فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید :

*- مدیر گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی

دانشگاه قم

چکیده

«تقلید» به معنای «عمل به فتوای مجتهد در احکام دین» مصحح اعمال و عبادات مکلفین و موجب برائت ذمه آنان و در شمار آن دسته از ویژگیهای مکتب اهل بیت علیه السلام است که احصاء برکات آن از حیطه توان و تصور انسان خارج است.

متأسفانه،در سالهای اخیر و به دنبال شبیخون فرهنگی دشمن، ارزشهای اسلامی جامعه و باورهای دینی مردم،از جمله مبحث کاملا عقلائی و بسیار مترقی تقلید که عامل سریان فقه در شریان حیات جامعه و نقطه قوت و مایه مباهات و رمز پویائی فقاهت شیعه است،به صورتی ناجوانمردانه،مورد هجمه قرار گرفته و مسئولیت پاسداران حریم دین را، در دفاع از مقدسات الهی، مضاعف نموده است.

در نوشتار حاضر،نویسنده محترم،با بررسی مبحث تقلید از منظر فقه،مشخصا اثبات فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید برای غیر مجتهد را مد نظر قرار داده و علاوه بر پاسخگوئی به اهم سئوالات اساسی مطرح در این زمینه، در حد وسع مقاله و اقتضای شرایط، به تبیین مطلب و دفع شبهات مربوط همت گمارده است.

کلید واژه ها: اجتهاد، تقلید، فقاهت، حجت، انسداد.

الحمدللّه ربّ العالمین والصّلوه والسلام علی محمد و آله الطّاهرین و لعنه اللّه علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدّین.

مقدمه

از موضوعات قطعی و مسلم – که اجماع علما اسلام بر آن قائم است – این است که هر مسلمانی باید به اصول دین یعنی، توحید، نبوت و معاد و به اعتقاد ما شیعیان ،عدل و امامت یقین داشته باشد؛ بلکه، واجب است با دلیل و برهان،اصول خمسه اعتقادی را بشناسد و به آنها ایمان یباورد. اعتقاد به اصول دین از روی ظن و گمان، گفته پدر و مادر یا دیگران و یا تقلید کافی و جایز نیست ؛چنان که علاّمه حلّی قدس سره فرموده است اجمع العلماء کافَهً علی وجوب معرفه اللّه و… بالدّلیل لا باالتقلید^(۱) یعنی، علمای اسلام بر ضرورت شناخت خدای متعال و صفات جمال و جلال او و نیز شناخت پیامبر و بازگشت انسان در روز قیامت از روی دلیل قطعی و برهان محکم ،نه از روی تقلید، اتفاق نظر دارند.

اما در مسایل غیر اعتقادی و فروع دین، یعنی اموری که به اعمال، عبادات و معاملات انسان مربوطند و موضوع احکام خمسه تکلیفی یعنی، واجب، مستحب، حرام، مکروه و حرام می باشند، تقلید جائز بلکه در مواردی واجب است ؛ یعنی مکلفینی که در دین به مرحله اجتهاد نرسیده و نمی توانند دستورات دینی مورد نیاز را شخصا از منابع و ادله مربوط به دست آورند، باید از مجتهد اعلم – که در جای خود خصوصیات او ذکر شده است – تقلید نمایند؛ به این مفهوم که در احکام دینی خود طبق فتوای او عمل کنند.

بدون شک احراز شایستگی اجتهاد و کسب ملکه استنباط در احکام دین، به این معنا که انسان بتواند همه دستورات دینی را به طور استدلالی از منابع و ادله مربوط به دست آورد، کار ساده ای نیست و علاوه بر ضرورت برخورداری از توفیق و تفضل الهی، استعداد ، تلاش و توان فوق العاده و تسلط بر علوم و تخصصهای لازم، از جمله علم فقه را می طلبد و این در شرایطی است که علم شریف فقه به عنوان قانون الهی معاش و معاد انسان و مقدمه وصول به کمالات ملکوتی و کفیل سعادت بشر و سلامت جامعه در همیشه تاریخ و همه زمانها، گستردگی و پیچیدگیهای خاص خود را دارد و مسلما کسب تخصص و صلاحیت اظهار نظر در این حوزه به مقدمات و شرایط ویژه ای نیازمند است که باید در محل دیگری به توضیح آن پرداخت و قدر مسلم اینکه نیل به این مرتبه، برای همگان مقدور و عملی نبوده و ضروری هم نیست.

البته ممکن است انسان از راه عمل به احتیاط هم بتواند به احکام واقعی الهی دست یابد ؛ ولی نباید فراموش کرد که خود احتیاط هم از مسائل اجتهادی است و در اصل و محدوده آن بین علما اختلاف نظر وجود دارد و مهمتر اینکه عامل به احتیاط باید بتواند موارد و مصادیق احتیاط را تشخیص دهد تا با نیت عمل به احتیاط بر خلاف احتیاط عمل نکرده باشد. از این روی به احتیاط عمل کردن بسیار مشکل است مگر این که فرد خودش مجتهد و یا قریب الاجتهاد و عالم به ریزه کاریها و دارای حوصله ویژه و اراده مخصوص باشد که این هم برای همه افراد میسّر نیست.

لذا راه دسترسی مطمئن به احکام الهی برای مکلف غیر مجتهدی که نمی تواند به احتیاط عمل کند، لزومابه مراجعه به متخصّص دین شناس منحصر می شود که در عرف مسلمین همان تقلید از مجتهد اعلم و عادل است. بنابراین، بر غیر مجتهد واجب است که از راه تقلید صحیح یعنی رجوع به مجتهد اعلم احکام دین را به دست آورد و به آن عمل کند تا تکالیف الهی را با اطمینان خاطر به جا آورده و نزد خداوند حجّت و عذری داشته باشد. حاصل کلام اینکه، هیچیک از علمای اسلام در فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید در احکام دین تشکیک نکرده اند؛ بلکه تقلید به این مفهوم، در زمره ضروریات دین اسلام می باشد.

متأسفانه در سالهای اخیر، عده ای با فضاسازیهای خاص و گرفتن ژستهای روشنفکر مآبانه و تظاهر به علم گرائی و سوء استفاده از خویشتنداری مردم و رأفت نظام مقدس اسلامی، بنا دارند در همه مسائل دینی تشکیک کنند؛ بطوری که حتی بحث کاملا شفاف و عقلائی تقلید نیز از حمله مصون نمانده و آن را با طرح سئوالات جهت دار و بعضا تشبیهات بارد و نامعقول، مورد هجوم قرار داده اند. لذا ما بر آن شدیم تا یکی از ابعاد مهم مسأله تقلید در احکام، یعنی فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید برای غیر مجتهد را در این نوشتار کوتاه، به زبانی ساده و فراگیر، مورد بحث و بررسی قرار دهیم. حفظ روند بحث و تعمیم فائده، ما را بر آن داشت تا مطلب را در قالب پاسخ به چهار سئوال اساسی زیر، که احتمالا برای خیلی از اذهان مطرح باشد تنظیم و به شرح زیر به خواننده محترم تقدیم کنیم؛

۱ تقلید چیست و چرا باید غیر مجتهد از مجتهد اعلم تقلید کند؟

۲ چرا مردم نمی توانند و نباید در احکام دین به رأی خود عمل نمایند؟

۳ آیا تقلید کردن علامت جهل و نادانی است یا نشانه آگاهی انسان؟

۴ محدوده و قلمرو تقلید تا کجاست ؟ آیا همه جا و بر همه افراد تقلید واجب است؟

۱ تقلید چیست و چرا باید غیر مجتهد از مجتهد اعلم تقلید کند؟

تقلید، عبارت است از عمل به فتوای مجتهد در احکام دین و قبل از اقامه دلیل برای این مطلب، باید بدانیم که درک لزوم تقلید کردن از مجتهد و ضرورت مراجعه به کارشناس مسائل دینی ،مانند اصول اعتقادات برهانی و اجتهادی است و تقلیدی نیست؛زیرا هر مکلّفی به طور اجمال می داند که در شریعت اسلام یک سلسله احکام الزامی مانند وجوب و حرمت از طرف خداوند تشریع شده است و بااین علم اجمالی احکام واقعیّه ای که در شریعت مقدس اسلام وجود دارد، بر او منجّز و قطعی می شود و عقلاً بر مکلف لازم می آید که ذمه خود را از تکالیفی که به عهده اوست مبرا نماید و طبعا هر مکلفی برای حصول اطمینان از امتثال اوامر و اجتناب از نواهی الهی یا باید بتواند آگاهانه عین واجبات و محرمات واقعیّه را به صورت مستدل از منابع و ادله دینی کشف و به مقتضای آنها عمل کند و یا باید به شیوه اطمینان بخش دیگری عمل کند که در هر صورت ، در پیشگاه الهی معذور باشد .لذا یگانه راه ممکن، متابعت از حجّتی است که حجّیت آن مورد تردید نباشد؛ چون در مواردی که خطر عظیمی از قبیل احتمال محرومیت ابدی از بهشت و یا خلود در جهنم وجود دارد عقلاً جایز نیست که انسان به غیر از آن چیزی که قطع به حجّیت آن دارد اعتماد کند. بر این اساس، شخص غیر مجتهد، ناگزیر است که به مجتهدی که قطع به حجّیت فتوای او دارد اعتماد کند و یا از دلیلی که حجّیت فتوای مجتهد را ثابت می کند یقین حاصل کرده باشد. خلاصه این که نمی توان در اصل لزوم تقلید، از کسی تقلید کرد و فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید، مطلبی اجتهادی بوده و تقلیدی نیست.^(۲)

بعد از اثبات، اجتهادی بودن لزوم تقلید، در موضوع فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید باید در دو مقام بحث کنیم؛ مقام اول ادله ای است که فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید برای مکلف غیر مجتهد را اثبات می کند ؛ که در اینجا به دو دلیل اشاره می کنیم.دلیل اول سیره عقلائیه است که برای هر کس به طور ارتکازی و طبیعی قابل اثبات است؛ چون بنای عقلای عالم، در طول تاریخ بر این روش استقرار یافته است که در هر حرفه و صنعتی، بلکه در همه امور مربوط به معاش و معاد، همواره افرادی که در رابطه با موضوع خاصی علم و اطلاع لازم و کافی ندارند ،از این جهت که عقلاً مراجعه به متخصص را لازم می دانند، به اهل خبره در همان فن رجوع می کنند و این حقیقتی است بدیهی و فراگیر که همه انسانها به آن ملتزم هستند و اختصاص به احکام دینی هم ندارد؛ بلکه تقلید در دین هم به عنوان مراجعه به کارشناس و خبره مسائل دینی، از این قاعده کلی مستثنی نبوده و جزئی از همین سیره پذیرفته شده عقلائی است.

دلیل دوم دلیل انسداد است به این مفهوم که، هر کسی می داند که یک سلسله احکام الزامی مانند واجب و حرام در شریعت مقدس اسلام وجود دارد که مکلف در قبال آنها مسئول است و نیز می داند که خداوند او را در افعال و اعمال دینی به خودش واگذار نکرده است تا هر کاری که بخواهد انجام دهد و هر کاری که بخواهد ترک کند و این دو مطلبی است که هر کسی به علم اجمالی آن را می داند.نتیجه این دو علم این است که عقل انسان به طور مستقل و بدون راهنمایی خارجی، به لزوم برائت ذمه از تکالیفی که مکلف به آنها علم دارد،حکم می کند و طریق برائت از عهده تکالیف نیز منحصر در کسب ملکه اجتهاد و یا عمل به احتیاط و یا روی آوردن به تقلید است.

اما نیل به درجه اجتهاد که عقلاً و عملاً برای همه مردم میسّر نیست؛ بلکه، می توان گفت در آغاز بلوغ سنی و اول تکلیف، برای هیچ کس ممکن نیست و هر مجتهدی هم خواه ناخواه در برهه ای از زمان مقلّد بوده و یا به احتیاط عمل کرده است و برای کمتر کسی اتفاق افتاده است که از بدو تکلیف مجتهد شده باشد مگر برای معدودی از افراد نادر و برجسته و خاص که بعضا به اجتهاد آنان در بدو تکلیف تصریح شده است.^(۳)

و اما عمل به احتیاط هم مثل اجتهاد، برای همه میسّر نیست؛ چون، همان طور که در مقدمه مقاله هم به آن اشاره شد، تشخیص مصادیق و موارد احتیاط، تخصص فقهی ویژه می طلبد و با توجه به صعوبت اتیان و ظرافتها و دقتها و موشکافیهای خاصی که لازمه طبیعی این اقدام است ، خود به خود دایره استقبال کنندگان را در حد کاملاً معدود و انگشت شمار کاهش می دهد.لذا هیچ کس حتی احتمال این را هم نمی دهد که اسلام، به عنوان شریعت سهله و سمحه، به طور دائم عمل به احتیاط را تجویز کند و بر مطلبی که اتیان آن ذاتا مشکل و بعضا غیر ممکن است بنا بگذارد. بنابراین ،برای غیر مجتهد که نمی تواند احتیاط را محور عمل خود قرار دهد، تقلید به مفهوم عمل به دستورات مجتهد در احکام دین ،قطعی، متیقن و ضروری است و راه مطمئن دیگری برای به دست آوردن احکام الهی و عمل به آن ندارد و به این طریق کشف می شود که شارع متعال راه سومی غیر از اجتهاد و عمل به احتیاط برای شخص غیر مجتهد قرار داده است تا به سادگی بتواند احکام الهی را به دست آورد و طبق آن عمل کند.قطعا شخص غیر مجتهد نمی تواند و حق هم ندارد در باره احکام الهی به ظن و گمان خود عمل کند و یا به صرف اینکه عملی به نظرش موهون است، به عنوان این که حرام الهی است آن را ترک کند؛ زیرا شخص غیر مجتهد که وظیفه او تقلید است، ظنّ به احکام الهی هم ندارد. لذا، برای غیر مجتهد، اقرب طرق برای امتثال احکام خدا، تقلید است.^(۴)

مقام دوم

و اما مقام دوم یعنی ادلّه ای که ضرورت تلاش برای مجتهد شدن و افتا را برای افراد مستعد و صاحب صلاحیت ایجاب می کند از این قرار است:

۱ سیره قطعی عقلائی مذکور که از طرف شرع مقدس اسلام هم امضا شده است، چون این دلیل هم بر جواز و یا فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید در احکام دین برای مقلدان قابل استناد است و هم برای افراد مستعد و واجد صلاحیت، وجوب تلاش برای رسیدن به درجه اجتهاد و ضرورت افتا را ثابت می کند. زیرا همانگونه که بر شخص غیر مجتهد واجب است از مجتهد عادل و اعلم تقلید کند، بر افراد مستعد هم واجب است در شناخت احکام دین، هم مجتهد شوند و هم فتوا بدهند تا مردم آن را مورد عمل قرار دهند و به این طریق غیر مجتهد بتواند به احکام الهی دسترسی پیدا کند.^(۵)

و در این مقام علاوه بر این دلیل فطری و ارتکازی که از سیره عقلائیه، نشأت گرفته است، به دو دسته از دلائل نقلی نیز می توان تمسک کرد؛ اول آیات شریفه قرآن که در این بحث به دو آیه بسنده می کنیم:

۱ آیه اول قول خدای تعالی «فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ.»

یعنی: پس چرا از هر فرقه ای، تعدادی به منظور فقیه شدن در دین، به مراکز دینی رهسپار نمی شوند تا پس از فراگیری دستورات الهی، به سوی قوم خود بازگردند و آنها را انذار کنند، شاید آنها متنبه شوند.^(۶)

وجه دلالت آیه بر وجوب تقلید، این است که ترک دیار و رهسپار شدن برای تفقّه در دین و نیز انذار مردم، به اقتضای «لولا»در اول آیه واجب است؛ چون تفقّه در دین و انذار کردن هر دو به عنوان غایت و هدف اصلی امر به وجوب کوچ کردن آمده است و این در شرایطی است که تفقّه در دین و انذار مردم، هیچکدام وجوب نفسی ندارند؛ بلکه وجوب غیری دارند و وجوب نفسی مطلب، در حذر کردن مردم است تااز عذاب الهی بترسند؛پس غایت هر دو واجب، این است که مردم، هنگامی که توسط منذرین مورد انذار واقع می شوند، متنبه شده و از معصیت خداوند حذر کنند و به اقتضای اطلاق آیه ، حذر کردن مردم در وقت انذار منذرین، به طور مطلق واجب است؛ اعم از اینکه برای آنها،علم تفصیلی نسبت به مورد انذار حاصل شود و یا حاصل نشود.^(۷)

از این آیه، چند مطلب قابل استفاده است که آنها را به طور اجمال بیان می کنیم.

الف: وجوب تقلید در احکام دین برای کسی که مجتهد نشده است به استناد دلالت آیه بر وجوب حذر از انذار فقیه و اینکه این حذر و پرهیز جز با عمل به فتوای فقیه تحقق پیدا نمی کند.

ب: آیه شریفه بر حجّت بودن انذار و فتوا دادن فقیه هم دلالت می کند، برای این که اگر انذار او حجّت نباشد، به دلیل قبح عقاب بلا بیان، دلیلی برای واجب بودن حذر کردن مردم وجود نخواهد داشت. بنابراین، وجوب تحذر وترتیب اثر دادن به انذار فقیه، مستلزم حجّیت فتوای او می باشد؛ و به این اعتبار که فتوا بیان حکم خداست، اگر مکلف به آن عمل نکند، مستحق عذاب الهی خواهد بود.

ج: همانگونه که بیان شد، آیه شریفه در وجوب انذار برای فقیه صراحت دارد و انذار کردن گاهی از باب دلالت مطابقه است و گاهی از جهت دلالت تضمن و گاهی از طریق دلالت التزام؛لذا اگر مجتهدی بر حرمت و یا وجوب مطلبی فتوا داد، آن فتوا به دلالت تضمن ،حکم الهی محسوب می شود و عدم اتیان آن، مستوجب عقاب خواهد بود. ^(۸)

در اینجا و در دلالت آیه، محقق اصفهانی قدس سره اشکالی را مطرح کرده اند؛ به این بیان که فقاهت و اجتهادی که در صدر اول در زمان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم السلام مطرح بوده است، غیر از فقاهت و اجتهادی است که در زمانهای متأخر مورد نظر می باشد؛ چون فقاهت و اجتهاد در صدر اول به صورت سؤال از معصومین بوده است و در آن زمان اجتهاد مصطلح مد نظر نبوده است. بنابراین، آیه بر انذار فقیه دلالت ندارد تا بر حجّیت فقاهت هم دلالت کند؛ بلکه، آیه بر حجّیت نقل روایت دلالت دارد و انذار فقیه در اینجا به معنی نقل روایت است به همان صورتی که از معصومین علیهم السلام شنیده است. پس به نظر ایشان، نمی توان از آیه، حجیت فتوای فقیه را استفاده کرد.^(۹)

مرحوم آقای خوئی قدس سره و دیگران مانند امام خمینی رحمه الله بخوبی از این اشکال پاسخ داده اند؛به این بیان که اولاً از آنجائی که در آیه مبارکه، عنوان فقاهت در وجوب تحذّر اخذ شده است، آیه به دو دلیل بر حجّیت خبر و روایت دلالت ندارد. دلیل اول اینکه، در حجّیت روایت، التفات راوی به معنی روایت شرط نشده است، تا چه رسد به این که راوی، فقیه هم باشد؛ زیرا در نقل روایت، جز وثاقت راوی، چیز دیگری معتبر نیست و دوم اینکه لازم نیست که عنوان فقیه در نقل روایت بر راوی صدق کند؛ چون هرگز راوی با صرف نقل تعدادی روایت ولو اینکه معنی آنها را هم بداند، مستحق عنوان فقیه نخواهد بود ؛ زیرا روشن است که علم به یک یا چند حکم، در صدق عنوان فقاهت کفایت نمی کند، در حالیکه روایت او صحیح است؛ نتیجه این است که آیه شریفه، ارتباطی به حجّیت روایت ندارد.

دیگر اینکه ماهیت فقاهت و اجتهاد به معنی معرفت احکام از روی دلیل، امر واحدی است که حقیقت آن با تغییر زمان متفاوت نمی شود و در زمان حاضر و صدر اول یکی است و در این معنی اختلافی وجود ندارد؛ بلکه تفاوت اجتهاد امروز و صدر اول در صعوبت و سهولت است؛ چون تفقه در صدر اول، به شنیدن حدیث بوده است و متوقف بر علوم و مقدمات مورد نیاز فعلی نبوده است. اما در زمانهای متأخر، اگر چه نیل به مرتبه اجتهاد بر مقدمات زیادی متوقف است، ولی این فرق به معنی متغیر بودن معنی اجتهاد نمی باشد. البته مسأله تعارض بین اخبار، هم در اجتهاد مصطلح مطرح است و هم در اعصار سابق بوده است. از این روی، در مورد تعارض اخبار، بین اجتهاد این زمان با آن زمان فرقی نیست ؛ لذا ادعای مغایرت مفهوم اجتهاد در امروز و صدر اول هم وجهی ندارد.^(۱۰)

۲ آیه دوم «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»

یعنی: پس سؤال کنید از اهل ذکر (کسانی که می دانند) اگر نمی دانید.

وجه دلالت آیه بر فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید در احکام دین، این است که آیه بر وجوب سؤال در هنگام عدم اطلاع دلالت می کند و پیداست که نفس سؤال کردن وجوب ندارد؛ بلکه واجب شدن سؤال، از باب مقدمه عمل است. بنابراین ،معنی آیه این است که از اهل ذکر سؤال کنید، برای اینکه به گفته آنان عمل کنید؛ چون نفس سؤال، بدون عمل، لغو و بی اثر است و وجهی برای امر به آن نیست. بنابراین، آیه، هم بر جواز رجوع مکلف به عالم دلالت می کند که از آن به تقلید تعبیر می کنیم و هم بر حجّیت فتوای عالم برای مکلف قابل استناد است؛ زیرا اگر فتوای عالم حجّت نباشد، سؤال از عالم لغو است و از آنجائی که آیه اطلاق دارد، جائی که برای سئوال کننده علم حاصل شود و جائی که علم حاصل نشود ، هر دو را فرامی گیرد. بنابراین، اگر کسی ادعا کند که مراد این است که سؤال کنید تا برای شما علم حاصل شود و آنگاه عمل کنید، ادعای بسیار بعیدی است که با اطلاق آیه سازگار نیست. برای این که منظور از این گونه خطابها، تعیین وظیفه مکلّف است در وقتی که علم برایش حاصل نشده باشد؛ یعنی، مکلف در وقتی که حکم را نمی داند، وظیفه اش سؤال کردن است؛ برای اینکه به پاسخ عمل کند.نه این است که سؤال کنید تا علم پیدا کنید. مثلاً وقتی گفته می شود، اگر خودت طبیب نیستی به طبیب مراجعه کن؛ متفاهم عرفی هدف از مراجعه به طبیب، عمل به قول طبیب است؛ نه این که غایت سؤال این باشد که به طبیب مراجعه کن تا طبیب بشوی و به علم خودت عمل کنی. پس معنی آیه این است که، هرگاه نمی دانی، از عالم سئوال کن؛ تا طبق گفتار او عمل کنی. بنابراین، دلالت آیه بر جواز رجوع به عالم و نیز حجّیت قول او تمام است.^(۱۱)

مرحوم آیه اللّه آقای خوئی رحمه الله در دلالت آیه، اشکال کرده و فرموده اند: مورد آیه با توجه به صدر آن که سئوال از نبوت است، درباره اصول اعتقادات است؛ چنان که قبل از آیه، چنین آمده است «وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَکَ إِلاّ رِجالاً نُوحِی إِلَیْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» و در حقیقت مقصود آیه ردّ استبعاد کسانی است که می گویند: چگونه خداوند افرادی را از بین آنان به پیامبری برگزیده است؟ پس آیه در مورد نبوت است و در آن علم و معرفت شرط است و مجرد سؤال بدون اینکه برای سئوال کننده علم حاصل شود، کفایت نمی کند. لذا نمی توان با این آیه بر وجوب قبول قول فقیه از روی تعبد استدلال کرد.^(۱۲) در جواب اشکال ایشان، می توان گفت: اولاً معلوم نیست که خطاب آیه شریفه به مشرکین و مراد از اهل ذکر دانشمندان یهود و نصاری باشند؛ چنان که اخبار کثیره این معنا را نمی پذیرد و اهل ذکر را منصرف به امامان معصوم علیهم السلام می دانند؛ چون «ذکر» یکی از نامهای پیامبر صلی الله علیه و آله است و اهل ذکر یعنی خاندان رسالت و یا مراد از ذکر قرآن است چون ذکر یکی از نام های قرآن هم هست و اهل ذکر یعنی اهل القرآن که باز هم مصداق روشن آن امامان علیهم السلام هستند.

و ثانیا حتی اگر مراد از اهل ذکر دانشمندان یهود و مسیحیت و خطاب آیه هم به مشرکین باشد، باز هم اشکالی بر استدلال به آیه وارد نیست؛ برای این که مراد از سؤال از اهل ذکر ارشاد است به آن چیزی که فطری و مرتکز در اذهان مردم است که همان رجوع فرد غیر مطلع به عالم و اهل خبره است؛ مثل این که گفته می شود، به طبیب رجوع کن و دوائی که تجویز می کند بخور تا مرضت برطرف شود. در حالیکه این سؤال در مقام این نیست که مسئول عنه چیست؟ آیا مسایل اعتقادی است که در آن علم و معرفت شرط است و یا غیر آن. لذا حتی اگر مورد آیه اعتقادی هم باشد منافاتی با ارشاد ندارد؛ چون مورد مخصّص نیست. بنابراین، استدلال به آیه شریفه برای اثبات فایل پاورپوینت کامل ضرورت تقلید برای غیر مجتهد، بی اشکال است.

استدلال به اخبار

دوم از ادلّه تقلید روایاتی است که از ائمه معصومین علیهم السلام رسیده است و آنها چند دسته اند:

دسته اول، اخبار مشتمل بر اینکه ائمه علیهم السلام مردم را به افراد و اشخاص معینی ارجاع داده اند و یا روایات مشتمل به عناوین مطلقی که آن عنوان، بر افراد و اشخاص خاصی منطبق است؛ مثل ارجاع به روات احادیث؛ مانند این روایت از احمدبن اسحاق؛ عن ابی الحسن(ع) قال سئلته و قلت من اعامل؟ و عمّن آخذ؟ و قول من اقبل؟ فقال (ع) العمری ثقتی فما ادّی الیک فعنّی یؤدّی و ما قال لک فعنّی یقول فاسمع واطع فانّه الثقه المأمون قال وسئلت ابا محمد عن مثل ذلک فقال العمری وابنه ثقتان فما ادّیا الیک فعنّی یؤدّیان و ما قالا لک فعنّی یقولان فاسمع لهما واطعهما فانّهما الثقتان المأمونان.^(۱۳)

یعنی احمد بن اسحاق گفت: از امام هادی علیه السلام پرسیدم: با چه کسی معامله و دادوستد کنم؟ و از چه کسی دستورات دینم را بگیرم و و در مسائل دینی قول چه کسی را قبول کنم؟ امام علیه السلام فرمود: عثمان بن سعید عمری، مورد اعتماد من است؛ پس هر چیزی که به تو برساند از جانب من می رساند و هرچه بگوید از جانب من می گوید. بشنو و اطاعت کن؛ زیرا او شخص ثقه و مورد اعتماد است. همین راوی می گوید: مانند همین سؤال را از امام عسکری علیه السلام پرسیدم: امام علیه السلام فرمودند: عمری و فرزندش ،محمدبن عثمان، هر دو مورد اعتماد منند؛ پس هرچه از معالم دین به تو برسانند، از طرف من می رسانند و هرچه بگویند از طرف من می گویند. گفتار آنان را بشنو و آنها را اطاعت کن؛ زیرا هر دو ثقه و مورد اعتماد و محل امانتند.

و عن علی بن مسیّب الهمدانی قال قلت للرضا علیه السلام شقّتی بعیده ولست اصل الیک فی کل وقت ممّن آخذ معالم دینی؟ قال من زکریابن آدم القمی المأمون عل