فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل طرح نامه فقه سیاسی :

در طرح نامه حاضر سعی شده است محورهایی که نشان دهنده گستره و قلمرو فقه سیاسی است بر شمرده شوند. جایگاه فقه سیاسی در منظومه و مجموعه دانش های سیاسی، مبادی، مبانی و منابع فقه سیاسی، تاریخ فقه سیاسی، روش شناسی فقه سیاسی، چالش های فقه سیاسی، وضعیت کنونی فقه سیاسی، مکاتب و ادوار فقه سیاسی، مسائل فقه سیاسی، جامعه شناسی فقه سیاسی، موانع و الزامات گسترش فقه سیاسی و بایسته های پژوهشی در این حوزه به عنوان مهم ترین محورهای شایسته طرح در درس فقه سیاسی پیشنهاد شده است.

واژه های کلیدی: فقه سیاسی، مسائل فقه سیاسی، مکاتب فقه سیاسی، ادوار فقه سیاسی، جامعه شناسی فقه سیاسی، روش شناسی فقه سیاسی.

مقدمه

یکی از دروسی که در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی تدریس می شود درسی با عنوان فقه سیاسی است. آنچه در این جا آمده، محورهایی است که طی چندین نوبت تدریس این درس، به نظر رسید که می تواند عناوین تدریس و کنفرانس در کلاس، پژوهش دانشجویی و یا به عنوان موضوع رساله کارشناسی ارشد مورد استفاده قرار گیرد. گستره مباحث فقه سیاسی، که در این جا فقط به مختصری از آنها اشاره شده است، ضرورت تأسیس گرایش فقه سیاسی در دانشگاه ها و حوزه های علمیه را بیش از پیش به خاطر می آورد؛۱ اگر فقه سیاسی به عنوان مبنای نظم عمومی و رفتارهای سیاسی نظام جمهوری اسلامی ایران در روابط داخلی و خارجی تعریف شود، تأسیس یک رشته مستقل نیز در این زمینه کم خواهد بود.

۱. معرفی درس و اهداف آن

درس فقه سیاسی نیز مانند سایر دروس از اهداف شناختی و رفتاری برخوردار است. این اهداف لازم است به دو صورت کلی و جزئی و نیز به تفکیک اهداف شناختی و رفتاری و کاربردی بر شمرده شود. برای پرهیز از تطویل در این جا فقط به ذکر اهداف کلی اکتفا می شود:

۱ ۱. آشنایی با فقه سیاسی به عنوان دانش تعیین کننده رفتارهای سیاسی مردم مسلمان ایران و جهان اسلام پس از تشرف آنها به دین مبین اسلام تا کنون؛

۲ ۱. آشنایی با تاریخ تطور فقه سیاسی شیعه و اهل سنت؛

۳ ۱. آشنایی با چگونگی مواجهه فقهای مسلمان با «حوادث واقعه» و مسائل نو پدید؛

۴ ۱. آشنایی با وضعیت کنونی فقه سیاسی و چالش های پیش روی آن؛

۵ ۱. آشنایی با مکاتب فقه سیاسی؛

۶ ۱. آشنایی با مفاهیم، مباحث و مسائل مهم فقه سیاسی از قبیل ولایت فقیه؛

۷ ۱ . آشنایی با یکی از دانش های سیاسی بومی و اسلامی و جایگاه آن در نسبت با سایر دانش ها.

۲. مفاهیم و چارچوب نظری

۱ ۲. مفاهیم

چیستی فقه

چیستی سیاست (مکتب هدایت و مکتب قدرت)

فقه سیاسی؛ بینش یا دانش؟ یا هر دو؟

۲ ۲. جایگاه فقه سیاسی در میان معارف سیاسی دینی، از قبیل فلسفه سیاسی، کلام سیاسی، اخلاق مدنی، حقوق و… (فلسفه سیاسی: تعیین ضرورت ها؛ فقه سیاسی: تعیین حدود؛ عرف سیاسی و علم سیاست: تعیین شکل)

مطلب مذکور در نمودارهای ذیل قابل نمایش است:

نوع معرفت	معرفت عقلایی و فلسفی و کلامی	معرفت وحیانی و دینی از جمله فقه عمومی و فقه سیاسی	معرفت علمی و تجربی و عرفی	معرفت شهودی و عرفانی
کارکرد	تعیین ضرورت ها، ازجمله ضرورت نیاز بهمعارف وحیانی و طراحی نظام سیاسی مطلوب و مبانی نظام های سیاسی	تعیین حدود رفتار وکیفیت رابطه انسان وخدا و تعیین جهت گیری های زندگی فرد و جامعه	تعیین شکل و شیوه انجام رفتارهای غیرعبادی، و حوزه اقتصاد، سیاست اجتماع متناسب باپیشرفت های علمی و مقتضیات	حوزه هنر و زیباییو احساسات و علایق فردی

نکته قابل یادآوری درباره لایه های معرفتی این است که وجود تعارض، به طور منطقی، در درون هر لایه ممکن است، اما تصور تعارض میان دو لایه معرفتی، باتوجه به این که هر کدام به پرسش های خاص خود پاسخ می دهند متصور نیست؛ مگر این که لایه معرفتی مورد بحث دامنه شمول مدعیات خود را آنقدر گسترش دهد که مدعیات لایه های معرفتی دیگر را نیز شامل شود؛ برای مثال هر عالم دینی از یک نظام فلسفی و کلامی و تجربی و شهودی، آگاهانه یا ناآگاهانه برخوردار است و بنابراین فرض، تعارض فقه و فلسفه یا فقه و عرفان و یا علم و دین منطقا فرض درستی نیست، اما فرض تعارض در میان فقه فقها و مکاتب فقهی مختلف یا فلسفه فیلسوفان و مکاتب فلسفی مختلف یا عرفان عارفان و مکاتب عرفانی مختلف و یا معرفت های تجربی متصور است؛ چنان که مثلاً در حوزه فلسفه، سه مکتب فلسفی مشاء، اشراق و حکمت متعالیه را در جهان اسلام داریم یا مکاتب کلامی مختلف و یا در حوزه فقه، مکاتب فقهی متفاوت را داریم.

۳ ۲. موضوع فقه سیاسی (تعیین حدود الهی در حوزه های رفتاری مختلف زندگی سیاسی)

روابط شهروندان با یکدیگر

روابط شهروندان با دولت

روابط دولت ها با یکدیگر

۴ ۲. هدف و غایت فقه سیاسی (کاربردهای فقه سیاسی)

۵ ۲. معرفی و بررسی متون و آثار مهم در حوزه فقه سیاسی

۶ ۲. گفتمان ها و پارادایم ها در حوزه فقه سیاسی

گفتمان تقیه (مثال: علی بن یقطین)

گفتمان تغلّب (مثال: فضل الله بن روزبهان خنجی)

گفتمان اصلاح (مثال: محقق سبزواری و نائینی)

گفتمان انقلاب (مثال: امام خمینی)

نسبت گفتمان های مذکور با گفتمان آرمانی (دولت نبوی، علوی و مهدوی)

ادله ضرورت اجتهاد در تعیین گفتمان سیاسی مناسب برای هر زمان و مکان

کلی بودن مدارک و ادله احکام

فاصله زمانی با دوران ارائه منابع اسلامی

مسائل نوظهور و…

۳. مبادی، مبانی و منابع فقه سیاسی

۱ ۳. مبادی و مبانی معرفت شناختی و روش شناختی ۲ (منابع تولید دانش و روش ها و ابزارهای تولید دانش)؛ شامل عقل، وحی (اعم از قرآن و احادیث)، شهود و تجربه.

در این قسمت به تأثیر دیدگاه های معرفت شناختی و روش شناختی در فقه سیاسی به طور مختصر اشاره می شود. در این جا برای مثال به یک مورد پرداخته ایم و آن، نتیجه تزاحم اخباری ها و اصولی ها در قرن یازده، دوازده و سیزده است:

۱. خروج تدریجی مسائلی از علم اصول که اهل سنت در علم اصول داخل کرده بودند و در استنباط شیعه تأثیر نداشت مانند قیاس، استحسان، مصالح مرسله و سد و فتح ذرایع؛

۲. وارد کردن تدریجی مسائلی در علم اصول که مورد اختلاف اصولی ها و اخباری ها بود از قبیل حجیت قطع حاصل از مقدمات عقلیه، تقدم دلیل عقلی قطعی بر دلیل نقلی، حجیت ظهور کتاب و جریان اصل برائت در شبهات حکمیه شرعیه.۳

۲ ۳. مبادی و مبانی هستی شناختی؛ شامل مبدأ (جهان آفرین)، جهان آفرینش و سرانجام هستی.

۳ ۳. مبادی و مبانی انسان شناختی (جبر و اختیار، کمال طلبی، اصالت فرد یا جمع، عقل گرایی یا شهوت گرایی و….)

۴ ۳. مبادی و مبانی اخلاقی (مبارزه با موانع درونی و بیرونی کمال طلبی)

۵ ۳. مبادی و مبانی جامعه شناختی و روان شناختی

۶ ۳. مبادی و مبانی کلامی

گروه های مختلف کلامی از قبیل اشاعره، معتزله، شیعه، مرجئه و… . برای مثال به مباحث یکی از این گروه ها اشاره می شود:

اشاعره

الف) ویژگی ها؛ از قبیل تقدم نقل بر عقل، فعل انسان و مسأله کسب (= جبر و مشروعیت)، عدالت صحابه و تصویب در اجتهاد.

در دیدگاه سیاسی اشاعره، به تدریج شرایط قریشی بودن، علم و عدالت از حاکم حذف شد. نیز عناصر شورا، امر به معروف، اتکا به نفس فردی و صراحت لهجه در نقد و نصیحت حاکمان به حاشیه رانده شد. حتی بیعت یک نفر نیز باعث انتخاب حاکم می توانست بشود؛ به این ترتیب حتی از این عناصر نیز قرائت تغلّبی صورت گرفت.

ب) اندیشمندان؛ مثل محمدبن ادریس شافعی (۱۵۰ ۲۰۴ ه)، احمدبن حنبل، ابوالحسن اشعری ( ۲۶۰ ۳۲۴ه)، ابوالحسن ماوردی شافعی (۳۶۴ ۴۵۰ ه)، ابن فراء حنبلی (مرگ ۴۵۸ ه)، خواجه نظام الملک طوسی (۴۰۸ ۴۸۵ ه)، غزالی (نفی شرط علم) (۴۵۰ ۵۰۵ ه)، ابن تیمیه (۶۶۱ ۷۲۸ ه)، ابن جماعه (۶۳۹ ۷۳۳ ه)، ابن خلدون (نفی شرط قریشی بودن حاکم به دلیل زوال عصبیت قریشی) (۷۳۲ ۸۰۸ ه) و ابن ازرق (نفی شرط عدالت).

ماهیت خلافت در جهان اهل سنت فارغ از سه اصل تقدیس حاصل از نصب الهی، اصل صلاحیت های شخصی مبتنی بر عصمت و عدالت و اصل اقبال عامه ناشی از بیعت مختار مردم است.

مباحث فلسفه دین (و انتظار از دین)

۷ ۳. مبادی و مبانی اصول فقهی؛ مثل اصاله الاحتیاط و اصاله الإباحه، عقل گرایی و نقل گرایی، اجتهاد و تقلید، اصاله التکلیف و اصاله البرائه و تصویب و تخطئه.

نگاهی به دسته بندی باب های فقهی و جایگاه فقه سیاسی

۱. احکام عبادی: نماز، روزه، حج، عمره و اعتکاف

۲. احکام اقتصادی

اموال عمومی و دولتی: انفال، خمس، زکات و مالیات ها

اسباب شرعی تملک و تعمیم و حفاظت ثروت، مانند حیازت، احیای موات، صید و ذباحه، ارث، ضمانات، وقف، هبه، صدقه، نذر، کفاره، حفاظت اموال جامعه (حجر)

بازرگانی و سایر قراردادهای اقتصادی، بیع، تجارت، شرکت، مضاربه، مزارعه، مساقات، اجاره، شفعه، جعاله، صلح، رهن، قرض، بیمه و سرقفلی

۳. احکام مربوط به آداب شخصی و اجتماعی: نکاح، طلاق، خلع، مبارات، ظهار، لعان، ایلاء، عبید و اماء، وصیت، احکام اموات ودیعه، عاریه، أیماره و لقطه

۴. احکام قضایی و جزایی: قضا و شهادات، اقرار، غصب، حدود، دیات، قصاص و منازعات

۵. احکام سیاسی: ولایت فقیه، جنگ و صلح، سبق و رمایه، امر به معروف و نهی از منکر، حقوق اقلیت ها و روابط بین الملل

۷ ۲. منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی۴؛ از قبیل قرآن، سنت، اجماع، عقل، قیاس، استحسان، مصالح مرسله، استصلاح، مذهب صحابه، سد ذرایع و فتح ذرایع، شریعت سلف، عرف و عادت، سیره عملی اهل مدینه، استدلال، استلزام، استصحاب و برائت.

۴. تاریخ فقه سیاسی

۱ ۴. تاریخ اندیشه سیاسی فقها

الف) تاریخ اندیشه سیاسی فقهای شیعه؛ از قبیل اندیشه سیاسی شیخ مفید، سید مرتضی، ابوالصلاح حلبی، شیخ طوسی، طبرسی، ابن ادریس، محقق حلی، علامه حلی، محقق کَرکَی، شهید ثانی، محقق اردبیلی، محقق سبزواری، فیض کاشانی، محمدامین استرآبادی، علی نقی کمره ای، علامه مجلسی، شیخ حر عاملی، سیدنعمت الله جزایری، فاضل هندی، وحیدبهبهانی، ملامهدی نراقی، میرزای قمی، ملااحمدنراقی،صاحب جواهر شیخ محمدحسن نجفی، میرزای شیرازی، نجم آبادی، آخوند خراسانی، محمدحسین نائینی، امام خمینی، سیدمحمدباقر صدر، محمدمهدی شمس الدین، سیدمحمد حسین فضل الله، سیدکاظم حائری، و… .

ب) تاریخ اندیشه سیاسی فقهای اهل سنت؛ از قبیل اندیشه سیاسی ابوحنیفه، مالک بن انس، محمدبن ادریس شافعی، احمدبن حنبل، ماوردی، غزالی، ابن تیمیه، فضل الله بن روزبهان خنجی، محمدبن عبدالوهاب، طهطاوی، عبده، رشید رضا، مصطفی عبدالرازق، شلتوت، و… .

۲ ۴. ادوار فقه سیاسی

ادوار فقه سیاسی شیعه بر اساس دوره های فقه عمومی

الف: دیدگاه اول

عصر تفسیر و تبیین (عصر ائمه)

عصر محدثان (کلینی و صدوق)

عصر آغاز اجتهاد (شیخ مفید و سید مرتضی)

عصر کمال اجتهاد (شیخ طوسی)

عصر تقلید

عصر نهضت مجدد مجتهدان

عصر پیدایش مذهب اخباریان

عصر جدید استنباط

عصر حاضر

ب: دیدگاه دوم

عصر پیدایش مبادی اجتهاد (اجتهاد از راه منابع معتبر شرعی یا اجتهاد به رأی؟)

عصر تمهید و زمینه سازی به کارگیری اجتهاد

عصر تدوین قواعد اصولی و عناصر مشترک اجتهادی (تأسیس علم اصول فقه)

عصر بکارگیری عناصر مشترک اجتهاد در منابع (شیخ طوسی)

عصر گسترش استدلال در مسائل اجتهادی (ابن ادریس)

عصر تکامل اجتهاد (وحید بهبهانی)

عصر ژرف اندیشی در ابحاث اجتهادی (شیخ انصاری)

عصر کلیت کاربرد اجتهاد با شیوه نوین آن (امام خمینی)

ادوار فقه سیاسی اهل سنت بر اساس فقه عمومی

عصر صحابه

عصر تابعین

عصر پیشوایان مذهب

دوره توقف اجتهاد و گزینش مذاهب

عصر تقلید محض

عصر حاضر

ادوار فقه سیاسی اسلام بر اساس تحولات دولت و حکومت

الف: در جهان اسلام

عصر دولت نبوی

عصر خلفای نخستین (و امام علی علیه السلام )

عصر دولت اموی

عصر دولت عباسی (و آل بویه)

عصر ایلخانان

عصر صفویه و عثمانی ها

دوره جدید و تأثیرپذیری از مدرنیسم

ب: در ایران

عصر ظهور معصوم

از آغاز عصر غیبت تا شروع دوران صفویه

عصر صفویه

از پایان صفویه تا ابتدای قاجاریه

از ابتدای عصر قاجاریه تا دوران مشروطه

عصر مشروطه

از عصر پهلوی تا شکل گیری مقدمات انقلاب اسلامی

از شکل گیری مقدمات تا پیروزی انقلاب اسلامی

۳ ۴. مکاتب فقه سیاسی

مکاتب فقه سیاسی شیعه؛ مثل مکاتب اصولی ها (مکتب نجف، مکتب سامرا، مکتب قم) و اخباری ها و سایر مکاتب و سایر شیعیان.

مکاتب فقه سیاسی اهل سنت؛ مثل حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی و مکاتب معاصر و جدید (وهابیت، اخوان المسلمین و…)

۵. مسائل و مباحث فقه سیاسی

۱ ۵. مسائل و مباحث مربوط به نظام سیاسی

ضرورت نظام سیاسی

خاستگاه نظام سیاسی

انتصاب

انتخاب

وکالت

انتصاب و انتخاب

اهداف نظام سیاسی

ساختار نظام سیاسی

عناصر نظام سیاسی

رهبری (ولایت فقیه)

مردم

نخبگان

و….

انواع نظام سیاسی

عادل

جائر (جائر کافر، جائر مخالف و جائر مؤمن)

و….

نظریه های دولت در فقه سیاسی شیعه (نقد و بررسی)؛ از قبیل نظریه سلطنت مشروعه، نظریه ولایت انتصابی عامه فقیهان، نظریه ولایت انتصابی مطلقه فقیهان، نظریه ولایت انتصابی شورای مراجع تقلید، نظریه حسبه، نظریه دولت مشروطه، خلافت مردم با نظارت مرجعیت، نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه، نظریه ولایت انتخابی اسلامی، نظریه حکومت دموکراتیک دینی، نظریه وکالت، نظریه ولایت امت و … .

اشکال نظام سیاسی

مفاهیم اساسی نظام سیاسی؛ از قبیل شورا، بیعت، مصلحت، احکام حکومتی، حسبه، دانش (حکمت و فقاهت)، قدرت، مشروعیت، حاکمیت، حریت، امامت، ولایت، اصالت، سلطنت، قضاوت، استیلا، تغلّب، شوکت، عدالت، نصب، انتخاب، حق، تکلیف، مردم، نظارت، سلطان، سلطان عادل، سلطان جائر، سلطان کافر، و… .

۲ ۵. مسائل مربوط به سیاست داخلی؛ از قبیل امور حسبیه، حقوق (و وظایف) دولت بر مردم، حقوق (و وظایف) مردم بر دولت، نقش مردم در حکومت اسلامی، کتب ضاله، ارتداد، خروج و محاربه (حق طغیان علیه حکومت)، همکاری با نظام جور، مرابطه، انفال و مباحات عامه، اراضی خراجیه، جزیه و مالیات، حقوق اقلیت ها، آزادی، کنترل قدرت و… .

۳ ۵. مسائل مربوط به سیاست خارجی

اهداف سیاست خارجی دولت اسلامی

اهداف ملی

اهداف فرا ملی

ابلاغ رسالت و دعوت اسلامی

دفاع از سرزمین ها و منافع مسلمانان

اتحاد ملل و دول مسلمان

دفاع از مستضعفان

و….

روش ها و تاکتیک های سیاست خارجی دولت اسلامی

دعوت و گفت وگو، جهاد، تقیه، تولی، استجاره و امان، مصونیت دیپلماتیک، دفاع از مستضعفان، حضور در مجامع بین المللی، تألیف قلوب و….

۶. اصول و قواعد فقه سیاسی

۵. ۶. اصل تکلیف

۶. ۶. اصل مصلحت

۷. ۶. اصل حفظ نظام

۸. ۶. اصل دعوت و گسترش اسلام (نحل، آیه ۱۲۵)

۹. ۶. اصل نفی سبیل؛ «و لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلاً» (نساء، آیه ۱۴۱)

۱۰. ۶. اصل تقدیم اهم بر مهم

۱۱. ۶. اصل عمل به قدر مقدور؛ قاعده «المیسور لایسقط بالمعسور»

۱۲. ۶. اصل عدالت (نساء، آیه ۱۳۵)

۱۳. ۶. اصل ضرورت حکومت؛ نفی آنارشیسم «لابد للناس من أمیر برٍّ أو فاجر»

۱۴. ۶. اصل ولایت الهی

۱۵. ۶. اصل تدریج

۱۶. ۶. اصل در نظر گرفتن مقتضیات زمان و مکان

۱۷. ۶. قاعده لاضرر و لا ضرار فی الاسلام (محمدبن یعقوب الکلینی، کافی، ج۵، ص ۲۹۲)

۱۸. ۶. قاعده مقابله به مثل (بقره، آیه ۱۹۴)

۱۹. ۶. المعروف عرفا کالمشروط شرطا

۲۰. ۶. الممتنع عاده کالممتنع حقیقهً

۲۱. ۶. تبعیه العمل للنیّه

۲۲. ۶. قاعده تبعیت احکام از مصالح و مفاسد

۲۳. ۶. وفای به عهد «اوفوا بالعقود» (مائده، آیه ۱) و «المؤمنون عند شروطهم»

۲۴. ۶. قاعده حرمت کمک بر گناه؛ «و لاتعاونوا علی الاثم و العدوان»

۲۵. ۶. اصل عدم ولایت افراد بر یکدیگر (سوره کهف، آیه ۲۶)

۲۶. ۶. قاعده رجوع جاهل به عالم؛ «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» (انبیا، آیه ۷).

۲۷. ۶. قاعده الأسلام یجبّ ما قبله؛ با قبول اسلام جرایم مربوط به حق اللّه عفو می شود. (محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، ج ۱۵، ص ۶۲).

۲۸. ۶. قاعده ضرورت؛ «الضرورات تبیح المحظورات»

۲۹. ۶. قاعده نفی عسر و حرج؛ «ما جعل علیکم فی الدین من حرج» (حج، آیه ۷۸)

۳۰. ۶. ملازمه بین حکم عقل و حکم شرع (نهج البلاغه، خطبه ۱)

۳۱. ۶. قاعده القرعه فی کل امر مشکل۵

۳۲. ۶. تقیه، کتمان عقیده برای حفظ مصالح عالیه و پیشبرد امر دین (نحل، آیه ۱۰۶)

۳۳. ۶. مشورت در امور دنیوی و غیر وحیانی؛ «وشاورهم فی الامر» (آل عمران، ۵۹)

۳۴. ۶. عدم تبعیض (نهج البلاغه، نامه ۵۳).

۳۵. ۶. وجوب تعظیم شعایر الهی و حرمت اهانت به آنها؛ «و من یعظم شعائر اللّه…» (حج، آیه ۳۲)

۳۶. ۶. تألیف قلوب به معنای ایجاد الفت و مهربانی در دل کفار یا مسلمانان ضعیف از نظر مبانی دین به روش های مختلف حتی هزینه کردن زکات واجب است؛ «والمؤلفه قلوبهم» (توبه، آیه ۶)

۳۳. ۶. قاعده درء؛ این قاعده حدود شرعی را (مجازات های حدی) با ورود شک منتفی می کند: «ادرؤا الحدود بالشبهات»۳۷

۳۴. ۶. قاعده الزام؛ به این معنا که هر فردی، ملتزم به معتقدات خود است: «من دان بدین قوم لزمته احکامهم.»۳۸

۳۵. ۶. تولی و تبری

۳۶. ۶. قاعده سلطنت؛ «الناس مسلطون علی اموالهم». از طریق قیاس اولویت فقها استدلال کرده اند که سلطه فرد بر مال، به طریق اولی سلطه برجان را به دنبال دارد.۳۹

۳۷. ۶. قاعده احسان؛ اموری که با نیت خیر انجام می شود، در صورتی که منجر به خسارتی گردد، انجام دهنده فاقد مسؤولیت مدنی است و در مورد خطای حاکم و قاضی خسارت از بیت المال پرداخت می شود. «و ما علی المحسنین من سبیل» (توبه، آیه ۹۱)

۳۸. ۶. قاعده من له الغنم فعلیه العزم؛ یعنی هزینه ها و خسارت های اموال و حقوق بر عهده همان کسی است که از آنها استفاده می کند.۴۰

۳۹. ۶. مصونیت سفیران۴۱

۴۰. ۶. قاعده صلح؛ در اسلام اصل در روابط با جوامع دیگر بر پرهیز از جنگ و پیش بردن امور از طریق صلح است: «الصلح خیرٌ» (نساء، آیه ۱۲۸)

۴۱. ۶. حفظ جان مسلمان۴۲

۴۲. ۶. و از همه مهم تر، اصل «اجتهاد» که در واقع اصلِ مادر و حاکم و جهت دهنده به تمامی اصول فوق است.

(تقسیم قواعد از نظر عرصه و قلمرو آنها به موارد زیر ممکن است: قواعد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، نظامی، انتظامی، امنیتی و…)

برای قواعد فقه تقسیمات مختلفی وجود دارد. آنچه آمد قواعدی بود که در عرصه سیاست کاربرد دارد؛ هر چند منکر کاربرد آنها در سایر عرصه ها نیستیم. به عنوان مثال به یک طبقه بندی از قواعد فقه اشاره می کنیم. در این طبقه بندی، قواعد فقهی به دو نوع عام و خاص تقسیم شده است:

الف) قواعد فقهی عام؛ مثل قاعده نفی ضرر، قاعده نفی سبیل، قاعده نفی عسر و حرج.

ب) قواعد فقهی خاص؛ مثل قاعده اتلاف، قاعده حیازت، قاعده سلطنت که تماما مربوط به حوزه اقتصاد هستند.

ویژگی های قواعد فقهی

۱. مستند بودن

۲. کلیّت و شمول

۳. کاربردی بودن

۴. ثابت در عین انعطاف

۷. بررسی وضعیت کنونی فقه سیاسی

۱ ۷. فقه سیاسی و شرایط زمان و مکان

۲ ۷. فقه سیاسی و عقلانیت

۳ ۷.فقه و جامعه

۴ ۷.فقه و دولت

۵ ۷.فقه و مدرنیته

۶ ۷.فقه و قانون

۷ ۷.فقه و مصلحت

۸ ۷.فقه و قدرت

۹ ۷.فقه و مسأله مشروعیت

۱۰ ۷.فقه و علوم تجربی

۱۱ ۷.فقه و حقوق

۱۲ ۷.فقه و جنسیت

۱۳ ۷.فقه و فرد

۱۴ ۷.فقه و محیط زیست

۱۵ ۷.فقه و مطبوعات

۱۶ ۷.فقه و آزادی

۱۷ ۷.فقه و عدالت

۱۸ ۷.فقه و روابط بین الملل

۱۹ ۷.فقه و افکار عمومی

۲۰ ۷.فقه و انتخابات

۲۱ ۷.فقه و نظارت

۲۲ ۷.فقه و رسانه ها

۲۳ ۷.فقه و توسعه

۲۴ ۷.فقه و جهانی سازی

۲۵ ۷.فقه و مالکیت معنوی

۲۶ ۷.فقه و عرف

۲۷ ۷.فقه و اجتهاد؛ انسداد یا انفتاح؟

جایگاه مباحث مربوط به فقه سیاسی در قالب نمودار زیر قابل نمایش است:

۸. چالش های فقه سیاسی

۱ ۸. چالش های شیعه و اهل سنت در حوزه فقه سیاسی

ردیف/مکتب	اهل سنت	شیعه
۱	تصویب	تخطئه (خطا پذیری اجتهاد)
۲	انسداد باب اجتهاد و در نتیجه امکان خالی بودن عصر از مجتهدان [ دوره میانه ]	انفتاح باب اجتهاد [ دوره میانه ] و در نتیجه همین مسأله سبب شد روز به روز از نظرسیاسی تقویت شوند.
۳	کم رنگ شدن نقش سیاسی علما	پررنگ شدن نقش سیاسی علما
۴	عمل به قیاس و استحسان و مصالح مرسله و سد ذرایع	عدم عمل به قیاس و…
۵	عدم تداوم عصمت در ائمه	تداوم عصمت
۶	حضور در قدرت و تولید نظریه پس از عمل	معارضه با قدرت و ارزیابی رفتارهای سیاسی با نظریه پیشین
۷	تقدم امنیت بر عدالت	تقدم عدالت بر امنیت
۸	تنوع نظریه های مشروعیت بخش	وحدت نظریه
۹	سلطه دال هایی چون قریشی بودن، سلطه گری صحابه گرایی و خلافت	سلطه دال هایی چون مردم، خواص، مقلد، مجتهد، امامت، علم / فقه و ولایت
۱۰	قدرت سالاری	دانش سالاری
۱۱	انتخاب و شورا و تغلب	نص و نصب و عصمت
۱۲	اهل حل و عقد	اهل نص و نصب

۲ ۸. چالش های اصولی ها و اخباری ها در حوزه فقه سیاسی

ردیف/مکتب	اصولی ها	اخباری ها
۱	عقل گرایی	نقل گرایی
۲	وجوب عینی یا کفایی اجتهاد	استماع / حرمت اجتهاد
۳	مقلد	مستمع
۴	مجتهد	محدّث
۵	ادله اربعه (منابع تولید معرفت دینی)	فقط سخنان ائمه معصومین علیهم السلام دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند * دیدگاه * نام * ایمیل * وب‌ سایت ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی می‌نویسم. فراموشی کلمه عبور؟   ورود به سایت 0 .edd-js-none .edd-has-js, .edd-js .edd-no-js, body.edd-js input.edd-no-js { display: none; } /* */ [{“@type”:”Product”,”name”:”u0641u0627u06ccu0644 u067eu0627u0648u0631u067eu0648u06ccu0646u062a u06a9u0627u0645u0644 u0637u0631u062d u0646u0627u0645u0647 u0641u0642u0647 u0633u064au0627u0633u064a”,”url”:”https://powerpoint-download.ir/downloads/215813/”,”brand”:{“@type”:”https://schema.org/Brand”,”name”:”u0622u0633u0627u0646 u067eu0627u0648u0631u067eu0648u06ccu0646u062a”},”sku”:”215813″,”image”:”https://powerpoint-download.ir/wp-content/uploads/edd/2024/09/powepointfile-150×150.png”,”offers”:{“@type”:”Offer”,”price”:”990000″,”priceCurrency”:”RIAL”,”priceValidUntil”:””,”url”:”https://powerpoint-download.ir/downloads/215813/”,”availability”:”https://schema.org/InStock”,”seller”:{“@type”:”Organization”,”name”:”u0622u0633u0627u0646 u067eu0627u0648u0631u067eu0648u06ccu0646u062a”}},”@context”:”https://schema.org/”}] /* */ /* */ /* */ /* */ NProgress.start(); setTimeout(function() { NProgress.done(); $(‘.fade’).removeClass(‘out’); }, 1000);