فایل پاورپوینت کامل بررسی و تببین موانع افزایش جمعیت با تأکید بر آموزه های اسلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی و تببین موانع افزایش جمعیت با تأکید بر آموزه های اسلام :

زاد و ولد و افزایش جمعیت، موضوعی است که از آغاز ظهور اسلام تا کنون و در تمام لایه های تمدنی آن، امری پسندیده تلقی گردیده، آیات و روایات متعددی برآن انگشت تأکید نهاده اند. براین اساس، جوامع دینی از جمله جوامعی به شمار می آیند که همواره به شاخص افزایش جمعیت در رشد و بالندگی فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و … اهتمام فراوان داشته اند. البته در ایران در اواخر دهه شصت و تمام دهه هفتاد شمسی پس از انقلاب اسلامی و به دلیل عدم دقت و آینده نگری درست و به خاطر رخ نمودن پاره ای از مشکلات اجتماعی، اقتصادی و … افزایش توالد به عنوان یک معضل و آسیب اجتماعی مطرح شده و برنامه ریزی های رسمی و تبلیغاتی گسترده و مؤثری در جهت کاهش توالد صورت گرفته است! در این نوشتار علل عدم اعتنا و اهتمام به افزایش جمیعت در پرتو آموزه های اسلامی و با رویکرد توصیفی، تحلیلی مورد توجه و آسیب شناسی قرار گرفته است و مشکلات اجتماعی- فرهنگی مانند: افزایش سن ازدواج، مسؤولیت ناپذیری در تربیت فرزند، رواج دیدگاه هاى فمینیستى، تهاجم فرهنگی غرب، مشکلات اقتصادی و … از جمله عواملی دانسته شده که در سالیان اخیر زمینه ساز کاهش جمیعت جوامع اسلامی شده است. همچنین یافته‌های این‌ پژوهش نشان می‌دهد که از منظر آموزه های اسلامی زاد و ولد و افزایش تعداد مسلمانان به عنوان یک عمل مستحب مورد تأکید و توصیه است.

مقدمه

فرایند شکل گیری تمدن اسلامی، مرهون فرهنگ، آداب و اخلاق، و احکام و معارف برگرفته از متن و بطن دین اسلام است. دین اسلام مشتمل بر مجموعه آموزه های منسجمی است که ناظر بر عرصه های سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی و .. است. از این رو هرکنشی که در ابعاد نظری یا عملی انجام شود، باید حقانیت و اصالت مبانی و اصول دین در آن متبلور شود. مسأله میزان جمعیت در بین امت اسلامی موضوع مهمی است که آثار و تبعات گسترده سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی و… در پی دارد. از این رو هرگونه اظهار نظر درباره آن، همواره باید مبتنی بر مبانی علمی و استدلال منطقی برگرفته از فرهنگ غنی اسلام صورت گیرد. مسأل جمعیت را می توان از جهات مختلف مورد واکاوی قرار داده، آسیب شناسی نمود. مهمترین پرسش قابل طرح در این نوشتار، این است که اساساً رویکرد دین به موضوع جمعیت چه بوده و چه مکانیزم ها و راهکارهایی برای تولید نسل، پیش روی پیروان خود می نهد؟ آیا آموزه‌های اسلامی مشوق کثرت فرزندآوری است؟ از پژوهش حاضر که با رویکرد توصیفی، تحلیلی انجام پذیرفته، به دست می آید که در اسلام افزایش تعداد مسلمانان و زاد و ولد به عنوان یک عمل مستحب مورد تأکید فراوان قرار گرفته است، هرچند در مرور زمان و به دلیل ضرورتهای مقطعی، مشمول حکم ثانویه۱ قرار گرفته است. بر این اساس، افزایش جمعیت و تکثیر موالید با روح و تعالیم اسلامی سازگارتر است و باروری در پرتو بهره‌مندی از آموزه‌های دینی، ارزش‌های اخلاقی و پیاد‌ه‌ سازی نگرش متعادل اسلام، بهترین راه برای رسیدن به هدف مطلوب در زمینه جمعیت است و این مسأله‌ را می‌توان از جهات گوناگون مورد بحث و بررسی قرار داد. پیش از طرح مسأله اصلی پژوهش، توضیح مختصری از مفاهیم کلیدی آن؛ از جمله نظریه های جمعیتی، باروری و اهمیت آن در قرآن ارایه می گردد.

نظریه های جمعیتی

جمعیت و ابعاد آن، نقطه مرکزى هر نظام اجتماعى محسوب مى شود. تحولات جمعیتى تقریباً تمام جنبه هاى زندگى انسان و جهان پیرامون وى را تحت تأثیر قرار مى دهد و اثرات متعددى بر خرده نظام هاى اجتماعى، اقتصادى، سیاسى و محیطى وارد مى کند و منشأ تحولات چشمگیرى در این حوزه ها مى شود (شکرى، فرزانه ۱۳۹۲،صص ۵۹ـ۷۱)برای برنامه‌ریزی جهت توسعه همه‌جانبه یک جامعه، شناخت جمعیت و میزان رشد آن امری حیاتی است.(مهرگان و رضائى، ۱۳۸۸، ص ۱۳۸)بدین‌ترتیب، از جمله راه‌های کسب توسعه همه‌جانبه، شناخت و آگاهی کافی از تغییر و تحولات جمعیتی است؛ زیرا تمامی جنبه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر جامعه‌ای، با حجم جمعیت و ویژگی‌های ساختاری آن پیوند خورده است.(فولادی، ۱۳۹۲،ص ۱۴۵ـ۱۷۲) در این میان متفکران و جمعیت شناسان مختلف چهار نظریه: (کاهش، افزایش، ثبات نسل، و حد متناسب زاد و ولد) را مطرح کرده اند. در نوشتار پیش رو ضمن بررسی دو نظریه کاهش و افزایش جمعیت دیدگاه مکتب اسلام تبیین خواهد شد.

۱- نظری کاهش جمعیت

بسیاری از جمعیت شناسان، دیدگاه های جامعه شناختی مبتنی بر کنترل جمعیت را به توماس مالتوس (۱۷۶۶م) نسبت می دهند. وی اولین کتابش را در ۱۷۹۸ در موضوع عدم تعادل بین جمعیت و وسایل معیشت، به چاپ رساند.( ح‍ل‍م‌س‍رش‍ت، ۱۳۷۸،ص۳۸ ـ ۳۹) نظریه ی وی که به شدت مخالف افزایش جمعیت محسوب می شد از یکسو دارای زمنیه های اجتماعی؛ نظیر فقر و هراس از کاهش منابع مورد نیاز بشر است و از سوی دیگر بین افزایش جمعیت و عوامل طبیعی مثل میل جنسی، ازدواج و رابطه زناشویی، ارتباط برقرار می کند. مالتوس با راه حل های اجتماعی مانند کمک به فقرا و گسترش خانه سازی و تأمین مسکن به ویژه برای طبقات کم درآمدمخالف بود؛ زیرا معتقد بود که راهبرد های مزبور جوانان را به ازدواج ترغیب و فقرا را وادار به زیاده خواهی هرچه بیشتر می کند.(رک:کتابی،۱۳۷۷) راه حل اساسی وی برای حل بحران جمعیت، تحدید ارادی زاد و ولد از طریق ازدواج دیرهنگام و پرهیزگاری جنسی قبل و بعد از ازدواج بود. وی بیان می‌کند: از طریق کنترل جمعیت، جامعه‌ای مرفه به وجود خواهد آمد و فقر و تنگدستی ریشه‌کن خواهد شد(زنجانی، ۱۳۷۸، ص۱۹). لازم به ذکر است که بر اساس آیات قرآن افزایش تعداد جمعیت نمی تواند عاملی برای فقر محسوب گردد و دلیلی برای جلوگیری از فرزندآوری باشد.(أنعام/۱۵۱ ؛ إسراء/۳۱)

۲- نظری افزایش جمعیت

طرفداران نظریه افزایش زاد و ولد معتقدند که تعداد و تراکم زیاد جمعیت، انسان را به کار بیشتر و رقابت و تولید رو به افزایش وا می دارد، که نتیجه آن تولید ثروت است. فلاسفه و اندیشمندانی چون ژان بودن، ویلیام تمپل، ویلیام گدوین، فرانسوا پرو، از جمله طرفداران افزایش جمعیت هستند.(حلم سرشت، ۱۳۷۸، ص۱۱) بر اساس این نظریه، کره زمین دارای امکانات و منابع لازم جهت حیات و رفاه انسانی است و نباید از این بابت بیم به خود راه داد. بنابراین نه تنها نباید از ازدیاد جمعیت بیم داشت؛ بلکه بر عکس، باید با توجه به مزایا و محاسنی که این امر می تواند داشته باشد ، مانند پیشرفت جامعه و افزایش قدرت حکومت، از آن استقبال کرد. لذا افزایش سریع جمعیت نه تنها مشکلات اقتصادى و گرفتارى ایجاد نمى کند، بلکه ازدیاد جمعیت در نیرومندى، قدرت نظامى و اقتصادى نقش مهمى ایفا مى نماید. برخى از اقتصاددانان، افزایش و تراکم جمعیت را علت اساسى فنون تولیدى و در نتیجه، رشد و پیشرفت اقتصادى مى دانند(کلانترى و صادقى ده چشمه، ۱۳۸۵،ص۱۵۳). در همین راستا می توان گفت: آیه شریفه:« الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِینَهُ الْحَیاهِ الدُّنْیا» موقعیت مال و ثروت و نیروى انسانى را که دو رکن اصلى حیات دنیاست در این میان مشخص مى‏کند. در حقیقت در این آیه دو قسمت از مهم‏ترین سرمایه‏هاى زندگى دنیا که بقیه بخش ها به آن وابسته است، مورد توجه قرار گرفته است. این دو عبارتند از: ” نیروى اقتصادى” و” نیروى انسانى” چرا که براى رسیدن به هر مقصودى از مقاصد مادى این دو نیرو لازم است، و به همین دلیل آنها که بر تخت قدرت مى‏نشینند سعى در جمع‏آورى این دو نیرو مى‏کنند. در زمان‏هاى گذشته هر کس فرزندان بیشترى داشت خود را نیرومندتر احساس مى‏کرد، چرا که آنها یکى از دو رکن اصلى قدرت او را تشکیل مى‏دادند، (مکارم شیرازی،۱۳۷۴، ج‏۱۲، ص۴۴۵) در آموزه های اسلامی آیات و روایاتی که دال بر مطلوبیت افزایش نسل است و مسلمانان را به فرزندآوری و تکثیر و تکثر اولاد تشویق می کنند مؤید نظریه افزایش جمعیت است.

مسأل افزایش جمعیت در قرآن کریم

قرآن کریم به صراحت درباره تولید و تکثیر نسل سخن نگفته، ولیکن برخی از آیات به ازدواج و آمیزش جنسی اشاره کرده‌اند که لازمه‌ طبیعی آن تولید نسل و فرزندآوری است. به طور مثال آیاتی همچون « وَ أَنْکِحُوا الْأَیامى‏ مِنْکُمْ »(نور/۳۲)؛ یعنی مردان بی‌زن و زنان بی‌ شوهر را به نکاح درآورید و « ‏ فَانْکِحُوا ما طابَ لَکُمْ مِنَ النِّساءِ » (نساء / ۳) گرچه صریح در موضوع افزایش جمعیت و تولید نسل نیست ولیکن پر واضح است که این معنا به دلالت التزامی از آنها استفاده می گردد.

علامه طباطبایی یکی از فواید و حکمت‌های ازدواج از دیدگاه قرآن کریم را بقای نسل انسان و حفظ حیات نوع بشرمی داند.(طباطبایى، ۱۴۱۷،ج‏۱۵،ص۱۵) بنابراین، به طور قاطع می توان اذعان کرد که بر اساس نظریه مورد عنایت دین یکی از فوائد ازدواج ، ازدیاد نسل و تداوم آن است ؛یکی از آیاتی که مفسران در آن غرض از ازدواج را به طور عمده تولید مثل و زاد و ولد، دانسته اند آیه ۲۲۳ بقره است(قرائتى،۱۳۸۳،ج‏۱،ص۳۵۴) در این آیه می فرماید: « نِسَاؤُکُمْ حَرْثٌ لَّکُمْ فَأْتُواْ حَرْثَکُمْ أَنىَ‏ شِئْتُمْ وَ قَدِّمُواْ لِأَنفُسِکمُ » خداوند از زنان به عنوان کشتزار و از مردان به عنوان کسی که بذر در اختیار دارد و آن را می کارد، یاد کرده است که ثمره آن فرزند خواهد بود که جمله «وقدموا لانفسکم» بیانگر آن است.(طبرسى، ۱۳۷۲:ج‏۲، ص۵۶۴؛ طباطبایى ،۱۴۱۷، ج‏۲، ص ۲۱؛قرشى، ۱۳۷۷،ج‏۱، ص۴۱۲) در دوران معاصر نیز بسیاری از بزرگان اندیشه، پیام واژگان به کاررفته در آیات قرآن رابه درستی دریافته، درتوضیح وتبیین آن نکات قابل تاملی را گوشزدنموده اند که برخی ازآنان در ذیل اشاره می گردد.

قرآن کریم هنگام بیان رابطه زناشویی بین زن و مرد، زن را کشتزار می‌نامد؛ نه فقط محلّی برای ارضای غریزه جنسی: « نِساؤُکُم حَرثٌ لَکُم». براین اساس، وجود زن برای تولید نسل و حفظ و بقای نوع انسان است و کردار شوهر با زن، در مقام تولید نسل باید مانند رفتار کشاورز با کشتزارش، برای تولید مثل باشد، پس آیه مورد بحث، در مقام بیان سهم زن در تولید و حفظ نسل است و تکرار «حرث» به جهت اهمیت مسئله نسل و تأکید بر آن است. (جوادی آملی، ۱۳۸۵،ج۱۱، ص۲۰۰) برای تأکید بر حفظ نسل که هدف اصیل عمل زناشویی است، واژه «حرث» در آیه تکرار شده است. خداوند برای ترغیب به هدفدار کردن آمیزش جنسی می‌فرماید که از رهگذر مباشرت با زنانتان فرزندان شایسته‌ای برای آخرت خود بفرستید، پس تولید مثل و بقای نسل مهم است؛ ولی فرزند نیز باید سودمند و صالح باشد.( جوادی آملی، ۱۳۸۵،ج۱۱، ص۱۸۷) از آن جا که هدف از خلقت انسان، عبادت باری تعالی است: «و ماخلقت الجنَّ والانس الاّ لیعبدون» (ذاریات،۵۶)، بقای نسل صالح منجر به ابقای ذکر خداوند و یاد پروردگار می شود. «.. و نکتب ماقدّموا وآثارهم» (یس/۱۲) و ثواب و خیر پدر و مادر هم به فرزندان صالح و هم به آباء آن ها می رسد.(طباطبایى ، ۱۴۱۷،ج‏۲،ص۲۱)

بارداری و اهمیت آن در قرآن

در مطالعات مربوط به جمعیت بارداری جایگاه ویژه یی دارد. نقش بارداری به عنوان مهمترین پدیده ی تعیین کننده نوسان های جمعیتی سبب شده است که مطالعه های مربوط به آن نسبت به سایر پدیده های جمعیتی از اهمیت فراوانی برخوردار باشد و بررسی عوامل مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی موثر بر آن سهم بزرگی از پژوهش های جمعیتی را به خود اختصاص دهد. سابقه زاد و ولد انسانی به پیدایش‌ اولیّن انسانها برمی‌گردد و از این‌رو سابقه‌ای طولانی به قدمت خود انسان‌ دارد. یکی از دلایل ضرورت بارداری و فرزندآوری حفظ نسل و بقای انسان است.( اجلال، نگاه اسلام به کنترل نسل، تبیان).در سبک زندگی دینی این ضرورت از طریق ازدواج شرعی پاسخ داده می شود. بنابر این تعریف و با توجه به وضعیت بیولوژیک زن و مرد هدفی جز تولید نسل و باقی گزاردن نسل منظور نبوده است و باقی احکام مربوط به روابط زن و مرد از قبیل احکام رعایت عفت، زناشویی، اختصاص داشتن زوجه به زوج، احکام طلاق، عدّه، اولاد، ارث و… هم بر اساس همین واقعیت وضع شده است.( طباطبایى ۱۴۱۷، ج‏۲، ص۲۷) با بررسی آیات قرآن در می یابیم رویکرد دین نسبت به باروری همواره بر افزایش جمعیت بوده است. در قرآن کریم شکل گیری، علقه، نطفه ، بارداری و زایمان انسان ها از نشانه های قدرت خداوند ذکر شده است(طارق/۶-۴؛ قیامت/۴۰-۳۷)که به خواست و اراده خداوند محقق می شود(واقعه/۵۸-۵۷؛ فاطر ۱۱؛ غافر/۶۷). هرچند جوانی و تندرستی از عوامل مهم باروری قلمداد می شود ، اما براساس آیات قرآن کریم چنانچه این امر به فرمان خدا باشد، در سالخوردگی نیز می تواند محقق گردد.(آل عمران:۴۰-۳۹) البته افزایش تعداد جمعیت نیکوکاران و صالحان از نکات بسیار ارزشمند و قابل تحسین در قرآن کریم است؛(واقعه/ ۱۳، ۳۴و۴۰) هم چنین درباره جواز پیشگیرى از باردارى در فقه اسلامى آراى گوناگونى مطرح شده است؛ برخى مفسران اهل سنت با استناد به آیه ۱۵۱ انعام که از کشتن فرزندان بر اثر تنگدستى منع کرده، پیشگیرى به روش عزل (کناره گرفتن از مباشرت قبل از انزال) را ممنوع شمرده‏اند، با این استدلال که عزل موجب قطع نسل انسان مى‏شود و قطع نسل با کشتن نسل که در آیه از آن نهى شده تفاوتى ندارد.(قرطبى، ۱۳۶۴، ج‏۷، ص۱۳۲) ؛ همچنین گاه به آیه ۱۸۷ بقره : « فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما کَتَبَ اللَّهُ »؛ براى نهى از عزل استناد شده است با این بیان که «و ابتَغوا ما کَتَبَ اللَّهُ لَکُم» طلب فرزند است و خداوند در این آیه مؤمنان را به آن فرمان داده است.(بیضاوى، ۱۴۱۸،ج‏۱، ص۱۲۶؛ آلوسى ،۱۴۱۵، ج‏۱، ص۴۶۲) برخى هم به احادیثى که با الهام از تعبیر « وَ إِذَا الْمَوْؤُدَهُ سُئِلَتْ » در آیه ۸ تکویر عزل را نوعى زنده به گور کردن شمرده، استناد کرده‏اند.( ابن کثیر، ۱۴۱۹ ق، ج‏۸، ص: ۳۳۲؛طبرسى، ۱۳۷۲ش، ج‏۱۰، ص: ۶۷۳)در منابع اهل سنت براى جواز عزل گاه به آیه ۲۲۳ بقره«فَأتوا حَرثَکُم انّى‏ شِئتُم» استدلال شده(بغوى ۱۴۲۰، ج‏۱، ص ۲۹۰؛ سیوطى ، ۱۴۰۴ ،ج‏۱، ص۲۶۱) ولى استناد به این آیه با توجه به اینکه آیه مذکور ناظر به این جهت نیست، نقدپذیر است(طباطبایى، ۱۴۱۷، ج‏۲، ص۲۱۲)چنانکه بر اساس آیات قرآن افزایش تعداد جمعیت نمی تواند عاملی برای فقر محسوب گردد و دلیلی برای جلوگیری از باروری باشد.(أنعام/ ۱۵۱؛ إسراء / ۳۱) که این تذکر قرآنی -به صورت غیر مستقیم- تشویقی برای افزایش جمعیت و فرزند آوری است.

بررسی عوامل زمینه ساز کاهش جمعیت

مشکلات تربیتی اجتماعی، تهاجم فرهنگی، مشکلات اقتصادی و … از جمله عواملی است که زمینه ساز کاهش جمیعت جوامع اسلامی شده است. ما در این قسمت به علل و آسیب های عدم افزایش جمعیت می پردازیم و چون هر یک از علل، راهکار مخصوص به خود را دارد، برای حفظ پیوستگی و انسجام مطلب در ذیل هر یک از آنها، راهکارهای آن را با توجه به آموزه های اصیل فرهنگ اسلامی ذکر می کنیم.

۱- علل و آسیب های اجتماعی

الف) افزایش سن ازدواج

غریزه جنسى و نیاز به محبت همسری و عاطفه مادرى و پدری، ازجمله علل و انگیزه هاى اصلى گرایش انسان به ازدواج و تشکیل خانواده است. ازاین رو، جوامع انسانى در طول تاریخ براى پاسخ گویى به نیازهاى جنسى و عاطفى بیشتر، به ازدواج و تشکیل خانواده روى مى آورند. مشکلات اقتصادی، مشکل در تأمین مخارج زندگی، مشکل مسکن، اشتغال، طولانی شدن تحصیل، عدم اعتماد به جنس مخالف، روابط نا مشروع، خام بودن در مدیریت زندگی و عوامل نا مناسب در محیط زندگی، از جمله عوامل مهم مؤثر بر تأخیر ازدواج دانسته شده اند. یکى از اهداف اجتماعى کنترل جمعیت، محدود کردن ازدواج ها و کشاندن بى رویه زنان به صحنه اجتماع و فعالیت هاى اقتصادى و در یک کلام، نابود کردن بنیاد خانواده و ایجاد فساد اجتماعى است (حسینى طهرانى، ۱۳۴۵، ص ۱۲۳).

در معارف اسلامی نسبت به تشکیل خانواده، داشتن فرزند و حتی تکثیر اولاد توجه فراوان و درخور عنایتی وجود دارد، به طوری که در آیات وروایات فراوانی به این مهم اشاره شده و اهمیت آن بیان گشته است. دین اسلام که برترین دین الهی و خاتم ادیان است، همچنانکه برای تمام جوانب زندگی بشری برنامه ارائه کرده است، در مورد تشکیل خانواده، داشتن فرزندان و تکثیر اولاد، روابط خانوادگی، راهکارهای تربیت فرزندان، نحوه ی ارتباط صحیح با همسر و فرزندان و …. نیز برنامه و راهکار ارائه کرده است.با توجه به آیات و روایات میتوان گفت که از نظر اسلام فرزند به عنوان یک نعمت الهی و مایه ی برکت است و نباید از داشتن آن خودداری کرد. نکته ی دیگر اینکه تکثیر اولاد در تحکیم خانواده و جلوگیری از طلاق نقش به سزایی دارد. به طوری که آمارِ طلاقِ خانواده هایی که فرزند بیشتر دارند، بسیار کمتر از آمارِ طلاق در خانواده هایی است که فرزند ندارند و یا فرزند کمتر دارند؛ در واقع فرزندان سپری حمایتی در برابر طلاق فراهم میکنند که این سپر حمایتی، موجب حفظ و تداوم زندگی زناشویی میگردد(قدسی،۱۳۹۰، ص۷۳) از آنجا که والدین به دنبال رفاه و آسایش فرزندان هستند، میدانند که این رفاه و آسایش با طلاق دچار تزلزل شده و فراهم کردن آن توسط یکی از والدین کار بسیار دشواری خواهد بود. از طرف دیگر نگهداری از فرزندان به تنهایی برای هر یک از والدین کار دشواری است. نکته آخر اینکه زوجهای متأهلی که فرزند ندارند و تصمیم فرزنددار شدن را هم ندارند، نسبت به ادامه ی زندگی و تداوم رابطه خود مطمئن نیستند. در واقع میتوان گفت در ارتباط با وجود فرزند و تعدد آنها این گزاره مطرح است که« وجود فرزند و افزایش تعداد آنها، احتمال وقوع طلاق را کاهش میدهد»( قدسی،۱۳۹۰،ص۷۴). از مزایای چند فرزندی (بیش از دو فرزند) – علاوه بر آنچه ذکر شد- این است که بچه ها در کنار هم از تنهایی نجات مییابند و سازگاری و تقسیم منافع را می آموزند، پشتیبانِ هم خواهند بود و فرزندان آینده خاله، عمه، عمو و دایی خواهند داشت( ادیب، ۱۳۹۰،ص۲۵) البته میتوان به این آثار، نشاط و شادابی خانواده، کاهش مشکلات فرهنگی، رفع نیازهای عاطفی والدین و دیگر فرزندان، افزایش نیروی انسانی در محیط جامعه، جلوگیری از پیری زودرس جامعه و…. را نیز اضافه کرد.

ب) مسؤولیت ناپذیری در تربیت فرزند

یکی از مهم ترین مشکلاتی که خانواده ها در مساله فرزندآوری و تکثیر اولاد با آن روبرو هستند، مسأله مسؤولیت ناپذیری پاره ای از خانواده ها در تربیت فرزند است که قرآن کریم برای این مسئله راهکارهایی ارائه داده، دستورات کاملاً عملی و ملموسی برای تربیت فرزندان بیان کرده است. در مبانی تعلیم و تربیت الهی برای رشد و شکوفایی شخصیت فرزندان مراقبت ها و وظایف خاصی لحاظ گردیده است که از جمله می توان به آیات شریفه سوره لقمان اشاره نمود که نمونه ای از یک رابطه پدر و نحوه برخورد صحیح با فرزندان ، به عنوان الگو ارائه شده است که چگونه یک پدر دلسوز در مقام تربیت فرزند خود و با لحنی بسیار مهربانانه به تربیت دینی او همت گماشته و چه نکات و مضامین پرمحتوایی را برای فرزندش بیان می دارد.

سایر آیات تربیتی قرآن را نیز می توان به عنوان راهکارهای تربیتی برای تربیت هر چه بهتر فرزندان در نظر گرفت. بنابراین قرآن کریم، بر دو مسأله به صورت همزمان تأکید دارد: اول کثرت اولاد و بعد از آن تربیت صحیح آنها. بنابراین قرآن کریم صرفاً تولید نسل بدون تربیت دینی را تأیید نکرده است. در کنار تولید نسل، تربیت نسل هم لازم است مورد توجه قرار گیرد(کاظمی، ۱۳۹۳، ص۶۹)

شاید نتیجه این قسمت این باشد که: کسانی که میتوانند فرزندان شایسته و سالمی را پرورش دهند، بهتر است که فرزندان بیشتری داشته باشند. البته با توجه به هزینه هایی که به فرزندان اختصاص می یابد نهادهای حمایتی نیز به صورت مادی و معنوی وظیفه پشیبانی از این گونه خانواده ها را باید برعهده بگیرند.اسلام همانگونه که پیروان خود را تشویق نموده تا تشکیل خانواده داده و صاحب فرزند شوند، از آنها خواسته است که فرزندان خود را از تربیت صحیح بهره مند کنند و نسلی متدین و با فرهنگ مناسب به جامعه تحویل دهند .

ج) نهادینه شدن باورهای فمینیستی در جوامع دینی

اندیشه فمنیستی عمده ترین عامل بدبختى و تبعیض زنان و دختران را کانون خانواده و ازدواج و مادرشدن مى داند. از نظر آنها، پایبندى زنان به مسائل خانوادگى و تعهد زنان نسبت به ازدواج و تربیت فرزندان، باعث نابودى حقوقشان و بدبختى آنها در طول تاریخ بوده است. بنابراین، زنان براى رهایى از این بدبختى و عقب ماندگى نباید ازدواج کنند؛ چراکه آنها اعتقاد دارند زن تمام وقتش را براى خانواده و تربیت فرزندان مى گذارد و براى خود وقتى نمى ماند.متأسفانه رواج نگاه فمینیستى در طبقات گوناگون زنان جامعه و حتى نفوذ آن در قشر مذهبى کشور، سبب شده تا بسیارى از زنان از زیر بار مادر شدن شانه خالى کنند و مواردى نظیر کار، فعالیت هاى اجتماعى، پیشرفت، تحصیلات و… را بهانه این امتناع قرار دهند (سبحانى نیا،۱۳۹۱ ،صص ۲۵ـ۵۰.).درهمه ی ادیان الهی مادری، جایگاهی منحصر به فرد و مورد ستایش و سفارش است.این توصیه در آموزه های وحیانی اسلام با تاکید بیشتر بیان گردیده است، به گونه ای که قرآن کریم (لقمان/۱۴؛ احقاف/۱۵)فقط به زحماتی که مادر متحمل شده است، اشاره دارد.روایات اسلامی نیز بر اهمیت موقعیت مادری تاکید دارد و پیامبر اکرم (ص)بهشت را زیر پای مادران می داند.(نوری، ۱۴۰۷، ج۱۵،ص۱۸۰)امروزه فرهنگ غرب سبب تغییر در نگاه ارزشی به نقش مادری شده است.همچنین تاثیراندیشه هاو گرایش های فمینیستی در زمینه نقش مادری، به کم اهمیت شدن آن افزوده است، در میان برخی از فمینیستها ، بارداری ، زایمان و پرورش کودک امری منفی تلقی می شود و ادعاهای آنها در فضای فکری جوامع نیز تاثیر گذار بوده است(جوکار،۱۳۹۳ صص۶۹-۳۹).

د) اشتغال زنان

امروزه بسیارى از زنان در سازمان ها، ادارات، مراکز دولتى و خصوصى مشغول کار هستند و برخى هم در مشاغلى اشتغال دارند که غیر ضرور یا غیرمرتبط با وظیفه زنان بوده و در حیطه و مسئولیت مردان است. این مشاغل که هیچ سنخیتى با جسم و روح زن ندارد. این موضوع باعث شده زنان بیشتری در خارج از خانه مشغول به کار شوند. تا آنجاکه شاغل بودن، یک ارزش براى آنان محسوب شده و این دسته از زنان به