فایل پاورپوینت کامل تربیت دینی فرزندان

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تربیت دینی فرزندان :

مقدمه

آیات وروایات موجود همه حاکی از آن است که دین اسلام به امر آموزش و همچنین تربیت دینی به صورت ویژه اهمیت زیادی می دهد. اما آنچه در آموزش و تربیت دینی با توجه به ویژگی خاص آموزه های دینی و مسایل تربیتی اهمیت دارد، استفاده از روشهایی است که بتوان به اهداف تعیین شده نایل آمد. امروزه بسیاری از معلمین و استادان امور دینی و تربیتی نسبت به آموزش و تربیت مخاطبان، توفیق چندانی ندارند. آنچه در مرحله اول براساس یک تجربه عام از علت این ناکامی می توان سخن به میان آورد، استفاده نکردن از روش های متنوع آموزشی و تربیتی ودر نظر نگرفتن شرایط سنی وظرفیتها در بعد دینی است. آنچه امروزه بیشتر در امر آموزش و تربیت دینی استفاده می شود، روش خطابه و یک طرفه است؛ که این روش موجب دلزدگی دینی وسستی عقاید می شود ، در حالی که برای رسیدن به اهداف الهی شیوه های آموزشی و تربیتی متنوعی متصور است. آنچه در این مقاله به آن پرداخته شده است بررسی شیوه های آموزش و تربیت دینی در اسلام است که قطعاً این امر در زمان فعلی می تواند در موفقیت اهداف آموزش و تربیت دینی تأثیر زیادی داشته باشد.

از آنجا که بشر همواره به دنبال سعادت وخوشبختی است واز نظر ما سعادت واقعی بشر در گرو دین ودینداری است ونهاد خانواده به عنوان اولین کانونی که کودکان در آن پرورش می‌یابند، نقش اساسی در امر تربیت دینی داردو تربیت، تکلیفی است که در گام‌های اول به عهده والدین است و قابل فرو گذاردن نیست و رشد و تعالی فرزندان متوقف بر ادای به موقع و درست این تکلیف توسط خانواده است . موفقیت خانواده ها در این مهم منوط به اینست که در درجه اول خودشان دارای اعتقادات محکمی بوده ودربیان وعمل به اعتقادات دینی مستمر وقاطع عمل کرده واز الگوهایی چون ائمه اطهار علیهم السلام بهره گیرند. نهاد خانواده به عنوان اولین کانونی که کودکان در آن پرورش می‌یابند، نقش اساسی در امر تربیت دینی دارد. در قرآن کریم، برخی آیات به صراحت بر مسئولیت تربیتی خانواده تاکید دارد. در قرآن کریم، برخی آیات به صراحت بر مسئولیت تربیتی خانواده تاکید دارد، از جمله آیات ذیل:

۱-آیه ۶ سوره تحریم: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن، انسان‌ها و سنگ‌ها هستند، نگاه‌دارید.»

۲-آیه ۲۳۳ سوره بقره: « …پدر و مادر حق ندارند به کودک ضرر بزنند… »

۳-آیه ۱۳۲ سوره طه: “خانواده خود را به نماز دستور ده و خود نیز بر انجام آن از خود استقامت نشان بده.”

۴-آیه ۱۳ سوره لقمان: “به خاطر آور زمانی را که لقمان در حالی که فرزندش را موعظه می‌کرد، به او گفت: ای پسر ، چیزی را شریک خدا قرار نده، زیرا که شرک، ظلم بزرگی است.”

۵-بنابراین، تربیت، تکلیفی است که در گام‌های اول به عهده والدین است و قابل فرو گذاردن نیست و رشد و تعالی فرزندان متوقف بر ادای به موقع و درست این تکلیف توسط خانواده است. تربیت دینی را می توان “فراهم آوردن بستری مناسب برای هر چه بهتر شکوفا شدن استعدادهای فرد از درون در جهت بعد اعتقادی و گرایشی آن” دانست: چنانچه تعلیم (یا تعلیمات) دینی همان تقویت دین است.تربیت دینی، این حس زیبا را به فرزندان انتقال می‌دهد که دین داری و خداپرستی، عامل نیک بختی، امنیت درونی و درک لذت واقعی از زندگی است. احساس دینی، لطافت روحی و تعادل روانی را برای انسان به ارمغان می‌آورد. والدین باید در محیطی سالم، متعادل و جذاب، در تربیت دینی کودکان و نوجوانان بکوشند. در تربیت دینی، پرورش حس مذهبی، باید مقدم بر دانش و اطلاعات مذهبی باشد. زیرا تربیت دینی، زیستن با باورهای قلبی است، نه صرفاً «دانستن و حفظ کردن اطلاعات مذهبی.».

می توان گفت دین، زندگی ما را وسعادت دنیا وآخرت ما را تامین مى‏کند. ما این را باور داریم و باید این باور را به‎ ‎فرزندان و جوانان‏مان منتقل کنیم که با دین‏دارى واقعی، استعدادهاى ما ‏شکوفا‎ ‎مى‏شود. با دین دارى مى‏توانیم در روابط خانوادگی، بهتر تفاهم و ‏سازگارى داشته‎ ‎باشیم. فرزندان ما همان چیزی می‌شوند که ما هستیم، نه آنطور که دلمان می‌خواهد پس باید در تربیت آنها به مسائل گوناگونی توجه داشته باشیم. تربیت مکاتب غیر الهی در این زمینه ، نتوانسته است زندگی امن و آرامی را ایجاد کند. در حال حاضر خودکشی در پیشرفته ترین و بهترین نظام های آموزشی آمریکا واروپا، بیداد می کند.

فرایند دین پذیری و ایمان به ارزش‌های دینی، متناسب با سن فرد و تحولات روحی او پدیدار می‌شود. بدیهی است شناخت ویژگی‌های سنی و نیازهای عاطفی کودکان و نوجوانان، می‌تواند والدین را در شکل دهی هویت دینی فرزندان یاری کند. باورهای مذهبی و گرایش عمیق‌تر به آموزه‌های دینی، زمانی برای کودک معنا می‌یابد که با نیازهای درونی او ارتباط داشته باشند. این وظیفه والدین و مربیان است که متناسب با نیازهای کودک، به معرفی آموزه‌های دینی بپردازند . «ترس و ارعاب و تهدید، در تربیت انسان ها عامل تربیت نیست یعنی استعدادهای هیچ انسانی را از راه ترساندن، زدن، ارعاب و تهدید نمی شود پرورش داد.»امام علی (ع) در این رابطه در حکمت ۱۸۴ نهج‌البلاغه بیان فرموده است: دست یافتن به ایمان دینی، انسان را در رسیدن به آرامش روانی کمک می کند و اضطراب های او را فرو می نشاند. این آرامش به چند دلیل به وجود می آید؛ اول این که فرد از حالت بلا تکلیفی و سردرگمی خارج شده خط سیر فکری و عملی روشنی می یابد؛ ضمن این که اعتقاد به خدا افق دید او را از سطح این دنیای مادی فرارت می برد و نا کامی در زمینه های مادّی و دست نیافتن به همه خواسته های خود با وجود کمبودهای احتمالی، او را از پا در نمی آورد و گرفتار یاس و ناآرامی نمی شود؛ دیگر این که نیاز انسان به توجه به خدا و داشتن ارتباط قلبی با او نیازی فطری است که اگر برآورده نشود، انسان را با ناآرامی پنهان و آشکار روبرو می سازد؛ در توجه به خدا آدمی به آرامش آمیخته با رضایت و خشنودی می رسد و از قید اضطراب های درونی می دهد.

باید دل‌ها را از ناحیه میل و رغبت بدست آورید. «اگر قلب مورد اکراه و اجبار قرار گیرد، کور می‌شود.» اندیشمند شهید مرتضی مطهری در توضیح این فرمایش امام علی (ع) می‌گوید : «روح و یا دل انسان همانند تن و جسم او خسته و ملول می‌شود. در این صورت، نباید افکار سنگین را بر قلب و روح تحمیل کرد. در این حالت، باید با عرضه مسایل نشاط برانگیز و خوشحال کننده، دل را از کسالت خارج کرد.».

مراحل سنی تربیت دینی

آن گونه که روان شناسان تحقیق کرده‌اند، حس دینی مانند سایر نیازها و فرایندهای روانی، مراحل سنی خاصی دارد.

مرحله اول: رفتاری و تقلیدی است. کودک در این مرحله، اعمال دینی پدر و مادر را به لحاظ ظاهری و فیزیکی تقلید می‌کند. به عنوان مثال هنگامی که والدین به نماز می‌ایستند، کودک نیز در مجالست با آن‌ها همان رفتار را بدون توجه به ماهیت ارزشی و اعتقادی آن، به شکل صوری، تقلید می‌کند. این تقلید هرچند از محتوا برخوردار نیست، اما روان شناسان می‌گویند که جنبه ظاهری رفتارهای مذهبی، در نگرش دینی کودک تأثیر می‌گذارد. این مرحله معمولاً از ۳ یا ۴ سالگی تا ۶ سالگی ادامه دارد.

مرحله دوم: فرایند تربیت دینی، مربوط به سن ۶ تا ۱۱ سالگی است. در این مرحله کودک علاوه بر رفتارهای تقلیدی، از احساسات و عواطف والدین در حوزه دین تأثیر می‌پذیرد و انس و گرایش عاطفی کودک به عبادت، در وی شکل می‌گیرد. هر قدر والدین در انجام اعمال و فرایض دینی، از احساسی عمیق‌تر برخوردار باشند، کودک نیز این احساسات و عواطف را به شکلی دقیق‌تر در صفحه ذهن خود ثبت می‌کند. به گونه‌ای که شخصاً «به عبادتی مثل گرفتن روزه اقدام می‌کند و در هنگام انجام رفتار دینی، جلوه‌هایی از عواطف قلبی خود را به آفریدگار جهان به نمایش می‌گذارد.».

مرحله سوم: رشد احساس دینی، مصادف با دوران نوجوانی یعنی از سن ۱۱ تا ۱۶ سالگی است. در این دوران، گرایش‌های حسی و عاطفی، کم کم جای خود را به استدلال و برهان شناختی می‌دهد. نوجوان در این مرحله، تعالیم دینی و اعمال مذهبی را با استدلال و از روی عقلانیت می‌پذیرد. این مرحله در تربیت دینی، مرحله‌ای مهم و حساس است.

آخرین مرحله از روند تربیت دینی، مرحله عرفانی است: همان‌طور که گفتیم، این مرحله از سوی روان شناسان به مرحله «شکوفایی مذهبی» تعبیر می‌شود. در این مرحله، علاوه بر استدلال شناختی، تجربه و احساس قلبی به تعالیم دین نیز در فرد وجود دارد. البته موفقیت در مرحله آخر تربیت دینی، زمانی تحقق می‌یابد که مراحل قبلی، سیر طبیعی و منطقی خود را طی کرده باشد. بنابراین تحول حس دینی و مراحل پیوسته آن، نشان دهنده وجود یک نیاز بنیادی به دین در ساختار روانی و فطری بشر است. اگر زمینه‌های مساعد تربیتی فراهم باشد و از آن مهم‌تر، عوامل آسیب‌زای تربیت دینی از صحنه و محیط خانواده و اجتماع حذف شود، با سهولت شاهد شکوفایی احساس دینی به زیباترین وجه در نوجوانان و جوانان خواهیم بود.

رعایت ظرفیت ها

با توجه به مراحلی که مطرح شد، می‌توان نتیجه گرفت، تربیت دینی باید متناسب با سن و توانمندی‌های احساسی، فکری و عقلی کودکان و نوجوانان باشد. در سنین کودکی در واقع درک و فهم کودک نسبت به مسائل مذهبی بسیار محدود است و به همین نظراو دائماً در زمینه های گوناگون به سؤال و پرسش می پردازد تا دامنه اطلاعات خود را وسیع تر سازد. پرسش های او نشانه ی علاقه مندی او به عقلانی و مستدل کردن اطلاعات مذهبی است و برای مربی نقطه مثبتی می باشد.

آنچه مهم است دادن پاسخ به سؤالات است که باید درست و قانع کننده باشد. ما نیاز نداریم که با استدلالِ نیرومند و قوی به کودک جواب دهیم ؛ زیرا او دراین رابطه شاید نتواند حقایق را درک کند و مبانی درک منطقی و مستدل او چندان رشدی ندارند؛ ولی ضروری است پاسخ ها قاطع باشند آن چنان که او را قانع کنند نه ساکت ، قلب پاک و منزه او باید آن را بپذیرد و ذهنش آن را در خود جای دهد.

موفقیت در این امر بسته به آن است که والدین و مربیان ، خود اعتقادات و اطلاعات روشنی داشته باشند و به آنچه که می گویند مؤمن باشند. اگر جای ابهامی در زمینه ای خاص برایشان وجود دارد از خود دور سازند و در پاسخ هم خود را در وضع درک و فهم و موقعیت کودک قرار دهند. اگر والدین رفتار و گفتار، رفت و آمدها ، معاشرت ها ، خور و خواب ها و موضعگیری ها یشان همه رنگ مذهب داش