فایل پاورپوینت کامل سید محمدکاظم یزدی در یادداشت‌های شیخ محمدحسین کاشف الغطاء

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سید محمدکاظم یزدی در یادداشت‌های شیخ محمدحسین کاشف الغطاء :

* با توجه به این که یکی از منابع شناخت مرحوم سید، یادداشت های شاگرد نزدیک ایشان «آیت الله شیخ محمدحسین کاشف الغطاء » می باشد در ابتدا معرفی کوتاهی از یادداشت های کاشف الغطاء بفرمایید؟

مرحوم آیه الله شیخ محمدحسین کاشف الغطاء از شخصیت های برجسته و درخشان حوزه نجف و صاحب تألیفات متعدد است، از شاگردان مرحوم آیه الله سید محمدکاظم یزدی بوده. بخشی از کتاب «عقود حیاتی» که شیخ محمدحسین کاشف الغطاء راجع به زندگی خودشان نوشته اند مربوط به مرحوم سید است که مرحوم والد استنساخ کرده و در شناختنامه سید کاظم یزدی در کنگره ایشان چاپ شده است.

*مهم ترین اثر مرحوم سید کدام کتاب ایشان می باشد؟

عروه الوثقی به عنوان یک منبع دقیق و متقن فقهی است، یکی از مهمترین آثار سید و شاید کمتر کتاب فقهی مانند این کتاب حاشیه و شرح بر آن نوشته شده باشد و مورد توجه واقع شده باشد. این کتاب معیار و ملاک اظهار اجتهاد و مرجعیت شده است، تا به حال شاید بیش از شصت حاشیه بر عروه چاپ شده است و در حذاقت در فن فقه مرحوم سید همین بس که والد بنده از قول آیت الله سید اسماعیل صدر، پدر آقا موسی صدر نقل می کردند؛ نزد مرحوم صاحب عروه نشسته بودم و ایشان استفتائات فقهی را جواب می داد و به سرعت زیر سؤالات جواب را می نوشت و کنار می گذاشت. از ایشان سؤال کردم، شما نمی خواهید یک مقدار تأمل کنید و بعد جواب بدهید؟! پاسخ دادند من جوابها را بلدم، شما اگر بلد نیستید قدری تأمل کنید.

مرحوم پدرم این را دربار آقای خویی هم نقل می کردند و می گفتند؛ من شاگرد آقای خوئی بودم و خدمت ایشان که می نشستم، ایشان جواب های فقهی را خیلی سریع می نوشتند و من متعجب می شدم، چرا که هر سؤالی مربوط به بابی از ابواب فقه است و لازم است انسان قدری تأمل کند که مربوط به کدام باب است و با کدام قاعده مرتبط است، ولی ایشان خیلی سریع جوابها را می نوشتند.

*چون بحث از عروه الوثقی شد، لطفاً کمی راجع به این کتاب بیشتر توضیح بدهید.

نگارش این کتاب پیش از مشروطه و در سال ۱۳۲۲ هجری قمری آغاز شده است، آقا شیخ محمد حسین و آقا شیخ احمد کاشف الغطاء که از فقها و نامداران عصر خودشان بودند، از شاگردان مرحوم سید بودند، نقش مهمی در زندگی و حیات علمی سید داشتند، شیخ احمد کاشف الغطاء برادر بزرگتر شیخ محمدحسین بود و از جنبه های فقهی اقوی از برادرشان شیخ محمدحسین بودند و در نامه های سید هست که ایشان نظرشان این بود بعد از خودشان شیخ احمد را برای مرجعیت معرفی کنند.

این دو بزرگوار همیشه ملازم سید بودند و آقا شیخ محمدحسین از سال ۱۳۱۲ یعنی زمان فوت میرزای شیرازی که هجده ساله بودند تا پایان عمر سید در سال ۱۳۳۷ مدت بیست و پنج سال همیشه همراه مرحوم سید بود و در مسئله نگارش عروه الوثقی، دخیل بود و مرحوم سید برخی از امور مهمشان را به شیخ محمدحسین محول می کردند. از آنجایی که مرحوم شیخ محمدحسین کاشف الغطاء علاوه بر جنبه فقاهت، ادیب توانایی بود نثر ادیبانه زیبا و محکمی داشت، جنبه ادبی متن عروه الوثقی را هم انجام دادند و ملتزم بودند عبارتها روان و در حد فهم عموم باشد و در عین حال دقیق و متقن باشد.

*چطور شد که این دو برادر اینگونه جذب مرحوم سید شدند؟حجت الاسلام و المسلمین سید محمد طباطبایی یزدی

جناب شیخ محمدحسین کاشف الغطاء، عبارات زیبایی راجع مرحوم صاحب عروه در دو کتاب «العبقات العنبریه فی طبقات الجعفریه» و «عقود حیاتی» می نویسند در ادامه برای شما و خوانندگان محترم نقل می کنم، جالب اینجاست آنقدر شیخ احمد و شیخ محمدحسین اطراف سید را گرفته اند که پدرشان آقا شیخ علی کاشف الغطاء گله می کرد که فرزندانم، من را رها کرده اند و اطراف سید را گرفته اند. از عبارات مرحوم شیخ محمدحسین این است: «وکنّا نستفرغ الوسع ونسهر اللیالی فی إصلاح العبارات وجعلها بغایه الوضوح والسلامه بحیث یفهمها حتّی العامی والأُمّی» می گوید، ما شب تا صبح بیداری می کشیدیم تا عبارتهای عروه الوثقی را به صورت روان دربیاوریم. غیر از این مسأله که تتبع مرحوم سید در فقه زیاد بوده است و آنقدر سید مطمئن بوده اند در هر مسئله ای تمام فروع را ذکر کرده اند که بعد از اتمام کتاب گفته بودند: من یک سکه طلا جایزه می دهم، اگر طلبه ای بگوید در مسئله ای فقهی، فرعی جا مانده و متعرض نشده ام. به کار خودشان اینقدر مطمئن بوده اند.

مرحوم شیخ محمدحسین کاشف الغطاء می گوید تا صبح ویراستاری می کردیم و عصرهای پنجشنبه و جمعه جمع می شدیم و در جمع ما میرزای نائینی هم شرکت می کردند و در این محافل راجع به برخی عبارات بحث می کردیم و فقط جنبه ادبی عبارات مورد توجه مرحوم کاشف الغطاء نبوده است، بلکه جنبه فقهی آن را نیز بحث می کردند و ایشان نقل می کنند بعد از اینکه مشروطه و حوادث آن حادّ شد، مرحوم نائینی دیگر در جلسات ما شرکت نکردند و مشروطه باعث دو دستگی و فاصله بین آقایان شد.

*لطفا راجع به ارتباط شیخ محمدحسین کاشف الغطاء و استادشان صاحب «عروه» کمی بیشتر توضیح بدهید؟

اعتماد مرحوم سید به این دو برادر به گونه ای بود که ایشان وصی سید می شوند و سید می گوید: «من در این دنیا به اندازه شما دو نفر به هیچ کس اعتماد ندارم». شیخ شریف فرزند شیخ محمدحسین نقل می کند شیفتگی این دو شاگرد به استادشان فوق تصور بود و او را مظهر هم فضائل می دانستند و به تعبیری فانی در او شده بودند. وقتی یکی از مقامات سیاسی عثمانی به دیدار سید می رود و از او می خواهد، هیچ کس در جلسه حضور نداشته باشد. سید می گوید؛ شیخ محمدحسین و شیخ احمد کاشف الغطاء نروند و بمانند. به سید می گویند می خواهیم تنهای تنها گفت و گو کنیم و هیچ کس جز شما نباشد. سید می گوید «این دو نفْس من هستند».

عباراتی که مرحوم شیخ محمدحسین راجع به استادشان دارند بسیار جالب است از مرحوم صاحب عروه با عباراتی چون «سیدنا وأستادنا ومولانا الأستاد الأعظم» یاد می کند. همچنین شیخ محمدحسین در مسافرتی که به خارج از عراق داشتند، نامه ای برای مرحوم سید می نویسند که خواندنی است و اینطور شروع می کنند: «با عرض احترام خدمت مولا امیر المؤمنین یا لیتنی کنت لنعل ابی تراب تراباً» در امضاء نامه آمده است «عبدک محمد حسین آل کاشف الغطاء».

*سید یزدی علاوه بر عروه تألیفات دیگری هم داشته است، حاشی مکاسب ایشان چگونه است؟

آیه الله شبیری زنجانی راجع به حاشیه بر مکاسب ایشان می فرمایند: «هر حاشیه ای به یک جنبه فوایدی دارد و خوب است، ولی از لحاظ تتبع بهترین حاشیه بر مکاسب، حاشی سید یزدی است».

بنده از پدرم شنیدم می فرمود: وقتی من طلبه جوانی بودم و در نجف رسائل و مکاسب می خواندم، به آقا میرزا هاشم آملی برخوردم و ایشان از من پرسید: احوال شما چطور است؟ شما چه می خوانید؟ گفتم: مکاسب می خوانم. ایشان من را تشویق کردند و گفتند: اگر می خواهید به جنبه های معقول مکاسب وارد بشوید، حاشیه کمپانی را بخوانید. اگر می خواهید جنبه های اصولی را ببینید حاشیه آخوند را ببینید. اگر می خواهید مجتهد بشوید و مکاسب را کما هو حقُّه بخوانید علیک بحاشی سید یزدی»، این تأییدی است از بزرگان فقه بر جلالت شأن و دقت این این حاشیه.

*آیا مرحوم سید علاوه بر منقول و مباحث فقهی در مباحث معقول نیز ورودی داشته اند و صاحب آثاری هستند؟

آقا نجفی قوچانی صاحب سیاحت شرق، بسیار مشروطه خواه بوده است و با مواضع سید مخالف بوده است، ولی در چند جای سیاحت شرق می توان احوالات سید را دید و استفاده کرد. آقا نجفی قوچانی در سیاحت شرق مطلبی دارند به این مضمون که: من در نجف فلسفه می خواندم و مرحوم سید یزدی به من گفتند، اگر فلسفه تو را به ضلالت هم نکشد، عمرت را تلف کرده ای و من از این جهت حرام می دانم.

چند حکایت هم در مقابل این هست. مرحوم شیخ محمدحسین کاشف الغطاء عباراتی راجع به سید دارد که به مهارت سید در مباحث معقول اشاره دارد. او دربار سید می نویسد: «جامع المعقول و المنقول و ممیّز مسائل الفضل عن الفضول، فقیه العصر، و نادره الدهر» در ضمنِ شرح حال پدرش در «العبقات العنبریه» نیز، وقتی به شرح حال سید اشاره می کند، می گوید ایشان فقیه است و به این جهت سایر جنبه ها مغفول واقع می شود.

یکی از شاگردان سیّد، موسوم به شیخ اسد الله گلپایگانی که از توصیه سیّد به خواندن معقول سخن می گوید؛ با اشاره به حضور خویش در درس سیّد می نویسد: «نگارنده مدّتی از خدمتش استفاده مباحث اصول و فقه می نمود. وقتی در مبحث «اَلامرُ بالشی ء هَل یَقتَضی النهی عَنِ الضدّ أم لا؟» و بودن ترک ضد مقدمه فعل ضد، بالمناسبه مرحوم سید این شعر از منظومه سبزواری را فرمودند:

«کذاک فی الأعدام لا علیه

وإن بها فاهوا فتقریبیه»

و رو به تلامیذ نمود که: آخر قدری علم معقول هم بخوانید.»

همچنین مرحوم والد، ما سید عبدالعزیز طباطبائی در یادداشت های خود آورده اند: «حجه الاسلام والمسلمین آقای حاج سیّد مصطفی مهدوی هرستانی اصفهانی گفت: در نزد شیخ مرتضی طالقانی در مدرسه سیّد در نجف درس می خواندم. ایشان می فرمودند: من هر وقت کتاب لازم داشتم از کتابخانه شخصی سیّد به عاریت می گرفتم، و هیچ کتابی در معقول یا در منقول نگرفتم از ایشان الا این که ایشان بر گرداگرد صفحاتش حاشیه نوشته بود، از جمله فصول و قوانین».

و این مطلب نشان می دهد ایشان در این حوزه ها هم ورود داشته است اگر چه اظهاری نمی کرده اند.آیت الله سید محمد کاظم یزدی(ره)

همچنین استاد صدوقی سها که از مدرسین فلسفه معاصر هستند، یکی از اشتغالاتشان احوال و آثار حکماست، در مقدمه یکی از رسائل حکیم عصار مرقوم کرده اند از ملا هادی خان حائری مازندرانی که ایشان نقل کرده مرحوم سید یزدی به سید کاظم عصار « که در زمان پیریِ مرحوم سید، او حدود سی سال بیش نداشته و به نجف آمده بوده است» می گوید؛ کتاب اسفار را زیر بغل بگیر و عصرها بیا و به من بگو. این خیلی جالب است که فردی که مرجع است به یک جوان بگوید به من درس بده و کتاب را هم زیر بغل بزن چرا که فلسفه خواندن محضوراتی داشته است، این مؤید این است که ایشان در علوم معقول هم ورود داشته است.

آیا کتابخان مرحوم سید در دسترس است؟

کتابخان شخصی سید نه. اما کتابخان مدرسه سید همچنان پابرجاست.

مدرس سید از مراکز مهم حوز علمیه نجف اشرف است. بزرگترین مدرسه و زیباترین مدرسه است و شخصیت های زیادی از علمای شیعه در قرن اخیر در آن حضور داشته اند. سید محمد پسرِ بزرگ سید، درسال ۱۳۲۵ هجری قمری شروع به ساخت این مدرسه کرد و