فایل پاورپوینت کامل بررسی معضل روسپیگری در گفتگو با صاحبنظران؛ گفتگو با حمید لطفی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی معضل روسپیگری در گفتگو با صاحبنظران؛ گفتگو با حمید لطفی :

در طول تاریخ تجاوز از اصول رفتاری و نادیده گرفتن نرم ها و هنجارهای اجتماعی از سوی افراد یا گروههایی، از جمله معضلات معمول جوامع بوده است که هر یک از جوامع به میزان ارزیابی و قضاوتشان از این انحراف، با تدابیر فرهنگی، اخلاقی و قضایی در مقام مقابله و اصلاح برآمده اند.

مطابق شواهد تاریخی اینگونه انحرافات فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی، به معنای عدول از فطرت و خصایص انسانی، همواره آفتی جدی بر فرد، خانواده و جامعه وارد کرده است، لیکن علیرغم چنین پیامدهای منفی، گاه تمایل به ارتکاب اعمال خلافی نظیر روسپیگری شدت می گیرد که ضرورت دارد، چنین وضعیتی از دیدگاههای مختلف مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. بدین مناسبت در گفتگویی با آقایان: حجت الاسلام والمسلمین سید رضا حسینی، دکتر فربد فدائی، حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمد تقی فعالی، حمید لطفی، دکتر مجید ابهری که به ترتیب جزء صاحبنظران حوزه جامعه شناسی، روانپزشکی، فلسفه و مبانی اسلامی، روانشناسی اجتماعی و علوم رفتاری می باشند؛ این موضوع از ابعاد مختلف بررسی گردید که از همکاری و مساعدت این بزرگواران تقدیر و تشکر می شود.

جناب آقای حمید لطفی، محقق و نویسنده و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی (گروه روانشناسی بالینی واحد تنکابن) می باشند، موضوعات مورد پژوهش و تألیف ایشان در حوزه علوم رفتاری، روانشناسی یادگیری، روانشناسی نوجوانان، دیدگاههای تربیتی و روانشناسی اسلامی … به صورت تألیف ۳۰ مقاله علمی پژوهشی در مجلات و سمینارهای علمی ارائه شده است. از جمله آثار ایشان کتاب روانشناسی همرنگی با جماعت و نیز کتاب روانشناسی شناخت می باشد.

چند نوع دیدگاه در حوزه علم روانشناسی جهت تبیین رفتار مجرمانه وجود دارد و کدام کاربردی تر می باشد؟ چرا؟

امروزه در حوزه علم روانشناسی، مسلم است که افراد مختلف از سنخ واحدی نیستند. به عبارت دیگر، ویژگیهای ارثی، ژنتیکی، خانوادگی و محیطی آنها کاملاً متفاوت است و می توان بر این مجموعه تفاوتهای جنسی، سنی، جغرافیایی، فرهنگی و اعتقادی را افزود. بدیهی است که این تفاوتهای ساختاری به تفاوتهایی در کنش آدمیان منجر می شود و نمی توان از همگان انتظار مشابهی داشت. ضمن اینکه اگر کلیه عوامل خارج از حوزه قدرت و انتخاب فرد که در بروندادهای او مؤثر است با مجموعه انتخابهای آگاهانه، هشیارانه و دلیل مدارانه او مقایسه شود، قطعاً حجم علتها در بروندادهای آدمی حضور چشمگیرتری نسبت به دلایل دارد. این بدان معنا نمی باشد که حوزه معرفت، دلیل ورزی و یا تعیین کنندگی مراکز عالی عصبی در بروندادهای آدمی مؤثر نیست، بلکه مراد این است که میزان تعیین کنندگی این عامل در افراد مختلف متفاوت است. به معنای دیگر، اگر تعیین کننده های کنش آدمی به صورت پیوستاری در نظر گرفته شود، مشخص می گردد که فرد در تنظیم امور خود، کاملاً فاعلانه، عاقلانه و با آگاهی و اختیار عمل می کند و علیرغم حضور تعیین کننده های علّی، تعیین کننده نهایی رفتار فرد، حوزه اختیار او می باشد. اما ممکن است در فرد دیگر، علتها در صدر تعیین کننده های رفتار قرار گیرد و به محض مشاهده کاستی هایی در عرصه خانواده و یا محیط، رفتار فرد به مقتضای آن علتها تغییر کند. از سوی دیگر باید توجه نمود که حاکمیت دلیل و خرد در عده قلیلی از مردم تحقق می یابد و این تحقق قلیل نمی تواند و نباید مبنای برنامه ریزیهای فرهنگی در جامعه باشد، پایبندی تام و تمام و محدود شدن به دیدگاه دلیل گرایانه مخرب است و نه تنها هیچ جنبه مثبتی در مواجهه با کاستی ها و آسیبهای اجتماعی ندارد، بلکه دامنه، فراوانی و شدت عمل مجرمانه را افزایش می دهد. دیدگاه دلیل گرایانه در تبیین بروندادهای آدمی، دایره رفتار مطلوب را به شدت تنگ نموده و موجب بازداری از رفتارهایی می شود که مقتضای سن، جنس … است و یا از لحاظ منطقی و ارزشی خنثی می باشد. این نگرش در سیاستگذاری های فرهنگی، سطحی نگری، کم مایگی، لغزندگی، آسیب پذیری و زودباوری را به نحو برجسته ای در اکثریت اعضای جوان جامعه می پرورد، به گونه ای که با اندک القائات فکری و یا مشاهده رفتار نامتناسب و مغایر با فرهنگ اصیل، خویشتن را می بازند.

در دیدگاه علت گرایانه بیان می شود که شرایط خارج از اراده و آگاهی فرد با جلوه های متعددش از جمله محیطی، ارتباطی، موقعیتی و اقتضائات تنی روانی در بروز یک رفتار بسیارتعیین کننده است. این دید تعمیم یافته در کشورهای مغرب زمین تأثیر کاملاً برجسته و تام و تمامی در برنامه ریزی کلان کشورها ایفا کرده است، به نحوی که دولتمردان آن جوامع در برنامه ریزیها و مواجهه با مسائل و پدیده های اجتماعی کاملاً به پیرامون شخص یعنی محیط و اقتضائات تنی روانی نظیر نیازهای فیزیولوژیک و روان شناختی معمول آدمیان توجه دارند. اگر چه رویکردهای دیگری در روان شناسی پدید آمده است که آدمی را به عنوان موجودی پویا، معناکاو، معنا یاب، هشیار، آگاه، مختار، هدفمند و تصمیم گیرنده می نگرند، اما در عرصه کاربری کمتر مورد توجه واقع شده اند. بدین لحاظ ضروری است با تأکید بیشتر بر دیدگاه علت گرایانه در برنامه ریزیهای کلان و نیز در مواجهه با پدیده ها و آسیبهای اجتماعی، به شناسایی علتها اقدام نموده و متناسب با میزان و حضور علتها، راهکارهای کارشناسانه تقویت گردد. ضمن آنکه نباید از دیدگاههای معناگرایانه و تأکید بر ارزشهای متعالی و نقش انتخابهای آگاهانه غافل شویم.

آیا سیاستهای فرهنگی پس از انقلاب در آسیب پذیری افراد جامعه مؤثر بوده است؟

پس از انقلاب به دلیل فوران باورهای کمال گرایانه، ابعاد روحانی، معنوی و یا بعد «معنایی» به شدت در کانون توجه قرار گرفت. این توجه دو نتیجه مهم و مؤثر در برداشت: بعد بسیار مثبت آن تأکید به ابعاد فراهنجار آدمی است، (یعنی ابعادی که معمولاً در اکثریت مردم به نحو آرمانی تحقق نمی یابد و یا مشاهده نمی شود) اگرچه این تأکید به دلیل ضعف برنامه ریزیها و عدم توجه به محققان علاقمند، منتهی به پژوهشهای تجربی و تولید نظریه نگردید، اما در همان قالب باورهای اعتقادی، توجه مردم را به ارزشها و کمالات شدت بخشید، اما بعد بسیار منفی آن درخواست بروز ارزشهای آرمانی در همه اعضای جامعه بود. بحث این نیست که توجه، تأکید و تبلیغ در مورد این ویژگیهای آرمانی کنار گذاشته شود، بلکه محور تأکید این است که تحقق ویژگیهای معنایی در افراد، تابع قانون همه یا هیچ نیست. باید پذیرفت که در بهترین شکل فقط قلیلی از مردم می توانند بسیاری از ویژگیهای آرمانی را در خود محقق کنند و اکثریتی در میانه راه هستند و اقلیتی دیگر به دنبال قافله روانند. اگر برای اکثریتی معاش نباشد، معاد هم نیست و اعمال مخرب این اکثریت برای آن اقلیت، پیشرو بدی محسوب می شود. وقتی بدون درجه بندی و تنظیم انتظارات بر اساس واقعیتها، دید معنایی به دست آمده از اقلیت به کل جامعه تعمیم داده شود، افراد نمی توانند آن انتظارات را برآورده کنند و نهایتاً آنکه این عدم پاسخگویی به نیازها، منجر به احساس حقارت، خود کم بینی و آسیب پذیری می شود و فرد به این باور می رسد که انسان مؤثری نیست و توانمندی ندارد و یا نمی تواند یک فرد ارزشی و مؤمن و معتقد به آرمانهای ملی و اسلامی باشد، لذا سعی می کند با پذیرش موازین رفتاری ساده تر که دائماً از سوی بیگانگان تبلیغ می شود، بگوید «من هم هستم» و این چنین است که پشت کردن به «خود» و روی آوردن به «دیگران» تحقق می یابد.

در سالهای اخیر، در واکنش به سیاست معناگرایانه و دلیل گرایانه به تدابیر طبیعت گرایانه و علت گرایانه روی آورده اند. به نظر من این لغزندگیها و کنشهای افراطی تفریطی به این دلیل است که یک دید راهبردی تحقیقی و علمی در تنظیم امور وجود ندارد. واقعیت این است که ما نباید از هیچکدام غافل شویم. آنچه تحقیقات به آن گواهی می دهد این است که هر دو شأنی از واقعیت را شامل می شوند و باید وزن هر کدام را در برنامه ریزی ها لحاظ نمود و رعایت کرد.

با توجه به دیدگاه علت گرایانه، علل مؤثر در ایجاد و گسترش معضل روسپیگری را بفرمائید؟ چه راهکارهای مؤثری برای مواجه با آن پیشنهاد می فرمائید؟

قبل از آنکه فردی روسپی شود، به گونه ای که این عمل برای او به صورت یک شغل تعریف شود، زمینه های آسیب پذیری در او شکل می گیرد که از منظر روانشناسی اجتماعی در سوق دادن فرد به همه اشکال عرضه و تقاضای جنسی مؤثر است. این زمینه ها و عوامل عبارتند از:

فقدان حمایت اجتماعی

وجود حمایت های اجتماعی به طور فراگیر و نیرومند، نه تنها می تواند از آسیب پذیریهای آینده پیشگیری نماید، بلکه از حدوث آسیبهای بیشتر در جامعه نیزجلوگیری خواهد نمود. تحقیقات روانشناختی نشان می دهد که وجود شبکه حمایت اجتماعی می تواند فرد را از نفوذپذیری های مخرب نجات دهد و مقاومت او را در موقعیت های فشارزا بیفزاید. زنی که همسرش را از دست می دهد و مجبور است برای تأمین حداقل زندگی برای دیگران کار کند، به احتمال زیاد در معرض تقاضاهای نامشروع قرار می گیرد که در دراز مدت مقاومت در برابر آن برای او بسیار دشوار است، زیرا هرگونه مقاومتی می تواند منجر به از دست رفتن فرصت تأمین حداقل معاش شود. دختر یا زن فراری که سرپناهی ندارد، احتمال زیادی وجود دارد که مورد سوء استفاده قرار گیرد. پسر بی سرپرستی که شبها کنار خیابانها می خوابد و از هیچ حمایتی برخوردار نیست، به انواع انحرافها کشانیده خواهد شد و …

بیماری روانی سرپرست خانواده یا بدسرپرستی

فشار زیادی که بر اثر بی ثباتی های ارتباطی و تنگناها برای کودکان ایجاد می شود، در دوران نوجوانی موجب فرار آنها از منزل می گردد. مقتضیات سنی، مشاهده امکانات متنوع ارتباطی به ویژه در شهرهای بزرگ، گمنامی و ترغیب های دیگران موجب می شود که فرد برای فرار از فشارهای خانواده به دیگران پناه ببرد. بدیهی است وقتی شبکه حمایتی نیرومندی برای چنین خانواده هایی وجود ندارد، احتمال اینکه فرد به هر انحرافی کشیده شود، بسیار بیشتر خواهد بود.

فقدان پدر، مادر یا هر دو

در چنین خانواده هایی، فرزندان اقتدار و انضباط لازم را احساس نکرده و در دوره نوجوانی نسبت به دیگر کودکان آشفتگی بیشتری را تجربه می کنند. مادر یا پدری که به دلیل فقدان حضور والد دیگر باید نقش دوگانه ای ایفا کند، به دلیل مشغله های مادی، به وضعیت ارتباطی، تربیتی و آموزشی فرزندان توجه کمتری دارد و در نتیجه کل خانواده در معرض خطر انواع آسیب پذیریها قرار می گیرد، در صورتی که هیچیک از والدین در قید حیات نباشند، احتمال آنکه فرزندان در همان دوران اولیه رشد به انواع آسیبهای ارتباطی، اجتماعی، اقتصادی و جنسی مبتلا شوند، نسبت به موقعیت قبل بیشتر است.

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.