فایل پاورپوینت کامل تجلی قرآن در رفتار حضرت فاطمه (س)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تجلی قرآن در رفتار حضرت فاطمه (س) :

مقدمه

سالار زنان، اسوه نیکان، صدیقه طاهره، حضرت فاطمه زهرا(س) شخصیت وارسته و ممتازی است که همه انسان های خردمند مسلمان و حتی همه دانایان همه ادیان، به عظمت و مقام والای او اذعان کرده اند.

این بانوی بزرگ، علاوه بر شخصیت ذاتی و باعنایت به این که در مهد نبوّت پرورش یافته، خود نیز برای پیمودن مدارج عالی انسانی، نهایت دقّت، مراقبت، کوشش و مجاهده مؤمنانه را به کار گرفته، تا از طرفی شرایط لازم بندگی خدا و از طرف دیگر، رسالت قرآنی خویش را در ارتباط با ادای مسئولیت عملی و رفتاری، در برابر جامعه ای که در آن زندگی می کند، به نحو احسن و به صورت ماندگار لباس عمل بپوشاند.

اگر بخواهیم به تحلیل زندگی این بانوی بزرگ بپردازیم، باید بگوییم: فاطمه(س) بانویی است، که در ایمان و عقیده، فکر و اندیشه، عمل به وظایف واجب و رفتار و کردار در حوزه های فردی و اجتماعی، از آبشخور قرآن کریم الهام گرفته و این الهام را در سراسر زندگانی کوتاه خویش، به منصه ظهور رسانده است.

این بحث، دامنه گسترده ای دارد و فرصت فراوانی را می طلبد، که در این مجال، نمونه هایی از «تجلّی قرآن در رفتار آن حضرت» را به مطالعه می گذاریم:

۱- یاری پیامبر(ص)

پیامبر(ص)سه سال پس از دعوت پنهانی، مأمور شد در سال سوم بعثت، دعوت خویش را علنی سازد، در این باره آیه نازل شد: فاصدع بما تؤمر و أعرض عن المشرکین. (حجر، ۱۵/۹۴)

براساس این آیه، رسول خدا(ص) دستور یافت بدون بیم و هراس از مشرکان، دعوت و تبلیغ خویش را علنی کند، در مقابل، آزار و اذیت مشرکان و مخالفان هم اوج گرفت، یکی از افراد نادان به عنوان استهزاء خاک بر سر آن حضرت ریخت و آن حضرت، در حالی که غبار آلوده شده و اشک در چشم داشت، به خانه آمد و فاطمه(س) با مشاهده آن وضع، در حالی که گریه می کرد و سر و صورت پدر را شست و شو می داد و پیامبر (ص) نیز فاطمه را دلداری می داد گفت: دخترم! گریه مکن، خداوند پدرت را یاری و حفظ می کند.[۱]

ابن عباس می گوید:

یک روز رسول خدا(ص) کنار کعبه حضور یافت و به نماز مشغول شد، عمرو بن هشام بن مغیره مخزومی معروف به ابوجهل، که از مشرکان مخالف پیامبر (ص) بود، به یاران و اطرافیان خود گفت: چه کسی حاضر است برود و نماز این مرد را خراب کند؟ عبدالله بن زبعری حرکت کرد و در حالی که رسول خدا(ص) به سجده رفته بود، با کمال قساوت و بی رحمی، خاکروبه و بچه دان شتری را که تازه نحر شده بود، روی آن حضرت ریخت، ولی ابوطالب، مرد مزاحم را دور کرد[۲] و آن گاه فاطمه(س) با دست های کوچک خویش، سر و صورت و لباس پدر را از آلودگی پاک نمود وبا خشم و فریاد، مهاجمان را مورد نفرین و نکوهش تند قرار داد و سپس پدر را برای رفتن به خانه یاری رسانید.[۳]

همچنین ابن عباس می گوید:

روزی گروهی از افراد قریش، در حجر اسماعیل(ع) جمع شدند و با بت های لات، عزّی و منات پیمان بستند، تا پیامبر(ص) را هر جا مشاهده کردند به قتل برسانند. فاطمه (س) که کودکی بیش نبود، از این توطئه خطرناک اطلاع یافت، خود را با شتاب به پدر رسانید و در حالی که گریه می کرد، موضوع را با آن حضرت در میان گذاشت، پیامبر (ص) فرمود: دخترم! آب حاضر کن تا وضو بگیرم، پس از وضو از خانه بیرون رفت و در مسجد الحرام حضور یافت، وقتی قریشیان آن حضرت را مشاهده کردند، گفتند: محمد(ص) همین است، ولی از شرمندگی سر خود را به زیر انداختند، نفس در سینه های آنان حبس شد، آن گاه پیامبر(ص) مشت شنی به سوی آنان پاشید و گفت: روی شما سیاه باد، بعد آنان پراکنده شدند و بدین ترتیب با هوشیاری و اطلاع رسانی فاطمه(س) پیامبر(ص) با تدبیری که اندیشید، از یک توطئه حساب شده، جان سالم به در برد.[۴]

راستی، وقتی در ماه رمضان سال دهم بعثت، ابوطالب، عمو و یاور مجاهد پیامبر(ص) و سه روز بعد، حضرت خدیجه(س) همسر فداکار رسول خدا(ص) چشم از جهان بستند و پیامبر (ص) آن سال را «سال غم و اندوه» برای خود نامید.[۵] و می گفت: تا روزی که ابوطالب وفات یافت، دست قریش از آزار من کوتاه بود[۶] جز فاطمه(س) چه دختر لایقی می توانست برای پیامبر (ص) مایه تسلّی و قوت قلب و آرام بخش کانون زندگی آن بزرگوار باشد؟

پس از هجرت

پیامبر(ص) شب اول ربیع الاول سال چهاردهم بعثت، که دشمنان در صدد به قتل رساندن او بودند، به دستور خداوند، خانه خویش را (مکه ) ترک نمود، علی(ع) را به جای خود خوابانید و پس از ماندن سه روز در «غار ثور» در حالی که ابوبکر و دو نفر دیگر را همراه داشت، به مدینه هجرت کرد.[۷]

آن حضرت به علی(ع)سفارش کرده بود، در مکه بماند و امانت های مردم را، که نزدش بود به صاحبان آنها برساند.[۸] پس از آن نامه ای به علی(ع) نوشت، که وی آماده خروج شود علی(ع) هم به افراد باقی مانده دستور داد: بارهای سبک همراه خود بردارند و با مراقبت شدید از کمین دشمنان مکه را ترک کنند. خود نیز با تنی چند از یاران، فاطمه(س) دختر رسول خدا(ص) فاطمه بنت اسد مادر خود و فاطمه دختر زبیر بن عبدالمطلب را به طرف مدینه حرکت داد و بعد از چند روز طی طریق با مراقبت زیاد، آنان را به سلامت به آن شهر رسانید.[۹]

فاطمه زهرا(س) که با تحمل سختی ها و تلخی ها، در راه دینداری و یاری پیامبر(ص) تجربه هایی اندوخته بود، در هر جا زمینه ای پیش می آمد و نیازی احساس می شد، با کمال ایمان و شوق فراوانی حضور می یافت و پدر را یاری می رسانید و در عین داشتن سن کم، شرایط اطاعت و نصرت پیامبر (ص) را تبلور می بخشید.

سال سوم هجرت، به همراه برخی دیگر از زنان مانند: صفیّه، دختر عبدالمطلب عمه رسول خدا(ص) و خواهر حمزه سید الشهدا، برای آب و غذا رساندن به سپاه اسلام و مداوای مجروحان و خلاصه، یاری پیامبر(ص) در جنگ «احد» حضور یافته است.[۱۰]

سهل به سعد ساعدی می گوید:

در جنگ احد وقتی دندان های پیشین پیامبر(ص) شکست و با ضربه شمشیر دشمن کلاه خود آن حضرت خورد شد و خون بدن و لباس او را فرا گرفت، علی(ع) با سپر خود آب می آورد و روی زخم های بدن پیامبر(ص) می ریخت و فاطمه(س) بدن پدر را شست و شو می داد، فاطمه(س) وقتی هم مشاهده کرد خون زخم بند نمی آید، قطعه حصیری را سوزانید و خاکستر آن را روی زخم های بدن پیامبر(ص) نهاد تا خون بند بیاید.[۱۱]

پس از پایان همین جنگ بود، که علی(ع) ذوالفقار، شمشیر خون آلود خود را به فاطمه (س) داد تا خون آن را بشوید و اضافه کرد: فاطمه! این شمشیر را تحویل بگیر، زیرا که امروز با من خوشرفتاری نمود، رسول خدا(ص) ادامه داد: فاطمه جان! این شمشیر را بگیر، چون شوهرت حق خود را ادا کرد و خداوند با آن سردمداران قریش را نابود کرد.[۱۲]

بابا؛ بگو

براساس شواهد تاریخی، در حالی که هنوز ادب قرآنی همه ابعاد زندگی مردم را فرا نگرفته بود، بسیاری از افراد به عادت منحط و سخیف روزگار جاهلی، به هنگام صدا زدن پیامبر(ص) آن بزرگوار را بدون توجه به مقام نبوّت و رسالت، و یا تعبیر: یا محمد! یا محمد صدا می زدند، که به منظور آموزش ادب و تربیت گفتاری و محاوره ای، آیه ۶۳ سوره نور نازل شد.

امام صادق(ع) فرموده است:

وقتی آی: لاتجعلوا دعاء الرسول بینکم کدعاء بعضکم بعضا(نور، ۲۴/۶۳)، نازل شد، یعنی خواندن پیامبر(ص) را در میان خود، مانند خواندن(و صدا زدن) بعضی از شما نسبت به بعضی دیگر تلقی نکنید، فاطمه(س) هم آن حضرت را چند بار با تعبیر: یا رسول اللّه(ص)! صدا زد، ولی رسول خدا(ص) جواب نداد و روی خود را به سوی فاطمه(س) برگردانید و فرمود: دخترم!فاطمه جان!این آیه درباره تو نازل نشده، بلکه درباره جفاکاران خودخواه نازل شده، و: أنت منّی و أنا منک، قولی یا أبه، فإنها أحیی للقلب و أرضی للرّب؛ تو از من هستی و من از تو هستم، تو بگو: بابا، زیرا بابا گفتن تو، دل را زنده و خدا را خشنود می گرداند.[۱۳]

۲- ازدواج فاطمه (س)

قرآن کریم، ازدواج را با تعبیر: میثاقاً غلیظاً. (نساء، ۴/۲۱) یعنی، پیمان محکم و استوار یاد کرده که علاوه بر قداست آن، برای تحقّق این پیمان، به کارگیری مطالعه و دقت فراوان هم لازم است. چنان که حفظ این پیمان نیز مراقبت و هوشیاری زیادی می طلبد. پیامبر(ص) نیز، در مورد ازدواج حضرت فاطمه (س) با وجود این که خواستگاران متعددی داشت، به خاطر عدم سنخیت و تناسب فکری و ایمانی، این پیمان را استوار نمی یافت و در پی آن اشکالاتی احساس می کرد، بدین جهت در مرحله اول، دستور آن را آسمانی و الهی اعلام کرد و با ازدواج فاطمه(س) با آنان موافقت نکرد.[۱۴]

اما به هنگام خواستگاری علی(ع) برای ارزش نهادن به کرامت انسانی زن و آزادی در انتخاب همسر و نیز الگودهی به دیگران، خطاب به فاطمه(س) فرمود: ما ترین؟ نظر تو در ارتباط با ازدواج با علی(ع) چیست؟[۱۵] پس از این مراحل، ازدواج فاطمه(س) با علی(ع) با کمال سادگی و نهایت دقت انباشته از ایمان و صمیمیت برقرار گردید، تا همانطور که قرآن کریم فلسفه آن را «برقراری مودّت و رحمت»[۱۶] بیان داشته، این فلسفه تحقّق عملی یابد و دیگران نیز این شیوه زیبا و سرنوشت ساز را معیار زندگی عاقلانه و شرافت مندانه و سعادت مندانه قرار دهند، و این معنا، در سراسر زندگی فاطمه(س) و علی(ع) در همه ابعاد، نمایش چشمگیری داشت.

۳- همسرداری زهرا (س)

در قرآن کریم، گروهی از زنان با تعبیر: فالصّالحات، قانتات، حافظات للغیب،[۱۷] بانوان صالح و با ظرفیت معرفی شده اند که دارای دو ویژگی مهم، درحضور و غیاب همسران خویش هستند، یعنی این دسته از زنان، در برابر و حضور همسران، تواضع و فروتنی و نرمش و سازگاری دارند و در غیاب همسران نیز، حافظ اسرار و شئون و حقوق مادّی و معنوی شوهر می باشند.

طبیعی است که در پرتو این صلاحیت ها و شایستگی ها، که دو محور کلی آن مطرح گردید، ده ها خصلت های اخلاقی و حقوقی مثبت و موفقیت پرور، و آرامش در زندگی ناشی می گردد، که فاطمه(س) دارای همه آنها بود و می کوشید با وجود کمبودها و تنگناهای سخت زندگی آن روز، به هیچ وجه وسیله رنجش و آزردگی علی (ع) را فراهم نیاورد و حتی خواسته کوچکی هم، که همسر را در مضیقه قرار دهد نداشته باشد، که نمونه هایی از آن در تاریخ آمده است.

آری، پرهیز از زرق و برق ها و حتی صرف نظر کردن از برخی ضروریات زندگی به خصوص در آن شرایط، فاطمه(س) را در افق بلندی از شخصیت و هویت انسانی قرار داده بود، که حتی بر حسب گواهی تاریخ، روزی علی (ع) از فاطمه(س) درخواست می کند، آن بانو چیزی از وی بخواهد و پس از اصرار و سوگند، فاطمه (س) بیمار می گوید: اگر اناری باشد به آن میل دارم، که علی(ع) برای تهیه آن از خانه بیرون می رود تا آن را فراهم آورد…[۱۸] اما به هر حال سراسر زندگی فاطمه(س) و علی(ع) صفا و یک رنگی، صداقت و درستی، مهر و محبّت و بلکه در سختی ها و مصائب مختلف سخت، با فداکاری و از خودگذشتگی فوق العاده انباشته است و نور ایمان کانون خانواده آنان، به همه جا پرتو افشانی می کند.

۴- عبادت و شب زنده داری

اگر دامنه عبادت را به وظایفی که با انگیزه الهی و نتیجه خدمت رسانی به جامعه صورت می گیرد، تعمیم دهیم، حضرت فاطمه(س) در این قلمرو نیز با استفاده از ایده های قرآنی نمونه کاملی بوده است، اما اگر عبادت به معنای خاصّ آن، به خصوص خالصانه ترین و مؤمنانه ترین آن را، در قالب نماز و نیایش و شب زنده داری، در نظر بگیریم، آن بانوی بزرگ به متابعت از پدر، ید طولا و شیفتگی خاصّی داشته است.

قرآن کریم، چنین عبادتی را نشانه خردمندی و عقلانیّت معرفی کرده و داستانی از آن را این گونه به تصویر می کشد: الذین یذکرون الله قیاماً و قعوداً و علی جنودهم و یتفکرون فی خلق السموات و الارض…(آل عمران، ۳/۱۹۱ )؛ خردمندان و اولوالالباب کسانی هستند که در حال ایستاده و نشسته و بر پهلو خفته، در همه حالات خدا را یاد، و نیایش می کنند و در اسرار آفرینش آسمان ها و زمین می اندیشند.

در تفسیر این آیه، عطاء بن ابی ریاح روایت کرده:

روزی نزد عایشه همسر پیامبر(ص) رفتم و از او خواستم شگفت انگیزترین چیزی را که در طی عمر خود از پیغمبر (ص) را مشاهده کرده بیان کند، وی سراسر کارهای پیامبر(ص) را عجیب توصیف نمود و درباره عجیب ترین آنها گفت: شبی از شب ها که پیامبر(ص) در منزل من بود به استراحت می پرداخت، هنوز آرام نگرفته بود، که برخاست و لباس پوشید و وضو گرفت و به نماز ایستاد و آن قدر در حال نماز و راز و نیاز با خدا اشک ریخت که جلو لباسش از اشک چشمش خیس شد، سپس سر به سجده گذاشت و آن قدر گریه کرد، که زمین از اشک چشم او خیس شد و این اشک و ناله تا طلوع صبح ادامه داشت، تا این که بلال مؤذن او را به نماز صبح فرا خواند، اما وی مشاهده کرد آن حضرت گریان است، گفت: شما که مشمول عنایت خدا هستید، این همه گریه برای چیست؟

پیامبر(ص) فرمود: افلا اکون للّه عبداً شکوراً؟ آیا نباید بنده شکرگزار خدا باشم؟ چرا گریه نکنم؟ خداوند در شبی که گذشت، آیات تکان دهنده ای نازل کرد، سپس به خواندن پنج آیه آخر سوره آل عمران پرداخت و ادامه داد: وای به حال کسی که این آیات را بخواند و در آنها نیندیشد.[۱۹]

فاطمه (س) از این حالات مطّلع می شد و بارها اتفاق می افتاد، که وقتی پیامبر(ص) علی(ع) و حسن و حسین(ص)، سلمان فارسی، عمار یاسر و گاهی دیگران برای دیدار یا انجام کاری وارد می شدند، علاوه بر عبادت به معنای عام، او را در مصلاّ و محراب عبادتی که برای خود ترتیب داده بود می دیدند.[۲۰]

حسن بصری(که یکی از زهّاد هشتگانه بود، ۱۱۲ه)[۲۱] گفته است:

ما کان فی هذه الامه أعبد من فاطمه(س) کانت تقوم حتّی تورّم قدماه.[۲۲]

در میان این امت، عابدتر از فاطمه(س) وجود نداشت، آن قدر به عبادت می ایستاد، که پاهای وی ورم کرده بود.

در بیانی وارد