فایل پاورپوینت کامل تربیت در محیط خانوادگی/ روش های صحیح در تربیت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تربیت در محیط خانوادگی/ روش های صحیح در تربیت :

تربیت در محیط خانوادگی:

رُوِیَ عَن رَسولِ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم: «إِنَّ الغَیرَهَ مِنَ الایمان؛[۱] غیرت از آثار ایمان است.»

غیرت و محبت

بحث ما در مسئله غیرت بود که از محبّت ناشی می­ شود. همچنین پیرامون محیط­ هایی که انسان در طول زندگی، در آن محیط­ ها ساخته می ­شود بحث شد. گفته شد اولین محیط، محیط خانوادگی است، که به طور غالب شدید ترین محبّت­ ها در این محیط است و این رابطه محبّتی در محبّت پدر و مادر به فرزند برقرار است و لذا غیرتی که از محبّت ناشی می­ شود و ریشه در محبّت دارد، اقتضا می­ کند که پدر و مادر فرزندشان را در بُعد انسانی و الهی بسازند. عرض کردم که ساختار وجودی انسان(که شاکل انسان را تشکیل می ­دهد) به وسیله تربیت ایجاد می­ شود و در همین محیط­ هاست که انسان ساخته می ­شود.

بحث به اینجا رسید که تربیت غالباً از دو راه سمعی و بصری است. لذا وارد این بحث شدم که در اسلام برای پدر و مادر، آدابی وجود دارد که برای ساختن فرزند از همان هنگام تولد چه کارهایی را باید انجام دهند. اسلام کارهایی که برای ساختن فرزند و ساختن شاکل وجودی او از روز تولّد تا دو سالگی لازم است را، از راه سمعی بیان کرده­ است. در باب گفتاری و شنیداری گفتیم در آداب اسلامی امر کرده­ اند که دو سال او که تمام شد و وارد سه سال ­شد(که در این زمان غالباً هم دریافت می­ کند و هم بازگو می ­کند) کلم توحید را به او بیاموز و تکرار هم بکن تا اینکه برای او ملکه شود. یعنی شاکل­ توحیدی داشته باشد.

تأثیر اعمال دیداری در تربیت فرزند

از آنجایی که در مقابل کارهای گفتاری و شنیداری، کرداری و رفتاری است؛ ما به اعمال و اقدامات بصری(دیداری) می ­پردازیم. راجع به اقدامات دیداری، در روایات اشاره شده به اینکه وقتی کودک، شش سالش تمام شد و می ­خواهد وارد هفت سال بشود، اینجا مقتضی آموختن را دارد. قبل از هفت سالگی بحث گفتار بود، اینجا بحث اعمال است. در یک روایتی پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند: «عَلِّموا أَولادَکُم أَلصَّلاهِ إِذا بَلَغوا سَبعاً؛ فرزندتان را آنگاه که به هفت سالگی وارد می ­شوند نماز بیاموزید.»شش سال او که تمام می ­شود و وارد هفت سال می ­شود، جنب دیداری و رفتاری دارد. به پدر و مادر می گوید: بایست و نماز را بخوان و به او این عمل را بیاموز! بحث آموزش رفتاری است نه گفتاری. می­ فرماید: بعد از آموزش عملی رهایش نکن، بیا سراغ آموزش گفتاری. ایستادی نماز خواندی، به او بگو: بابا جان! مرا نگاه کن! به این می ­گویند نماز. بابا جان نماز می ­خوانم، نگاه کن!

کم کم این عمل تو را یاد می­ گیرد. در این سنین سریع یاد می ­گیرد و گیرنده­ اش بسیار قوی، سریع و عمیق است و فوراً به حافظه می ­برد. حافظه هم اتاق بایگانی است. آن را در اتاق بایگانی­ اش نگاه می­ دارد. قشنگ عکس برداری می ­کند، فیلم می­ گیرد.

تأکید و تکرار با روش های صحیح در تربیت

این عمل را که آموزش دادی، باز هم رهایش نکن، دوباره بیا سراغ اقدامات گفتاری. یک روایت از علی علیه السلام است که فرمود: «أَدِّب صِغارَ أَهلِ بَیتِکَ بلِسانِکَ عَلَی الصَّلاهِ وَ الطَّهُورِ؛[۲]کودکانِ خانواده ­ات را با زبانت به نماز و وضو تربیت کن.»

اگر می­ خواهی در بُعد معنوی او این روح را بسازی، بدان که با تکرار ملکه می ­شود. تربیت خیلی ظرافت دارد. بر خلاف آنچه همه می ­گویند این مباحث خیلی مشکل نیست ولی به نظر من از نظر مباحث علمی ظرافت دارد و ظرافتش این است که در این سنین که داری عملاً به او آموزش می­ دهی، و بعد هم لفظاً روی آن تأکید می کنی، مواظب باش یک وقت روشی غیر الهی و غیر انسانی به کار نگیری.ـ نعوذ بالله ـ با خشونت رفتار نکنی! و گرنه بَری­ می شود از هر چه دین است. اگر به این نحو باشد، کشف از جهالت تو است.

تفاوت اصلِ تربیت و روشِ تربیت

یک بحث دیگری هم هست که من فقط تذکر می ­دهم و آن اینکه روش در تربیت، جدای از اصلِ تربیت است. او را باید تربیت کنی ولی نه با الفاظ خشن و امثال اینها. بلکه باید او را به شوق بیاوری، که اینها روش تربیتی است. باید میان اصلِ تربیت و روشِ تربیت، جدا سازی بکنیم.

یک آیه داریم از آیات شریفه قرآن که اصل مسئله آموزش و تربیت را، چه نسبت به خود، چه نسبت به کسانی که جزو خاندان محسوب می­ شوند، مطرح می ­کند و به طور کلی به ما که مؤمن هستیم و اعتقاد به مبدأ و معاد داریم، خطاب می­کند که: «یأَیهُّا الَّذِینَ امَنُوا قُوا أَنفُسَکمُ وَ أَهْلِیکمُ نَاراً؛[۳]ای کسانی که ایمان آوردید، جان ­های خودتان و خاندان تان را از آتش جهنّم حفظ کنید.» این یک فرمان کلی است.

راه های نجات خود و خانواده از آتش

در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است که حضرت فرمود: «لَمّا نَزَلَت یأَیهُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ قُواْ أَنفُسَکمُ وَ أَهْلِیکمُ نَارا قالَ النّاس کَیفَ نَقِی أَنفُسَنا وَ أَهلِینَا؟؛ وقتی این آیه نازل شد مردم گفتند: چگونه ما خودمان و خانوادمان را از آتش جهنم حفظ کنیم؟» پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله جواب دادند: «إِعمَلُوا الخَیرَ وَ ذَکِّرُوا به أَهلیِکُم وَ أَدِّبوهُم عَلی طَاعَهِ اللهِ؛[۴]کارهای خیر انجام دهید و خانواده­ هایتان را به آن یادآور شوید و آنها را بر بندگی خدا ادب نمائید.» من فهرست ­وار توضیح می ­دهم که پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله چه می­ فرمایند.

انجام عمل خیر

پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله اول، به راه کرداری و رفتاری اشاره می ­فرماید: «إِعمَلُوا الخَیر» شما کردار و رفتارتان را، یک رفتاری بکنید که خوب و پسندیده باشد. خود این عمل در خانواده، یک تیر و دو نشان است؛ در بعد الهی و انسانی خودت را از آتش نجات می ­دهی؛ مثلاً نماز می­ خوانی، کمک به مستمندان می کنی و… با این کار­، هم خودت را از آتش نجات می­ دهی؛ هم خانواده­ ات را. چون آنها را آموزش می ­دهی و وظیفه­ تو هم آموزش دادن بوده ­است. «یأَیهُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ قُواْ أَنفُسَکمُ وَ أَهْلِیکمُ نَارا» به همه مؤمنین خطاب می­ کند که هم خودت را باید از آتش نجات بدهی، هم خانواده­ات را. یعنی نجات آنها با دست تو است. بعد سؤال می ­کنند آقا! چگونه این کار را انجام دهیم؟ می­ فرماید: کار خیر بکنید! آیا با کار خیر من او از آتش نجات پیدا می ­کند؟ بله! ببینید چگونه پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله مسأله را روشن می فرماید. وظیفه ­ات این بوده است که کار خیر کنی. با این کار هم خودت نجات پیدا می­کنی، هم او را عملاً تأدیب می­ کنی و به او می­ آموزی. این که تعبیر کردم یک تیر و دو نشان است، هم خودت را از آتش نجات می­ دهی، هم او را. چون در حال آموزش عملی هستی.

تذکر و یادآوری

پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله می­فر