فایل پاورپوینت کامل مساوات / برابری

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مساوات / برابری :

آزادی و برابری دو پایه حقوق بشرند و از آن دو, همه حقوق دیگر, سرچشمه می گیرند. و به همین دلیل, در اعلامیه جهانی حقوق بشر در بند ۳۰ از دو حق آزادی و برابری با تأکید فراوان یاد می شود.
ماده اول:
(همه مردم آزاد به دنیا می آیند و در کرامت و حقوق انسانی برابرند. آنان دارای عقل و وجدانند و بر آنان لازم است تا با یکدیگر با روح برادری و برابری تعامل کنند.)
ماده دوم:
(هر انسانی حق بهره برداری از همه حقوق و آزادیها را بر پایه این اعلامیه دارد, بدون فرق, بویژه تفاوتهای نژادی یا رنگ پوست, یا جنسی یا زبانی, یا دینی, یا اعتقادی و سیاسی یا غیر سیاسی, یا جغرافیایی یا اجتماعی یا ثروت, یا هر وضع دیگر. گذشته از این جایز نیست تا تفاوتی بر پایه وضع سیاسی یا قانونی یا دولتی در شهری یا اقلیمی که شخص به آن جا منسوب است, چه مستقل باشد چه تحت وصایت یا غیرمتمکن از استقلال شخصی, یا در تحت هر قیادت دیگری که برای افراد به وجود آید.)
و از باب تأکید دوباره بر حق برابری, اعلامیه جهانی حقوق بشر, در آغاز هر بند بر فراگیر بودن این حقوق, تکیه می کند که با تکرار واژه (برای هر فرد) یعنی انسان, آمده و نیز علاقه بسیار وجود داشته تا واژه برابری و برادری کامل تکرار شود. هنگامی که فردی به طبیعت خود, بر فرد دیگر برتری نمی یابد, مفهوم آن این است که: جنس خاص یا عنصر برگزیده در میان مردم وجود ندارد.
البته آن چه در این اعلامیه آمده, در قرآن کریم نیز وجود دارد آن جا که می فرماید:
(یا ایها الناس اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحده)۳۰
ای مردم, پروا کنید از پروردگارتان که شما را از یک تن آفرید.
اعلامیه رسمی دولت سعودی در سال ۱۹۷۰م تأکید دارد که اسلام در کرامت و حقوق اساسی, میان انسانها فرق نمی گذارد, نه در نژاد و جنس و نه در نَسَب و نه در مال چنانکه پیامبر(ص) فرمود:
(لافضل لعربیٍ علی اعجمیٍ ولا لابیضٍ علی اسود الاّ بالتقوی)۳۱
هیچ برتری عرب بر عجم ندارد, نه سفید بر سیاه, مگر به تقوای الهی.
این اعلامیه, همچنین به روشنی بیان می کند: حقوق بشر در اسلام بیش تر از آن چیزی است که در اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است. زیرا در قانون اسلامی, فرق گذاشتن, حتی به سبب کینه, یا دشمنی میان افراد نیز (به هنگام داوری) ممنوع است جایی که می فرماید:
(یا ایها الذین آمنوا کونوا قوّامین للّه شهداء بالقسط ولایجرمنّکم شنآن قومٍ علی الاّ تعدلوا اعدلوا هو اقرب للتقوی واتقوا الله ان الله خبیر بما تعملون)۳۲
ای کسانی که گرویده اید, برای خدا بر پای باشید و گواهی به داد دهید. دشمنی گروهی, وادارتان نکند که داد نکنید. داد کنید که به پرهیز نزدیک تر است. خدا بر آن چه کنید, آگاه است.
اسلام منادی وحدت خانوادگی انسان است و رسول خدا(ص) فرمود:
(الخلق کلّهم عیال الله و أحبهم الیه انفعهم لعیاله)۳۳
مردم, همه, خانواده خداوندند و دوست داشتنی ترین کسان در نزد خداوند, کسانی هستند که به خانواده او بیش تر خدمت می کنند.
داستان برابری انسانها در اعلامیه حقوق بشر گفت وگوی گسترده ای را در بیرون و درون جامعه اسلامی موجب شده که هنوز ادامه دارد. موضوع بحث نیز, چند قضیه مهم است که از نظر غیر مسلمانان در احکام اسلامی وجود دارند و با اصل برابری انسانها, ساز در نمی آیند.
مهم ترین این گزاره ها, این چندتاست:
۱. حقوق غیر مسلمانان در قلمرو دولت اسلامی. آیا این حقوق با شهروندان مسلمان برابر است؟ و آیا غیر مسلمانان حق رسیدن به پستهای اجتماعی و سیاسی را بسان هموطنان مسلمان خود دارند؟
۲. نظام پرداخت جزیه, با حق برابری همه شهروندان سازگاری دارد؟
۳. حقوق زن آیا با مرد مساوی است؟ آیا زن حق ولایت دارد؟
گزاره هایی چون قوّام بودن مرد نسبت به زن, میراث زن, شهادت او, حرمت ازدواج زن با مرد غیر مسلمان و تعدد زوجات, بر اصل عمومی برابری چه اندازه اثر می گذارند؟
این گزاره ها تا همین امروز محل بحث و گفت وگو و اجتهادات فکری میان متفکران و فقیهان اسلامی بوده است و نیز وسیله طعن و خرده گیری و شک و شبهه افکنی در نظام برابری در قانون اسلامی است.
بنابراین, بسیار مهم است تا آرای فقیهان و اجتهادات آنان را درباره این گزاره ها بررسی کنیم.
حقوق غیر مسلمانان در دولت اسلامی
پرسش مطرح در این مجال آن است که آیا شهروند غیر مسلمان در دولت اسلامی از حقوقی برابر با شهروند مسلمان برخوردار است و مسئولیتهای برابر با او را داراست. یا شهروند درجه دو به حساب آمده و از او با اصطلاحات خاص مانند اهل ذمه یا ذمّی یاد می کنیم؟
راشد الغنوشی از دشمنان اسلام و جاهلان به قانونها و آیینهای آن و کسانی که کوشیده اند تا مفهوم ذمّی را بزرگ کنند و ذهن ها را پریشان سازند, سخت خرده می گیرد و از آنان انتقاد می کند. و برای تأیید این سخن, از دائرهالمعارف الاسلامیه نمونه ای می آورد که در آن خاورشناس, مک دونالد, در بحث از واژه ذمّی نوشته است:
(اهل ذمّه به عنوان شهروندان در نظر دولت اسلامی به حساب نمی آیند.)
غنوشی اصرار دارد تا بفهماند که اصل برابری, اصل نخست در دادوستدها و رفتارها و کردارهای انسانی, در جامعه اسلامی است. به نظر او, اصطلاح (اهل ذمّه) هرگز در اندیشه سیاسی اسلامی به کار نرفته است, هنگامی که دولت دینی بر پایه شهروندی و برابری حقوق و مسئولیتهای آنها شکل گرفته است.
گواه غنوشی, دولت اسلامی در صدر تاریخ اسلام است و نیز صحیفه حضرت رسول(ص) درمدینه که برای حلّ مشکل شهروندی در جامعه ای با ادیان و مذاهب گوناگون صادر شده است. در این صحیفه برای همگان, بدون استثنا, حق شهروندی یکسان قائل شده است و این که به روشنی ساکنان شهر مدینه را, با وجود یهودیان, در برابر بیرون آن شهر, امت واحده به حساب می آورد. یعنی امت سیاسی که افراد آن با اراده ای مشترک در زندگی صلح آمیز و پیوستگیهای دوستانه, با دولت متعهد به دفاع از آن به سر می برند.
عبدالکریم زیدان و محمد سلیم الهوا, به همین نکته و نظر شیخ راشد الغنوشی رسیده اند و آن این که آن چه در جامعه های اسلامی ما در مفهوم شهروندی رخ داده, برابری میان شهروندان, به خلاف آیینها و مذهبهای گوناگون آنان است.
در اساس, دولت اسلامی بر پایه شهروندی شکل گرفته است و همین سبب شد تا نیازی به مفهوم اهل ذمّه نباشد و بنابراین, اصل, برابری شهروندان است.
شیخ مهدی شمس الدین, رئیس مجلس عالی اسلامی شیعیان لبنان تأکید دارد:
(احکام ذمّی در حال حاضر, مانند آن چه در عصر خلفای راشدین و امویان و عباسیان بود وجود ندارد.)
و در ادامه, خواهان بازنگری در این باب فقهی شده است.
محمدحسین فضل الله می گوید:
(دولت اسلامی هرگز تفاوتی میان شهروندان خود نمی گذارد, مگر در آن چه که در اساسنامه دولت وجود دارد, زیرا مبنایی برای مساوات و برابری جز این نیست.)
ایشان به موضوع جزیه نیز اشاره کرده و گفته است:
(جزیه در قرآن کریم, تنها در یک آیه نازل شده است:
قاتلوا الذین لایؤمنون باللّه ولا بالیوم الآخر ولا یحرّمون ما حرّم الله و رسوله ولایدینون دین الحق من الذین اوتوا الکتاب حتی یُعطوا الجزیه عن یدٍ وهم صاغرون)۳۴
با کسانی به نبرد برخیزید که به خدا و روز بازپسین نمی گروند و آن چه را خدا و پیامبرش, ناروا داشته اند, ناروا نمی دارند و به کیش راست, گردن نمی نهند. از آنان که کتاب دادیم شان, تا جزیه را خود, به دست خویش و به خواری پردازند.
آیه شامل همه اهل کتاب نمی شود, زیرا ویژگی های موجود در آیه با آنها انطباق ندارد.
ایشان, بازدارنده ای نمی بیند که اهل ذمّه, مانند مسلمانان مالیات بپردازند و به این ترتیب, جزیه دیگر موضوعیت ندارد; زیرا به گفته ایشان, در این صورت اهل ذمّه, بیش تر از جزیه پرداخت خواهند کرد و پای بندی و تعهد خواهند داشت.
فضل الله بر این نظر است: امروز قانون, قانون پیمانها و تعهدها میان همه شهروندان در دولت اسلامی است و بر این اساس, مسلمان و غیر مسلمان حق دارند تا به گونه یکسان در سیاست عمومی دولت نقش آفرینی کنند و شرکت جویند و از راه جایگاه جمعیتی و سیاسی خود, نظر و دیدگاه خود را به کار بندند.
داستان اختلاف در موضوع غیر مسلمانان شهروند دولت اسلامی, تنها به اصطلاح اهل ذمّه پایان نمی پذیرد, بلکه به قضیه مهم تری کشیده شده و آن این که آیا غیر مسلمانان حق دارند در جامعه اسلامی و دولت اسلامی, سرپرستی کاری را به عهده بگیرند و پستی را به چنگ آورند.
الانباء شنوده, پاتریاک (بطریرک) قبطی های مصر, در روزنامه البلاغ الجدید در ۲۹ مارس ۱۹۹۵م می نویسد:
(غیر مسلمانان, هیچ گونه جایگاهی در پستهای اداری جامعه های اسلامی ندارند, حتی نگهبان هم نیستند; زیرا نگهبان هم برای حمایت از ساکنان بر آنها ولایت دارد. و می دانیم که هیچ مسیحی حق قضاوت بر مسلمان را ندارد.)
این اشتباه که الانباء شنوده, آن را ذکر کرده, براساس دیدگاه فهمی هویدی از سه آیه قرآن برداشت شده است. شماری از آنان چنان این آیات را قراءت می کنند که گویا براساس آنها, همه بابهای ولایت و سرپرستی در جامعه اسلامی به روی غیر مسلمانان بسته شده است.
به نظر هویدی, اشتباه اصلی آن جاست که بسیاری از خوانندگان آثار اسلامی, فرقی میان دین که مصدر و منبع وحی است و فقه که حاصل اجتهاد بشری است, نمی گذارند. وحی الهی از هرگونه خطا به دور است, در حالی که فقه, اجتهاد و برداشتی است از قرآن که قابل انکار است و هیچ گونه از آن دارای عصمت نیست.
اما آیه های سه گانه قرآنی مورد اشاره شنوده, عبارتند از:
(لایتّخذ المؤمنون الکافرین اولیاء من دون المؤمنین و من یفعل ذلک فلیس من اللّه فی شیء الاّ ان تتقوا منهم تقاه ویحذّرکم الله نفسه والی اللّه المصیر.)۳۵
گرویدگان, ناباوران را به جای گرویدگان به دوستی نگزینند. هر که آن کند, در چیزی [در پیمان و عهدی] از خدای نیست, مگر آن که از ایشان, پرهیزید. خداوند شما را از خود هشدار می دهد و بازگشت خود به سوی خداست.
(یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا بطانه من دونکم لایألونکم خَبالاً وَدُّوا ماعنتّم قد بَدَتِ البغضاءُ من افواههم وما تُخفی صدورهم اکبر قد بینّا لکم الآیات ان کنتم تعقلون.)۳۶
ای کسانی که گرویده اید, از جز خودتان دوستانی همراز مگیرید که شما را تباهی ای فرو نگذارند. دوست دارند که در رنج افتید. دشمنی از دهان شان [از زبانها و گفتارشان] آشکار است و کینه ای که در سینه هاشان پنهان کنند, هنوز بیش تر است. آیه ها را بر شما باز نمودیم, اگر خود, خرد بورزید.
(یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا الیهود والنصاری اولیاء)۳۷
ای آنان که گرویده اید, یهودان و ترسایان را دوست مگیرید.
دانشور مسلمان, فهمی هویدی, تأکید دارد: آیات سه گانه یاد شده درباره دادوستد عادی با غیر مسلمانان, در جامعه اسلامی نیست. چنانکه شیخ محمد غزالی می گوید:
(همه آیات درباره کسانی است که نابودی اسلام را وجه همت خود ساخته و از دَرِ ستیز و محاربه با مسلمانان درآمده اند.)
ابن جریر طبری می نویسد:
(آیه (لایتخذ المؤمنون الکافرین اولیا) ۳۸ترساندن مؤمنان ازین که مبادا در برابر دین خود, به همیاری کافران و پشتیبانی آنان دل ببندند و در برابر مسلمانان از آنان کمک بخواهند و آنان را به مخفی گاه های خود راهنمایی کنند که هرکس چنین کند, از نظر خداوند, چیزی نیست.)
درباره آیه دوم:
(یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا بطانهً من دونکم)۳۹
ابن جریر طبری می نویسد:
(خداوند مؤمنان را بازداشته ازین که از میان کسانی که می دانند قصد خیانت به مسلمانان و اسلام را دارند کسانی را دوست خود قرار دهند.)
در تفسیر المنار آمده است:
(تو می بینی که این ویژگیها, که براساس آن, خداوند از دوستی با ایشان, مسلمانان را بازداشته, فرض کن این ویژگیها در کسانی باشد که موافق تو در دین و جنس و نسب بوده, ولی قصد ضربه زدن به مسلمانان را داشته باشند, عقلاً جایز نیست آنان را نیز دوست خود قرار دهی.)۴۰
او در ادامه می نویسد:
شماری از خاورشناسان و مسیحیان از این نکته سنجیها و ریزه کاریهای ادبی چشم پوشی کرده و گمان برده اند که نهی به طور مطلق درباره کسانی است که اختلاف دینی با مسلمانان دارند.
اما آیه سوم:
(یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا الیهود والنصاری اولیاء)
شیخ محمد غزالی بر این باور است که شماری, این آیات را از ماقبل و مابعد خود جدا کرده اند و سپس نتیجه گرفته اند که اسلام, به طور قطع, از دوستی با یهودیان و مسیحیان, بازداشته است; در حالی که به نظر او, چنین معنای فراگیری را به آیه بار کردن, باطل است; زیرا آیه هایی که به این آیه چسبیده اند و پیوند موضوعی با آن دارند, روشن می سازند که آیات برای پاک سازی جامعه اسلامی از آفتها, آسیبها و آلودگیهای منافقان از جانب حق تعالی فرو فرستاده شده اند و گروهی نابکار از اهل کتاب که اعلان جنگ با مسلمانان کرده اند.
ییهودان و ترسایان, در این آیات مردمانی اند که با مسلمانان در حال جنگ و ستیزند و در این مرحله چنان قدرت مند شده اند که شماری از مؤمنان کم ایمان به این فکر فرو رفته بودند که با آنان از در دوستی وارد شوند و با آنان همراه گردند که این آیه نازل شد و نیتهای مؤمنان ترسو را در دفاع از دین اسلام آشکار کرد:
(فتری الذین فی قلوبهم مرض یسارعون فیهم یقولون نخشی ان تصیبنا دائره فعسی الله ان یأتی بالفتح او امر من عنده فیصبحوا علی ما اَسرّوا فی انفسهم نادمین)۴۱
کسانی را که در دلهاشان بیماری است, بینی که در دوستی شان شتابند و گویند: بیم از آن داریم که گزندی مان رسد. بسا که خدا پیروزی آرد, یا کاری از نزد خویش کند و آنان از آن چه به دل نهان داشته اند پشیمان گردند.
در این آیات, قرآن پیاپی از مؤمنان می خواهد و به آنان فرمان می دهد با کسانی که در حال جنگ با مسلمانان اند بستگی و پیوند خود را ببرید:
(یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا الذین اتّخذوا دینکم هزواً ولعباً من الذین اوتوا الکتاب من قبلکم والکفار اولیاء واتقوا الله ان کنتم مؤمنین. واذا نادیتم الی الصلات اتخذوها هزواً و لعباً.)۴۲
ای آنان که گرویده اید, کسانی را که به ایشان پیش از شما نامه داده شده است و دین تان را فسوس و بازی گرفته اند و نیز ناباوران را دوست مگیرید. پروای خدا کنید, اگر گرویده اید. و چون بانگ نماز سر دهید, آن را به فسوس و بازی گیرند. این بدان است که ایشان, مردمی اند که خرد نمی ورزند.
اندیشمند مسلمان, فهمی هویدی, پس از بررسی آیات و تفسیر آنها, به این نتیجه آشکار می رسد که در این آیات, یا تفسیر آنها, چیزی از قید و شرط برای غیر مسلمانان هم پیمان با مسلمانان که به خاطر آن, نتوانند به پستهای دولت اسلامی برسند, وجود ندارد.
این نکته را تاریخ اسلامی نیز گواهی می کند غیر مسلمانان در شؤون گوناگون و پستهای اداری اسلامی حضور داشته اند. ترسایانی, فرماندهان سپاه مسلمانان در بغداد و اندلس بوده اند.
فهمی هویدی, اشکال اصلی را به چگونگی دادوستد و برخورد ما با متون شرعی برمی گرداند و نیز با برخورد ما به اجتهادهای فقهی موجود در میراث اسلامی که محکوم به محدودیت در زمانها و چگونگیهای دیگری بودند که به کلی با حال و روز و چگونگی امروزی ما فرق دارد.
اشکال و ایرادی که همواره به موضوع ولایت غیر مسلمانان در جامعه اسلامی وارد می شود, همان پستهای اداری است که اجتهاد تازه و استنباط نوینی را از شریعت لازم دارد. در مَثَل, بنا بر نظر پیشینیان, قاضی باید مجتهد باشد و احکام را استنباط کند و فتوا بدهد. چنانکه همین قید و شرطها درباره خلیفه نیز وجود داشته است. ولی امروزه واقعیتها دگرگون شده اند. به نظر هویدی:
(وضع قاضی با گذشته عوض شده زیرا امروز قاضی در زیرمجموعه قوانین ثابت قضایی قرار دارد که کتاب قانون خود دارای شروح و بیانهایی است و قاضی فرد به شمار نمی آید; بلکه عضو هیأت حاکم است و حکم او, درخوری نقد از سوی محاکم بالاتر را دارد; و از این روی, نیازی نیست که قاضی مجتهد باشد, همان که به نظر پیشینیان شرط نخستین مباشرت و پذیرش مسؤولیت قضا در اسلام بوده است.)
توفیق الشادی نیز, بر این نظر است که: شرط اجتهاد, امروزه برای رئیس دولت نیز ضروری نیست, بلکه بهتر به نظر می رسد که مجتهد نباشد, تا نتواند نهادهای دولتی جدید را, که وجود آنها از ویژگیهای دولت جدید است, به دلیل اجتهاد, از کار بازدارد.
فقیه حقوقدان, طارق بُشرا, بر این نظر است که: تصویر موجود از ولایات (پستهای اداری) در میراث فقهی, در موارد گوناگون, هیچ بستگی با نظم جدید سیاسی و اداری جهان اسلام ندارد; زیرا اختیارات امام و وزیر به هیأتهای اجرایی بسیاری واگذار شد و از جنبه عملی قدرت اجرایی, هرگز در اختیار یک نفر نیست.
حاکم, امروزه هرگز دارای سلطه و قدرت مطلقه نیست; بلکه در چارچوب قانون, از اختیارهایی برخوردار است. بنابراین, سلطه و اقتدار فردی که فقیهان در ولایات عامّه (پستهای اداری عمومی) در نظر داشتند و رأی شان بر آن بود, دگرگونی پیدا کرده و بین بسیاری از نهادهای اداری, بخش شده است و قراردادهای اجتماعی جانشین قراردادهای فردی گردیده است.
البُشری, مشارکت غیر مسلمانان را در اداره دولت, با نظام مشارکت حل شده می داند. و فهمی هویدی, بر این نظر است:
(اندیشه دور کردن غیر مسلمانان از ولایات و پستهای عمومی اداری, ربطی به شریعت اسلامی ندارد.)
زن و برابری با مرد, حقوقی اسلامی۴۳
برابری زن و مرد از قضایایی است که میان مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر و مفاهیم حقوقی اسلامی درباره آن, ناسازگاری دیده می شود. ناسازگاری, ناسانی و اختلاف, در حقیقت, به مبدء برابری که محل اتفاق همگان است, باز نمی گردد, بلکه اختلاف نظر میان مفهوم و برداشت جامعه غربی و برداشت جامعه اسلامی از مفهوم برابری است.
غربیان می گویند: بعضی از گزاره ها در قانونهای اسلامی, برابری میان زن و مرد را از میان برده است, مانند:
حرام بودن ازدواج زن مسلمان با غیر مسلمان.
بهره کم تر زن در ارث.
تعدد زوجات.
قیمومت مرد بر زن.
گواهی دو زن در برابر گواهی یک مرد.
محروم بودن زن از پستهای اداری مهم.
پیش از شروع بحث از این احکام جزئی, ناگزیریم تا از یک قانون کلی و عام در اسلام سخن بگوییم که همان برابری میان زن و مرد است; زیرا حقوق کلی انسان در اسلام روشن است و به گفته جابری در مبادی و کلیات همه چیز برابر میان زن و مرد است, ولی در جزئیات احکامی وجود دارد که شایستگی و درخوری اجتهادهای تازه دارد; زیرا احکام جزئی, همواره از قبیل نمونه ها و مصداقهایند (مصداقهای کلیات) و مصداقها در زبانهای گوناگون, می توانند دگرگونی یابند و وجوه مختلف مصلحت می توانند همواره در دوره های گوناگون ظهورهای تازه و ناسان داشته باشند.
به نظر سید قطب, اسلام, برای زن و مرد برابری کامل در نظر گرفته است, بویژه از چشم انداز جنسیّت و حقوق انسانی. برتری مرد بر زن را تنها در پاره ای موردها, آن هم, جاهایی که به تواناییهای گوناگون زن و مرد, یا تجربه برمی گردد, می داند. موردهایی که هرگز بر وضع حقوق برابر انسانی دو جنس اثر ناخوشایند ندارند. در جایی که مهارتها, تواناییها برابر باشند, آن دو نیز برابرند. و در جایی که اختلاف وجود دارد, ناسانی و میزان اختلاف یاد شده وجود خواهد داشت.
از نظر دینی و روحی هر دو برابرند:
(ومن یعمل من الصالحات من ذکرٍ او انثی و هو مؤمن فاولئک یدخلون الجنه ولایُظلمون نَقیراً)۴۴
هر که, از زن و مرد, کاری شایسته کند و گرویده باشد, آنان به بهشت درآیند و به اندازه گودی پشت هسته خرما, ستم بر آنان نرود.
(ومن عمل صالحاً من ذکرٍ او انثی وهو مؤمن فلنُحیَینَّه حیاهً طیبهً ولنجزینّهم اجرهم باحسن ماکانوا یعملون.)۴۵
هر که کاری نیک کند, از مرد و زن, و گرویده باشد, او را به زیستی خوش, زندگی دهیم. ما مزدشان را به بهترین کاری که می کرده اند, دهیم.
(فاستجاب لهم ربهم أنی لاأضیع عمل عاملٍ منکم من ذکرٍ او انثی بعضکم من بعض)۴۶
پس پروردگارشان پذیرفت که: من کار هیچ کننده ای از شما را تباه می نکنم, چه مرد و چه زن, همانند یکدیگرید.
از جهت شایستگی مالکیت و تصرف اقتصادی نیز هر دو برابرند.
(للرجال نصیب مما ترک الوالدان والاقربون وللنساء نصیب مما ترک الوالدان والاقربون.)۴۷
مردان را بهره ای است از آن چه پدر و مادر و خویشان بر جای می نهند. زنان را بهره ای است از آن چه پدر و مادر و خویشان بر جای می نهند.
(…للرجال نصیب مما اکتسبوا وللنساء نصیب مما اکتسبن)۴۸
… مردان را از آن چه کرده اند, بهره ای است و زنان را از آن چه کرده اند, بهره ای.
جابری آن چه را سید قطب از دیدگاه اسلامی بیان کرده درباره احکام کلی, فراگیر و بی قید و شرط میان زن و مرد, تأکید کرده و این حدیث را نقل می کند که پیامبر(ص) فرمود:
(النساء شقایق الرجال لهنّ مالهم و علیهنّ ما علیهم)
زنان همراهان مردان اند, برای آنان همان است که برای مردان است و بر آنان است همانچه که بر مردان است.
البته در احکام جزئی, موردهایی دیده می شود که خلاف این قانونهای فراگیر عام است, یا به نظر مخالف می رسد که باید از هدفهای عقلانی و اسباب نزول آنها بحث کرد.
به نظر فضل الله, بررسی واقعی زندگی انسانی زن, همانند بررسی زندگی انسانیِ واقعیِ مرد, تنها راه و بهترین راه برای رسیدن به نتیجه هایی متعادل