فایل پاورپوینت کامل عقل میزان تشخیص حق و باطل

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عقل میزان تشخیص حق و باطل :

از وجود مبارک امام رضا (سلام الله علیه) سؤال کردند که حجت خدا امروز بر مردم چیست؟ ابن السکّیت که از علمای معروف بود از وجود مبارک امام رضا (سلام الله علیه) سؤال کرد حجت خدا امروز بر مردم چیست؟ مردم با چه معیاری حق را از باطل، صدق را از کذب، خیر را از شر و حَسن را از قبیح تشخیص بدهند؟ «فَقَالَ ع الْعَقْل» عقل میزان خوبی است حجت خوبی است. وقتی وجود مبارک امام رضا (سلام الله علیه) این مطلب را در پاسخ به سؤال ابن السکّیت فرمود، ابن السکّیت گفت: «هَذَا وَ اللَّهِ هُوَ الْجَوَابُ»، جواب حقیقی آن است که حجت خدا بر مردم، عقل است.

این عقل عبارت است از عقل برهانی است. آن قدر قدرتمند است که هم وهم را از خودپردازی و خیال را از خودپروازی و همچنین شهوت و غضب را از پرواز و پرداز بی جا عقال کند. از وجود مبارک پیامبر (علیه و علی آله آلاف التّحیه و الثّناء) رسیده است که عقل را عقل می گویند؛ برای اینکه هم در بخش اندیشه، زانوی سرکش وهم و خیال را عقال کند و هم در بخش انگیزه، زانوی سرکش شهوت و غضب را عقال کند. آنکه بی دلیل حرف می زند یا حرفی را بی دلیل می پذیرد؛ معلوم می شود در محدوده وهم و خیال است، نه عقل. قرآن کریم از گروهی که خیال پرواز و خودپرداز هستند تعبیر به مختال می کند. باب «تفعّل» آن در قرآن کریم استعمال نشده؛ اما باب «افتعال» آن استعمال شده که خدا لا یحِبُّ کلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ، این «مختال»، همان صیغه اسم فاعل و اسم مفعول فعل «اختیال» است. «مختال»؛ یعنی کسی که در محدوده خیال فکر می کند. برهانی دست او نیست، هم بی برهان حرف می زند هم بی برهان می پذیرد. گروهی که مختال اند عاقل نیستند، آن قدرت اندیشه را ندارند که جلوی وهم را بگیرند، جلوی خیال را بگیرند، با برهان قلم بزنند با برهان قدم بزنند، این را قرآن می گوید مختال. مختال محبوب خدا نیست.

وجود مبارک رسول گرامی (علیه و علی آله آلاف التّحیه و الثّناء) فرمود: این عقل را عقل می گویند که زانوی سرکش وهم و خیال را در بخش علم و اندیشه، زانوهای سرکش شهوت و غضب را در بخش انگیزه بتواند عقال کند. «عقال»آن وسیله ای است که شتربان ها زانوی شتر چموش و جموح و سرکش را عقال می کنند. اینکه می گویند: «اعْقِلْ وَ تَوَکل؛ بعد گفتند: «با توکل زانوی اشتر ببند»؛ یعنی بتواند جلوی وهم را بگیرد، جلوی خیال را بگیرد. به قول حوزویان، اگر این قدرت را پیدا کرد، دیگر به دام آن سیزده قسم مغالطه نمی افتد. مغاطله این است که انسان، شبیه دلیل را دلیل خیال کند، شبیه حق را حق خیال کند. این کار را می گویند مغالطه و اگر کسی عاقل باشد در بخش علمی، جلوی این خودپردازی و خودپروازی وهم و خیال را عقال می کند، حرفی می زند که اگر بعدها هم محقّقان بیایند می پذیرند. این می شود محقّق، این می شود عالم. و در بخش شهوت و غضب نه بیراهه می رود و نه راه کسی را می بندد. شهوت را تعدیل می کند و نه تعطیل. غضب را تعدیل می کند و نه تعطیل. این دو نیرو از بهترین برکات الهی هستند. این قدرت غضب تعدیل شده جهاد هشت ساله ایران را به خوبی حلّ کرد. این غضب از بهترین قدرت ها و نعمت های الهی است؛ منتها باید بجا مصرف بشود و آن دفاع از شرف و مرز و بوم یک کشور اسلامی است.

بنابراین وقتی ابن السکّیت که از علمای بزرگ آن عصر بود، از امام رضا(سلام الله علیه) سؤال می کند که حجت خدا بر مردم امروز چیست؟ فرمود: «الْعَقْل»؛ بعد ابن السکّیت گفت: «هَذَا وَ اللَّهِ هُوَ الْجَوَابُ». این یک حدیث.

حدیث دیگری که از وجود مبارک امام رضا(سلام الله علیه) رسیده است این است که فرمود: «صَدِیقُ کلِّ امْرِئٍ عَقْلُه وَ عَدُوُّهُ جَهْلُه؛ دوست هر فرد و ملّتی عقل آن فرد یا ملّت است، دشمن هر فرد یا ملّتی جهل آن ملّت است. اوّل عقل را معنا کردند. عقل؛ یعنی قدرتی که بتواند دهن آدم را ببندد. چشم آدم را کنترل کند، هر محرم و نامحرمی را نبیند. هر بد و خوبی را نگوید. هر زشت و زیبایی را نگوید. هر حق و باطلی را ننویسد و جامعه را ملتهب نکند. کسی که راست می گوید، حق می گوید، هم خود راحت است هم جامعه را راحت نگه می دارد. فرمود: اگر کسی عاقل شد، دوست او همین عقل است. درست است که زن و بچه خودش را دوست می دارد، اینها وسیله اند نه هدف. این امام است ما در زیارت اینها می گویم: «کَلامُکُم نُورٌ»، در زیارت اینها در مشاهد مشرف عرض می کنیم: «کَلامُکُم نُورٌ». وقتی از امام رضا سؤال می کنند که دوست آدم کیست؟ یا خود حضرت ابتدائاً می گوید: «صَدِیقُ کلِّ امْرِئٍ عَقْلُه»؛ انسان یک دوست بیشتر ندارد و آن فهم اوست، مگر ما چند تا دوست داریم؟ این را آقایان طلبه ها هم می دانند که وقتی خبر مقدم بر مبتدا شد، نکته ای دارد. این «صَدِیقُ کلِّ امْرِئٍ عَقْلُه»، این «صدیق» خبر مقدم و «عقل» مبتدای مؤخر است. تقدیم این خبر بر آن مبتدا برای افاده حصر است؛ یعنی انسان یک رفیق دارد و آن فهم اوست، همین؛ بقیه ابزار هستند. این را ما می گوییم: «کَلامُکُم نُورٌ». ما دو تا رفیق، چهار تا رفیق، ده تا رفیق که نداریم. یک رفیق داریم و آن ادب ماست، و آن فهم ماست. بارها به عرض شما رسید، ما الآن کشور ما گرفتار بدگویی و بدخواهی و دعوا و زد و خورد دائمی است. ما الآن هشتاد میلیون هستیم، بیست میلیون که زن و بچه کودک و پیرمرد و پیرزن هستند که به حساب نمی آیند. می شود شصت میلیون، این شصت میلیون مرتّب داریم با هم دعوا می کنیم، چرا؟ برای اینکه ما همه ما شنیدیم و گفتیم و دیدیم که پانزده میلیون پرونده در دستگاه قضایی هست. این پانزده میلیون، برای پانزده میلیونی که هر کسی با خودش پرونده دارد یا با شخصی پرونده دارد؟ هر پرونده ای لااقل مربوط به دو نفر است. پس سی میلیون پرونده دارند. این سی میلیون که در آسمان زندگی نمی کنند، در فضا زندگی نمی کنند، در جامعه زندگی می کنند هر کسی یک زن و بچه ای دارد، حداقل یا شوهر دارد یا همسر دارد. سی میلیون می شود شصت میلیون. خانه ای که پرونده دارد شکایت دارد یا زندانی دارد یا باید زندان برود، می شود شصت میلیون. ما شصت میلیون باهم داریم مرتّب دعوا می کنیم. آن وقت زیارت امام رضا هم می رویم! آنجا هم می گوییم: «کَلامُکُم نُورٌ».

حضرت فرمود: انسان یک دوست دارد و آن فهم اوست. نفرمود عقل هر کسی دوست اوست. مبتدا را که مقدم ذکر نکرد. خبر را مقدم ذکر کرد. این که خبر را قبل از مبتدا ذکر کرد، برای افاده حصر است؛ یعنی انسان فقط و فقط یک دوست دارد و آن فهم اوست. این است! ما به زیارت چنین ائمه ای می رویم، «صَدِیقُ کلِّ امْرِئٍ عَقْلُه وَ عَدُوُّهُ جَهْلُه»؛ انسان یک دشمن دارد و آن بی ادبی اوست. بی عقلی اوست. حرفی می زند خلاف، خودش را به زحمت می اندازد. کاری می کند خلاف، خودش را به زحمت می اندازد. این می شود امام رضا، این می شود مشهد رضوی، این هم «کَلامُکُم نُورٌ». این است که اینها می مانند این حرف ماندنی است، چون با فطرت ما سازگار است با نظام هستی ما سازگار است. «عدو کلّ امرئ جهله»، «صَدِیقُ کلِّ امْرِئٍ عَقْلُه»، در یک فصل عقل را معین کرده است که تنها میزان است، در فصل دوم مشخص کرد تنها دوست آدم ادب اوست. این حرف رضاست. ما شیعه اینها هستیم. اینکه می گوییم: «کَلامُکُم نُورٌ»، برای همین بیانات نورانی است.

بعد همین امام رضا (صلوات الله و سلامه علیه) فرمود عبادت، چیز بسیار خوبی است، نماز و روزه واجب که سرجایش محفوظ است؛ اما نمازهای مستحبی، روزه های مستحبی، آنها هم خیلی معیار نیست، «لَیسَتِ الْعِبَادَهُ کثْرَهَ الصِّیامِ وَ الصَّلَاهِ »؛ آن نمازهای مستحبی، روزه ها مستحبی ثوابش محفوظ است؛ اما اینها عبادت نیست. «وَ إِنَّمَا الْعِبَادَهُ کثْرَهُ التَّفَکرِ فِی أَمْرِ اللَّه، فکر در تدبیر الهی، موحّدانه زندگی کردن، این عبادت است. بعضی از بزرگان دینی ما و اهل معرفت گفتند، هیچ کسی گناه نمی کند مگر اینکه در آن محدوده مشرک است. شما این بخش پایانی سوره مبارکه «یوسف» را ملاحظه بکنید! فرمود: وَ ما یؤْمِنُ أَکثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلاَّ وَ هُمْ مُشْرِکونَ؛ فرمود اکثر موحدان و مسلمان ها مشرک هستند! یک شرک ضعیف و مرموزی در درون اینها نهادینه شده است. وَ ما یؤْمِنُ أَکثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلاَّ وَ هُمْ مُشْرِکونَ. از امام(سلام الله علیه) سؤال کردند که چگونه می شود که اکثر مسلمان ها مشرک باشند؟ فرمود همین که میگویی خدا هست ولی! اوّل خدا دوم فلان شخص! اگر خدا هست دومی که ندارد. چند تا کار را هم ضمیمه می کنیم میگوییم خدا هست ولی! اوّل خدا، دوم فلان شخص! وقتی از امام(سلام الله علیه) سؤال می کنند که چگونه اکثر مؤمنین مشرک هستند؟ فرمود همین است. می گویند اوّل خدا، دوم فلان شخص! خدا اوّلی نیست که دومی داشته باشد. خدا هست ولی! این بیراهه را هم باز می رود. اما آن بزرگان اهل معرفت که تحلیل کردند این آیه را دقیقاً وصف کردند گفتند کسی که معصیت می کند وقتی شما این گناه او را بررسی کنید می بینید که سر از شرک در می آورد، چرا؟ برای اینکه اگر کسی گناهی می کند؛ یک وقت است که به خاطر سهو است، یک وقت است که به خاطر نسیا