فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مبانی نظری توزیع عادلانه :

چکیده

استاد محمد شوقی الفنجری از استادان معروف اقتصاد اسلامی دانشگاه «الازهر» قاهره و دانشگاه ملک سعود ریاض است و تاکنون کتاب ها و مقالات متعددی در این زمینه نوشته است . مقاله حاضر که از آثار برجسته او به شمار می آید، یکی از چهارده مقاله کنفرانس اقتصاد اسلامی بغداد است که در جمع صاحبنظران مشهور اقتصاد اسلامی از کشورهای مصر، سوریه، اردن، عربستان، عراق، امارات و کویت، به وسیله نویسنده ارائه شده; سپس در مجموعه مقالات کنفرانس به چاپ رسیده است . نویسنده در این مقاله با نقد مبانی اقتصادهای بشری غرب و شرق نشان می دهد که آن ها نمی توانند نیازهای مادی و معنوی بشر را پاسخگو باشند و یگانه نظامی که می تواند متناسب با شان و کرامت انسان، نیازهای اقتصادی او را به صورت عادلانه تامین کند، اقتصاد اسلامی است . از نکات برجسته این مقاله، تبیین علمی و روشن از مسؤولیت دولت و مردم در برابر مساله فقر و توازن اقتصادی است که از دیرزمان تا امروز از مشکلات مهم جوامع به شمار می آید .

مقدمه

هر فعالیت تولیدی، با فعالیت دیگری به نام توزیع همراه است . توزیع، یعنی تقسیم محصول میان کسانی که در تولید آن سهیمند . مشکل تقسیم دارایی ها بین مردم به ویژه در عصر حاضر، از مهم ترین مشکلات به شمار می رود; زیرا موجب تقسیم جامعه به دو قطب می شود: گروه های ثروتمند که توان برآوردن نیازها و رسیدن به تمایلات گوناگون خود را دارند و گروه های فقیر که این توانایی را ندارند . ثروتمندان نه تنها نیازهای خود را برمی آوردند، بلکه به دلیل ثروت و امکاناتی که دارند، از قدرت و نفوذ نیز برخوردار می شوند; از این رو، مکتب ها و نظام های اقتصادی، در راه حل هایی که برای مشکل توزیع درآمد ارائه می کنند، اختلاف اساسی می یابند . راه حل های متفاوت نظام های اقتصادی به اختلاف ایدئولوژیکی و مکتبی آنان در مبانی توزیع در اصل پرداخت، به عوامل تولید و تعیین مقدار پرداخت به هر کدام از عوامل بر می گردد; بنابراین، توزیع در دو محور بحث می شود:

۱ . نظری که به مبانی فلسفی نظام اقتصادی مربوط است . این دیدگاه نظری را می توان با اصطلاح توزیع مکتبی یا ایدئولوژیکی یاد کرد، که اقتصاددانان کلاسیک آن را توزیع شخصی ^(۱) می نامند .

۲ . عملی که به پاداش عوامل تولید، یعنی نظریه قیمت عوامل تولید مربوط است . اقتصادانان، اصطلاح توزیع عملی ^(۲) را در این مورد به کار می برند و اقتصاددانان کلاسیک از اصطلاح «توزیع وظیفه ای » استفاده می کنند و به طور کلی، توزیع، عملی مبتنی بر توزیع نظری است یا آن چه ما آن را توزیع مکتبی نامیدیم . در این نوشتار، توزیع نظری یا مبانی نظری توزیع محور بحث و بررسی است .

مبانی نظری توزیع (توزیع مکتبی)

۱ . اقتصاد سرمایه داری

این اقتصاد از اساس بر پایه مالکیت خصوصی استوار است; از این رو توزیع نیز بر مبنای مالکیت قرار دارد; پس مالکیت خصوصی، هم ابزار تولید و هم ابزار توزیع به شمار می رود .

در چنین نظام اقتصادی، به دلیل تفاوت فاحش در مالکیت ابزار تولید مهم ترین پدیده، اختلاف شدید درآمدها است . طبیعی است که در چنین نظام اقتصادی، اقلیتی میلیاردر در رفاه و اشرافیت خوارکننده زندگی کنند و در افزایش تورم و گسترش تولید کالاهای لوکس بکوشند; در حالی که اکثریتی زحمتکش به سختی زندگی کنند و برخی از آنان، زیر فشار محرومیت و فقر خفت بار پایمال شوند .

۲ . اقتصاد سوسیالیستی

قوام این اقتصاد بر پایه مالکیت عمومی است; حال چه به صورت مالکیت دولتی، چنان که در روسیه (شوروی سابق) بود و چه به صورت مالکیت جمعی یا گروهی، چنان که در یوگسلاوی (سابق) وجود داشت; یعنی مالکیت منابع و مزارع در انحصار کسانی باشد که در آن صنایع و مزارع کار می کنند; بنابراین، توزیع سوسیالیستی بر کار مبتنی است; یعنی کار، هم ابزار تولید و هم ابزار توزیع است .

در چنین اقتصادی نیز به سبب اختلاف استعدادهای فکری و جسمی (نه به سبب مالکیت) اختلاف درآمد وجود دارد و ممکن است این اختلاف، شدید باشد; البته اختلاف شدید غیر طبیعی است; چنان که در روسیه و دولت های شرقی چنین بود که عده ای از سران احزاب سوسیالیستی در سطح بالا و مترفانه زندگی می کردند; در حالی که اکثریتی زحمت کش با رنج و زحمت روزگار می گذراندند .

۳ . اقتصاد کمونیستی

کمونیزم، مرحله نهایی و بلوغ مکتب سوسیالیزم به شمار می آید . این اقتصاد، بر تولید انبوه مبتنی است; یعنی در این مرحله، تولیدات جامعه به حد وفور رسیده (مانند آب و هوا) به گونه ای که همه نیازهای انسان ها برآورده می شود; بنابراین، اساس توزیع در این نظام، نیاز انسان است; پس به هر کس به اندازه نیازش داده می شود .

۴ . اقتصاد اسلامی

این اقتصاد، بر سه پایه استوار است: نخست تضمین «حد کفایت » «نه حد کفاف » برای همه افرادی که در جامعه اسلامی (با قطع نظر از جنسیت و دین آنان) زندگی می کنند . تضمین «حد کفایت » مانند حقی الاهی است که دولت وظیفه دارد آن را برای همه افراد تضمین کند .

پایه دوم و سوم این اقتصاد کار و مالکیت است; بنابراین، توزیع اسلامی در ابتدا بر اساس تضمین «حد کفایت » ، سپس کسب درآمد از طریق کار و مالکیت است . در چنین اقتصادی، هیچ فردی به واسطه امری خارج از اراده خودش گرسنه و محروم نمی ماند; البته تفاوت در درآمدها به سبب تفاوت در استعدادها و توانایی های جسمی و روحی که نمود آن در کار و مالکیت است، وجود خواهد داشت; اما این تفاوت و اختلاف به گونه ای قانونمند است که در توازن اقتصادی میان افراد جامعه خللی پدید نمی آورد و اجازه نمی دهد جامعه، طبقاتی شود یا افراد مورد ستم قرار گیرند .

به دلیل اهمیت موضوع (مبانی نظری توزیع) یا آن چه ما آن را توزیع ایدئولوژیکی (مکتبی) نامیدیم و برای روشن شدن مکتب اقتصادی اسلام، به طور مختصر موارد ذیل را بررسی می کنیم .

۱ . مشکل اقتصادی از دیدگاه اسلام;

۲ . سبب و علت مشکل اقتصادی از دیدگاه اسلام;

۳ . راه حل اسلام برای حل مشکل اقتصادی .

۱ . مشکل اقتصادی از دیدگاه اسلام

مشکل اقتصادی، مشکل نیازهای فراوان و تمرکز منابع درآمدها است . در تفکر اقتصادی رایج، مشکل فقر در محرومیت و گرسنگی یا ناتوانی از برآوردن نیازهای اساسی مجسم و خلاصه می شود که در اصطلاح صاحبان این اندیشه از آن به حد کفاف ^(۳) تعبیر می شود; یعنی حداقلی از سطح زندگی که انسان بتواند زنده بماند . به بیان دیگر، فرد هنگامی فقیر شمرده می شود که با کار و تولید نتواند نیازهای ضرور را برای ادامه حیاتش فراهم سازد; اما در اندیشه اقتصادی اسلام، فقر و عدم دستیابی به سطح زندگی شرافتمندانه، به حسب عرف جامعه است که به طور طبیعی این سطح زندگی به حسب زمان و مکان تفاوت دارد .

فقیهان متقدم اسلام از آن با اصطلاح «حد کفایت » ^(۴) تعبیر می کردند; یعنی حداقلی که انسان بتواند زندگی با کرامتی داشته باشد . و گاهی نیز از اصطلاح «حد غنا» استفاده می کنند; یعنی تا هنگامی که انسان نتواند نیازهایش را تامین کند و از دیگران بی نیاز باشد، فقیر است .

یک . مشکل فقر، در صدر مسائل

اسلام به سبب این که واپسین دین الاهی است، راه و روش کاملی برای زندگی دارد . همان قدر که برای جنبه معنوی و اعتقادی بشر اهمیت قائل است، به جنبه مادی و معیشتی او را نیز توجه کرده است; به دلیل این که هیچ کدام از این دو جنبه، بدون جنبه دیگر نمی تواند قوام و دوام یابد، و هر دو جنبه از یک دیگر متاثرند . همان طور که انسان فقط با نان (بعد مادی) نمی تواند ادامه حیات دهد، بدون نان نیز توان ادامه حیات نخواهد داشت; به همین دلیل، پیش از این که تحولات و پدیده های زندگی به فقر بینجامد، اسلام این مساله را پیش بینی و واجب کرده که در صدر مسائل قرار داده شود; چنان که مال را زینت زندگی دنیا و مایه قوام جامعه به شمار آورده و آن را بهترین کمک برای رسیدن به تقوا ذکر کرده است و طلب آن را واجب و جهاد در راه خدا می داند . ^(۵) افزون بر این، اسلام فقر و کفر را مساوی هم دانسته و پیامبر خدا به چیزی بیش تر از فقر به خدا پناه نبرده است; چنان که فرمود:

کادالفقر ان یکون کفرا . ^(۶) اعوذبک من الکفر والفقر .

وقتی از پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم پرسیدند که آیا آن دو، معادل (مساوی) یک دیگرند، فرمود: بلی . ^(۷)

اسلام هنگامی که از مردم می خواهد خدا را عبادت کنند و ذکر خدا گویند، علت می آورد که خدا شما را از گرسنگی نجات داد:

فلیعبدوا رب هذا البیت الذی اطعمهم من جوع وآمنهم من خوف; ^(۸)

به همین دلیل، در اسلام، شخصی که گرسنه در حال مرگ را می بیند و او را رها می کند، تکذیب کننده دین به شمار می رود:

ارایت الذی یکذب بالدین فذلک الذی یدع الیتیم ولا یحض علی طعام المسکین . ^(۹)

دو . مفهوم فقر از دیدگاه اسلام

از آن چه گذشت، روشن شد که فقیر به مفهوم اسلامی به فرد یا دولتی گفته می شود که وضعیت زندگی اش با زندگی متعارف و متداول جامعه یا دولت های دیگر فاصله بسیاری داشته باشد . به بیان دیگر، فقیر کسی است که سطح زندگی شایسته و شرافتمندانه ای به حسب زمان و مکان ندارد و به اصطلاح اندیشه اقتصادی اسلام، فقیر کسی است که «حد کفایت » «نه کفاف » برایش فراهم نیست .

روشن است که «حد کفاف » ، پایین ترین سطح از غذا، لباس و مسکن برای زندگی است که بدون آن ها نمی توان به زندگی ادامه داد; پس این حد کفاف، قابل کم کردن نیست و به واسطه تغییر قدرت خرید در زمان ها و مکان های گوناگون تغییر نمی کند . برخلاف «حد کفایت » یا «حد غنا» که سطح بالاتری از زندگی است و به همین دلیل سطح آن در زمان ها و مکان های گوناگون متفاوت می شود . ^(۱۰)

از آن چه گذشت، حقیقتی مهم و محوری نتیجه گیری می شود و آن این که مشکل اقتصادی از دیدگاه اسلام، با هدف تامین ضروریات اساسی زندگی ربطی ندارد . هدف اسلام، بالابردن سطح زندگی عمومی و تعالی آن بوده; یعنی همان چیزی که تفکر اقتصادی جدید، پس از چهارده قرن به آن رسیده است که از آن به اقتصاد رفاه تعبیر می کنند; البته در اسلام، فقط رفاه مادی هدف نیست; بلکه مادیات، وسیله ای برای سعادت انسان است تا بتواند به حقیقت، خلیفه خدا بر روی زمین باشد .

سه . اصطلاح «حد کفایت » یا «حد غنا» ^(۱۱)

اگرچه اصطلاح «حد کفایت » یا «حد غنا» به طور صریح در نصوص قرآنی و روایی نیامده، روح این نصوص، بیانگر حد کفایت و حد غنا است . این دو واژه به طور صریح در تعبیرات بسیاری از عالمان اسلام و در کتاب های فقهی گذشته آمده است; به ویژه در بحث های زکات که از آن، با اصطلاح جدید (سازمان تامین اجتماعی در اسلام) تعبیر می کنند . ^(۱۲)

خلیفه دوم می گوید:

هنگامی که به کسی عطا کردید، او را بی نیاز کنید . ^(۱۳)

علی بن ابی طالب می فرماید:

ان الله فرض علی الاغنیاء فی اموالهم بقدر ما یکفی فقرائهم . ^(۱۴)

خداوند بر اغنیاء واجب کرده که از اموالشان به اندازه ای که فقیران را بی نیاز کند، به آنان بدهند .

ماوردی در کتاب الاحکام سلطانیه می گوید:

از زکات آن قدر به فقیر و مسکین باید داده شود تا از مرتبه فقر و مسکنت درآید و به حداقلی از درجه غنا برسد . ^(۱۵)

او می گوید:

اندازه عطا به اندازه کفایت است . ^(۱۶)

سرخسی در کتاب مبسوط می نویسد:

بر امام واجب است که از خدا بترسد و اموال را در جای خودش به مصرف برساند; پس فقیری را از خود دور نکند، مگر این که از زکات، آن قدر به او بدهد تا او و خانواده اش را بی نیاز سازد و اگر برخی از مسلمانان نیازمند باشند و در بیت المال، چیزی از زکات موجود نباشد، امام باید از موارد دیگر بیت المال به اندازه نیاز فقیر به او بدهد . ^(۱۷)

شاطبی در کتاب موافقات می نویسد:

حد کفایت با تغییر زمان ها و شرایط و حالات گوناگون تغییر می کند . ^(۱۸)

۲ . سبب مشکل اقتصادی از دیدگاه اسلام

دیدگاه اسلام درباره علت و منشا مشکل اقتصادی با دیدگاه سرمایه داری و سوسیالیزم متفاوت است; ودر نتیجه، راه حل اسلام برای حل مشکل نیز متفاوت خواهد بود . در اقتصاد سرمایه داری، منشا مشکل اقتصادی، خود فقیران به شمار می آیند که با به دلیل تنبلی آنان یا به دلیل بدبهره بردار ی کردن از طبیعت کمیاب یا کمی منابع درآمد است; پس مساله فقر از این دیدگاه از اساس به کمبود تولید مربوط می شود . بر همین اساس، تفکر اقتصاد سرمایه داری، دولت را موظف می کند که آزادی مطلق را برای همه افراد تامین کند تا همه بتوانند از هر فرصتی بدون قید و شرط استفاده تولید و درآمد کسب کنند، و هر کس نتوانست از چنین فرصتی استفاده کند، باید به همان مقدار راضی باشد که همان مقدار را خدا برای او خواسته است .

در مقابل، نظام اقتصادی سوسیالیستی، علت و منشا مشکل اقتصادی را ثروتمندان می داند; به دلیل این که آنان اموال و امکانات جامعه را به خود اختصاص داده، خود را بر اکثریت و قشر زحمتکش جامعه مقدم می دارند; در نتیجه، سبب ایجاد تضاد میان نیروهای تولید و روابط توزیع می شوند; بنابراین، مساله فقر در این دیدگاه به بدی توزیع بر می گردد . بر این اساس، رفع فقر و حل مشکل توزیع، نظریه های مبارزات طبقاتی و تمرکز بر تغییر اشکال و وسایل تولید یا از بین بردن مالکیت خصوصی شکل می گیرد و با سرمایه داران بزرگ و کوچک برخورد می شود .

از دیدگاه اسلام، منشا مشکل اقتصادی نه در کمبود منابع و مالکیت خصوصی، بلکه اولا کوتاهی در بهره برداری از

منابع طبیعت است:

وان تعدوا نعمت الله لا تحصوها ان الانسان لظلوم کفار . ^(۱۹) و اگر بخواهید نعمت های الاهی را محاسبه کنید، به این کار توانا نیستید . به درستی که انسان بسیار ستمگر و ناسپاس است .

ثانیا، در زیاده طلبی ثروتمندان و توزیع نادرست است:

واذا قیل لهم انفقوا مما رزقکم الله قال الذین کفروا للذین آمنوا انطعم من لو یشاء الله اطعمه ان انتم الا فی ضلال مبین . ^(۲۰) و هنگامی که به آنان گفته می شود، از آن چه خدا به شما روزی داده است، انفاق کنید، آنان که کافر شدند، به آنان که ایمان آوردند می گویند: آیا کسانی را اطعام کنیم که اگر خدا می خواست، آنان را روزی می داد؟ شما به طور قطع در گمراهی آشکار به سر می برید . از مولای ما علی بن ابی طالب علیه السلام روایت شده که فرمود:

ما جاع فقیر الا بما شبع غنی فقیری گرسنه نماند، مگر به واسطه پرخوری توانگر . ^(۲۱) سلف صالح گفته اند:

ما من سرف الا بجواره حق مضیع اسرافی نیست، مگر آن که در کنارش حقی ضایع شده است; ^(۲۲) بنابراین، مشکل فقر از نظر اسلام، به خود انسان و نظام اقتصادی فاسدی که (چه به جهت نظام تولیدی نامناسب یا نظام توزیعی نادرست) خودش پدید آورده، برمی گردد . براین اساس، اسلام رشد تولید همراه با توزیع مناسب و عادلانه را ضرور دانسته است; چرا که این دو از یک دیگر بی نیاز نیستند . تولید انبوه بدون عدالت در توزیع، موجب انحصار و بهره کشی، و عدالت در توزیع بدون تولید کافی، موجب توزیع فقر و بیپچارگی است که اسلام هر دو را رد می کند; نتیجه این که فقر، از دیدگاه اسلام دو بعد دارد: بعد نخست، به فراوانی تولید و بعد دیگر به عدالت در توزیع مربوط است; اگرچه این مساله مانع نمی شود که محقق در اقتصاد اسلامی به حسب وضعیت کشور و جامعه خودش، بر یکی از این دو بعد متمرکز شود و تاکید کند; یعنی ممکن است در جامعه یا کشور اسلامی، فقر بیش تر به تولید و رشد تولید مربوط باشد، نه مشکل توزیع و عدالت; در حالی که در کشور دیگر، مشکل فقر بیش تر به توزیع و عدالت مربوط باشد .

۳ . راه حل اسلام برای مشکل اقتصادی

همان طور که دیدگاه اسلام درباره علل و عوامل فقر، با دیدگاه سرمایه داری و سوسیالیزم متفاوت است، راه کار و راه حل آن برای حل این معضل نیز با راه حل های آن دو متفاوت خواهد بود .

ما درصدد بیان گسترده راه حل مشکل فقر یا وجوه افتراق بین آن و راه حل های سرمایه داری و سوسیالیزم نیستیم . در این جا به برخی از عناصر و مبانی اساسی راه حل اسلامی برای حل مشکل فقر اشاره می کنیم .

یک . مال به خدا تعلق دارد و انسان جانشین خدا در اموال است .

فقیهان پیشین و معاصر، ماهیت مالکیت عمومی و خصوصی و آثار آن ها را به طور گسترده بحث و بررسی کرده اند . چکیده کلام آنان این است:

المال مال الله و البشر مستخلفون فیه . اموال به خدا تعلق دارد و بشر، جانشین خدا در این اموال است . بنابراین، از نظر اسلام، مالکیت فرد یا دولت، مالکیت مطلق نیست; بلکه اموال، در دست افراد، امانت، و مالکیت آنان، مالکیت مجازی و اعتباری به شمار می رود; زیرا مالک حقیقی همه اشیا، خدا است و خداوند به زودی به حساب همه آنان که مالی را کسب کرده یا مالی در اختیار آنان بوده و در آن تصرف کرده اند، رسیدگی خواهد کرد:

لتسالن یومئذ عن النعیم . ^(۲۳) به زودی در این روز [ قیامت] درباره نعمت ها سؤال می شود . وقتی کیفیت مالکیت (چه خصوصی و چه عمومی) این گونه شد، یعنی مالکیت، صرفا امانت و مسؤولیت تلقی شد، لازمه اش این است که اموال نباید در اختیار سفیهان و تبذیرکنندگان قرار گیرد:

ولا تؤتوا السفهاء اموالکم التی جعل الله لکم قیاما . ^(۲۴) اموالتان را که مایه قوام و دوام زندگی شما است، در اختیار سفیهان [اقتصادی ] قرار ندهید . همچنین جایز نیست که نیازمندان و ناتوانان از این اموال محروم شوند:

وآتوهم من مال الله الذی آتاکم . ^(۲۵) از اموالی که به خدا متعلق دارد و خدا به شما داده است، به فقیران بدهید . همچنین جایز نیست که اموال در دست عده کمی (توانگران) در گردش باشد:

کی لا یکون دوله بین الاغنیاء منکم . ^(۲۶) تا این که اموال در میان توانگران شما دست به دست نگردد . و بالاتر از این ها این که وقتی دولت یا فرد نتواند از اموال، درست و بهینه در جهت مصلحت فرد یا جامعه بهره بردارد، مشروعیت مالکیت چه خصوصی و چه عمومی از بین می رود . بهترین تعبیر در این مورد گفته خلفیه دوم است:

[هنگامی که پیامبر، زمین عقیق را به بلال بخشیده بود عمر به بلال گفت: ] پیامبر این قطعه زمین را به تو نبخشید که مردم را از آن منع کنی; بلکه به تو بخشید که روی آن کار کنی; پس آن چه را که می توانی آباد کنی، بگیر و بقیه را برگردان . ^(۲۷)

دو . تامین حد کفایت برای همه افراد سپس هر کس به اندازه کارش

با استناد به «المال مال الله و البشر مستخلفون فیه » ، اصل اقتصادی مهمی را می توان استنباط کرد و آن این که در مرحله اول، همه افراد جامعه باید به یک اندازه کفایت داشته باشند; سپس به هر کس به اندازه کاری که انجام می دهد، سهمی از درآمد تعلق می گیرد و از این اصل، ضوابط مهم ذیل به دست می آید .

ا . اسلام مالکیت خصوصی را محترم نمی داند، مگر بعد از تضمین حد کفاف

محترم بودن مالکیت خصوصی در اسلام، مشروط به این است که همه افراد به اندازه کفاف (تامین ضروریات اساسی زندگی) داشته باشند به این معنا که تا وقتی حتی یک نفر گرسنه یا بدون لباس در جامعه اسلامی پیدا شود، احترام حقوق مالکیت هیچ یک از افراد جامعه واجب نیست و از آن مالکیت نباید دفاع کرد; یعنی فرد گرسنه یا کسی که حقش ضایع شده، حقوق مالکیت دیگران را از بین می برد تا زمانی که آن فرد سیر یا حقش استیفا شود .

این نکته، از روایات نقل شده از پیامبر استفاده می شود . حضرت فرمود:

اذا بات مؤمن جائعا فلامال لاحد . ^(۲۸) اگر مؤمنی، شب را گرسنه بخوابد، مالی برای کسی نیست . ایما اهل عرصه اصبح فیهم امرؤ جائعا فقد برئت منهم ذمه الله و رسوله . ^(۲۹) اهل هر سرزمینی که بخوابند، در حالی که شخصی گرسنه ای در میان آنان باشد، ذمه خدا و رسولش از آنان بری است . الا شعربین اذا ارملوا فی الغزو و قل طعام عیالهم فی المدینه حملوا ما کان عندهم فی ثوب واحد اشعربین ^(×) وقتی در جنگ یا در شهر، زاد و توشه خود را تمام می کردند، هر چه داشتند در یک ماه چه می گذاشتند و با یک ظرف به طور مساوی بین خود تقسیم می کردند; پس آنان از من هستند و من از آنانم .

و حضرت در حال سفر فرمود:

من کان له [معه] فضل ظهر [ای دابه] فلیعد به علی من لا ظهر له و من کان له فضل زاد فلیعد به علی من لا زاد له . ^(۳۲) کسی که چار پای بسیاری دارد، باید به کسی که ندارد بدهد و کسی که زاد و توشه اضافی دارد، باید به کسی که ندارد بدهد .

خلیفه دوم در همین باره می گوید:

من حریص هستم بر این که نیاز نیازمندی را رها نکنم، مگر این که بعضی از ما بتواند آن را برآورد; پس هنگامی که ناتوان شدیم، همدیگر را در زندگی کمک می کنیم تا در حد کفاف برابر شویم . ^(۳۳)

وی در سال قحطی ۱۸ هجری می گوید:

اگر برای مردم آن چه آنان را کفایت کند نیایم، جز این که داخل خانه هایشان شوم و آن چه دارند بین آنان تقسیم کنم تا نصف شکم آنان سیر شود تا خداوند برایشان باران بفرستد، این کار را خواهم کرد; زیرا در این صورت، آنان نابود نخواهند شد . ^(۳۴)