بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی ابعاد الگویی سبک زندگی حضرت زهرا علیها السّلام با تاکید بر بند هفتم بیانی? گام دوم انقلاب اسلامی :

۱. بیان مسأله

مفهوم سبک زندگی (Life Style) از جمله مفاهیم علوم اجتماعی و علم جامعه شناسی (Sociology) است که در دهه های اخیر بسیار مورد توجه عالمان اجتماعی و مدیران فرهنگی قرار گرفته است؛ سبک زندگی معنایی است که از به هم تنیدگی، پیوند و شبکه ای بودن عوامل متعددی که در شیوه های زندگی یا اقلیم های زیستن انسان تأثیر می گذارند به وجود آمده است. تأثیر سرمای اجتماعی بر سبک زندگی بیشتر معطوف به مطالع شبکه های اجتماعی و هنجارهای این شبکه است. شبکه های اجتماعی نقش اساسی در ایجاد سلیقه ها و تغییر آن ها دارند. سرمای اجتماعی (Social capital) و سبک زندگی رابطه ای متقابل دارند و می توان از این منظر که چگونه داشتن سبک های زندگی مختلف می تواند به ایجاد سرمایه اجتماعی منتهی شود، به مسأله نگاه کرد (الفت و سالمی، ۱۳۹۱، ص ۳۳-۳۴). تقریباً در اکثر تعاریف می توان دو مفهوم را یافت که در تعریف سبک زندگی در نظر گرفته شده است و در واقع هر دو مفهوم هم به واژ سبک برمی گردد: مفهوم جامعیت و مفهوم تمایز. به این معنی که سبک زندگی حاکی از مجموعه عوامل و عناصری است که کم و بیش به طور نظام مند با هم ارتباط داشته و یک شاکل کلی فرهنگی و اجتماعی را پدید می آورند. همین پیوستگی و اتحاد این کل را از کل های دیگر متمایز می سازد. وجود کلماتی همچون الگو، نظام مندی، کلیت و هویت در بیانات اخیر رهبر فرزانه انقلاب نیز حاکی از همین مطلب است و به همین دلیل است که امروزه از دو مدل و الگو (pattern) متمایز سبک زندگی اسلامی و غربی سخن می گوییم. در کل سبک زندگی هر فرد عبارتست از چارچوب شناختی که در آن فرد رفتارهای خاصی را انتخاب می کند. این رفتارها به فرد کمک می کند تا با زندگی کنار بیاید (شیلینگ، ۱۳۸۲، ص ۱۰۰) در بند هفتم بیانی گام دوم انقلاب اسلامی آمده است:

«تلاش غرب در ترویج سبک زندگی غربی در ایران، زیان های بی جبران اخلاقی و اقتصادی و دینی و سیاسی به کشور و ملّت ما زده است؛ مقابله با آن، جهادی همه جانبه و هوشمندانه می طلبد که باز چشم امید در آن به شما جوان ها است (KHAMENEI.IR)».

جامع ایران یک جامع دین دار و خدامحور است؛ با ورود نگرش ها و اندیشه های غربی و جلوه های مدرنیته که توسط افرادی چون میرزا ملکم خان، میرزا آقا خان نوری و آخوند زاده که از پیشروان آشنایی با تجدد بودند این تضاد و چالش بین این دو فرهنگ کاملاً متفاوت، بروز پیدا کرد. عده ای نیز که به جریان روشنفکری غیردینی شهرت یافتند، با نام پیشرفت و توسعه و نفی عقب ماندگی تاریخی در القای اندیش غربی و تجدد حاصل از رشد و گسترش بینش غربی کردند. باید این نظری انتقادی رهبر معظم انقلاب را درک کنیم که مواجه تمدن ایرانی- اسلامی با فرهنگ غرب که امروزه بر تمام جهان سیطره یافته است سبب تحولات بسیاری در تمامی شئونات جامعه ایرانی شده است و چراهایی که ایشان مطرح می کنند نیاز به ریشه یابی معرفتی دارد.

از مسائل مهم جامع امروزی ما، بحث تهاجم فرهنگی است، به خصوص این تهاجم فرهنگی حمله به جایگاه مؤثر و ویژ زنان جامعه می باشد که تمام تلاش دشمن قسم خورد اسلام از بین بردن حجاب و عفاف زنان است (خان شیر و سالاری، ۱۳۹۶، ص ۱). یکی از ابعاد حوز مطالعاتی و پژوهشی سبک زندگی، معطوف به بررسی الگوها، مراجع یا انواع سبک های زندگی رایج است که معمولاً منجر به معرفی تیپ های مختلف سبک زندگی یا سنخ شناسی الگوهای سبک زندگی در گروه ها و جامعه می شود (قهرمانی نژاد، ۱۳۹۴، ص ۲۲۰). از جمله الگوهای مهم و نافذ که در زمر الگوهای سنتی قرار می گیرد، سبک زندگی دینی و مذهبی است که به سبب قوت حضور دین در جامع ایران، از جایگاه مهمی برخوردار است. این الگو می تواند مبین یک الگوی سالم و نشاط بخش برای زندگی آحاد جامعه باشد که باید از سوی سیاست گذار فرهنگی مورد توجه قرار گیرد و در چارچوب سیاست های هنجاری مورد تأکید مراجع ذیربط باشد. به عبارتی ورود به این بحث با این پیش فرض است که «الگوی زندگی فاطمی» می تواند در عصر حاضر مورد توجه قرار گیرد. مهم ترین موارد را می توان چنین برشمرد:

– به دلیل اقتضائات و نیازهای جاری، این الگو که در آموزه های علوی و فاطمی یافت می شود، می تواند در جامع شیعی و مذهبی مورد استقبال جامع ایرانیان معتقد به اسلام ناب، قرار گیرد.

– احتمال نفوذ و اثرگذاری این الگو در جامع ایرانی به نحو جدی وجود دارد.

– این الگو جامع بوده و می تواند تمامی ابعاد سبک زندگی را پوشش دهد. ارائ یک بحث جدی ولی مختصر از دیدگاه دینی در خصوص اینکه از نگاه حاکمیتی (نظام جمهوری اسلامی) و نیز فقهی-کلامی، نظام سیاسی می تواند و باید در حوز فرهنگ و آداب و رسوم و رفتارهای اجتماعی – فرهنگی را ملاحظه و سیاست گذاری کند (همان، ص ۲۲۱).

بنابراین توجه به دریافت این الگوها از آموزه های پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت طاهرینش(ع) مسأله ای روشن و غیر قابل خدشه است و از این منظر، دریافت این الگوها در زندگی حضرت زهرا(ع) اهمیت می یابد. حال در این مقاله به دنبال آن هستیم که از منظر علم جامعه شناسی سبک زندگی حضرت زهرا(ع) را به عنوان یک الگوی تام در تمامی عرصه های زندگی برای جامعه واکاوی کرده و به این پرسش پاسخ دهیم که مهم ترین ابعاد الگویی سبک زندگی حضرت زهرا(ع) برای زنان امروزی چیست؟

۲. ادبیات پژوهش

۲. ۱. تعریف مفهوم

سبک زندگی اصطلاحی است که در فرهنگ سنتی کاربرد چندانی ندارد چون ملازم با نوعی انتخاب از میان تعداد کثیری از امکان های موجود است. پس از جنگ جهانی دوم، رشد اقتصادی و ماشینی شدن کار، جامعه ای را در غرب پدید آورد که تمایزات سنتی تا اندازه ای در آن محو شدند، بدین معنا که هر فرد از طریق تنوعی که در انتخاب شغل، محل زندگی، آرایش، پوشاک خود و… در پیش می گرفت خود را از دیگران متمایز می کرد. از این زمان بود که مفهوم سبک زندگی در معنی جدید آن مطرح شد. سبک زندگی الگویی برای کنش است که مردم را از هم متمایز می کند تا آنچه را مردم انجام می دهند و چرایی آن را و معنایی که برای آن ها و دیگران دارند درک کنیم (چنی، ۱۳۸۲، به نقل از ازکیا ۱۳۸۸، ص ۲۴۵). برخی تعاریف سبک زندگی را از جنس رفتار دانسته و نگرش ها و باورها را در آن دخیل نمی دانند (رویکرد جامعه شناسانه) و برخی دیگر تعاریفی هستند که ارزش ها و نگرش ها را بخش مهمی از سبک زندگی می دانند (رویکرد روانشناسانه)(قماشچی و معرف، ۱۳۹۵، ص ۹۶). اصطلاح سبک زندگی از دو واژ Style و Life تشکیل شده است. معنای واژ زندگی تا حدودی روشن است؛ اما مفهوم سبک (نوع یا روش) نیاز به توضیح دارد. در تعریف آن چنین آمده است: «شکل دادن یا طراحی چیزی (نظیر موی سر، اسباب یا وسایل) تا بدین شیوه، جالب و جذاب به نظر آید. به عبارتی کیفیت برتر در ظاهر، طراحی یا رفتار». (کمبریج، ۲۰۰۶) آلفرد آدلر (Alfred Adler) از این مفهوم برای اشاره به حال و هوای زندگی فرد استفاده می کند. سبک زندگی هدف فرد، خودپنداره، احساس های فرد نسبت به دیگران و نگرش فرد نسبت به دنیا را شامل می شود (فیست و فیست، ۱۳۸۷، ص ۹۷) همچنین الگویی است برآمده از ارزش ها و باورهای مشترک یک گروه یا جامعه که به صورت رفتارهای مشترک ظاهر می شود (مهدوی کنی، ۱۳۸۸، ص۵۱). آرو و ونزل (Aro&Wenzel) آن را الگوی ثابتی از رفتار، عادات، ارزش ها و نگرش ها می دانند که ویژگی و خصوصیت گروه ها قلمداد می شوند (باینگانی و دیگران، ۱۳۹۲، ص ۶۳) لیزر (Laser) (1963) سبک زندگی را براساس الگوی خرید کالا تعریف می کند. به نظر وی سبک زندگی فرد نشان دهند شیو زندگی متمایز جامعه یا گروه اجتماعی اوست. شیوه ای که مصرف کننده در آن خرید می کند و شیوه ای که کالایی خریداری شده مصرف می شود، بازتاب دهنده سبک زندگی مصرف کننده در جامعه است (خوشنویس، ۱۳۸۹، ص ۱۰). مک کی (Makee) سبک زندگی را برآمده از ارزش ها و باورهای مشترک یک گروه و جامعه می داند که به صورت رفتارهای مشترک ظاهر می شود (الفت و سالمی، ۱۳۹۱، ص ۲۰) سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization) سبک زندگی را این گونه تعریف می کند: روش زندگی مردم و بازتابی کامل از ارزش های اجتماعی، طرز برخورد و فعالیت های آنان است.

همچنین ترکیبی از الگوهای رفتاری و عادات فردی در سراسر زندگی (فعالیت های بدنی، تغذیه و…) است که در پی فرایند جامعه پذیری به وجود آمده است (قاسمی پاکرو، ۱۳۹۰، ص ۱).

۲. ۲. نظریه های سبک زندگی

با توجه به تنوع رویکردهای موجود به سبک زندگی مرور برخی از مهم ترین چارچوب های مفهومی مذکور به تصریح فضای مفهومی سبک زندگی و شناخت مؤلفه های آن کمک خواهد کرد. اولین تأکید مستقیم بر سبک زندگی با انگیز جامعه شناختی در کار تورشتاین وبلن (Treshwane Veblen) مشاهده می شود. به نظر وی به واسط سبک زندگی افراد در فضای رقابتی با به نمایش گذاشتن ثروت خود از طریق مصرف تجملی و حضور در فعالیت های فراغتی می کوشند پایگاه والایشان را به گونه ای نمادین تعیین کنند (کوزر، ۱۳۸۲، ص ۳۶۲).

۲. ۲. ۱. گئورگ زیمل (George Zeeml): زیمل سبک زندگی را تجسم تلاش انسان می داند برای یافتن ارزش های بنیادی یا به تعبیری فردیت برتر خود در فرهنگ عینی اش و شناساندن آن به دیگران، تلاش می کند؛ یعنی انسان برای معنای مورد نظر خود (فردیت برتر) شکل های رفتاری را برمی گزیند. زیمل چنین گزینشی را «سلیقه» (taste) و این اشکال به هم مرتبط را «سبک زندگی» می نامد. در نتیجه وی، در عین پذیرش تمایز میان صورت ها (رفتارهای محتمل در چارچوب عینیت فرهنگی) و معنا (فردیت برتر) صورت های برگزیده و نحو چینش آن ها را که همان سبک باشد، در ارتباط با معنا می بیند (کوهی و دیگران، ۱۳۹۴، ص ۲۰۸).

۲. ۲. ۲. پیر بوردیو (Pierre Bourdieu): بوردیو، برحسب اینکه انسان ها و گروه ها چگونه و چقدر زمان، صرف رفتارهای مصرفی می کنند سبک های زندگی را مورد مطالعه قرار می دهد تا بدین ترتیب میان گروه ها مرزهای نمادین ایجاد شود. در تحلیل بوردیو از سبک زندگی نظام قشربندی و موقعیت اجتماعی بازیگران صحنه اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است. او در تحلیل سبک زندگی به مفاهیم میدان، سرمایه، منش یا ریختار و سلیقه اشاره می کند. میدان به محل رقابت بر سر منافع و منابع معین است (همان، ص ۱۲۱) ریختار دربردارند خلق و خوهای خاصی است که تعامل آن ها با محیط، رفتار را شکل می دهد. سلیقه به طور پیوسته ضرورت ها را به استراتژی ها یا اولویت ها تبدیل می کند و بدون هیچ گونه جبر مکانیکی، مجموعه انتخاب های سازنده سبک های زندگی را به بار می آورد، انتخاب هایی که معنا و ارزش خود را از موقعیت و جایگاهی که در نظام تقابل ها و همبستگی ها دارند، اخذ می کنند (بوردیو، ۱۳۹۰، ص ۲۴۵). از نظر وی هرگاه موقعیت اجتماعی افراد دچار تغییر شود، سلیقه نیز تغییر می کند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که از نظر بوردیو سبک زندگی افراد نتیجه موقعیت اجتماعی آنان است.

۲. ۲. ۳. دیوید چانی (David Chanie): چانی نیز بر این باور است که سبک زندگی شکل اجتماعی جدیدی بوده که نشانگر اولیه هویت هر فرد است. وی بر این باور است که سبک زندگی حساسیت هایی هستند که در اهمیت های اخلاقی، معنوی یا زیبایی شناختی نفوذ می کنند. وی معتقد است برای افراد و گروه هایی که با راه های سنتی تر زندگی در شرایط جدید دچار فقدان دوام و ثبات می شوند، ساختن سبک های زندگی می تواند به عنوان ابزاری مهم برای مقابله با تغییرات اجتماعی باشد. این سبک ها واکنشی رفتاری با پاسخ های کارکردی به مدرنیته است. از نظر او افرادی که در جوامع مدرن زندگی می کنند از مفهوم سبک زندگی جهت توصیف اعمال خود و سایرین استفاده می کنند؛ سبک زندگی الگوهایی از کنش هستند که افراد را از یکدیگر متمایز می کند (چانی، ۱۳۷۸، ص ۴) بنابراین دیوید چانی به کارکرد هویت بخشی سبک زندگی نیز اشاره می کند.

۲. ۲. ۴. آنتونی گیدنز (Anthony Giddens): گیدنز، در بحث از سیاست زندگی به سبک زندگی نیز می پردازد. سیاست، فرصت های زندگی نیست؛ سیاست زندگی، سبک زندگی است. به زعم وی، عنصر محوری و گریز ناپذیر سبک زندگی، انتخاب است. در سطح خرد یکی از مؤلفه های اساسی زندگی روزمره همان انتخاب هایی است که به طور عادی به عمل می آوریم (گیدنز، ۱۳۸۵، ص ۱۱۹) سبک زندگی را می توان به مجموعه ای کم و بیش جامع از عملکردها تعبیر کرد که فرد آن ها را به کار می گیرد؛ چون نه فقط نیازهای جاری او را برمی آورند، بلکه روایت خاصی را هم که وی برای هویت شخصی خود برگزیده است، در برابر دیگران مجسم می کند (همان، ص ۱۲۰). گیدنز برای فهم بیشتر سبک زندگی از مفهوم عاملیت و ساختار کمک می گیرد: ساختار و عاملیت دو مقول جدا از هم نیستند و به یکدیگر وابسته اند. زیرا ساختارها هم هدف و هم نتیج کنش ها هستند، آن ها شامل قلمروهای دوگانه هستند. ساختارها در یک زمان هم عینی (محدود کننده) و هم ذهنی (تواناساز) می باشند. سبک های زندگی هم با یک ماهیت دوگانه در دیدگاه گیدنز به تصویر کشیده شده اند. سبک های زندگی الگوهای رفتاری هستند که با ارزش ها و باورها همراهند و از طریق بازخورد عاملان اجتماعی که آن ها را بازتولید می کنند، انتقال می یابند و همچنین از طریق مردمی که آن ها را عملیاتی می کنند؛ بازتولید می شوند (میری پور فرد، ۱۳۹۳، ص ۱۵).

برای فهم سبک زندگی فاطمی از آراء گیدنز در این مقاله بیشتر سود جسته ایم. به نظر گیدنز هر جامعه ای می تواند سبک زندگی خاص خود را داشته باشد و هم سنت ها در حقیقت انتخاب های میان انبوهی از الگوهای رفتاری ممکن است. هر جامعه ای می تواند زمانی ثمره و نتیج جهان بینی و ایدئولوژی خود را به دیگران نشان دهد که سبک زندگی او متناسب با باورها و ارزش هایش شکل گرفته باشد. بر این اساس سبک زندگی که متناسب با باورها و ارزش های جامع ایرانی باشد، سبک زندگی دینی است؛ زیرا دین در فرهنگ کشور ایران نقش پر رنگی دارد.

۲. ۳. مروری بر پیشین تحقیق

بسیاری از محققان به موضوع سبک زندگی اسلامی خاصه الگوی سبک زندگی حضرت فاطمه(ع) در چند سال اخیر، به ویژه پس از طرح آن توسط مقام معظم رهبری بسیار توجه کرده اند و پژوهش های فراوانی نیز در این باره انجام داده اند که در ذیل به مواردی اشاره خواهیم کرد:

* خان شیر و سالاری (۱۳۹۶) در مقاله ای با عنوان «حضرت زهرا(ع) الگو برای زنان و دختران جامع امروزی» با توجه به افزایش آمار طلاق، ایشان را به عنوان یک الگوی خوب برای جامع معاصر معرفی می کنند و زندگی حضرت زهرا(ع) و خصوصیات فردی و اجتماعی این بانوی بزرگ اسلام را مورد بررسی قرار می دهند.

* معارف و قماشچی (۱۳۹۵) در پژوهشی با عنوان «عوامل آرامش خانواده در سبک زندگی علی(ع) و حضرت فاطمه (ع)» مؤلفه های آرامش خانوادگی را احصاء و تبیین کردند. به نظر آن ها از نگاه قرآن دو مؤلف کلان آرامش و مودت ارکان اساسی یک خانواد مستحکم هستند و بر همین مبنا مصادیق و زیر مؤلفه های مربوط به آرامش در زندگی خانوادگی حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(ع) استخراج و تشریح شده است.

* عبدالکریم بهجت پور (۱۳۹۴) در اثری با عنوان «سبک زندگی فاطمی» معتقد است علی رغم عمر کوتاه شان، یکی از مناسب ترین سبک های زندگی را برای الگو شدن ارائه فرمودند تا ظرفیت های انبوه زندگی دینی در پرتو قرآن و سنت و درون مایه های شخصیتی خود را آشکار سازند. آن حضرت در ابعاد و ساحت های مختلف اعم از فردی، خانوادگی، اجتماعی و سیاسی مبتنی بر اصیل ترین باورها و ارزش ها را از خود بروز داده اند.

* قهرمانی نژاد شایق (۱۳۹۴) در مقال دیگر با عنوان «زندگی و سیر حضرت زهرا(ع) به عنوان الگوی سبک زندگی دینی»، با بررسی برهه های مختلف زندگی آن حضرت، مهم ترین زوایای زندگی حضرت زهرا(ع) را به عنوان یک الگوی دینی در جامع اسلامی ایران مورد بررسی قرار می دهد و سبک زندگی اسلامی را در ابعاد مختلف تربیتی، اجتماعی، رفتارهای فردی بررسی می کند و بازتاب های مختلف آن را به دست می آورد.

۳. روش شناسی تحقیق

روش مورد استفاده در این تحقیق روش توصیفی- تحلیلی است. یعنی محقق علاوه بر توصیف و تشریح مسأل مورد نظر به تجزیه و تحلیل آن مسأله نیز می پردازد. تکنیک های جمع آوری محتوا در این تحقیق به روش مطالع کتابخانه ای است.

۴. یافته های تحقیق

سبک زندگی از دیدگاه اسلام، به مجموعه ای از موضوعات مورد قبول اسلام در عرصه زندگی اشاره دارد که براساس آن، معیار رفتار ما باید مبتنی بر اسلام و آموزه های اسلامی باشد. خدامحوری و حاکمیت ارزش های اسلامی در زندگی از مهم ترین معیارهای سبک زندگی مورد تأیید اسلام می باشد؛ در واقع در سبک زندگی حضرت فاطمه(ع) زندگی فردی و اجتماعی مبتنی بر رهنمودهای قرآنی است. اسلام با احکام جاودانه خود، سبکی آرمانی و در عین حال واقع گرایانه را پیشنهاد کرده است که مبتنی بر نگرشی متعالی به هستی و انسان است. در این سبک زندگی رعایت آموزه های دینی، رهایی از سبک زندگی غیر اسلامی و دستیابی به حیات طیبه است. برهمین اساس می توان مهم ترین اصول و مؤلفه های سبک زندگی حضرت فاطمه(ع) را با تأکید بر بند هفتم بیانی گام دوم انقلاب اسلامی این گونه تقسیم بندی نمود:

۴. ۱. گام اول؛ نظام ارزشی

ارزش ها و تحول ارزشی عامل مهمی است که مورد توجه اندیشمندان اجتماعی حوزه سبک زندگی قرار گرفته است. بسیاری از محققان، ارزش ها را اصلی ترین منبع شکل گیری سبک زندگی دانسته و تأکید دارند که شناخت ساختار ارزش های فرد، اصلی ترین وظیفه برای درک سبک زندگی افراد است. موافقان این نظر معتقدند که ارزش های فعلی فرد تعیین کنند سبک زندگی اوست. از طرفی دیگر، بروز برخی سبک های زندگی نیز حاصل تحول ارزشی در جامعه و تلاش افراد برای وفق دادن خود با نظام ارزشی جدید دانسته می شود (الفت و سالمی، ۱۳۹۱، ص ۳۲). در این جا به برخی از مهم ترین این اصول اخلاقی و ارزشی از منظر حضرت زهرا(ع) اشاره می کنیم:

۴. ۱. ۱. سادگی و پوشش: حضرت فاطمه(ع) دو ویژگی سادگی و پوشانندگی را در پوشیدن لباس رعایت می کردند. وصله های چادر فاطمه(ع) که سبب اظهار شگفتی سلمان فارسی شد (ابن طاووس، ۱۴۱۴، ص ۲۷۵) و بلندی و پوشاننده بودن چادر حضرت هنگام رفتن به مسجد برای احتجاج با ابوبکر (مغربی، ۱۳۸۳، ج ۳، ص ۳۴) نمونه هایی از سیر حضرت در پوشش و لباس است.

۴. ۱. ۲. قناعت: هرگاه مستمندی به در خان فاطمه(ع) می رفت، آن حضرت نیاز او را تا حد امکان بر طرف می کرد، تا جایی که قرص نان قوت خود و خانواده اش را می بخشید و خود گرسنه می ماند. مرحوم مجلسی از جابربن عبدالله نقل می کند که گفت: یا رسول الله (ص) بر فاطمه(ع) وارد شدیم؛ صورتش زرد بود. پیامبر(ص) پرسید: چرا صورتت زرد است؟ گفت: ای رسول خدا(ص) از گرسنگی. پیامبر(ص) فرمود: بار خدایا، گرسنگی او را رفع کن و سختی آن را از او بگیر. جابر گفت به خدا قسم بعد از دعا، صورت فاطمه(ع) قرمز شد و بعد از آن روز گرسنه نشد (مجلسی، ۱۴۰۳، ص ۶۲).

۴. ۱. ۳. انفاق: ایشان، همسر و فرزندانش به فقرا کمک شایانی می کردند، چه از انفاق لباس نو در شب عروسی، چه از انفاق به پیرمرد نادار یا انفاق گردنبند اهدایی حمزه عموی پیامبر (قزوینی، بی تا، ص ۲۰۱) و چه از ماجرای نذر برای بیماری حسنین و انفاق افطار به مسکین، اسیر و یتیم و نزول هفده آیه از سور هل اتی (فخر رازی، ۱۳۰۸، ۴۴، ص ۲۷۶) و چه تقسیم عوائد فدک میان نیازمندان، چه از بنی هاشم و چه