافل علمی قم بود. مسانیدی از احادیث امام رضا توسط علمای قم فراهم گردیدو کتب زیادی در زمینمناقب نوشته شد. پرداختن به این موضوع در نقاط دیگر با مقابلکارگزاران دستگاه خلافت، روبه رو می شد.

۴-۲-۲- مکتب تاریخنگاری و جغرافیا نگاری شیعه در قم

در زمینتاریخ به ویژه تاریخ ائمشیعه نیزتالیفات زیادی پدید آمد. کثرت کارهای رجالی و تک نگاریهای متعدد در زمینمسائل تاریخی باعث پیدایش کتب بزرگ تاریخی در زمینه های مختلف شد و مورخین بزرگی چون احمد بن محمد بن خالد برقی (م۲۷۴ ه)، ظهور کردند. ازمنابع مهم و اصلی کتاب تاریخ قم، نوشته های تاریخی قم بوده است. تدوین واقعی کتب جغرافیایی در جهان اسلام از قرن سوم آغاز شد. از اولین کارها در این زمینه نوشتن کتبی در زمینه فصل شهرها بود. برقی «کتاب البلدان» را در این زمینه تالیف کرد که از نخستین کارها در زمینه جغرافیا در جهان اسلام بوده است. کثرت تالیفات تاریخی و جغرافیایی علمای قم، همزمان با گرایش مسلمانان در آغاز قرن سوم هجری به تاریخ و جغرافیاحاکی ازسهم عظیم علمای قم در این امر مهم که گام اولین در حرکت علمی مسلمانان، به ویژه در زمینه علوم نقلی به حساب می آید بوده است.

۳-۲-۴- توسعه معارف تمدنی در قم – ادب نگاری در قم – تولید دایره المعارف در قم قرن سو م

. مهم ترین کتاب برقی کتاب دایره المعارف گونمحاسن است که مشتمل بر هفتاد و اندی کتاب بوده است. بخشی از کتاب محاسن برقی که باقی مانده است به مسئله آداب در زمینه های مختلف پرداخته است. تک نگاریهای متعدد دیگری راجع به آداب توسط علمای قمی، گزارش شده است

۴-۲-۴- تحقیقات پزشکی در قم قرن سوم چهارم هجری

در زمینطب نیز کتب زیادی تالیف شده که نشانگر وجود آموزشها و تحقیقات پزشکی در قم بوده است. این جریان علمی در مصادر نخست از جمله در فهرست ابن ندیم، که مصادر جریان های علمی در قرون نخستین هجری را مدلل و گزارش می کند، ثبت شده است.

۳- بررسی شخصیت انسانی کنش گران فرهنگی در حد فاصل ۱۸۰ تا ۲۳۰ هجری ایران عراق

۱-۳- موسی بن جعفر():

رفتار سیاسی موسی بن جعفردر کارنامه ائمه شیعه بی نظیر است و موسی بن جعفر با سامان دادن شیعیان در تشکیلات وکالت خلافت عباسی را ئر معرض سقوط قرار داد. او هارون رادر مورد حقوق اهل بیت مورد خطاب قرار می داد و در مورد قدرت عالی مایه نگرانی حدی خلافت بود. در مصادر با عنوان اخبار موسی بن جعفر با هارون ذکر شده است. نخستین اقدام خلافت برای مهار امام هفتم در حج ۱۷۹ است و تا حبس طولانی وشهادت امام خلافت عباسی با عملیات جاسوسی گسترده تحرکات شیعیان و رهبر ان ها را کنترل می کرد. مجموعه ای از رفتار علمی سیاسی و عرفانی در این ایام از امام کزارش شده است. با وجود بیشترین حد تشتت و هرج و مرج در تشیع و ایجاد فرق در ان متلاشی شدن و انهدام تشیع در انتظار این مذهب بود مهمترین کار علمی و رفتار سیاسی امام جلوگیری از متلاشی شدن تشیع است. او کانون مستحکمی از تشیع در شهر های با جمعیت شیعه از جمله قم برای خروج از توطئه فرق شیعه شکل داد و در قم غلبه تشیع امامیه و ثبات در تشیع را بوجود اورد. این کار را طبق نقشه راه روایات مبنی بر دوازده امام را اجرا کرد.

۲-۳- هارون الرشید() – اذعای تشیع

سیاست فرهنگی هارون ادعای تشیع بود و همین رفتار را مامون به شکل حساب شده و بسیار گسترده ان را انجام داد و کاربرد تشیع برای مها ر تشیع را آمورش پدرش رشید اعلام کرد. با همین شیوه مامون رفتار شیعیان در ایران و حجاز و عراق را در اختیار کرفت.

۳-۳- امام علی بن موسی الرضا – تجلی رفتارسیاسی – اجتماعی فرهنگی نمونه انسان کامل -روغن وجود

الف: تنوع بی نظیر انواع انسان در عصر امام رضا ع

وجه اهمیت این پژوهش این است که مهمترین حادثه انسان شناسی فرهنگی در پایان قرن دوم هجری را تا حدودی بررسی کرده است. این حادثه در تاریخ اسلام ببی نظیر است. نمونه انسان کامل در ارتباط با طیف وسیعی از اشکال مختلف انسان قرار گرفته است و رفتار او تعیین کننده سایر رفتار ها است. موسی بن جعفر، علی بن موسی، دو خلیفه نمونه برتر انسان عصر عباسیان هارون و مامون – رهبران و پیشوایان حاضر دین یهود – مسیحیت – صابئین – زرتشتیان که نمونه های الگوی انسان یهودی مسیحی زرتشتی و صابئی هستند – سران فرق و شورش ها معاصر – انسان مانند بابک خرم دین و هواداران او که نوع خاص الگوی رفتاری را ارایه دادند – برادران امام رضا ع که هر کدام در ناحیه و شهری رفتار انقلابی و سیاسی خاص داشتند مانند زید النار ورفتار سیاسی او در بصره که زید النار نامیده شد. طاهر ذو الیمینین – فضل بن سهل حاجب ایرانی مامون – ابالصلت – بابا مسافر وکیل مالی امام رضا در قم – دعبل شاعر عصر و نماینده و پیام رسان امام رضا به مردم قم —– هزاران تن از عاشقان شیعه او – امام علی بن موسی الرضا – تجلی رفتارسیا سی – اجتماعی فرهنگی نمونه انسان کامل در بین این طیف وسیع انسان است که به هرکدام جاذبه و دافعه داشت. بابک خرم دین و فضل مانند رفتار انسانی است که خیال می کرد در وضعیت سیاسی برخورد و تشتت میتوانند ایران را به گذشته برگرداند.

ب: جاذبه و دافعه انسان کامل در برابر امواج انسان های ناقص:

جاذبه و تمایل و همکاری ارتباط و مکاتبه و قرائت و سماع و گفتگو و ملاقات و معاشرت و ازدواج و مراوده و تعاون مالی و معنوی و دعا و مشاوره و هدایت فرهنگی و سیا سی امام رضا با طیف انسان های یاد شده صورت گرفت. امام با مامون ملاقات و مراوده و گفتگو و مناظره داشت. از جمله فعالیت فرهنگی امام رضا ارسال دعبل نماد رسانه و فرهنگ رسا نه ا ی در قرون وسطی به عنوان شاعری که در جهان اسلام در شرق و غرب ان معروف بود استفاده از قدرت ارتباطات شاعر برای تفهیم پیام امام رضا به مردم قم است. دعبل به عنوان نماینده امام رضا در قم حاضر شد و حضور او دارای اثار ماندگار فرهنگی در قم و تعیین ایده ئولوژی و فرهنگ ان داشت. در این حادثه فرهنگی انسان کامل با ستفاده از زبان شعر که زبان رسانه در قرون وسطی است انبوهی از انسان های شیعه را بوسیله دعبل در مسیر الهامات و اشارات خود هدایت و ایده ئولوژی خود در خصوص ماهیت امامت شیعه دوازده امامی قرار داده است. امام شعر دعبل را تکمیل کرد و ضمن پیشگویی شهادت خود و عاقبت صسفر اجباری بق در ادامه شعر دعبل سرود قبر بطوس یا لها من مصیبه و بیزاری باطنی خود از هم چواری با هارون در قبرستان خانوادگی خلافت عباسی در کنار قبر هارون را اعلام کرد و این شعر ایده ئو لوزی ثابت امام رضا در برابر خلافت در درب ورودی ضریح قرن ها است که ثبت شده است. و ماهیت متمایز امامت از خلافت و تمایز مطلق بین دو انسان، هارون و انسان کامل رضا ع را در بردارد. احتجاج و مناظره با ارباب ادیان اسمانی در مرو جنبه ای بین المللی و جهانی ومهیمن بر رفتار سران ادیان اسمانی است که حامل بیشترین بار معنوی و مذهبی دین خود و الگوی کامل انسان در دین برگزیده خود بودنذ. امام این افراد برتر در هر دین در زمان خود را متاثر کرد و رفتار برهانی انسان کامل در حوزه بین الادیانی است. در این حادثه کلامی بر اثر وجودی امام رضا عمران صابی به اسلام و تشیع هدایت شد.

۴-۳- فاطمه معصومه: اثر وجودی – روغن وجود

فاطمه معصومه با سن کم مانند فاطمه زهرا و حضرت مریم به اثر وجودی متمایز هستند و اثر وجودی در تعبیر بزرگان علوم اسلامی به روغن وجود تعبیر شده است. در مورد ائمه گذشته از اثار مانند نوشته و تفسیر و معارف شبیه معارف کسبی دارای نوعی تاثیر ویژه هستند که از آن به روغن وجود تعبیر شده است و این بخشی از فرهنک مشترک بین ادیان در مورد شخص و مکان مقدس است که دارای اثار متمایز از تاثیرات سایر اشخاص و مکان ها است. این اثار ماندگار در خصوص فاطمه معصومه عبارت است:

۱- ۴-۳- اثر علمی – تشکیلاتی – تاسیس نخستین مدارس شیعه امامیه ذر کنار قبر او

نخستین اثر وجودی فاطمه معصومه اثر علمی است. وسیله این اثر تاسیس مدارس و حلقات درسی خاص امامیه ک به تاسیس مکتب امامیه در حدیث و کلام و فلسفه و… انجا مید است. اطراف مقبره او است. گه توسعه ان دو قرن بعد شهرعلمی عهد سلاجقه است.

۲- ۴-۳- سماع و قرائت احادیث کلیدی شیعه و تغیین ایده ئولوژی تشیع

فاطمه معصومه مدت اندکی در بغداد و مدینه و قم با انسان های متفاوتی معاشرت علمی داشت. مدت کوتاه اقامت هفده روزه او در قم در محل معروف به ستیه، منشا اثری مکتبی و ایده ئولوژیکی ماندگار داشت و ان مسئله سماع و قرائت است. سماع و قرائت موثر ویژ ه انسان متعالی است. مانند سماع و قرائت حدیث سلسله الذهب بوسیله امام رضا در نیشابور و چند جای دیگر که چند هزار محدث و مردم حضور داشتند و متن این حدیث معتبر ترین اثر مستند به امام رضا است و دستگاه فکری امام رضا ع است که در عصر خودش اثر اجتماعی عمیق و گسترده در خراسان و ایران داشت و امتداد ان هم در روزگاران باقی مانده است.. متن این پنج حدیث در نسخه خطی در یکی از کتابخانه های اسلامی هست و منتشر هم شده است و کتاب فرهنگ و تمدن اسلامی در قم قرن سوم ۱۳۸۴ان ها را از متن منشر شده این نسخه اورده است. این حدیث هم دارای اثر گسترده و عمیق زود و در اینده در قم بود از جمله موجبات رفض فرق و بقای امامیه در قم شد. و مفهوم رفض در جهان اسلام به قم اغاز قرن سوم و به این حرکت وجودی فاطمه معصومه برمی گردد که باعث تغییر فرهنگی ممتد و ماندگار شد.

۳- ۴-۳- تاسیس شهر مقبره ای در ایران و جهان اسلام

مقبره گزینی فاطمه معصومه در قم باعث تبدل قم به شهر مقبره ای در جهان اسلام شد. شهر قم بدون تردید با این مقبره مشهور مانده است و تاکنون در تاریخ ایران نقش کلیدی داشته است.

۵-۳- عبدالله مامون خلیفه عباسی (۲۱۸)

مامون خلیفه متکلم عباسی معاویه دوم از حمایت فکری جاحظ و ثمامه و یاران انها کمک گرفت. اثار مامون در عصر او در توسعه و استمرار خلافت عباسی اشکار است و کار ها و عملیات گسترده فرهنگی او در جهان اسلام بویژه برای مهار تشیع علوی در تاریخ فرهنگ ثبت شده است.. زیربنای شکوه تمدنی اسلام در عهد مامون رقم خورد. او از پانسیل همه نیرو های شیعه و سنی و فرق بهره جست و این مرهون سیاست فرهنگی و شخصیت مامون است که گروه انبوهی از انسان ها را در ارتباط سودمند برای خلافت و تمدن اسلامی قرار داد.

۱- ۵-۳-سیاست فرهنگی مامون

مامون در برابر طیف بسیار وسیعی از افراد و گرو ه ها قرار داشت عرب ایرانی ترک و شیعه سنی بغداد و خوارج بیزانس و قیام های علویان در ایران بابک خرم دین طاهر فضل بن سهل قرار داشت. سیاست فرهنگی مامون که چند دهه انارشی در مناطق مر کزی ایران را ارام کرد و این سیاست جامع همه مخالفان خلافت را مهار و یاترور و از صحنه حذف کرد. ارکان این سیاست فرهنگی مامون عبارت است از:

الف: تشتت فرقه ای و انارشی گروه ها در قم و دستورالعمل فبرهنگی مأمون و مقابله با اندیشامامت منصوص

در عصر تشتت فرقه ای دولت عباسی اهتمام ویژه ای نسبت به قم داشت. جو فرهنگی قم بخاطر وجود فرق مختلف مانند بسیاری از شهرهای دیگر منطقه جبال، مضطرب و دچار آشوب بود. مقدسی، به تشنج فرهنگی و حاکمیت تشتت فرقه ای در شهرهای ناحیه جبال اشاره کرده است. منابع به وجود طیفی از جناحهای عقیدتی سیاسی در قم اشاره دارند. آنان از کسانیه، زیدیه، مرجئهواقفیه، غلاه، اسماعیلیه نخستین، در قم نام برده اند. مسعود ی به وجود اندیشه بابک خرمدین در قم اشاره دارد مذاهب سنی شافعی و به ویژه حنفی، در قم پیروانی داشتبه علت تجمع فرق در قم. مأمون همواره مترصد حوادث قم بوده و از تعصب مردم قم نسبت به ائمه منصوص آگاهی کامل داشت. مأمون در طرح نقشه ولایت عهدی امام رضا به حوادث قم و شدت تعصب ان ها به امام رضا و ارتباط مستمر امام با آن ها عنایت تام داشت. لذا او دستور داد که امام در مسیر حرکت خود به مرو، از قم عبور نکند. او به جاحظ دستور داد کتبی در زمینه خلافت و امامت که مهم ترین مسئله مطرح در ان زمان، به ویژه در قم بود، بنویسد. دراجرای دستور مامون جاحظ مردم عصر خود را از جهت دیدگاه آنها نسبت به شأن خلفای راشدین دسته بندی کرد. جاحظ، شیعه زمان خود رابه دو دسته رافضی و زیدی تقسیم کرد و سایر فرق شیعه را گروههای پراکنده غیر قابل اعتناد دانست. او به عنوان نویسنده رسمی دولت عباسی از زیدیه با احترام یادکرد. و را فضیان پیرو شیعه امامی را به باد انتقاد گرفت. گروهی از زیدیه چنان که ذکر شد در قم سکنا گزیدند. بدون شک وجود زیدیه در قم از نقاط امید دولت عباسی جهت استفاده از آنها در چارچوب سیاست های خود بوده است. چون زیدیه موضع متعادلی در مورد خلافت عمرین خطاب داشتند.

ب: طرح نقشه ولایتعهدی امام رضا

نزدیک بیست دلیل محققان در مورد علل ولایتعهدی امام رضا نوشته اند و برخی به اسرار مجهول ان قائلند. ولایتعهدی در رفتار امام رضا ع دارای چها رجنبه متافیزیکی، تاریخی، سیاسی، وظایف روزمره امامت است. اما رفتار سیاسی مامون در ولایتعهدی زیر مجموعه نقشه راه هارون در رفتار با تشیع از راه ادعای تشیع است. انتخاب ولایتعهدی رفتا ر خلافت در برابر امامت شیعه و رفتار امام در برابر خلیفه است و از سویی نسبت تاریخ اسلام با تاریخ تشیع و شیعیان قم و مرو و ری و.. در راستای این رفتارامامت در برابر خلافت شکل می گرفت. رفتار سیاسی فرهنگی دو خلیفه هارون و مامون قدرتمند ترین خلفای عباسی و در اوج شکوه عصر طلایی خلافت نشان می دهد آن دو تحمل وحود دو امام موسی بن جعفر و امام رضا را نداشتند قدرت امامت شیعه امامیه در عرصه قدرت سیاسی و فرهنگی جایگاه ویژه و متمایز خود را جدای از خلافت داشت و قدرتی برتر در کنار خلافت بود هادون در مذاکرات و گفتگوها با امام کاظم بار ها این مطلب را متذکر شده است وآن را به صورت این که امکان ندارد دو خلیفه باهم در یک زمان وجود داشته باشند بیان کرد. نقطه تفاوت امامت موسی بن جعفر به ائمه قبلی رفتار اداری و تشکیلاتی او است.. امام کاظم با شبکه فراگیر وکالت رابطه شیعیان و امام را به خوبی سامان داد. ولایتعهد ی برایند دو قرن برخورد و کشاکش بیش از صد سال بین دو قدرت امام و خلیفه است. که پس از رحلت پیامبر نخواستند تناسب درستی بین خلافت و امامت برقرار کننذ و رفتار خلفا منحصر به ترور و اسارت و حذف امام و در عصر رضوی منجر به دو دهه توافق موقت شد و امام و خلیفه زمینه دائمی اشوب در جهان اسلام است.

ج: جمع بین تشیع و اعتزال کمک از اندیشه اعتزال

مامون رفتار شیعه را تقلید کرد و طوری عمل می کرد که که همه قبول کنند او شیعه است و هم زمان زمینه جمع بین اعتزال و تشیع را فراهم کرد و برای این کا ر مامون تلاش بسیااری انجام دادو برای مقابله با فرهنگ تشیع امامی که در قم شکوفا شد از سرانمعتزله چون ثمامه ابن اشرس(م ۲۱۳ ه) و جاحظ(م۲۵۵ه) کمک گرفت. او دستورالعملی را در جهت جمع بین همه گروه های موجود، در چهارچوب یک نظم نوین دولتی ارائه نمود. و بر اساس این سیاست شعار خلق قرآن و تفضیل حضرت علی بر سایر صحابه را مطرح ساخت.. مأمون، برای جمع بین تشیع و اعتزال تمهیداتی اندیشید و مفهومی از تشیع ارائه داد که در کنار حب حضرت علی و اعتقاد به برتری او، لعن و رفض سایر خلفا وجود نداشت. در بسیاری از نقاط، دستورالعمل او نتیجه مثبت داشت. در بسیاری از شهرها، معتزله با معتدلین شیعه به توافقی دست یافتند و در بغداد؛ علی رغم مخالف معتزله بصره، مدرسه خاصی در این مورد به وجود آمد.

د: مناظره جهانی بین الادیانی در مرو بر محور وجودی و رفتار وجودی امام رضا ع، احیای مباهله با وجود امام:

رفتار امام رضا با پیشوایان ادیان رفتاری از جنس وجود و دارای روغن وجود بود و با صدها مناظره که در جهان جریان داشته است تفاوت داشت و به ذلیل همین نوع وجود است که موثر واقع شد. این رفتار نوعی مباهله که رفتار فرهنگی وحودی است اما همراه با کلام و منطق امام رضا و براهین مستحکم حدل در جهارچوب منطق ارسطویی احتجاجا ت رضویه قابل بررسی و تدقیق و تحلیل و تبیین است روغن ولایت امام رضا که در وجوذ این پدیده فرهنگی دو قرن نخست هجری که پس از مباهله پیامبر با مسیحیان و مراودات با یهود دومین پدیده بین الادیانی بود و. بزرگترین حادثه فرهنگی ایران با خواص بین المللی و اثار مذهبی در ایران مناظره امام رضا ذر مرو با سران ادیان یهود