فایل پاورپوینت کامل تأثیر سیره و شخصیت احمدبن موسی(ع) بر سبک زندگی اسلامی

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تأثیر سیره و شخصیت احمدبن موسی(ع) بر سبک زندگی اسلامی :

مقدمه و طرح مساله

وجود ائمه معصومین (علیهم السلام) و نوادگان و بزرگان دین در هر عصر و زمانی موجب تجمع دوستداران آل الله، شیعیان و ترویج معارف حقیقی و ناب اسلامی خواهد شد.

وجود پربرکت و نازنین، فرزندان حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) در ایران و به ویژه وجود پربرکت و عالی مرتبه ی حضرت احمد بن موسی (علیه السلام) در شهر شیراز، چراغی روشن از چلچراغ معارف ناب و حقه ی شیعی است که سالیان سال محور ولایت مداری، شریعت محوری، اخلاق و ادبِ مردمان این دیار است.

بی شک روشن ساختن زوایای مخفی و کم نظیر زندگانیِ شخصی و سیاسی آن امامزاده ی والامقام موجب ترویج سنت و سیره اسلامی و به تعبیری «سبک زندگی اسلامی» خواهد شد.

«سبک زندگی» مجموعه رفتارها و الگوهای رفتار زندگی اجتماعی هر فردی است که نشان دهنده کم و کیفِ نظام باورها و کنش های فردی است.

حال هنگامی که ملاک الگوها و رفتارهای یک جامعه ی انسانی، شخصیتی مثل احمد بن موسی (علیه السلام) که نهاد اخلاق و ولایت مداری و خداجویی است، قرار گیرد، سبک زندگی به معنای صحیح و کامل کلمه، میان پیروان آن امامزاده جلیل القدر، نهادینه خواهد شد و زمینه ایجاد مدینه فاضله و اتوپیای اسلامی محقق خواهد شد.

اهداف

نظر به اهمیت این موضوع و تأثیری که بقعه متبرکه و سیره احمدی می تواند بر ایجاد و احیای سبک زندگی اسلامی داشته باشد، این مقاله بر آن است تا در ابتدا مفهوم و شاخصه های سبک زندگی اسلامی را معرفی کرده و سپس تأثیر شخصیتی، سیاسی و اخلاقی حضرت احمد بن موسی (علیه السلام) را بر ایجاد و احیای شاخصه های سبک زندگی اسلامی را مطرح کند که در این راستا، از ویژگی های خاص احمد بن موسی و صفات و ویژگی های آن حضرت بهره خواهد برد.

پیشینه

مردم ایران بیش از آنکه شیفته ی فتوحات و کشورگشایی های مسلمانانِ صدر اسلام باشند، شیفته و مجذوب روش تربیتی و فضایل اخلاقی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه معصومین (علیهم السلام) شدند و آنچه اسلام را در قلب و روح ایرانیان پاینده ساخت، فرهنگ ناب اسلامی بود که آمیخته از معنویت و عرفان می بود.

یکی از وجوه بارز و تاثیرگذار دلدادگی ایرانیان به مکتب اهل بیت وجود با برکت امام رضا (علیه السلام) در ایران است. بعد از اینکه امام رضا (علیه السلام) در سال ۱۸۳ ه. ق و در سن ۳۵ سالگی عهده دار امامت شیعیان شد. دوره امامت ایشان که بیست سال بود، مصادف با خلافت هارون الرشید، محمدامین و مأمون بود. بعد از مرگ محمّد امین پس از کشمکش ها و شورش های مختلف خلافت بدست مأمون افتاد. اما او از ناحیه علویان هراس داشت و دلیل اصلی آن نیز موقعیت معنوی امام رضا (علیه السلام) بود. مأمون تصمیم گرفت، حکومت خود را از ناحیه علویان در امان نگه دارد. مطمئن ترین راه نزدیکی به امام رضا (علیه السلام) و آرام نگه داشتن علویان، را انتخاب کرد. او در سال ۲۰۰ هجری قمری حضرت رضا (علیه السلام) را برخلاف میل قلبی اش مجبور کرد تا از مدینه به مرو هجرت کند.

عموم شیعیان نیت باطنی مأمون را نمی دانستند و همین جهل عمومی، سبب گردید سیل هجرت سادات و علویان به سوی ایران سرازیر شود. در این میان دو کاروان از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. یکی کاروانی که سرپرستی آن به عهده حضرت معصومه (سلام الله علیها) بود و دیگری، کاروانی که به کاروانسالاری احمد بن موسی (علیه السلام) روانه ایران شد. تعداد جمعیت کاروان احمد بن موسی (علیه السلام) ظاهرا قابل توجه بوده است. در برخی منابع جمعیتشان را تا پانزده هزار نفر هم نوشته اند. تعداد زیادی از سادات و نزدیکان امام هشتم علاوه بر احمد و محمد وحسین از فرزندان امام کاظم (علیه السلام) در این کاروان حضور داشتند.

بعد از شنیدن خبر شهادت امام رضا (علیه السلام) درجریان نبردی که بین حاکم شیراز و حضرت احمد بن موسی؛ شاهچراغ (علیه السلام) صورت گرفت. آن حضرت به شهادت رسیدند و تا مدت ها قبر ایشان مخفی بود تا در جریان حکومت عضد الدوله دیلمی طی جریاناتی مانند درخشش مدفن ایشان و یا پیدا شدن انگشتری مبارکشان قبر مطهر ایشان مکشوف گردید. دانشمندان و راویان بسیاری از جمله شیخ مفید و صاحب کتاب بحر الانساب از مقام و منزلت ایشان سخن گفتند و در سده های مختلف کتا ب های مستقلی در این باب نوشته شده که از جمله مهم ترین آن ها می توان حالات فیض آثار حضرت احمد بن موسی الکاظم شاهچراغ (علیهم السلام) نوشته ی جلال الدین محمد مجدالاشراف اشاره کرد و یا مجموعه کتاب هایی که آقای جلیل عرفان منش با عناوین گوناگونی مانند: زندگی و قیام احمد بن موسی و چلچراغ شیراز و….. در مورد زندگی آن بزرگوار به رشته تحریر درآورده اند.

از سویی دیگر دلیل وجود امامزادگان متعدد در ایران علاوه بر جذبه های عرفانی دین اسلام و محبت های اهل بیت (علیهم السلام) و برخی علل سیاسی، بیش از همه نشانگر روح دلدادگی مردم ایران به آن بزرگواران است.

حضور امامزاده عظیم الشأن حضرت احمد بن موسی (علیه السلام) نیز در شهر شیراز به دلیل مقام والای خود حضرت و علقه ی ارتباطی مردم با آن بزرگوار، تأثیر بسزایی در فرهنگ و سبک زندگی مردمان این خطه دارد.

سبک زندگی که حضرات اهل بیت و نوادگانش دنبال می کردند همواره بر روح انسانیت، ظلم ستیزی و ولایت پذیر بودن استوار بوده و احمد بن موسی (علیه السلام) نمونه ی بارز چنین سبک زندگی است که چه در روابط فردی و چه در روابط اجتماعی و عبادی الگویی کامل برای نشر چنین سبک زندگی عزتمندانه ای هستند. مقام شامخ علمی، کرامات عدیده، اوج ولایت پذیری و مقام امانت و اخلاص ایشان، گواهی بر صدق این مدعاست.

ازسویی دیگر و از آنجا که امروزه و در پی منویات مقام معظم رهبری، توجه به نوع و سبک زندگی اسلامی مورد توجه بیشتری قرار گرفته است. این مقاله برآن است که تأثیر شخصیتی وجود با برکت احمد بن موسی (علیه السلام) و بقعه متبرکه ایشان را در ترویج سبک زندگی اسلامی مورد بررسی قرار دهد.

سوالات

سیره و شخصیت احمدبن موسی (علیه السلام) بر سبک زندگی اسلامی چه تاثیری دارد؟

سبک زندگی اسلامی چیست و شاخصه های آن کدامند؟

شخصیت و سیره و بقعه متبرکه احمدبن موسی (علیه السلام) چگونه باعث ترویج سبک زندگی اسلامی می شود؟

روش تحقیق

این اثر با روشی توصیفی، تحلیلی و با راهکاری کتابخانه ای به بررسی تاثیر سیره و شخصیت احمد بن موسی (علیه السلام) بر سبک زندگی اسلامی می پردازد.

تعریف مفاهیم

سبک زندگی اسلامی: ناظر به مسائلی است که متن زندگی انسان را در دنیا شکل می دهدو به گونه ای از چگونگی زیستن مؤمنانه سخن می گویند.

شاهچراغ: حضرت سید امیر احمد(ع) ملقب به شاه چراغ و سیدالسادات، فرزند بزرگوار امام موسی کاظم علیه السلام است. مادر وی، مشهور به «ام احمد»، مادر بعضی از فرزندان حضرت موسی بن جعفر(ع) بوده است. ایشان داناترین، پرهیزگارترین و گرامی ترین زنان در نزد آن حضرت بودند و حضرت اسرار خود را به وی می گفتند و امانتشان را نزد وی به ودیعه می گذاشتند.

۱- تعریف سبک زندگی اسلامی

سبک زندگی یک اصطلاح جدید است که در انگلیسی از آن به life style تعبیر می شود. در علوم اجتماعی، سبک زندگی غیر از شیوه زندگی دانسته شده که در انگلیسی از آن به way of life یاد شده است، چرا که شیوه زندگی، مفهومی عام و کلی است که هرگونه شیوه و اسلوب زندگی را در همه تمدن ها و ادوار تاریخ بشر اعم از دوران های ماقبل دوران و دوران جدید و حتی پسامدرن را نیز در برمی گیرد. اما سبک زندگی، سبک زندگی نظام واره و سیستم خاصی از زندگی است که به یک فرد، خانواده یا جامعه، هویتی خاص می بخشد، این نظام واره هندسه کلی رفتار بیرونی است که افراد، خانواده ها و جوامع را از یکدیگر متمایز می کند.

به عبارت دیگر سبک زندگی ناظر به مسائلی است که متن زندگی انسان را در دنیا شکل می دهد. به عبارتی، وقتی از چگونگی زیستن مؤمنانه سخن می گویند، تمام مسائلی را که آدمی در متن زندگی با آن مواجه است، باید در نظر قرار داد و از این رو گستر سبک زندگی عرص وسیعی از رفتار آدمی با خدا، خود، خانواده، جامعه و حتی طبیعت را در برمی گیرد. سبک زندگی با مفهوم عقل معاش که همان «شیوه زیستن» است، یکسان است؛ یعنی عقلی که به انسان می گوید چطور باید زندگی کرد (پورامینی، ۱۳۹۲، ص ۱۷).

تمرکز اندیشمندان بر شاخص هایی مانند الگوی مصرف، شیوه گذران اوقات فراغت، الگوهای تمرکز بر علاقه مندی ها، آداب معاشرت، الگوهای زندگی خانوادگی، بهداشت و سلامت، نشان می دهد که مطالعات سبک زندگی حول یک محور عمومی با عنوان کلی «سلیقه» دور می زند. (مهدوی کنی، ۱۳۸۰، صص ۲۳۰-۱۹۹) بدین ترتیب می توان فرهنگ یا خرده فرهنگ را خاستگاه سبک زندگی دانست. (فاضل قانع، ۱۳۹۳، ص۵۰) اما روشن است که خود فرهنگ نیز متأثر از عوامل متعددی است که یکی از مهم ترین این عوامل، دین و آموزه های وحیانی است.

آنچه امروزه به عنوان سبک زندگی اسلامی در جامعه ایرانی مورد توجه قرار گرفته است، برگرفته از سخنان مقام معظم رهبری است که ایشان در تعریف سبک زندگی در جمع دانشجویان فرمودند:

«مفهوم سبک زندگی اسلامی، سبک زندگی کردن است که بخش حقیقی و اصلی تمدن است و مسائلی مانند خانواده، سبک ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، نوع خوراک و… را شامل می شود.» (مقام معظم رهبری، ۱۳۹۱)

پس با توجه به آنچه گفته شد می توان، مؤلفه های سبک زندگی اسلامی را در ۳ محور ارتباطی انسان با خود، خلق و خداوند ترسیم نمود و با تکیه کردن بر متن سخنان و سیره معصومین (علیهم السلام) و آیات قرآنی، شیوه زیستن اسلامی را تمرین نمود.

۱-۱- مؤلفه های سبک زندگی اسلامی

۱-۱-۱- مؤلفه های فردی سبک زندگی اسلامی

اولین ویژگی فرد مسلمان که بخواهد گام در مسیر سبک صحیح اسلامی بگذارد، درک هویت اصیل خویش و معرفت به نفسش می باشد. منظور از معرفت به خود این است که اولاً انسان درک کند که موجودی مستقل و بی نیاز نبوده و وجودش وابسته به حقیقت مطلق است و ثانیاً بداند با وجود این موجود وابسته، اما او برتر از طبیعت و فوق طبیعت است و وجودش نشانه و آیه ای از حق است. (اسحاقی، ۱۳۸۹، ص ۵۳)

او باید بداند در مقابل سرگردانی ها و بحران های روحی خویش، گوشه گیری و انزوا جایگاهی ندارد و باید از عقل این بزرگ ترین نعمت خداوند بر بنده ها استفاده کرده و به تفکر در جهان آفرینش و خلقت خویش پردازد، زیرا این عقل است که معیار جدا کردن و تمیز و غربال گری حق از باطل است. چنانچه امام رضا (علیه السلام) می فرمایند:

«العقلُ، یعرَفُ بِهِ الصّادِقُ عَلَی اللّهِ فیصَدِّقُهُ، و الکاذِبُ علَی اللّهِ فیکذِّبُهُ» (ابن شعبه، ۱۳۸۲، ص ۴۵۰) خرد است که به وسیله آن، هرکه را از سوی خدا راست گوست، باور و تصدیق می کند و هرکه را که دروغگو بر خداست دروغ زن می شمارد و تکذیب می کند.

چنین فکر و تأملی، انسان را به تلاش سازنده، توکل بر خداوند و به کارگیری دانش وادار کرده و موجب تحریک او به فهم صحیح دین و تحمل ناملایمات رهنمون می سازد. (پورامینی، ۱۳۹۲، صص ۶۵-۵۵) انسانی که گام در مسیر صحیح تربیت و سبک زندگی اسلامی می نهد، فردی دوراندیش است که همواره آموزش را با مشورت و ارزیابی پیش می برد و با دوری از نااهلان، کمر همت بسته و به کسب رزق و روزی حلال روی می آورد، زیرا پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) پیشوای دین مبین اسلام بدون هیچ تفکیک جنسیتی فرمودند:

«طَلَبُ الحَلالِ فَریضَهٌ عَلی کلِّ مُسلِمٍ و مُسلِمَهٍ» (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ص ۹) به دست آوردن روزی حلال، بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است.

او علاوه بر موارد گفته شده در حیطه رفتار شخصی خود، به خودآراستگی، رعایت بهداشت فردی، برنامه ریزی در زندگی شخصی، عبادت، تفریح، سفر، خواب، عنایات ویژه ای دارد و همگی در حد اعتدال و به دور از افراط و تفریط در حد متناسب در زندگی شخصی او نقش آفرینی می کند. (دهقان، ۱۳۸۹، صص۲۰-۶۰)

۲-۱-۱- مؤلفه های ارتباط با خداوند در سبک زندگی اسلامی

۱-۲-۱-۱- ایمان و معرفت قلبی

اولین گام در مسیر صحیح زندگی اسلامی، ایمان قلبی به خداوند است که برای داشتن چنین ایمانی، معرفت به او گام نخست است و بهترین راه شناخت خداوند، همان است که انبیاء الهی تعلیم فرمودند، یعنی قرآن مجید و احادیث و دعاهای رسیده از آنان که منابع شناخت توحید و معرفت حق و سایر اعتقادات حقه است. (اسحاقی، ۱۳۸۹، ص ۵۴)

برای داشتن ایمان قلبی باید تسلیم حق بود و هر چقدر معرفت و اعتقاد قلبی بالاتر باشد، ایمان افراد قوی تر خواهد بود.

چنانچه رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:

«أفضَلُکم إیماناً أفضَلُکم مَعرِفَهً» (مجلسی، ۱۴۰۳ ق، ص ۱۴) با فضیلت ترین شما از حیث ایمان، برترین شما در معرفت است.

۲-۲-۱-۱- اخلاص و انس با خداوند

دومین ویژگی انسان رهیافته به سبک صحیح زندگی اسلامی، فردی است که کارهایش برای خداوند از روی اخلاص و به دور از هرگونه شرک و طمع ورزی و ریا باشد زیرا خداوند تنها اعمالی را می پذیرد که به درجه اخلاص رسیده باشد.

«وَ مَا أُمِرُوا إِلاَّ لِیعْبُدُوا اللَّه مخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفَاءَ» (سوره بینه (۹۸)، آیه ۵) فرمان نیافته بودند جز اینکه خدا را بپرستند و در حالی که به توحید گراییده اند، دین خود را برای او خالص گردانند…

علاوه بر این، انسان مؤمن باید تنها انیس قدرتمند و دلسوز خود را خداوندی ببیند که کمال مطلق است و از هرگونه عجز و بخلی به دور است و همواره چه در شادی و چه در غم، او را غمخوار خویش ببیند. چنانچه امام رضا (علیه السلام) می فرمایند:

«إِنَّ مَعْرِفَهَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ آنِسٌ مِنْ کلِّ وَحشَهٍ» (کلینی، ۱۳۶۴، ص ۲۴۸) همانا شناخت خداوند ایمنی از هر وحشتی است.

۳-۲-۱-۱- ادای حقوق الهی و اهتمام به شریعت اسلام

مسلماً اولین هدف خلقت انسان، علاوه بر آنکه موجب کمال و به سعادت رسیدنش می شود، رسیدن به مقام عبادت است. چنانچه خداوند متعال می فرمایند:

«وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیعْبُدُونِ» (سوره ذاریات (۵۱)، ص ۵۶) و خلقت نکردم انسان ها و جنیان را، مگر آنکه مرا بندگی کنند.

با توجه به آیه کریمه، مهم ترین وظیفه انسان مسلمان، به جا آوردن حق اطاعت از خداوند و اهتمام به حلال و حرام های اعتقادی و فقهی است که رعایت این امر، کلید سعادت دنیا و آخرت است.

چنین فردی همواره راضی به قضاء و قدر الهی و سپاسگزار نعمت های بی شماری است که خداوند در حق او و نوع بشریت، ارزانی کرده و تنها در مقابل این همه نعمت، عذر تقصیر می جوید. چنانچه سعدی (علیه الرحمه) می فرماید:

بنده همان به که ز تقصیر خویش

عذر به درگاه خدای آورد

ورنه، سزاوار خداوندیش

کس نتواند که به جای آورد

دفاع از حدود و تکالیف الهی، انجام صحیح امر به معروف و نهی از منکر، صبور بودن، بزرگداشت شعائر الهی از جمله نماز، ولایت و دفاع از حریم اهل بیت (علیهم السلام)، تهذیب نفس و خوف و رجا، صداقت و ایثار، از مهم ترین ویژگی هایی است که فرد هدایت یافته در مسیر و سبک زندگی، به آنها عمل می کند.

۳-۱-۱- مؤلفه های اجتماعی سبک زندگی اسلامی

یکی از محورهای اساسی و مهمی که به عنوان ویترین و نمایشگاه تجلی سبک زندگی اسلامی در جوامع، خودنمایی می کند نحوه ی رفتار مسلمان در حیطه روابط خانوادگی و اجتماعی است.

۱-۳-۱-۱- ایثار و چهره شاد و داشتن

فرد مسلمان در حیطه روابط خانوادگی، همواره صبور و پرگذشت است. در قبال دیگر افراد خانواده احساس مسئولیت کرده و با مهربانی و ایثار، پذیرای اشتباهات دیگر اعضاست. چنین فردی همواره لبخند به لب داشته و اندوهش در چهره نمایان نیست. چنانچه امیرالمؤمنین (علیه السلام) می فرمایند:

«الْمؤْمِنُ بشرهُ فِی وَجْهِهِ وَ حُزْنُهُ فِی قلْبِه» (نهج البلاغه، حکمت ۳۳۰) مؤمن کسی است که شادیش در چهره نمایان است و غم و اندهش در دل است.

متأسفانه امروزه و در عصر معاصر، برعکس این قضیه صادق است. انسان هایی که شادی ها و نعمت های الهی را کتمان کرده و غم و اندوهشان را بزرگ جلوه می دهند. چنین افرادی موجب از بین بردن عِرض خداوند خواهند شد و برکات و توفیقات مادی و معنوی را از خودشان دور می کنند.

۲-۳-۱-۱- رعایت حقوق و تکالیف متقابل

این مسأله هم در روابط خانوادگی و هم در روابط اجتماعی بسیار اهمیت دارد و شامل حقوق و تکالیف مادی و غیر مادی می شود.

ادای حق النّاس و حقوق مردم، نفقه، مهریه، عدم دزدی، احتکار، سرقت، رشوه، ربا، پرداخت خمس و زکات و صدقات و انفاق از جمله مهم ترین حقوق عادی است. رعایت حریم و احترام به سالمندان، پدر و مادر، کودکان، همسایه ها، اعضای خانواده و… و همچنین رعایت حقوق زناشویی مثل تمکین، آراستگی، محبت کلامی و رفتاری از جمله مهم ترین حقوق معنوی است که به همراه انتخاب نام نیکو برای فرزندان، کسب رزق و روزی حلال و دوری از محرمات و خیانت و… همگی در صورت رعایت و اهتمام به آنها، موجب ایجاد زندگی سالم و قرار گرفتن در مسیر سبک زندگی اسلامی خواهد شد. (محدثی، ۱۳۹۳)

۳-۳-۱-۱- روحیه سخاوت و تواضع و خیرخواهی

باید دانست که ملاک انفاق و سخاوت دارایی نیست بلکه توانایی است و با انفاق، اموال انسان از بین نمی رود بلکه به