بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل باید مسیر را کارساز کرد؛ گفت وگو با محمدعلی اسلامی ندوشن :

حیات نو، ۲/۲/۱۳۸۰

چکیده:

در این گفت وگو به پاره ای از ویژگی های ایرانیان اشاره شده و تاکید شده است که ایرانی برای ادامه حیات خویش باید با حفظ هویت ایرانی خویش، آن را کارساز کند و این کارساز کردن از طریق افکندن طرحی نو در اندیشه امکان پذیر است; یعنی باید در نحوه تفکر مردم تغییرات پایه ای ایجاد کرد.

دو دسته عوامل ثابت و متغیر، خوی تاریخی و منش یک ملت را شکل می دهند. عوامل ثابت عبارتند از: اقلیم، طبیعت و جغرافیا. عوامل متغیر نیز حوادث عارض و تاریخی است. چند نکته مهم در مورد ایران مطرح است:

۱. ایران جزء ملت های کهنسال است; ۲. نژادش در ترکیبی از آریاییان و برمیان و اقوامی دیگر پدید آمده است; ۳. در مرکز دنیای شناخته شده و بر سر راه شرق و غرب قرار دارد; ۴. اقلیمی خشک و کم باران و پرآفتاب دارد; ۵ . بر سر راه و در کانون برخوردها بوده است و در هزینه های نژادی، زبانی، فرهنگی و… یک وجهه تلفیقی به خود گرفته است; ۶. پیوسته در حال بیدارباش و دفاع بوده و در دفاع مستمر فرسوده و خسته شده است; ۷. در نتیجه به تفکر اشراقی گراییده که موجب پدید آمدن ادبیات شاعرانه قوی و غنی (جنبه مثبت) و از آن طرف فقدان انسجام، صنعت منطق، جبرپسندی، مبالغه و باری به هر جهت گذراندن، خیال گری و… (جنبه منفی) شده است; ۸. در عین ریشه گرفتگی در سنت، دوستدار نوآوری است.

این مواضع تا قبل از برخورد با تمدن صنعتی غرب، جریان کژدار و مریز آرامی طی می کرد. ولی از صد سال پیش به این سو، ایران میان دو جریان کشیده شده است: یکی سنت گرایی و دیگری نوخواهی.

ایرانی برای آنکه بتواند پایداری ورزد و ادامه زندگی شایسته ای را تامین کند، باید خود را با نیازهای امروز تطبیق دهد. البته نیازهای معقول; نه الگوبرداری کورکورانه. متاسفانه در صد ساله اخیر جوانب سطحی تمدن غرب به آسانی گرفته شد; ولی در برابر جوانب عمیق آن، از نوع نظم فکری، برنامه ریزی، وقت شناسی و غیره مقاومت به خرج داده شد.

ایران به دلیل آنکه در سراسر تاریخ خود در موضع دفاعی قرار داشته، مردمش فرسوده و قضا و قدری شده اند. حکومت های استبدادی هم به دلیل تامین نکردن حقوق افراد، مردم را با دو خصلت متضاد بار آورده اند که هر دو با اعتدال مغایر است محافظه کاری و سرکشی ایران به یک دوران دراز امنیت و اعتدال نیاز دارد تا به او فرصت دهد که استعدادهای طبیعی و ذاتی خود را به کار اندازد.

تلاش برای ایجاد هویت جدید، معنایش زندگی به اقتضای زمان است. ایرانی نمی تواند و نباید هویت خود را تغییر دهد. تمام ارزش او در ایرانی بودن اوست. آنچه باید بکند این است که این هویت را کارساز کند. این کارساز کردن نیز آسان نیست. باید مانند ژاپنی ها همه کوشش خود را