بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل قناعت و پرهیز از زیاده طلبی :

الف) مفهوم قناعت

قناعت، از ویژگی های زیبای انسان های خدامحور و مؤمن است. افراد با ایمان در پرتو بهره مندی از روحیه قناعت، عزت می یابند. بدین ترتیب هیچ گاه چشم طمع به دارایی دیگران نمی دوزند و برای کسب مال و مقام دنیا، شخصیت والای خویش را پایمال نمی سازند. بزرگان اخلاق، « قناعت » را نقطه مقابل حرص و طمع می دانند و در تعریف آن می گویند:

قناعت، ملکه ای است برای نفس که از مال به قدر حاجت و ضرورت بسنده می کند، بدون اینکه فرد در زیاده خواهی بکوشد و خود را به رنج و سختی بیفکند.

[۱]

پیامبر گرامی اسلام ( صلّی الله علیه وآله وسلّم ) می فرماید: « طُوبی لِمَنْ اَسْلَمَ وَکانَ عَیشُه کفاف »

[۲]

؛ « خوشا به سعادت کسی که مسلمان است و زندگی او در حد کفاف می گذرد ».

در روایتی دیگر نقل می کنند که پیامبر معنای قناعت را از جبرئیل پرسید. جبرئیل پاسخ داد: « به هر مقدار که از دنیا به او می رسد، راضی باشد و به کم بسنده کند و شکرگزار همان مقدار کم باشد ».

[۳]

قناعت پیشگان، بهترین های امت رسول الله ( صلّی الله علیه وآله وسلّم ) و طمع کاران بدترین افراد هستند. پیامبر ( صلّی الله علیه وآله وسلّم ) در این باره می فرماید: « خِیارُ اُمَّتی الْقانِعُ وَ شِرارُهُم الطّامِع »

[۴]

؛ « بهترین مؤمنان، فرد قانع و بدترین آنها شخص طمع کار است ».

شایسته است که آدمی، نفس خود را به زیور قناعت بیاراید و هیچ گاه در دام حرص و طمع نیفتد که در این صورت، به آسانی نجات نمی یابد. امیر مؤمنان علی ( علیه السلام ) در هشداری می فرماید:

ای فرزند آدم! اگر از دنیا به اندازه کفایت بخواهی، اندکی از آن، تو را بس است و اگر به هیچ اندازه از دنیا کفایت نکنی، در این صورت همه دنیا تو را کافی نخواهد بود.

[۵]

ب) آسایش، میوه شیرین قناعت

قناعت، ویژگی پسندیده ای است که راحتی و آسایش دنیا و آخرت در گرو آن است. ملا احمد نراقی در این باره می نویسد:

راحت دنیا و آخرت به قناعت است و صفت قناعت، مرکبی است که آدمی را به مقصد می رساند و وسیله ای است که سعادت ابدی را به سوی آدمی می کشاند؛ زیرا هر که به قدر ضرورت قناعت کرد و دل را مشغولِ بیش از آن نکرد، همیشه آسوده خاطر است و حواس او جمع و تحصیل آخرت بر او آسان می شود و هر که از این صفت، محروم و آلوده حرص و طمع و درازی آرزو گشت، به دنیا فرو می رود و خاطر او پریشان و کار او پراکنده می شود و با وجود این، چگونه می تواند به تحصیل آخرت بپردازد و به درجه نیکان و ابرار برسد.

[۶]

امام محمد باقر ( علیه السلام ) در نکوهش حرص و طمع می فرماید:

حریص به دنیا، چون کرم ابریشم است؛ هر چه بیشتر به دور خود تار می پیچد، راه خلاص او مشکل تر می شود تا از غصه بمیرد.

[۷]

کاسه چشم حریصان پر نشد

تا صدف قانع نشد و پر دُر نشد

مولوی

ج) بی نیازی در قناعت

از نگاه آیین مقدس اسلام، برترین بی نیازی، بی نیازی نفس و جان است. پیامبر اسلام ( صلّی الله علیه وآله وسلّم ) در این باره می فرماید: