فایل پاورپوینت کامل شهید مدرس، سیاستمداری وارسته

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شهید مدرس، سیاستمداری وارسته :

سیری در حیات آموزشی و علمی

آیت الله شهید سید حسن مدرس در ۱۲۸۷ هجری دیده به جهان گشود. مقدمات علوم حوزوی را نزد والدش سید اسماعیل طباطبایی که عالم و مبلغی متعهد بود، فرا گرفت. آنگاه پدرش وی را به قمشه (شهرضای کنونی) برد تا در محضر جدش سید عبدالباقی طباطبایی که دانشوری زاهد بود ادامه تحصیل دهد. سید حسن بعد از ارتحال این مربی مشفق در حالی که چهارده بهار را پشت سر نهاده بود عازم اصفهان شد و به مدت سیزده سال در حوز این دیار به یاد گرفتن معارف عقلی و نقلی اهتمام ورزید و متجاور از سی استاد را در علوم گوناگون درک کرد. آنگاه راهی نجف اشرف شد و در خارج فقه و اصول از حوز درسی آیات عظام میرزای مجدّد، میرزای دوم، سیدمحمد طباطبایی زواره ای فشارکی، میرزا حسین خلیلی، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی و آخوند خراسانی بهره برد و به مقام اجتهاد نایل آمد.

مدرس بعد از صعود به قله های معرفت و فضیلت به اصفهان بازگشت و در مدارس «جد کوچک» و «جد بزرگ» حوز درسی تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول، منطق، شرح منظومه، کلام، نهج البلاغه و اخلاق اسلامی همت گمارد و شاگردان شایسته و لایقی تربیت کرد. هنگامی که به تهران هجرت کرد در مدرسه سپهسالار فعالیت های علمی و آموزشی خود را پی گرفت. از وی آثاری در مباحث عقلی و نقلی بر جای مانده اند. میراث مکتوب مدرس به حدود سی مجلّد بالغ می شوند که برخی زیور طبع به خود گرفته اند.[۱]

۱. از قل دیانت در عرص سیاست

مدرس در تحولات و رویدادهای سیاسی عصر خود حضوری مؤثر و جدی داشت و از هر فرصتی برای معرفی ابعاد سیاسی اسلام استفاده می کرد. وی تفکر جدایی ناپذیری سیاست از دیانت را در ایامی مطرح کرد که بیگانگان و اذناب خائن آنان بر تفکیک این دو از یکدیگر تأکید می ورزیدند و اقشاری از مردم و عده ای از خواص را گرفتار این پندار بی پایه کرده بودند. مدرس بر این عقیده بود که سیاست مأخوذ از دیانت صرفاً به مبارزه با سلط اجانب منحصر نمی شود و تمام عرصه های فکری، عملی و رفتاری یک انسان معتقد و مؤمن را در برمی گیرد.[۲]

مدرس هنگام درس تصریح کرد: «در میدان مبارزه از سیر اجدادم پیروی می کنم و تا سر حدّ امکان و تا پای جان با مقاصد و ایادی بیگانه می ستیزم و این رویه را وظیفه شرعی خود می دانم. »[۳]

حبیب الله نوبخت، نمایند دور ششم مجلس شورای ملی سابق که مدرس با اعتبارنامه اش مخالفت کرد، در مقاله ای نوشت: «مدرس دانایی آگاه و مرد دیپلماسی بود. دشمن را هر قدر قوی بود، از خود کمتر می گرفت. زبانی نرم و لهجه ای گرم داشت و هنگام مخالفت با کارگزاران و شخصیت های سیاسی و اجتماعی از این دو ویژگی استفاده می کرد و مجلس را تکان می داد.»[۴][۵]

مهدی بامداد، مورخ و رجال نگار معاصر می نگارد: «مدرس نماینده ای بود ناطق، شجاع و با جرئت که تا آخر عمر علناً و جهاراً با سلطنت پادشاه وقت (رضاخان) مخالفت کرد. به اقل مایقنع قناعت می ورزید، بسیار درست، حاضرالذهن، حاضر جواب و وارسته بود.»[۶] وی ذیل تصویر مدرس می نویسد: «نظیرش به این زودی ها پیدا نخواهد شد و شاید هم بعدها پیدا نشود.»[۷]

مدرس پیوسته در سخنان و موضع گیری های خود بر ضرورت همبستگی مسلمانان برای حفظ حیثیت و شرافت خویش تأکید می کرد و از اینکه دولت های اسلامی با هم اتحاد ندارند و دول غربی قلمرو تحت فرمانروایی آنان را مستعمر خویش قرار می دهند به شدت متأثر و متأسف بود.[۸]

روزی سفیر آمریکا به همراه همسرش و یک نفر مترجم به منزل مدرس آمدند. زن سفیر بسیار بدقیافه و آبله رو بود. مدرس قبل از آنکه با آنان وارد مذاکره شود، گفت: «در منطقه ما رسم است وقتی می خواهیم همسری انتخاب کنیم بانوان فامیل به منزل عروس می روند تا او را بپسندند و اگر عیوبی دارد گزارش کنند. آقای سفیر! آیا در سرزمین شما این رسم وجود ندارد که چنین زن زشتی را گرفته اید؟» وقتی مترجم این مطالب را برای سفیر باز گفت، همسرش از جای برخاست و در حالت خشم و قهر و عصبانیت از منزل مدرس بیرون آمد. به دنبالش سفیر و مترجم هم آنجا را ترک کردند. بعد مترجم به آن عالم با بصیرت گفت: «چرا این سخن را بر زبان آوردید؟» او گفت: «می خواستم باب مذاکره با سفیر آمریکا گشوده نشود.»[۹]

۲. آغاز مبارزه

از جمله فعالیت های سیاسی مدرس رسیدگی به وضع طلاب و مدارس علوم دینی حوز اصفهان بود. وی وقتی متوجه شد که موقوفات این کانون های دانش و دیانت در وضع نامطلوبی قرار دارند و به مصرف عمران مدارس و خدمات رفاهی طلاب نمی رسند، متولیان را تحت فشار قرار داد که درآمد املاک وقفی باید در جهتی که وقف نامه تعیین کرده است به مصرف برسند.

تسلیم ناپذیری مدرس در برابر خلاف ها و تصرف های نامشروع بر عده ای که منافع خود را در خطر می دیدند ناگوار آمد و تصمیم گرفتند این سدّ استوار را از میان بردارند. در راستای چنین نقش شومی، آنان مدرس را هنگامی که به صحن مدرس جد بزرگ قدم نهاد هدف گلوله قرار دادند، اما این توطئه ناکام ماند و تیرها به دیوار مدرسه اصابت کردند. مدرس در این حادثه هیچ گونه هراسی به دل راه نداد، ولی اطرافیانش نگران حالش بودند. وی برای اینکه به آنان دلداری بدهد گفت: «در وجود من ترس و خوف راه ندارد. باید حوادث خطرناک تری از این رخداد را ببینم.» و با متانت و خونسردی کامل در حجر سید ابوالحسن سدهی سر سفر ناهار نشست. این آرامش او شگفتی حاضران را برانگیخت.[۱۰]

۳. ستیز با حاکمان ستمگر اصفهان

مدرس در ایام جوانی شاهد خیزش مردم به رهبری علما علیه استعمار انگلستان بود. خروشی که نهضت تنباکو را رقم زد در او شور و شوقی وصف ناپذیر برای حضور در عرصه های سیاسی اجتماعی به وجود آورد. برخی اساتید نجف هم به او سفارش کرده بودند اجازه ندهد اجانب در تضعیف جامع اسلامی و نهادهای دینی موفق شوند. به همین دلیل بعد از مراجعت از عتبات عراق و اهتمام به تدریس، از مقتضیات زمان غفلت نداشت و در نبرد با جفاکاران لحظه ای کوتاه نیامد. به دنبال استقرار مشروطیت، حاکم مستبدی چون ظل السلطان بر اصفهان و توابع حکومت می کرد. هنگامی که انجمن ملی اصفهان با حضور علما تشکیل جلسه داد، شهید مدرس که از بنیانگزاران این تشکّل بود در حالی که ظل السلطان در آن نشست حاضر بود، در افشای مفاسد، جنایات و جفاهای او حقایقی را بر زبان آورد که این امیر تبهکار را در موجی از هراس فرو برد و مؤمنان و علما را در برابرش قرار داد. به دنبال آن انجمن ملی، علما، فضلای حوزوی و اقشار گوناگون مردم قیام گسترده ای را علیه ظل السلطان ترتیب دادند. سرانجام پیرو مقاومت اهالی اصفهان و تلگراف های شدیداللحن علما به مرکز حکومت قاجار در تهران، این جرثوم قساوت و شقاوت بدون درگیری و خونریزی معزول و راهی تهران شد.

بعد از او میرزا محمد غفاری ملقب به اقبال الدول کاشی از رجال دربار قاجار و سرمایه دار بزرگ که هرگز با مشروطه خواهان همدل نبود به سمت حاکم اصفهان منصوب شد. او و کارگزارانش باعث ناامنی این قلمرو شدند و سوارانش به غارت اموال مردم پرداختند و درگیری هایی را به وجود آوردند. آنان با علما هم بدرفتاری می کردند. شهید مدرس به همراه حاج آقا نورالله اصفهانی و عده ای از آزادی خواهان انجمن سرّی را تشکیل دادند و خود را برای مقابله با اقبال الدوله کاشی آماده کردند. عشایر بختیاری به سرپرستی ضرغام السلطنه و صمصام السلطنه با روحانیان اصفهان هماهنگ شدند و شرایط برای انقلابی مسلحانه فراهم شد. سرانجام اقبال الدوله سقوط کرد و شهر در اختیار مشروطه خواهان قرار گرفت.

بعد از شکست این حاکم خودسر در ۱۳۲۶ هجری صمصام السلطنه حکومت اصفهان را در اختیار گرفت که متأسفانه او هم به ستمگری روی آورد و مردم این شهر را تحت فشار سختی قرار داد. از این روی مدرس با او اختلاف پیدا کرد و چون به وی خبر دادند صمصام عده ای را برای اخاذی شلاق زده است، از چنین وضعی برآشفت و با رشادت در برابرش موضع گرفت و گفت: «حاکم چنین حقی ندارد. اینها دیروز به نام استبداد و امروز با عنوان مشروطه مردم را کتک می زنند.» صمصام تصمیم گرفت این تندیس صلابت و مقاومت را از سر راه خود بردارد؛ به همین دلیل دستور تبعیدش را به قمشه داد.

خبر تبعید مدرس در محلات گوناگون انتشار یافت و بلافاصله بازار و مراکز کسب و کار مردم تعطیل شدند و مردم به دنبال مدرس حرکت کردند. چون آن شهید والامقام از پل خواجو گذشت، هزاران نفر با او همراه شدند. صمصام وقتی این سیل جمعیت خشمگین و معترض را دید، احساس خطر کرد. لذا با تشویش و اضطراب به دوستان مدرس از جمله حاج آقا نورالله اصفهانی متوسل شد. ایشان در حوالی تخت فولاد به مدرس رسید و گفت: «دیگر کافی است. حاکم اصفهان تنبیه شد. » مدرس در میان شعارهای پرشور مردم به اصفهان بازگشت.[۱۱]

۴. در سنگر مجلس

از آنجا که طبق اصل دوم متمم قانون اساسی، هیئتی از علما و مجتهدان باید بر مصوبات مجلس شورای ملی سابق نظارت می کردند و قوانین را به لحاظ موافقت با شرع مقدس مورد تأیید قرار می دادند، از جانب مراجع عظام تقلید ایران و نجف پنج نفر به عنوان مجتهد طراز اول به مجلس معرفی شدند که یکی از آنان شهید مدرس بود. پیرو این تصمیم زعمای شیعه، مدرس در ۲۸ ذیحجه ۱۳۲۸ در جلس ۱۹۴ دور دوم مجلس حضور یافت. حضور او در این نهاد قانونی و مردمی در واقع گشایش میدان مبارزات پارلمانی و سیاسی مدرس بود. نفوذ و اقتدار مدرس در برنامه های مجلس به قدری بود که وقتی او حضور نداشت، گویی مجلس وجود نداشت. هنگامی که او به مجلس قدم می نهاد به نمایندگان جرئت می داد و با رفتار خویش حتی مخالفان را متحول می ساخت.[۱۲]

امام خمینی(ره) فرموده اند: «مدرس یک نفری غلبه می کرد بر هم مجلس. مجلس آن وقت تا مدرس نبود مثل اینکه چیزی در آن نیست. محتوا ندارد. مدرس با آن عبای کرباسی وقتی وارد مجلس می شد، طرح هایی که داده می شد، آنکه مخالف بود، مدرس بود.»[۱۳]

مستشار آمریکایی در امور مالی ایران، لایحه معروف به ۲۳ جوزا را برای خزانه داری کل کشور نوشت که دولت وقت آن را برای تصویب به مجلس فرستاد. در این طرح اختیارات وسیعی به وی داده و او حاکم بلامنازع در امور مالی ایران می شد و مالیات های ظالمانه ای را بر اقشار کم بضاعت تحمیل می کرد. مدرس ضمن نطق هایی در مجلس با این قانون به مخالفت برخاست و آن را مورد انتقاد شدیدی قرارداد و نمایندگانی را که آن را قبل از حضور او در مجلس تصویب کرده بودند ملامت کرد که چرا هیچ کدام متوجه نبوده اند این قانون اختیارات گسترده ای را به یک نفر بیگانه تفویض می کند و آن همه زحمت و رنج برای مردم به وجود می آورد. مدرس سرانجام در ربیع الثانی ۱۳۳۳ هجری فسخ این قانون اسارت بار را از مجلس خواستار شد.[۱۴]

موقعیت حساس ایران، بی کفایتی زمامداران قاجار و نفوذ بیگانگان باعث شد که روس ها نواحی شمالی و انگلیسی ها مناطق جنوبی ایران را اشغال کنند. به علاوه این دولت های استعماری پیوسته خواستار تعهداتی مخالف استقلال ایران بودند. از جمله روسی سلطه گر به ایران اولتیماتومی داده بود که بر اساس آن در امور داخلی ایران دخالت می کرد و حتی از دولت ایر