فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی

فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی جایگاه زیارت امامزادگان در مهندسی فرهنگی :

بیان مساله

داشتن ارتباط با انسان های بزرگ و اسوه، یکی از بهترین راه ها و شیوه های تربیتی به شمار می رود. روح و جان آدمی، در جریان این ارتباط، صیقل می یابد و از کدورت ها و ناپاکی ها خلاص می گردد. این تأثیرپذیری، در پرتو الگوبرداری از رفتار، منش، خُلق وخوی، حَسَنات و تمایلات انسان های بزرگ است. از سوی دیگر، تأثیر معنوی و اِشراف ارواح بزرگ بر دیگران نیز قابل انکار نیست.

انبیا و اولیای الهی، بهترین الگوهایی هستند که انسان ها می توانند از ارتباط با آنان، در مسیر رشد و تکامل خود، بهره برند. این ارتباط، در قالب «زیارت» مطرح شده است. زیارت قبور اولیای الهی می تواند به شناخت بیشتر آن بزرگواران و الگوبرداری از خصلت های الهی آنان بینجامد و یا از طریق اشراق معنوی، بر روح و جان آدمی تأثیرگذار باشد.

استقبال انسان ها از اماکن زیارتی در تمامی ادیان آسمانی و بشری و نیز اشتیاق مسلمانان به زیارت اماکن و مزارات مقدّس، بر کسی پوشیده نیست. برای نمونه، تنها از میان ایرانیان، سالانه میلیون ها زائر به مکان های زیارتی سفر می کنند و بهره معنوی می گیرند.

جایگاه معنوی و بلند زیارت از یک سو و گستردگی و فراوانی زیارت و استقبال از آن از سوی دیگر، این الزام را به میان می آورد که مسأله زیارت، از ابعاد مختلف، مورد کاوش و پژوهش قرار گیرد. چنین امری، از یک سو برای متولّیان امر زیارت، مفید است تا در برنامه ریزی ها از آن بهره گیرند و از دیگر سو برای زائران، تا بهره معنوی خویش را بالا برند.

از آنجا که زیارتگاه ها بزرگترین پایگاه تبلور آموزه های دینی و آسمانی است، نقش اساسی و عظیمی در تأمین راهبردی بنیادی در حرکت تاریخ بشر داشته، دارند و خواهند داشت. مکان های زیارتی مهمترین پایگاه ترسیم و تنظیم حرکت تاریخ در آینده بشریت است و به عنوان مرکز ثقل و کانون اصلی تحولات جهانی و مهندسی فرهنگی بشریت، ظرفیت ها و قابلیت های خود را آشکار خواهد ساخت.

بی تردید مقوله مهندسی فرهنگی زیارت امامزادگان، در مناسبات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و در توسعه و تعمیق ارزش های دینی، نقشی حیاتی و تأثیری شگرف دارد و بدیهی است که درک مشترک و اتفاق نظر نخبگان سیاسی، علمی و مذهبی، شفا ف سازی این مفاهیم،گام بزرگی در توسعه و تعمیق فرهنگ زیارت، به شمار می آید.

از این رو زیارت امامزادگان در فرهنگ و مهندسی فرهنگی نیز نقش و فواید زیادی دارد که افراد را در حیات، بالندگی و پالایش فرهنگی یاری می رساند. با توجه به پیچیدگی پدیده های انسانی که فرهنگ بخش عمده ای از آن را تشکیل می دهد، برنامه ریزی و تفکیک نقش ها برای حفظ، اصلاح، ایجاد تغییرات بنیادین در فرهنگ و تجدید حیات فرهنگی نقش اساسی دارد. مهندسی فرهنگی راه حلی ضروری برای برخورد آگاهانه با این پدیده پیچیده است. در این مسیر، زیارت امامزادگان می تواند نقش ها و فواید گوناگونی ایفا کند که به تفصیل بررسی می شود. به عبارتی در پژوهش حاضر درصدد هستیم تا با تبیین و جریان دادن حقایق و آثار زیارت به عرصه های مختلف زندگی، هویت فرهنگ زیارت و نسبت آن با سایر ابعاد فرهنگ دینی را بیان کنیم.

معنای زیارت

یکی از راه های بزرگداشت مفاخر و صاحبان کمال، زیارت آنان است که در حقیقت موجب بقا و استمرار حیات علمی، هنری و معنوی آنان می گردد. افزون بر این که عامل پیوند نسل حاضر و آینده با نسل های گذشته و وسیله ارتباط روحی با آنان و کمالاتشان است.

زیارت در لغت دیدار کردن با قصد را گویند که در ریشه این واژه مفهوم میل و گرایش نهفته است، گویی زایر از دیگران روی گردانیده، به سوی زیارت شونده قصد کرده است(ابن فارس،۱۴۲۹: ۳/۳۶). در عُرف عموم مردم، قصد زیارت کننده یک نوع اکرام و تعظیم است(فیومی،۱۴۰۵: ۳۵۴). همچنین زایر با نوعی امیدواری به سوی زیارت شونده می رود و در صدد است بر اثر ارتباطی معنوی، یا از بار گناهان و خطاهای خود کم کند، یا آن که با این حضور روحانی از گرفتاری های خویش بکاهد. در هر حال زایر در این برنامه با برکت و معنوی یک نوع ترقی و تعالی را طالب است و می خواهد ظرفیت های خویش را به سوی خوبی ها و خصلت های ارزنده ارتقا دهد(امین،۱۳۴۶ق:۴۱۹؛امین،۱۴۰۱ق: ۱۲/۶۷).

زیارت معصومین در حال حیات یا پس از شهادت تفاوتی ندارد؛ چنانچه قرآن می فرماید: «وَلا تَحْسَبَنَّ الّذینَ قتلوا فی سَبیلِ الله اَمْواتاً بَلْ اَحْیاءٌ عِنْدَ رَبَّهُمْ یُرْزَقونَ» و کسانی را که در راه خدا کشته شده اند مرده مپندارید، بلکه زنده اند و نزد پروردگارشان روزی می خورند.

مقصود اصلی زیارت این است که انسان مسلمان و معتقد، به مشاهد متبرک و بقاع مقدس برود و با تکیه بر متون مأثور و مستند که از اهل بیت رسیده است با مقام معصومین یا اولاد آنان ارتباط قلبی و معنوی برقرار کند امّا گاهی این اتصال روحانی از راه دور برقرار می گردد. در اعمال عبادی سیاسی حج نیز خانه خدا طی اعمال خاصی توسط حاجیان زیارت می شود(گلی زواره، ۱۳۸۶).

ضرورت و اهمیت زیارت

روح زیارت ارتباط و اتصال زایر با مَزور است و این ارتباط زنده، مؤثر و حیات بخش است. اکنون باید دید این ارتباط چه پیامدهایی دارد و آثار و لوازم آن چیست و ترک آنچه مفاسد و مشکلاتی را در پی خواهد داشت تا با شناخت آن به میزان ضرورت و اهمیت این ارتباط و زیارت پی برده شود.

گرچه هیچ شأن و حقیقتی به عظمت توحید نیست و طبعاً هیچ انسانی هم به ارزش موحد نیست و نیز اگرچه رسالت و امامت، دو جلوه الهی و ربانی است که ظهور قدرت الهی در هدایتگری، ولایت و سرپرستی است و این دو حقیقت نیز به نوبه خود معادل ندارد اما آنچه راه وصول به جلوه ها و مظاهر الهی و در پرتو آن قرب به حق و توحید را تأمین و تضمین می کند، تنها ارتباط و اتصال به رسول خدا (صلّی الله علیه وآله) و عترت آن حضرت است و بدون این طریق راهی نیست و هیچ کمال انسانی و الهی جز از این راه حاصل نمی شود: «فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلاَّ الضَّلَـلُ»؛ «پس از حق چیزی جز گمراهی نیست».

این معنا در سوره مبارکه «رعد» به این صورت آمده است: «أَفَمَن یَعْلَمُ أَنَّمَآ أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ الْحَقُّ کَمَنْ هُوَ أَعْمَی إِنَّمَا یَتَذَکَّرُ أُوْلُواْ الْاَلْبَـبِ * الَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلاَ یَنقُضُونَ الْمِیثَـقَ * وَالَّذِینَ یَصِلُونَ مَآ أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ وَیَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَیَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ * أُوْلَــئکَ لَهُمْ عُقْبَی الدَّارِ»؛(رعد، آیات ۲۲ – ۱۹) «پس آیا کسی که می داند آنچه از جانب پروردگارت به تو نازل شده، حقیقت دارد، مانند کسی است که کوردل است؟ تنها خردمندانند که عبرت می گیرند. هم آنان که به پیمان خدا وفا دارند و عهد (او) را نمی شکنند و آنان که آنچه را خدا به پیوستنش فرمان داده می پیوندند و از پروردگارشان می ترسند و از سختی حساب بیم دارند. .. برای ایشان است فرجام خوش سرای باقی».

در این آیه بر اساس اولویت و اهمیت، ابتدا به عهد و میثاق الهی، یعنی توحید اشاره شده: «یُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ» و پس از آن به میثاق و پیمان رسالت و امامت تذکر داده شده: «وَلاَ یَنقُضُونَ الْمِیثَـقَ» سپس به مسأله ارتباط و اتصال به حقایقی که همه خیر و نیکی از آنها نشات می گیرد و مستقیماً هم مورد توصیه و امر الهی واقع شده، توجه داده شده است: «الَّذِینَ یَصِلُونَ مَآ أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ» که این همان «بِحَبْل مِّنَ اللَّهِ» یعنی قرآن و «وَحَبْل مِّنَ النَّاسِ»(آل عمران: ۱۱۲) یعنی اهل بیت (علیهم السلام) است. عن ابی عبدالله (علیه السلام) قال: «الحبل من الله کتاب الله و الحبل من الناس هو علی بن ابی طالب (علیه السلام)» (حویزی،۱۳۸۳ق: ۱/۳۸۳).

زیارت، تفسیر این ارتباط و تبیین و تحقق آن اتصال است و به همان میزانی که ایجاد آن اتصال و تحکیم آن رابطه در هندسه معرفتی اسلام ضرورت دارد و مهم است، زیارت هم چون تنها طریق عملی و راه تحقق آن رابطه است، ضروری و مهم خواهد بود؛ از این رو همان طور که ایجاد و تحکیم این رابطه موجب خردمندی در دنیاست: «إِنَّمَا یَتَذَکَّرُ أُوْلُواْ الْاَلْبَـبِ» سبب نیک بختی در آخرت نیز هست: «لَهُمْ عُقْبَی الدَّارِ». در مقابل آنها، کسانی که رابطه و اتصال به جریان رسالت و ولایت را گسستند و اتصال آن رابطه ای که به امر الهی بوده، قطع کرده و بریدند: «وَالَّذِینَ… یَقْطَعُونَ مَآ أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ» آنها هم در دنیا از رحمت الهی محرومند و هم در آخرت تیره بختی و شقاوت دامن گیر آنهاست: «أُوْلَــِئکَ لَهُمُ اللَّعْنَهُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ».(رعد: ۲۵)

با توجه به همین نکته است که خدای سبحان شماری از آیات قرآن را به ایجاد و تثبیت رابطه و ضرورت و اهمیت آن اختصاص داده و در شمار دیگری از آیات در جهت مذمت گسستن این رابطه سخن گفته است: «وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکْرِی فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنکًا وَنَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیَـمَهِ أَعْمَی»؛(طه: ۱۲۴) و هر کس از یاد من دل بگرداند، در حقیقت، زندگی تنگ وسختی خواهد داشت، و روز رستاخیز او را نابینا محشور می کنیم. «مَنْ أَعْرَضَ عَنْهُ فَإِنَّهُ یَحْمِلُ یَوْمَ الْقِیَـمَهِ وِزْرًا * خَــلِدِینَ فِیهِ وَسَآءَ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَـمَهِ حِمْلاً»؛(سوره طه، آیات ۱۰۰ و ۱۰۱) هر کس از (پیروی) آن (قرآن) روی برتابد، روز قیامت بار گناهی بر دوش می گیرد، پیوسته در آن (حال) می ماند و چه بد باری روز قیامت خواهد داشت.

سرّ مذمت و راز نگون بختی این افراد آن است که این اعراض و روی گرداندن موجب می شود تا انسان از ذکر خدا و هر آنچه که مایه کمال و خیر است در غفلت بماند و شناخت لازم و کافی به آن را از دست بدهد، یا به دست نیاورد و آن گاه رابطه خود با آن حقیقت مؤثر و سودمند را قطع کرده می گسلد. این گسستن رابطه، خطرات و مهالک فراوانی را در پی دارد؛ زیرا وقتی انسان از خیر جدا شد یا به شر می پیوندد و با آن ارتباط و اتصال وجودی پیدا می کند، یا در وادی حیرت و سرگردانی که خود شر مضاعف است سقوط می کند «ظُـلُمَـتُ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْض»؛(نور: ۴۰) تاریکی هایی که بعضی روی بعضی دیگر قرار گرفته است.

مهم تر از همه این که خدای مهربان و رئوف نیز چون این انسان را فاقد قابلیت و ظرفیت می بیند هم خود از او اعراض می کند و لطفش را ممنوع می کند و هم به پیامبرش دستور می دهد که او را به حال خود واگذارد تا در حیرت و سرگردانی خود باقی باشد:

«قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِی خَوْضِهِمْ یَلْعَبُونَ»؛(انعام: ۹۱) بگو: خدا، آن گاه بگذارشان تا در ژرفای باطل خود به بازی سرگرم باشند». زیرا چنین شخصی به مثابه درخت خشکیده ای است که سودی نخواهد داد: «سَوَآءٌ عَلَیْهِمْ ءَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ»؛(بقره: ۶) چه آنها را بترسانی و چه نترسانی، آنها ایمان نمی آورند. «سَوَآءٌ عَلَیْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَن یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ».(منافقون: ۶)

بنابراین، نه تنها زیارت موجب ارتباط و وابستگیِ وجودی با اهل بیت (علیهم السلام) است که خود منشأ خیرات و برکات و نزول فیض و اجر و ثواب است بلکه انصراف از آن و بی میلی به آن موجب انصراف رحمت و برگشت نعمت خواهد بود. کسی که چنین علقه و علاقه ای را در جان خود نپروراند و تقویت نکند، از چشم رحمت و لطف خدا و رسولش (صلّی الله علیه وآله) خواهد افتاد.

زیارت به عنوان شاخصی روشن برای کسب فیض و دور نیفتادن از وادی رحمت ضروری است. انسان همواره باید آرزوی زیارت اولیای الهی و امید وصال و دوستی مشاهد آنان را در دل زنده دارد و از خداوند به طور جدی طلب کند: «اللهم… و حبّب إلیّ مشاهدهم و ألحقنی بهم و اجعلنی معهم فی الدنیا و الآخره یا أرحم الراحمین».(طوسی،۱۳۹۰ق:۶/۵۸)

یکی از آموزه های جدی فرهنگ زیارت همین نکته است که وقتی انسان موفق شد در میدان معرفت ها، حجب را کنار زده، خود را به حوزه معرفتی امام نزدیک کند و در سایه این معرفت کرامت بیابد و از نظر ارادت نیز توانسته سختی ها و مشکلات سفر را تحمل کرده، فاصله ها را پشت سر بگذارد و خود را به آنها نزدیک کرده و در پرتو این قرابت ولایت و مودت تحصیل کند، قطعاً به یکی از بهترین توفیقات و بزرگ ترین نعمت های الهی دست یافته است.

اهمیت و ضرورت زیارت از منظر اسلام به حدی فراوان است که خداوند عالم تعبیرهای گونه گون و مؤکدی به کار گرفته است؛ به این بیان که بعد از امر به اصل اتصال: «مَآ أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ»،(رعد: ۲۱) با تعبیر تمسک که «أخذ با قدرت» است از آن یاد می کند: «فَاسْتَمْسِکْ بِالَّذِی أُوحِیَ إِلَیْکَ»؛(زخرف: ۴۳) پس به آنچه به سوی تو وحی شده است، محکم چنگ بزن. از این حد هم فراتر رفته، واژه اعتصام را که «چنگ زدن و رها نکردن» است به کار برده است: «وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا».(آل عمران: ۱۰۳) از این گونه تعابیر و اصرار قرآن بر ارتباط و اتصال این که همگی با هم به ریسمان خدا چنگ بزنید، روشن می شود که این تنها طریق ارتباط با حقایق علوی و تسخیر جلوه های روحانی و معنوی است و غیر از آن راهی نیست؛ چنان که تلاش دشمنان انسانی خواه درونی همانند نفس و خواه بیرونی، یعنی شیاطین انس و جن در گسستن همین ارتباط است.

برای راهیابی و وصول به یک حقیقت و دست یابی به آثار آن تماس و ارتباط تنگاتنگ و وثیق لازم است و بر این پایه مسأله تقرب، نیل، وصول و نظایر آن در فرهنگ دینی رایج است و ضرورت تلقی می شود؛ همان گونه که از ناحیه خداوند متعال نیز وقتی بحث ارتباط با بنده و اعطای الهی مطرح است، خداوند در بهترین و عالی ترین شکل و در عین حال بلیغ ترین وجه عطیه خود را عرضه می کند؛ به گونه ای که هیچ مانع و حجابی برای وصول تام وجود ندارد.

خدای سبحان درباره قرآن کریم که عطیه الهی به انسان هاست می فرماید: «وَلَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ»؛ (قصص: ۵۱) و به راستی، این گفتار را برای آنان پی در پی و به هم پیوسته نازل ساختیم، امید که آنان پند پذیرند. اگر انسان بخواهد به مرحله تذکر برسد و آثار و علایم یک حقیقت را در خود زنده کند، باید یک اتصالی تام و ارتباطی وثیق پیدا کند. این همان ارتباط قلبی و عقلی است که زمینه تذکر و فراگیری تام را فراهم می آورد وگرنه آشنایی از دور و ارتباط با فاصله به جهت وجود غبار مادیت و کدورت ها و تیرگی های طبیعت زمینه تماس صحیح و لقای کامل را مهیا نمی سازد.

شاید سِرّ برخی از آداب زیارت، مانند نزدیک شدن به قبر، گذاردن دست یا صورت بر روی قبر، بوسیدن قبر و نزدیک ساختن بدن به قبر، همه و همه نمادهای آن ارتباط وثیق قلبی و روحی و فکری باشد که به صورت این اعمال استحبابی ظاهر شده است.

مهندسی فرهنگی

مهندسی فرهنگی فعالیتی است که می کوشد احکام کلی فرهنگی را در ظرف زمان و مکان مشخص تعین بخشد(سعیدی، ۱۳۸۷). انسان به عنوان موجودی اجتماعی و فرهنگی نیازمند جامعه ای است که فرهنگ آن مهندسی شده باشد(صادق زاده و احمدی، ۱۳۸۷). هر عملی که افراد جامعه انجام می دهند بر اجتماع اثر مستقیم دارد و اشخاص نیز از اجتماع و قوانین آن تاثیر می پذیرند(فدایی و همکاران، ۱۳۸۷). از نظر صاحبنظران پایه های هویت ملی و فرهنگی یک جامعه به هر میزان مستحکم باشد، میزان تاثیرپذیری آن کمتر خواهد بود.

مهندسی فرهنگی درصدد است میان ارزش های فرهنگی جامعه و نیازهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن همگرایی ایجاد شودالبته باید در نظر داشت که امروزه پذیرفته شده است که نهادهای غیرفرهنگی تاثیر انکارناپذیری بر فرهنگ می گذارند و همین مسئله برنامه ریزی فرهنگی را دچار مشکل می کند(کی نژاد، ۱۳۸۵).

با توجه به اینکه انسان ذاتاً گرایش به کمال و فرهنگ شایسته دارد (شریعتی، ۱۳۸۵)، نه تنها نقش دین در عرصه هویت سازی و فرهنگ پررنگ می نماید، بلکه دین در راس عوامل فرهنگ ساز قرار می گیرد، به طوری که در هیچ کجای دنیا و در هیچ مقطع تاریخی نمی توان بدون دین راجع به فرهنگ سخن گفت (مولانا، ۱۳۸۵). اصولاً هندسه انسان ساز قرآن، انبیاء الهی را معمار و مهندس فرهنگی ملت ها معرفی می کند(شریعتی، ۱۳۸۵).

از منظر اسلام، حیات و تکامل حقیقی انسان در گرو حیات فکری و فرهنگی اوست و نقش جامعه در سلامت و آلودگی فکری و رفتاری افراد بسیار موثر است(اسدی، ۱۳۸۲) اما می باید این واقعیت را نیز در نظر گرفت که در گذشته به واسطه محدودیت های ارتباطی نقش دین در عرصه هویت سازی پررنگ و قوی بود اما در جهان جدید، مدرنیسم که خود می باید در مقام وسیله ای برای دستیابی انسان به اهداف ظاهر می شد به مثابه غایت مطرح شده و چون ناتوان از ارائه و تامین هدفی جامع و ارزشمند برای زندگی انسانی است، به ترویج امور سرگرم کننده ای می پردازد تا این ناتوانی را پوشش دهد.

قرآن کریم اساس توسعه پایدار و مهندسی فرهنگی را پرورش استعدادهای عالی انسان اعلام می دارد «و لما بلغ اشده و استوی آتیناه حکماً و عاماً» (زاهدی، بی تا).

زیارت و مهندسی فرهنگی

دین همواره به عنوان یک عنصر فرهنگی و اعتقادی، ذهن انسان را به خود معطوف کرده و تاثیرات عمیقی بر شئون مختلف زندگی انسان می گذارد. فرهنگ زیارت یکی از زیرمجموعه های فرهنگ دینی است و فرایند توسعه آن نیز تابع قواعد کلی فرهنگ سازی و تمدن سازی دینی است.

مهندسی فرهنگی را می توان مجموعه معارف و مهارت های موردنیاز برای ایجاد فرهنگ مطلوب دانست؛ از این رو چرخه معرفت دینی باید با مهارت های طراحی و مدل سازی تکمیل و به مهندسی اجتماعی ختم شود. رسالت نظام مهندسی فرهنگ دینی، فهم و اجرای معارف توحیدی در جامعه است و وظیفه اصلی آن بازمهندسی کلیه سامانه های بشری براساس معارف قرآنی است؛ به گونه ای که به هرجای جامعه نظر افکنده شود، در آن تفسیر عملی آیات و سور قرآن مشاهده خواهد شد، براین اساس مولفه های فرهنگی و اجتماعی یک جامعه قرآنی مثل اجزای یک عبادت خالص هستند که در کنار هم تفسیر کننده یک عبادت عمومی خواهند بود.

ماهیت درون دینی؛ زیارت یک مفهوم و برنامه دینی است و مبانی، اصول و آداب آن در متن دین مقدس اسلام ارائه شده است. با وجود اینکه در حال حاضر دامنه استفاده کنندگان از برنامه های زیارت به حوزه های برون دینی هم بسط پیدا کرده است، خاستگاه اصلی آن معارف توحیدی است. به همین دلیل، محتواسازی ها، برنامه ریزی ها و طراحی های درون این سیستم باید مبتنی بر مبانی دین صورت پذیرد.

اهداف زیارت

زیارت، کلاس تربیت است. زیارت می خواهد آلودگی های وجود ما را بشوید. زیارت می خواهد ما را از حضیض ذلت به اوج عزت برساند. هدف زیارت تربیت است، تمام این برنامه ها و تعالیم دینی، آمدن یکصد و بیست و چهار هزار پیامبر، آموزه های قرآن و نهج البلاغه و صحیفه سجادیه و از آن جمله زیارت برای تربیت آنان است، اگر این برنامه ها انسان را تربیت نکند خالی از محتوا می شود، مصداق «ربّ تال القرآن و القرآن یلعنه»(مجلسی،۱۳۷۶: ۹۲/۱۸۴).

چهار برنامه و یک هدف

اسلام چهار منبع برای برنامه تربیتی و دستورالعمل زندگی دینی دارد که تمام آنها یک هدف را دنبال می کنند:

۱. قرآن، ۲. نهج البلاغه و روایات معصومین (علیهم السلام)، ۳. ادعیه، ۴. مجموعه زیارات. این چهار برنامه به سوی یک هدف حرکت می کنند، اما از چهار بعد.

قرآن از سوی خداوند نازل شده است، دعاها قرآن صاعد است و به سوی خدا می رود، نهج البلاغه همان محتوای قرآن است، در لباس خطبه ها، نامه ها و کلمات قصار. زیارتنامه ها هم همان محتوای قرآن و نهج البلاغه و صحیفه سجادیه است، اما در غالب زیارت. هر چهار راه، به سوی یک هدف یعنی تربیت انسان و تهذیب نفوس و قرب الی الله حرکت می کند. این است که می گویند: زیارت ها باید انسان را تربیت کند و می کند، زیارت کار قرآن و نهج البلاغه و دعا را می کند و همه اینها بار تربیتی دارد(نعمتیان، ۱۳۸۶).

کارکردهای پرورشی و تربیتی زیارت

آثار تربیتی و نقش سازنده زیارت اولیای خدا عبارت اند از: توجه به خدا، تقرب به خدا، تحول روحی و توبه و گناه زدایی که به اختصار، به بحث و بررسی آن می پردازیم(آقایی، ۱۳۸۶).

توجه به خدا

اساس تربیت روحی مسلمان، «ذکر خدا» است، زایری که در مرقد پاکشان، آستانه ادب می بوسد و به تکریم و احترام می پردازد، باید به یاد خدا افتد. چرا که ائمه (علیهم السلام)، واسطه خالق و خلق اند؛ راه منتهی به خدایند؛ آینه حق نمایند؛ زیارتشان، یادآور خداو