فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید شامل 103 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شئون امام در اندیشه ی شیخ مفید :

مقدّمه

امامت اساسی ترین باوری است که شیعیان را به لحاظ اعتقادی از دیگر مذاهب اسلامی جدا می سازد. با وجود این، سایه اختلافات درون مذهبی در مسائل مربوط به امامت گاه چنان سنگین بوده که طرفین، یکدیگر را به غلو یا تقصیر متهم کرده اند. از سوی دیگر، آشنایی با نظریات عالمان گذشته یک علم، برای دانشجوی آن علم امری لازم است تا بتواند با پیشینه فکری یک نظریه آشنایی بیشتری داشته باشد و اگر درصدد پذیرش یا انکار آن برآمد، با رویکردی عالمانه به این مهم همت گمارد.

مسئله شئون امامت از آن دست مسائلی است که همواره مورد بحث بوده است. هرچند متکلمان فصلی مجزا برای این مسئله نگشوده اند، نگاهی جامع به تمام آثار کلامی و غیرکلامی آنها نشان می دهد که تبیین شئون امامت دغدغه خاطر آنها بوده است. این نوشتار دیدگاه های شیخ مفید را می کاود.

در ابتدا، بجاست به این نکته اشاره شود شئون امام در یک تقسیم بندی کلان به سه قسم تقسیم می شود: شئون تکوینی، شئون تشریعی و شئون علمی.

پرسش های اصلی ما بر اساس همین تقسیم بندی شکل می گیرند. پس ما سه پرسش اصلی داریم: نخست آنکه دیدگاه شیخ مفید درباره شئون تکوینی امام چیست؟ دوم آنکه او چه نظری درباره شئون تشریعی امام دارد؟ سوم آنکه به باور شیخ مفید، امام از چه جایگاه علمی برخوردار است؟

وقتی از شئون تکوینی سخن به میان می آوریم، مقصودمان جایگاه امام در نظام تکوین است؛ یعنی در عالم انوار، دنیای کنونی و نیز سرای آخرت. شئون تشریعی نیز از ارتباط امام با شریعت حاصل می شود و شئون علمی نیز به جایگاه علمی امام در دو حوزه دین و غیردین می پردازد. اینها نیز همان مواردی است که به بررسی آنها به منزله مسائل فرعی خواهیم پرداخت.

در آثار به جای مانده از متکلمان گذشته و هم روزگار، اثری از تفکیک شئون امام به سه حوزه شئون تکوینی، تشریعی و علمی دیده نمی شود. افزون بر آن، بررسی دیدگاه های شیخ مفید نیز به طور خاص مورد توجه محققان نبوده است.

آشنایی با شیخ مفید

محمدبن محمدبن نعمان العکبری البغدادی متولد سال ۳۳۶ یا ۳۳۸ق (ابن داود حلی، ۱۳۸۳ق، ص ۳۳۴؛ طوسی، بی تا، ص ۱۵۸)، معروف به شیخ مفید است. آوازه او محدود به دورانی که می زیست، نمی شود (کریمی زنجانی، ۱۳۸۳، ج ۱۰، ص ۱۷۹)، بلکه او متکلمی شهیر در همه دوران حیات فکری شیعه به شمار می آید. مهارت علمی شیخ نیز زبانزد عام و خاص است. این را از تعریف و تمجیدهایی که از او کرده اند، به خوبی می توان دانست. ابن الندیم وی را جلودار علم کلام و رئیس متکلمان شیعه در عصر خود دانسته است (ابن الندیم بغدادی، ۱۴۱۶ق، ص ۳۱۰) و نجاشی که یکی از شاگردان شیخ مفید به شمار می رود، کمال استاد خود را در علوم کلام، فقه و حدیث، بالاتر از آن دانسته است که توصیف پذیر باشد (نجاشی، ۱۴۱۶ق، ص ۳۹۹). خطیب بغدادی (۴۶۳ق) از دانشمندان اهل سنت در سخنی کوتاه، شیخ مفید را گمراه کننده جمع بسیاری از مردم دانسته است (خطیب بغدادی، ۱۴۱۷ق، ج ۳، ص ۴۴۹) که این سخن، نشان از مقدار تأثیر شیخ در گسترش تشیع دارد. به گزارش طبرسی (۵۴۸ق)، دو توقیع از ناحیه مقدسه امام زمان علیه السلام خطاب به او صادر شده است که نشان از جایگاه رفیع او نزد آن امام بزرگوار دارد (طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج ۲، ص ۴۹۶-۴۹۹).

او استادان گوناگونی از شیعه و معتزله داشته که شیخ صدوق (۳۸۱ق)، ابن قولویه (۳۶۷ ق)، ابن جنید اسکافی (۳۸۱ق) و ابن داود قمی (۳۶۸ق) از جمله آنها هستند (شبیری، ۱۳۷۱).

ریاست جامعه شیعی در شرایطی دشوار و پیچیده در شهر بغداد به او رسید، اما حضور متراکم شیعیان و سنیان متعصب چنان عرصه را بر مردم در این شهر تنگ کرده بود که بغداد بارها شاهد درگیری میان شیعیان و اهل سنت بود؛ درگیری هایی که گاه منجر به اخراج و تبعید شیخ مفید به عنوان رئیس شیعه از این شهر می شد (ابن اثیر، ۱۳۸۵ق، ج ۹، ص ۲۰۸). در چنین شرایطی، شیخ مفید وظیفه پاسبانی از اصول عقاید شیعه را بر عهده داشت. از کتاب الفصول المختاره به دست می آید که او مهارتی خیره کننده در فنّ مناظره داشته، ازاین روست که او را فردی حاضرجواب معرفی کرده اند (طوسی، بی تا، ص ۱۵۸).

به گفته محققان، او حدود دویست کتاب نگارش کرده است (همان). اغلب این تألیفات همچون اوائل المقالات، تصحیح الاعتقاد، الفصول العشره، الفصول المختاره و الافصاح فی الامامه مربوط به علم کلام است. شیخ مفید در مباحث مربوط به اصل امامت با ارائه مباحث جدید و برهان های عقلی و نقلی بسیار، نقش بسزایی در اثبات و تبیین دیدگاه امامیه در اصل امامت داشته است.

شیخ بزرگ شیعه در سال ۴۱۳هجری قمری پس از تربیت شاگردان برجسته ای همچون سید مرتضی، شیخ طوسی و کراجکی از دنیا رفت (همان). او ابتدا درخانه اش دفن شد و پس از دو سال پیکر پاکش در پایین پای امام جواد علیه السلام و در جوار قبر استادش ابن قولویه به خاک سپرده شد (نجاشی، ۱۴۱۶ ق، ص ۴۰۳).

بخش اول: شئون تکوینی امام در اندیشه شیخ مفید

همان گونه که بیان شد، شئون تکوینی امام می تواند در سه عرصه قبل از دنیای مادی، دنیای مادی و سرای آخرت بررسی شود.

یکم. شئون تکوینی امام قبل از ورود به عالم ماده

شیخ مفید گاه روایاتی را نقل می کند که برای اثبات شئون امام قبل از عالم ماده مفید است؛ چنان که در موضعی، این فراز از برخی زیارت نامه های امامان علیهم السلام را نقل می کند: «بکم فتح اللّه و بکم یختم» (مفید، المزار، ۱۴۱۳ق، ص ۱۱۱). همچنین در روایتی دیگر، از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل می کند که خطاب به امام علی علیه السلامفرمودند: «بِنَا یفْتَحُ اللَّهُ وَ بِنَا یخْتِمُ» (مفید، الامالی، ۱۴۱۳ق، ص ۲۸۸۲۹۰).

او همچنین در آثار خود، ناقل روایاتی است که از وجود ارواح قبل از اجساد خبر داده، نخستین روحی را که به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ایمان آورد روح امیرالمؤمنین علیه السلام معرفی می کند (همان، ص ۱۱۳و۱۱۴). بر اساس نقل شیخ مفید، امیرالمؤمنین علیه السلام نیز خود تأکید کرد که ایشان نخستین کسی بوده که حضرت رسول را تصدیق فرمود، درحالی که حضرت آدم میان روح و جسد بود (همان، ص ۳۷).

با وجود این، به نظر می رسد نتوان به صرف نقل چنین روایاتی، به دیدگاه شیخ مفید رسید، به ویژه آنکه نظریات او گاه با روایات یادشده معارض است، ازاین رو، باید به دنبال سخنان صریح وی در این باره بود.

شیخ مفید درباره روایاتی که بیانگر آفرینش ارواح قبل از اجساد و نیز خلقت نخستین امامان علیهم السلامهستند، بر این باور است که الفاظ روایات یادشده با هم متفاوت بوده و معانی آنها نیز با یکدیگر متباین است، اما غالیان سخنان باطل فراوانی را بر پایه همین روایات مطرح کرده اند. وی در همین باره از کتابی با عنوان الأشباح و الأظله یاد می کند که آن را به محمدبن سنان نسبت داده اند. به اعتقاد شیخ مفید، اگر این انتساب درست باشد، باید دانست که محمدبن سنان فردی است که متهم به غلو بوده و این مطالب نیز نشان از گمراهی او دارد و اگر این انتساب دروغ باشد، گناه آن به عهده منتسبان است.

به باور شیخ مفید، آنچه از این روایات می توان پذیرفت آن است که حضرت آدم علیه السلام، بر عرش اشباحی را دیده که درخشنده و نورانی بودند، آن گاه خداوند به وی فرمود که ایشان اشباح پنج تن آل عبا علیهم السلامهستند. شیخ دلیل این کار را تعظیم و بزرگداشت ایشان و مقدمه چینی برای بیان این مطلب دانسته که صلاح دین و دنیا با آنها به سامان می رسد. شیخ تصریح می کند که ایشان در آن عرصه، موجوداتی زنده و یا ارواح ناطقه نبوده اند، بلکه صورتی همچون صورت های بشری خود در این دنیا داشته اند، و نوری که بر آنان افکنده شده، بیانگر آن بوده که در آینده دین از نور آنان بهره مند خواهد بود (مفید، المسائل السرویه، ۱۴۱۳ق، ص ۳۸۴۰).

شیخ مفید، این روایت را که اسامی ائمه در عرش نوشته شده و حضرت آدم به هنگام توبه، خداوند را به حق ایشان قسم داد، نیز می پذیرد (همان). در همین زمینه، او روایتی را نقل می کند که وقتی حضرت آدم علیه السلاماشباح ائمه علیهم السلام را دید، خداوند وی را از این حقیقت آگاه کرد که «لو لا الأشباح التی رآها ما خلقه و لا خلق سماء و لا أرضا» (همان، ص ۳۹). او در موضعی دیگر، این سخن درروایات را مشهور می داند که اگر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و امام علی علیه السلام نبودند، خداوند آسمان، زمین، بهشت و جهنم را نمی آفرید (مفید، تفضیل امیرالمؤمنین، ۱۴۱۳ق، ص ۳۳).

به باور شیخ، این سخن بیانگر فضیلت پیامبر و امام علی علیهم السلامو نیز منوط بودن مصلحت بندگان به شناخت آن دو و اطاعت از آن دو است (همان).

حاصل آنکه، اولاً، شیخ مفید از امامان در عالم نخستین، با عنوان اشباح یاد کرده، قدیم بودن اشباح امامان را منکر است (مفید، المسائل الکعبریه، ۱۴۱۳ق، ص ۲۷۲۹). ثانیا، وی این سخن را که ذات امامان قبل از حضرت آدم علیه السلام وجود داشته باشد نیز باطل و دور از حق دانسته و آن را اعتقاد برخی غالیان و حشویه از شیعه می داند (همان). ثالثا، به باور شیخ، این سخن که تنها صورت امامان در عرش وجود داشته و خداوند به خاطر نشان دادن شرافت و عظمت آنها، آن صورت ها را به حضرت آدم نمایانده است، قابل قبول است (مفید، المسائل السرویه، ۱۴۱۳ق، ص ۴۱و۴۲). رابعا ایشان در آن حالت، ارواحی زنده نبودند. خامسا، اینکه خداوند متعال به خاطر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و امام علی علیه السلام آسمان، زمین، بهشت و جهنم را آفریده است، سخنی مشهور است.

شاهد دیگری که در این باره می توان ارائه کرد آن است که در اندیشه شیخ مفید، عالم ذر توهمی بیش نیست و روایات بیانگر خلق ارواح قبل از اجساد، روایات آحاد است. او بر دیدگاه شیخ صدوق تاخته و تصریح می کند که قول به خلق ارواح قبل از اجساد، متعلق به تناسخیان است. او معتقد است: مقصود از روایات خلق ارواح قبل از اجساد، آن است که فرشتگان دو هزار سال قبل از خلق انسان ها آفریده شده اند (مفید، تصحیح الاعتقاد، ۱۴۱۳ ق، ص ۸۱۸۹).

وی توجیه دیگری نیز از این روایات ارائه می کند که بر اساس آن، خداوند در علم خود ابتدا ارواح و سپس اجساد را مقدر ساخت، اما در عالم تکوین، ابتدا اجساد و آن گاه ارواح آفریده شدند (مفید، المسائل السرویه، ۱۴۱۳ق، ص ۵۳).

نتیجه کلی که می توان از این قسمت گرفت آن است که شیخ مفید، وجود نوری امامان به گونه ای که موجوداتی زنده و فعال باشند و حتی ارواح دیگر انسان ها قبل از عالم ماده را قبول ندارد تا بخواهد برای انوار امامان علیهم السلام شئونی تعریف کند.

دوم. شئون تکوینی در عالم ماده

مهم ترین مسئله در باب شئون تکوینی در عالم ماده مسئله ولایت تکوینی است. آیا شیخ مفید ولایت تکوینی امامان علیهم السلام را می پذیرد؟

ولایت تکوینی

ولایت تکوینی در دو محور قابل بررسی است:

الف) تفویض مطلق: مقصود از ولایت بر تکوین یا همان «تفویض مطلق» آن است که امامان علیهم السلام بر جهان هستی ولایت داشته و خداوند امر رزق، تدبیر و احیا و اماته مخلوقات را به آنها سپرده باشد. روشن است که تفویض مطلق به لحاظ مقام تصور می تواند به گونه طولی و نیز به گونه عرضی و استقلالی در نظر گرفته شود. اعتقاد به تفویض و واگذاری امور عالم به طور عرضی و استقلالی به هر کسی، رهاوردی جز شرک به خداوند یکتا ندارد. ازاین رو، سخن در تفویض و واگذاری امور عالم مانند خلق و رزق و تدبیر به گونه طولی به امامان علیهم السلام است.

شیخ مفید به صراحت واگذاری امر خلق و رزق بهامامان را اندیشه ای غالیانه دانسته و آن را غیرقابل قبول می شمارد(مفید، تصحیح الاعتقاد،۱۴۱۳ق،ص ۱۳۳و۱۳۴).

ب) تفویض محدود: ولایت در تکوین یا همان «تفویض محدود» بدین معناست که امام تصرفات جزئی و محدود در نظام هستی داشته باشد.

ا ین اصطلاح در آثار برجای مانده از شیخ مفید دیده نمی شود؛ با این حال، او معتقد است صدور معجزات از امامان علیهم السلام اگرچه به لحاظ عقلی، واجب نیست، روایات فراوانی بر صدور آن از ایشان تأکید دارند (مفید، اوایل المقالات، ۱۴۱۳ق، ص ۶۸؛ همو، الفصول المختاره، ۱۴۱۳ق، ص ۳۱۶). افزون بر آن، وی در کتاب الارشاد به تفصیل، با نقل روایاتی، به برخی معجزات و کرامات امامان علیهم السلام اشاره کرده است (مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج ۲، ص ۱۸۲۱۸۶).

سوم. شئون امام در سرای آخرت

شئون امام در سرای آخرت، در سه بخش جداگانه برزخ، قیامت و بهشت قابل بررسی است. البته تفکیک این شئون در این سه مقطع به وضوح در آثار شیخ مفید دیده نمی شود؛ با وجود این، می توان معدود دیدگاه های او را در این عرصه بررسی کرد.

شئون امام در عالم برزخ

به طورکلی، شیخ مفید وجود حیات برزخی را تنها برای برخی افراد پذیرفته است. به باور او، ارواح انسان هایی که نه مؤمن محض هستند و نه کافر محض، پس از مرگ تا قیامت به طورکلی نابود و معدوم می شوند (مفید، تصحیح الاعتقاد، ۱۴۱۳ق، ص ۷۹). شیخ در موضعی دیگر نیز شیعیان را به چهار دسته تقسیم کرده و می نویسد:

«إنهم أربع طبقات طبقه یحییهم اللّه و یسکنهم مع أولیائهم فی الجنان و طبقه یحیون و یلحقون بأئمتهم فی محل الهوان و طبقه أقف فیهم و أجوز حیاتهم و أجوز کونهم علی حال الأموات و طبقه لا یحیون بعد الموت حتی النشور و المآب» (مفید، اوائل المقالات، ۱۴۱۳ق، ص ۷۵).

بر اساس این عبارت، به باور شیخ، برخی شیعیان در عالم برزخ، زنده بوده و با دوستانشان در باغ ها و نعمت ها سکونت دارند. گروهی دیگر از شیعیان، زنده، اما در حال عذاب خواهند بود. گروه سوم، کسانی هستند که شیخ درباره زنده بودن آنها توقف کرده و گروه آخر، گروهی هستند که پس از مرگ، تا قیامت زنده نخواهند شد.

به باور شیخ، از جمله کسانی که حیات برزخی دارند، امامان علیهم السلام هستند. البته او شیعیان خالص را نیز به امامان ملحق می داند (همان). شیخ مفید معتقد است که امامان علیهم السلام پس از وفات، از زیر خاک به بهشت رفته و از نعمت های الهی بهره مند می شوند. آنها به انسان های درست کاری که به ایشان ملحق می شوند، بشارت می دهند. همچنین خداوند هر لحظه آنها را از حال شیعیانشان آگاه ساخته و به گونه ای خاص کاری می کند تا ایشان صدای زائران را بشنوند (همان، ص ۷۲و۷۳). وی در کتاب المزار در یکی از زیارت نامه های امام حسین علیه السلام، عبارتی را نقل می کند که در آن، به زائر آموخته می شود که گویی امام صدای او را شنیده، جایگاه و نیز حاجت او را می داند. در این زیارت نامه، زائر حاجت های خود را نیز از امام می خواهد (مفید، المزار، ۱۴۱۳ ق، ص ۱۱۱). البته شیخ مفید هیچ تحلیلی در این باره ارائه نکرده، و زیارت نامه یادشده را نیز با تعبیر «روی عنه» نقل کرده است. با وجود این، او در ابتدای این کتاب تصریح می کند که این زیارات را جمع کرده تا شیعیانی که به زیارت امامعلی و امام حسین علیهماالسلاممی روند، بدانند چه اعمالی را باید انجام داده یا چه اذکاری را باید بخوانند (همان، ص ۳). با توجه به دیدگاه هایی که اخیرا از شیخ نقل شد، می توان همین مضمون را به شیخ مفید نسبت داد؛ بدین بیان که امام در عالم برزخ زائران را دیده، صدایشان را می شنود، به سلام آنها پاسخ گفته، بر برآورده ساختن نیازهای ایشان به اذن اللّه توانمند است.

شئون امام در قیامت

معدود دیدگاه های شیخ مفید، ما را به وجود برخی شئون برای امامان علیهم السلام در قیامت می رساند که در ذیل، به برخی از آنها اشاره می شود:

پرچمداری: اغلب دیدگاه های شیخ مفید درباره شئون اخروی امام، در باب فضایل امام علی علیه السلام در قیامت است. وی بر اساس روایات، امیرمؤمنان علیه السلام را پرچمدار به سوی بهشت می داند (مفید، تفضیل امیرالمؤمنین، ۱۴۱۳ق، ص ۲۹۳۱). شیخ مفید به مناسبتی نیز روایتی را نقل می کند که در آن، از پرچمدار بودن امام علی علیه السلام برای پیامبر سخن به میان آمده است (مفید، الامالی، ۱۴۱۳ق، ص ۱۶۸).

بازگشت گاه و حساب رس مردم: از دیگر شئون تکوینی امام در سرای آخرت، نقش ایشان در حساب بندگان است. شیخ مفید مسئولیت حساب رسی مؤمنان گنهکار را