فایل پاورپوینت کامل رمضان ۱۳۵۷ و مسجد قبا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل رمضان ۱۳۵۷ و مسجد قبا :

سال ۱۳۵۶ در حالی پایان می یافت که نهضت اسلامی در چهلم های پی درپی شهدا شتاب بیشتری یافته بود. عید نوروز سال ۱۳۵۷ در اعتراض به جنایات حکومت در تبریز و قم تحریم شده بود. در دهم فروردین که با چهلم شهدای قیام خونین تبریز در یزد، جهرم و اهواز مصادف بود، تظاهرات خونینی روی داد و ایران را مجددا به سوگ و ماتم فروبرد. همزمان با چهلم واقعه یزد و جهرم و اهواز جنبش هیجدهم اردیبهشت دانشجویان مسلمان دانشگاه تبریز به وقوع پیوست. در نوزدهم اردیبهشت، حکومت در اقدامی انفعالی، منزل مراجع تقلید را در شهر قم مورد حمله قرار داد که به شهادت یک طلبه منجر گردید.[۱] قصد حکومت از این اقدام آن بود که از مراجع تقلیدی که مشی گذشته خود، یعنی عدم انتقاد صریح از حکومت را تغییر داده و زبان به انتقاد از آن گشوده بودند زهر چشم بگیرد. در چنین شرایطی، سالگرد قیام ۱۵ خرداد نیز فرارسید.[۲] امام خمینی در ادامه نهضت، برگزاری جشن نیمه شعبان مصادف با سی ام تیرماه ۱۳۵۷ را تحریم نمود.[۳]

دستگاه امنیتی رژیم برای جلوگیری از تحریم جشن نیمه شعبان به برخی اشخاص و گروهها متوسل شد که در برخی از نیروهای مبارز موجب تردیدهایی می شد. در این مقطع بود که آیت الله مفتح برای رفع این تردید، به یکی از روحانیون نامه ای نگاشتند که به نوبه خود نشان می دهد امام خمینی(ره) در این راه چه شاگردانی داشته است:

«بسمه تعالی

حضورمحترم حضرت حجت الاسلام آقای عاملی (دام عزه) چون حضرت آیت الله پسندیده نظردادن در این جریان جشن را به اینجانب واگذار فرموده اند و از آقایانی که نامه حضرت عالی را آورده بودند سوال کردم نظر خود شما را گفتند که آقای اطهری به پیروی از نظر مرجع عالیقدر شیعه نظر داده اند که جشن گرفته نشود. بنابراین نظر من، هم همان نظر شماست. در پیروی از دستور مرجع بزرگوار حضرت آیت الله العظمی آقای خمینی امید است خداوند همه ما را در راه انجام وظایف دین موفق بدارد و از مسیر افراد فرصت طلب که از هر جریان به نفع مقاصد شخصی و جاه طلبی خود استفاده می کنند به دور دارد.»[۴]

در حالی که حوادث و رویدادها یکی پس از دیگری ایران را به انقلاب نزدیک تر می کرد، نقش مسجد قبا و امام جماعت آن در تعمیق حرکت اسلامی در میان توده های مردم مومن قابل بررسی و دقت است. آیت الله مفتح به تأسی از تجربه موفق رمضان ۱۳۵۶، برنامه های تازه تری برای رمضان سال ۱۳۵۷ (مرداد و شهریور) تدارک دید.[۵] وی در برنامه های سخنرانی مسجد سعی می کرد از شخصیت ها باتوجه به مکان و شرایط زمان استفاده کند که می توان به دعوت از اعضای نهضت آزادی از جمله مهندس بازرگان برای سخنرانی اشاره کرد. مهندس بازرگان باتوجه به فعالیت هایی که داشت در آن مقطع، هم در میان مردم و هم از نظر عوامل حکومت از چهره های سرشناس محسوب می شد.[۶]

دکتر مفتح با آنکه خود ممنوع المنبر بود، بحث پیرامون مسائل مهم نهضت چون «حکومت اسلامی» را خود برعهده می گرفت. ساعت ۲۱ روز ۱۸/۵/۱۳۵۷ (چهارم رمضان) ایشان در حضور هشت الی ده هزار نفر که اکثرا جوان و دانشجو بودند در مسجد قبا «پس از برگزاری نماز جماعت به منبر رفت و درباره حکومت اسلامی صحبت کرد.»[۷] وی در نوزدهم مرداد (پنجم رمضان) نیز به همین روال به سخنرانی پرداخت و در روز بیستم مرداد، پس از تلاوت آیاتی از قرآن مجید، اظهار داشت: «مساله سیاست با مذهب توام بوده و در تمام زمانها رهبران و دولتها حق سیاست را از رهبران مذهبی سلب نموده اند… من هشت سال است که از طرف امام خمینی ماموریت دارم که بیان ایشان را برای ملت شریف و مسلمان ایران ایراد کنم.» دکتر مفتح در قسمت دیگری از سخنرانی خود با اشاره به ابتذال جشن هنر شیراز[۸] گفت: «در شیراز با آن همه کثافت کاری که در جشن فرهنگ و هنر به راه انداختند ملت مسلمان طاقت نیاورد و قیام کرد. در تبریز [نیز] ملت مسلمان مبارزه کردند و شهید دادند.»[۹] ایشان روز بعد هم (ششم رمضان)، در حضور جمعیتی در حدود پانزده هزار نفر در مسجد قبا به بحث پیرامون حکومت اسلامی ادامه داد و از وجود سینماها، مشروب فروشی ها و رواج فحشا در ایران به شدت انتقاد کرد و ضمن سخنرانی، اعلامیه علمای شیراز را با حالت گریان از پشت بلندگو برای جمعیت حاضر خواند که کلیه بانوان و عده ای از مردان با صدای بلند شروع به گریه کردند وی همچنین اقدامات دانشجویان دانشگاه آذرآبادگان در هیجدهم اردیبهشت ۱۳۵۸را تایید و تمجید نمود.

اداره کلانتری وقت درباره فعالیتهای روبه گسترش آیت الله مفتح چنین نظر می دهد: «باتوجه به محتوای سخنرانیهای واعظ مذکور و تحریک احساسات مردم و دعوت توده های اخلالگر در شهرستانهای ایران به همبستگی و اطاعت بدون چون وچرا از دستورات مرجع تقلید امام خمینی به منظور برقراری حکومت اسلامی، احتمال ایجاد تظاهرات و بی نظمی از ناحیه جمعیت حاضر که هرروز روبه تزاید بوده و اکثرا در نتیجه توصیه اشخاص دیگر بدین مسجد آمده و آدرس مسجد قبا را اغلب از اهالی و کسبه سوال می کنند بعید به نظر نمی رسد.»[۱۰]

آیت الله مفتح، برای بحث بیشتر پیرامون حکومت اسلامی، از دوست قدیمی خود دکتر محمدجواد باهنر برای سخنرانی دعوت نموده بود. دکتر باهنر طی روزهای بیست ونهم و سی ام مرداد (پانزدهم و شانزدهم رمضان) از ساعت نُه شب به بعد در حضور بیش از پانزده هزار نفر از مردم مسلمان تهران که در مسجد قبا گرد آمده بودند، به سخنرانی پیرامون حکومت و ولایت در اسلام پرداخت.[۱۱]

مسجد قبا در رمضان ۱۳۵۷ کانون پرجوش وخروش انقلاب بود و مهمترین سنگر مبارزاتی مردم علیه رژیم طاغوت به شمار می رفت. هرچند در تحقیق مستقلی باید ابعاد مختلف و تاثیر فعالیتهای مسجد قبا در اوجگیری و پیروزی انقلاب اسلامی بررسی و به رشته تحریر درآید، ولی از آنجا که فعالیتهای مسجد قبا با ابتکار و مدیریت و هدایت شهید بزرگوار آیت الله دکتر محمد مفتح انجام می شد، این فعالیتها در اصل به عنوان صفحه ای از کارنامه درخشان تلاش های ایشان به حساب می آید.

در ماه مبارک رمضان ۱۳۵۷ که جمعیت علاوه بر شبستان مسجد در تمامی خیابانها و کوچه های اطراف مسجد قبا (که توسط بلندگو تحت پوشش برنامه های مسجد قرار می گرفت) برای شرکت در مراسم مسجد شرکت می کردند، علاوه بر انجام فرائض و امور عقیدتی و اسلامی، در خلال مسائل بیشتر بر طرح موارد مربوط به مبارزات اسلامی مردم به رهبری حضرت امام خمینی (ره) تکیه می شد. در این مراسم، مفتح و افراد مختلفی که توسط ایشان برای سخنرانی دعوت می شدند نظیر شهید باهنر، حجت الاسلام سید هادی خامنه ای، مهندس بازرگان،[۱۲] شهید مطهری، حجت الاسلام حجتی کرمانی و … در سخنان خود بیش از هر چیز بر مسائل انقلاب تکیه و تاکید داشتند.

علاوه بر این سخنرانیها، حضور چندصدهزار نفر از مردم مسلمان و مبارز و انقلابی در این مسجد، آنجا را به بزرگترین پایگاه اطلاع رسانی انقلاب تبدیل کرده بود. علاوه بر دست فروشی متعدد کتب و نوارهای انقلابی در خیابانهای اطراف و نیز پخش اعلامیه های متعدد، اولین اخبار از مواضع و اعلامیه های حضرت امام خمینی، جامعه روحانیت مبارز، دانشگاه ها، حوزه ها، بازار و.. . در این مسجد به اطلاع مردم می رسید و همچنین اولین مواضع اتخاذشده درخصوص مسائل و حوادث فراوانی که در اقصی نقاط کشور در ارتباط با انقلاب و انقلابیون پیش می آمد (نظیر آتش سوزی سینما رکس آبادان، برقراری حکومت نظامی در اصفهان، جشن هنر شیراز و.. .) توسط شهید مفتح در مسجد قبا اعلام و به سرعت به عنوان تحلیل و موضع انقلابی بین همه مردم و اقشار مختلف پخش می شد و راهنمای عمل و اقدام آنان می گردید. به عبارتی باید گفت: مسجد قبا و شهید مفتح در آن دوره عملا رهبری فعالیتها و تحریکهای مردمی را در سطح بسیار وسیعی از پایتخت، به عهده داشتند.

عید فطر سال ۱۳۵۷

با برنامه های منسجم آیت الله مفتح در دوره فعالیت در مسجد قبا، عید فطر سال ۱۳۵۷ نیز به یک روز تاریخی در تاریخ انقلاب اسلامی تبدیل شد.[۱۳] از آنجا که ایشان توانسته بود در طول ماه رمضان در مسجد قبا به خوبی توده های مردم را در مقیاسی بسیار وسیع در راستای اهداف مدنظر هدایت کند، نماز عید فطر و راهپیمایی بعد از آن، حرکت نهضت علیه رژیم پهلوی را وارد مرحله ای تازه کرد.

شهید مفتح به عنوان یکی از برجسته ترین شاگردان حضرت امام خمینی(ره) و یکی از نزدیکترین یاران ایشان، آشنایی بسیار نزدیکی با افکار و دیدگاه امام(ره) داشت. وی به نقش معجزه آسای حضور مردم در صحنه انقلاب کاملا واقف بود و علیرغم برخی تحلیلهای شبه انقلابی آن زمان که حرکتهای مردمی را چندان مقوم پیروزی انقلاب نمی دانستند، شهید مفتح همواره تلاش می کرد مردم را در برابر رژیم طاغوتی پهلوی به صحنه بکشاند. بر این مبنا ایشان در رمضان ۱۳۵۷ در مسجد قبا، برنامه های وسیعی را برای روز عید فطر تدارک دید که برای اجرای موفق آن، تمهیدات مختلفی اندیشیده بود.

باتوجه به آن که پس از ماه مبارک رمضان، زمینه حضور چندهزار نفری مردم در مسجد وجود نداشت (هر چند با دعوت از حجت الاسلام والمسلمین مروی برای سخنرانی در شب های شنبه سعی می شد که حضور انبوه مردم در مسجد استمرار یابد) شهید مفتح این بار مقابله با رژیم پهلوی را به صورت دیگری طراحی نمود و آن برقراری راهپیمایی بود. برای آن که ساواک از این امر مطلع نشود و از آن ممانعت نکند، اولا طراحی و تدارکات راهپیمایی را در جمع بسیار محدود نزدیکترین شاگردان و اطرافیانش، از جمله شهید اجاره دار و شهید مالکی،[۱۴] انجام داد؛ چون در این ایام ساواک مراسم نماز عید فطر را که برگزاری آن به صورت علنی اعلام شده و مقدمات آن در حال انجام بود شدیداً تحت نظر داشت و لذا این برنامه ریزی باید مخفیانه صورت می گرفت.

ثانیا، شهید مفتح برای تمهید اولین جرقه یا پیش زمینه راهپیمایی، با تمسک به سیره حضرت امام رضا(ع) در برگزاری نماز عید فطر، در شب های پایانی ماه مبارک رمضان، در مسجد قبا اعلام نمود که روز عید فطر ساعت شش صبح از منزل خود (واقع در خیابان دکتر شریعتی فعلی، خیابان دستور، کوچه هفتم، درب دوم) با پای پیاده به محل برگزاری نماز عیدفطر (واقع در خیابان دکتر شریعتی، پل رومی، زمین های قیطریه)، خواهد رفت. تعداد بسیار زیادی از مردم به طور طبیعی و بی آنکه نظر رژیم به آنان جلب شود، صبح زود در جلوی منزل دکتر مفتح حضور یافتند و راس ساعت شش صبح شهید مفتح از منزل خود خارج شد و با همراهی مردم به سمت محل برگزاری نماز عید فطر به راه افتاد. طبق برنامه تنظیمی، ابتدا تکبیرهای مخصوص عیدفطر اعلام می شد و مردم نیز به طور دسته جمعی تکرار می کردند. سپس پلاکاردهایی که آیات قرآن بر روی آن نوشته شده بود باز شد و کم کم شعارها به شعارهای انقلابی تبدیل شد و برخی پلاکاردهای انقلابی با مضامینی علیه رژیم پهلوی در دست مردم قرار گرفت.

این اولین تجربه راهپیمایی مردمی بود. شهید مفتح مرحله بعدی برنامه خود را در سطحی بسیار وسیع تر برای پس از راهپیمایی نماز عید فطر طراحی کرده بود. در ساعت نُه ونیم صبح، اقامه نماز عید فطر توسط دکتر مفتح پایان یافت.[۱۵] بلافاصله پس از اتمام نماز، دکتر باهنر به سخنرانی درباره نهضت اسلامی و قیام مردم مسلمان ایران پرداخت. طبق گزارش ماموران «لحظه به لحظه بر تعداد دوازده هزار نفری» جمعیت در تپه قیطریه افزوده می شد. در گزارش ساواک آمده است: «در ساعت ۴۵ /۹ سخنرانی باهنر خاتمه یافت که یاد شده از دولت انتقاد و مردم را تحریک و اظهار داشت این روش دولت فریبکارانه است. سپس دکتر مفتح سخنرانی را آغاز نمود و در حال حاضر مشغول سخنرانی می باشد. ضمنا جمعیت در حدود ۱۴۰۰۰ نفر در قیطریه حضور دارند. [امضاء:] برنیانفر»[۱۶]

براساس برنامه ریزی آیت الله مفتح، بسیار ضروری بود که پس از نماز عید نیز راهپیمایی انجام پذیرد و بنابراین مراسم خود نماز عید فطر می بایست بدون خشونت شروع و پایان می یافت[۱۷] که شهید مفتح برای اغفال رژیم و در نتیجه دسترسی به هدف خود، از تاکتیک دعوت مردم به نظم و آرامش استفاده کرد؛ چنانکه در گزارش دیگری از ساواک آمده است: «نامبرده [مفتح] در سخنرانی خود اظهار داشت ما هیچ کس را به عنوان سخنگوی روحانیون قبول نداریم به جز آقای خمینی و این خواسته را به خبرنگاران خارجی [نیز] گفته ایم و از مردم دعوت نمود روز پنج شنبه را به عنوان همدردی با شهدا تمام مغازه ها و بازار را تعطیل نمایند و در خاتمه ضمن انتقاد از دولت و حکومت، مردم را به نظم و آرامش دعوت کرد.»[۱۸]

طبق برنامه ریزی قبلی، همچون راهپیمایی صورت گرفته از منزل تا محل برگزاری نماز، این بار نیز پس از اتمام نماز عیدفطر، ابتدا حرکت مردم با سردادن صلوات و سپس تکبیرهای عید فطر آغاز شد اما پس از چنددقیقه به شعارهای انقلابی علیه شاه و رژیم پهلوی تبدیل شد و جمعیت نمازگزار با در دست گرفتن پلاکاردهایی که از قبل تدارک دیده شده بود، از خیابان دکتر شریعتی به سمت جنوب به حرکت درآمد. رژیم کاملا غافلگیر و در مقابل عمل انجام شده قرار گرفت و قبل از آنکه بتواند تصمیمی برای مقابله با وضعیت پیش آمده اتخاذ کند، راهپیمایی کاملا شکل گرفته و مسیر بسیار زیادی را طی کرده بود.

بدین ترتیب نقطه عطفی در جریان مبارزات انقلاب اسلامی با طراحی و برنامه ریزی دکتر مفتح ایجاد گردید و حضور میلیونی مردم در صحنه انقلاب محقق گشت و به دنبال آن با راهپیمایی شانزدهم شهریور و سپس راهپیمای