فایل پاورپوینت کامل بررسی واژگانی و اصطلاحی عدالت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی واژگانی و اصطلاحی عدالت :

عدل در لغت، مفهومی ضد جور و ظلم است و همان چیزی است که دل ها آن را مستقیم و درست می یابد.[۱]عدالت و معادله، لفظی است که اقتضای معنای مساوات را دارد و عدل، تقسیم به نحو مساوی است.

عَدل را در لغت به واژه های راستی، درستی، دادگری، داد، استقامت و مرد میان رو و عِدل به معنای نظیر، همتا و مثل معنا کرده اند.

عدل در اصطلاح فقها

عدالت در برخی از علوم، مطرح است و معنا و اصطلاح ویژه همان علم را دارد، مثلاً فقها می نویسند: مرجع تقلید، امام جماعت، شاهد و قاضی باید عادل باشد. شیخ انصاری در بیان مراد از این لفظ در زبان اهل شریعت پنج تعبیر را نقل کرده است:

۱. کیفیتی نفسانی است که باعث ملازمت تقوا می شود یا علاوه بر تقوا باید با مروت نیز همراه باشد؛

۲. مرتکب گناهان بزرگ نگردد و بر گناهان کوچک هم اصرار نداشته باشد؛

۳. استقامت فعلیه، یعنی درستی کردار که ناشی از وجود ملکه باشد.

هم چنین در روایت، به لزوم وجود چهار صفت ورع، امانت، وثوق و تقوا تعبیر شده است.

آن گاه حسن ظاهر و یا عدم ظهور فسق را که برخی گفته اند، طریقی برای کشف عدالت شمرده است.[۲]

عدالت در زبان شارع

مرحوم شعرانی می نویسد:

چون شارع و ارباب دین، کسی را به عدالت ستایش می کنند که میانه رو مقصود است؛ یعنی آن که معصیت خدا نکند و از او اعمالی که نشانه سفاهت اوست دیده نشود مثل آن که با جامه غیرمتناسب بیرون آید….

و بعضی متأخرین در شرط مروّت هم توقف و اشکال کردند و به نظر ما هیچ اشکال نیست و یقیناً هر که کاری می کند که دالّ بر سفاهت و وقاحت او است، نزد خدا، مرد میانه رو و پسندیده نیست. نه آن که اتفاقاً یک بار عمل خلاف مروت انجام دهد.[۳]

عدالت در علم کلام

یکی از صفات حق تعالی، عدل است که هم در دنیا و هم در مقام پاداش و جزا در آخرت، با آفریدگان به عدالت رفتار می کند و احکامش هم عادلانه است. هم چنین در پیامبر و امام و جانشینان شان عدالت را شرط می دانیم و عدل را جزء اصول مذهب می شماریم.

در این جا سیر تطور بحث عدالت در مذاهب اسلامی را به اجمال، مرور می کنیم:

«مهم ترین بحثی که درباره عدالت از همان قرون اولیه در میان اندیشوران اسلامی آغاز شد و به دنبال آن مکاتب مختلفی تشکیل گردید این بود که آیا مفهوم عدالت و حُسن انجام آن، برای عقل بشر قابل دست یابی است یا غیر قابل دست یابی است و خدا آن را تعریف می کند و به بشر می گوید چه کاری عدل است و چه کاری ظلم.

هر یک از این دو نظریه، طرف دارانی یافت و مکتبی را تشکیل داد. فرقه نخستین می گفتند که هم حسن عدالت را عقل بشر درک می کند و هم تبیین مفهوم آن برای بشر میسور است و این که می گوییم خدا عادل است، یعنی خدا همان عدلی را که عقل بشری درک می