بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مبانی فلسفی تربیت اسلامی در وصیت نامه شهدای دانشجو :

اسلام یکی از ادیان الهی است. این دین مکتب فلسفی، تربیتی یا سیاسی و اجتماعی محض نیست. بلکه مجموعه شناخت ها، اوامر و نواهی است که تمام ابـعاد زنـدگی فردی، اجتماعی، دنیوی و اخروی را شامل می شود. اسلام نیامده که فلسفه، سیاست، اقتصاد یا تربیت بگوید ولی از خلال آموزه ها و دستورات آن میتوان اندیشه های فلسفی، اقتصادی و تربیتی استخراج کرد. ازآنجاکه مبانی فـلسفی شامل هستی شناسی، انسان شناسی، شناخت شناسی و ارزش شناسی است. در اینجا این موارد در اسلام جستجو میشود.

۱- هستی شناسی

صفات خداوند

خالق هستی، ویژگیهایی دارد؛ ازجمله قادر مطلق است. “اگرچه آرزوهای من سخت دشوار و مشکل است اما در پیشگاه عظمت تو و قدرت تو ای خداوند مهربان بسیار ناچیز وآسان انجام میشود” (شهید محمود ادیبی پور). خدای قادر مطلق، یکتاست. “معبودی جز او نیست و اوست یگانه و بی نیاز” (شهید اویسی ثانی). خدای واحد، ازلی و ابدی است “سپاس خدای را که وجود او با عدم سابقه ندارد و هستی او را آغازی نیست. ” (شهید محمود ادیبی پور). خدای یکتا، حی، قیوم و ناظر دائم است. “او همه چیز است و دور از همه چیز آنچنان که جرم خورشید با پرتو نافذ خودکائنات را نوازش کند ولی خویش فرسنگ ها را آن به دور چرخ فلک می گردد ” (شهید محمود ادیبی پور). چنین خدایی رحمان و رحیم و ستار و غفار است. ” به نام آنکه ستار است و غفار است و رحیم و رحمان ” (شهید اسکندر آرمین). خداوند یکتای ازلی و ابدی، “بینا و شنواست و قیامت را به عمل برپا میکند” (شهید حسین دامغانی). خداوند سمیع و علیم از راز نهان انسان آگاه است. “هر آن دم که زبانم از راز نگفته خموش گردد و گفتارم درآغاز به پایان رسد تو اسرارم را ناگفته بدان.” (شهید محمود ادیبی پور). خدای رازق، رب و هادی انسان نیز میباشد “به نام خالقی که راه را در پیش پای مخلوق خود میگذارد، خدایی که از همان اوایل خلقت بشر و موجودات دیگر راهی مشخص برای به کمال رسیدن آنها آفریده است. ” (شهید علی اصغر فیاض بخش).

ویژگی های هستی

براساس وصیت نامه های شهدای دانشجو، هستی متعلق به خدا و حیات موجودات در ید قدرت اوست. “به نام خداوندی که خالق و هدایت کننده هر موجود است. آن مقتدری است که حیات و مماتم در دست اوست “. (شهید حسین دامغانی). موجودات عالم به دو قسم مادی و معنوی تقسیم میشوند. تمام بخش های هستی اعم از جسم و روح متعلق به خداست. “پروردگارا این بدن ملک توست.” (شهید محمدکاظم جعفری نجف آبادی). “جانم از آن توست و آن را به تو میدهم که امانتی در نزد من بیش نیست “. (شهید داریوش ساکی). بخش مادی هستی (جسم و دنیا) فناپذیر و بخش معنوی هستی (روح و آخرت) اصیل و پایدار است.

“همیشه مد نظرمان باشد که ما برای دنیایی دیگر آفریده شدیم و این دنیا باقی نیست “. (شهید محمدمهدی نقیب). اهمیت دنیا در این است که “دنیا، محل امتحان است “. (شهید مجید اعرابی). از این جهت محل امتحان است که در آن حق وباطل وجود دارد و این دو در مقابل یکدیگر و در جدالند و…”این جدال را پایانی نیست”. (شهید اویسی ثانی).

نبرد حق وباطل، نبردی تاریخی است. “دوباره یزید در مقابل حسین قرار میگیرد و حسین در گودال قتلگاه ندا سر میدهد آیا کسی هست که مرا یاری کند “. (شهید ابراهیم انصافی).

نبرد تاریخی حق و باطل نمود دیگری دارد و آن نبردی است در درون انسان. “نبرد بین دو انسان که یکی حق است و لوامه و مطمئنه بر او حاکم، و یکی باطل است و اماره بر او حاکم و مسلط، پیروزی لوامه بر اماره جهاد اکبر است و غلبه آدم و انسان حق بر انسان باطل جهاد اصغر است. ” (شهید مصطفی اصفهانی).

نبوت

خداوند برای سعادت، فطرت انسان را به صراط مستقیم آفرید و برای تکمیل نعمت و هدایت انسان پیامبران و رسولانی را فرستاد. “حمد و سپاس از آن خداوند است که هستی را آفریده و بربنای هستی انسان را خلق کرد و پس آنگاه که انسان ها طریق انحراف از فطرت را پیش گرفتند، دست تقدیرش بر نزول ادیان توحیدی همت گماشت و به برکت انبیاء (ص)، به انسان ها عرضه نمود” (شهید ایرج فیروزی). یکی از این رسولان که خاتم آنان است حضرت محمد(ص) است.” اشهد ان لا اله الاالله و اشهد ان محمدا رسول الله و اشهد ان امیر المومنین علی ولی الله »” (شهید سیدمحمد طباطبایی).

معاد

هستی تنها منحصر به جسم و دنیا نیست بلکه آخرتی هم وجود دارد.”به روز محشر و معاد یوم القیامه اعتقاد قلبی دارم “. (شهید حمید قدس). از بین دنیا و عقبی، اصالت با جهان عقبی است.” بدانکه مرگ حیات بخش است و مرگ آخر زندگی نیست، بلکه تبدیل صورت است از زندگی آمیخته به بلا بر زندگی طیبه و بیخوف و حزن. ” (علی اکبر ساعی)

۲- انسان شناسی

ویژگی های انسان

“انسان از دو بعد مادی و معنوی و یا جسم و روح تشکیل شده است.” (شهید حمید قدس). روح یا نفس انسان دارای شئوناتی تحت عنوان فطرت، عقل و اراده است. “به نام همان خدایی که انسان را عقل و اراده و ایمان بخشید که معرفت پیدا کند و بر انتخاب خود مردانه بایستد.” (قنبر آقایی). منشأ روح انسان خداوند است. “به نام معبودی که انسان را شکل داد و به او از روح خود دمید”. (شهید محمدکاظم جعفری نجف آبادی). از میان روح و جسم، اصالت با روح است. “انسان مؤمن و عارف به خداوند در جسم و این بعد فانی هیچگاه غوطه ور نمیشود و در عالم معنوی سیر و سلوک میکند.” (شهید حمید قدس).

انسان اشرف مخلوقات است.”… از روی لطف و مهربانیش او را اشرف مخلوقات نام نهاد.” (شهید محمدکاظم جعفری نجف آبادی). خداوند اشرف مخلوقات را پاکسرشت و نیک سیرت آفریده است. “من نیز روزی پاک بودم قلبم هنوز از زنگار پاک بود…”. (شهید محمدرضا مهرپاک). انسان پاکسرشت امکان انحراف و آلوده شدن و همچنین خداگونه شدن را دارد. انسانی که “یا نفوس لوامه و مطمئنه او لگدکوب نفس اماره و امیال نفسانی شده و منحط گشته و به مصداق آیه شریفه «اولئک کالانعام بل هم اضل» میرسد و خلقت احسن تقویمی را تباه میسازد و بدین طریق درزمره «ثم رددناه اسفل السافلین» جای میگیرد و یا قضیه غیر از این خواهد شد و با اعتقاد راسخ به «و کل صغیر و کبیر مستطر رقیب و عتید» مراقبه و مواظبت بر افعال و اعمالش نموده واز عالم ناسوت دل کنده و نفوس لوامه و مطمئنه او ارجعی الی ربک حق تعالی را لبیک میگوید.” (شهید مصطفی اصفهانی).

اشرف مخلوقات، شناساگر است. شناخت را با تکیه بر تعقل (یکی از شئونات نفس انسان)، حواس و وحی به دست میآورد. به نام “همان خدایی که انسان را عقل و اراده و ایمان بخشید که معرفت پیدا کند.” (قنبر آقایی). چنین انسانی مسیر خود را آگاهانه انتخاب میکند.

“مادر جان… چشمهایم را باز بگذارید تا نگویند بدون شناخت و کورکورانه این راه را انتخاب کرد”. (شهید جعفر نامنی). انسان شناساگر، آزاد است و میتواند با میل و اراده (شأنی دیگر از روح انسان) دست به انتخاب بزند. “برای هر شخص در این راه یک لحظه انتخاب وجود دارد که میتواند حق یا باطل را انتخاب کند.” (شهید سیدناصر زجاجی نژاد).

ارزش و جایگاه انسان

انسان، ارزش والایی دارد. او از خداست و مقصد نهایی او پیوستن به لقاءالله است. “إنا لله و إنا إلیه راجعون” (شهید جعفر نامنی). “مقصد زندگی به آخر رسیدن نیست، بلکه به هدف رسیدن و معشوق را یافتن و به سوی او پروازکردن است.” (شهید محمدجعفر فنایی شاهرودی). به این سبب “خدایا خیر و نیکی را فقط در وجود تو میجویم. ” شهید سیدمحمد شعاعی). دوری از خدا ستم به انسان است “به واسطه دوری از تو چه ستم ها بر خود روا داشتم. ” (شهید غلامرضا طالب). زمین جای مناسبی برای ماندن انسان نیست. “از غرق شدن در مسائل مادی بپرهیزید و به معنویات روی آورید تا انسانیت خود را حفظ کنید.” (شهید علیرضا استکی).

راه رسیدن به جایگاه

انسان برای رسیدن به جایگاه اصلی (قرب الهی) راه سختی در پیش دارد “هرگاه خواسته بودم که رو به سویت نهم این نفس مرا باز داشته بود، هرگاه خواسته بودم سیلی بر رخ شیطان بزنم این نفس جلویم را گرفته بود.” (شهید محمدرضا مهرپاک). ولی انسان میتواند راه سخت سیر الی الله را طی کند و مقرب درگاه الهی شود. یکی از ضرورت های رسیدن به قرب الهی، طلب و جستجوی خداوند است. طلب و جستجوی خداوند متضمن شناخت است. نا آشنایی با خدا سبب دوری از او و گمراهی میشود. “خدایا چه گمراه بودم که تو را نشناخته ام.” (شهید غلامرضا طالب). برای رسیدن به خداوند شناخت لازم است ولی کافی نیست. مکمل شناخت در این راه انجام وظایف است. انسان برای رسیدن به قرب الهی “باید عمل صالح انجام دهد و از آزمایشات سخت سرافراز بیرون آید.” (محمدصادق فخاری فر).

وظایف انسان جنبه های گوناگون دارد؛ ازجمله وظایف انسان در برابر خدا، رسول، ائمه و حتی ولی فقیه، وظایف در مقابل مردم، خانواده و مردم.

وظایف انسان در مقابل خدا، رسول، ائمه و ولی فقیه

یکی از وظایف انسان در مقابل خداوند تلاش برای جلب رضایت او در همه احوال است.

خدایا “به من عنایت فرما که تا آخرین لحظات عمرم به جز خشنودی تو به هیچ چیز دیگر نیندیشم.” (شهید رحیم صباغیان). وقتی انسان درصدد جلب رضایت خداوند باشد هرچند کوتاهیهایی داشته باشد ولی عملکردش بوی طغیان نمیدهد. “چه کنم نفس بر من غلبه کرد… ولی هرگز از روی طغیان سر از فرمانت نپیچیده ام. هرگز از روی عمد برخلاف دوستیات عمل نکرده ام هرگز!” (شهید محمدرضا مهرپاک). برای جلب رضایت خداوند، تکریم پیامبر و ائمه و حتی ولی فقیه ضروری و مثمرثمر است “جان من به قربان آن پیامبری که رحمت للعالمین بود… جان من به قربان آن خلیفه ای (علی علیه السلام) که شمشیر خود را حایل و به دنبال این میگشت که حقی را از ظالم بستاند و به صاحبش برساند.” (شهید محمدمهدی دژم خوی). “حمد خدایی را که راهنما و امام بزرگ به ما ارزانی داشت که از ضلالت ها و تاریکیها به صراط مستقیم هدایت نماید. (قنبر آقایی).

وظایف انسان نسبت به خانواده

بعد از خدا و رسول، والدین بالاترین جایگاه را نسبت به فرزند دارند.”ای پدر و مادر عزیزم که بعد از خدا و رسولش و امامانش عزیزترین موجود نزد من هستید.” (شهید حسین صبور). به همین جهت فرزندان نسبت به آنها تکالیفی دارند. حقوق والدین نسبت به فرزند ناشی از نقش آنان در هستی دادن به فرزند به اذن خدا، زحمات بیشائبه در مراقبت از فرزند و تأثیر بیبدیل آنان در تربیت فرزندان است. ” ای مادر عزیزم! ای که مرا از نیستی به هستی حمل کردی و با عشق خدا و حسین (ع) پستان را به دهانم گذاشتی و مرا تربیت کرده ای…» (شهید داوود اعرابی). لذا ضرورت دارد از والدین سپاس گزاری کرد، به آنها احترام گذاشت و درصورت قصور، عذرخواهی و طلب عفو کرد. “از زحمات شبانه روزی پدر و مادر دلسوزم که مرا در پیوستن به اصل خویش یاری دادند، سپاسگزارم. ” (شهید قنبر زارع). “پدر و مادر عزیزم! در زندگی خدمت قابل توجهی برایتان انجام نداده ام… امیدوارم خطاهایم را بخشیده و عفوم کنید.” (شهید رحیم صباغیان).

غیر از والدین، همسر، خواهر و برادر نیز از دیگر اعضای خانواده هستند که باید با آنان روابط صمیمی و عاطفی داشت و رضایت آنان را جلب کرد.”برادران و خواهران عزیز و مهربانم! بودن با شما باعث خوشحالی من بود. شما نیز باید مرا عفو کنید و ببخشید و از اینکه نتوانستم حق برادری را برای شما اداءکنم معذرت میخواهم.” (شهید حسین دامغانی).

وظایف نسبت به مردم

یکی از مسئولیت های انسان، انجام وظایف نسبت به مردم است. به خصوص مردمی که در صراط مستقیم حرکت و از ولی فقیه پیروی میکنند، باید در مقابل چنین مردمی متواضع و فروتن بود. “هرگاه به کوچکی خودم میاندیشم خجالت کشیده و غرق این میگردم که چه بنویسم که همه ملتمان الهی شده اند و این جای بسی شکر است. ” (شهید رحیم صباغیان). “سلام من بر شما ای یاوران با وفای امام، سلام گرم من بر همه امت حزب الله، آنانی که بدون هیچ اجر و مزد مادی همچنان در راه خدا و برای رفاه مردم ستمدیده و مستضعف پایداری و مقاومت کردند.” (شهید محمد حبیبی پور).

خودسازی

انجام وظایف، وقتی راهگشاست و منجر به قرب الهی میشود که سبب خودسازی شود. جهت خودسازی باید از “عمل ” (انجام وظایف) مراقبت کرد. برای مراقبت از عمل صالح ضمن ناچیزشمردن عمل و ترس از عقوبت، باید به فضل خداوند امید وار بود. “خدایا… گرچه شرمسار و ذلیلم ولی خود را آماده بندگی تو میبینم و… دیدارت و مرگی که در راه استقرار حکومت و استحکام جمهوری اسلامی باشد، مرا امیدوار میکند.” (شهید محمد بلوردی). به علاوه “اخلاص در عمل ” شاه کلید خودسازی است. “بارخدایا تو آگاهی که تلاش و پیکار ما نه از آن جهت است که به پایگاه قدرتی برسیم و یا چیزی از کالای بیارج دنیا را به چنگ آوریم، بلکه به آن جهت است که نشانه ها و پرچم های دین ترا برافرازیم. ” (شهید محمد حبیبی پور).

اخلاص در عمل فقط منحصر به رزمنده در درون