فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام)

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام):

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نظام حکومتی مهدوی (عجل الله تعالی فرجه) در آیینه کلام امام باقر (علیه السلام) :

مقدمه

دشمنان اسلام، پیوسته با طرح اندیشه های سکولاریستی می خواهند دین را از سیاست جدا کنند، در حالی که عالی ترین دستورات حکومتی و سیاسی در متن قرآن و سنت آمده است. حکومت حضرت مهدی (عج الله تعالی فرجه) پس از ظهور، به عنوان الهی ترین حکومت روی زمین نیز، دارای ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و… است که بررسی جنبه های مختلف آن، نیازمند پژوهش هایی عمیق در متن قرآن و سنت است. تاکنون پژوهش های مفیدی مانند منتخب الاثر، المحجه فیما نزل فی الحجه، معجم احادیث امام مهدی و… در این زمینه سامان یافته است، با این حال هیچ پژوهشی به طور اختصاصی به مسئله شاخصه های نظام حکومتی امام مهدی، آن هم از دریچه کلام امام باقر (علیه السلام) نپرداخته است. با توجه به ویژگی های خاص دوران حیات امام باقر (علیه السلام) و نیز جان گرفتن مباحث حدیثی با رفع منع تدوین حدیث و آزاد شدن نگارش حدیث در این دوران، به نظر می رسد تبیین ویژگی های دوران غیبت نیز در این دوره مجال بیشتری یافته است. از این رو بررسی ویژگی های نظام حکومتی امام عصر در کلام امام باقر (علیه السلام) جایگاهی ویژه دارد.

بحث و بررسی

۱- وی‍‍ژگی های کلی عصر ظهور در کلام امام باقر (علیه السّلام)

اهمیت و عظمت برپایی حکومت واحد الهی در سراسر گیتی، زمانی قابل درک خواهد بود که با شرایط و اوضاع نابسامان پیش از ظهور آگاه شویم و شرایط سخت روانی آن دوران را درک کنیم. امام باقر (علیه السلام) نیز شاید با همین اندیشه، تلاش نموده است تا مؤمنان را با فضای کلی آن عصر آشنا سازد و مهم ترین معضلات اعتقادی، سیاسی و اجتماعی آن عصر را فرادید ایشان قرار دهد.

۱-۱ استبداد حکومت ها

از دیدگاه امام باقر (علیه السلام)، یکی از مشکلات جامعه بشری پیش از ظهور، بیدادگری حکومت ها است.[۱] (ابن طاووس، بی تا: ۱، ۷۷) پیروان آن حضرت نه تنها از تجاوز و هجوم قدرت های بیگانه رنج می برند، بلکه از سوی حکومت های خودکامه و مستبد خودشان نیز در بیم و هراس خواهند بود؛ چنان که امام می فرماید: «لایقومُ القائم إلّا علی خوفٍ شدید؛ قائم قیام نمی کند؛ مگر در دورانی پر از بیم و هراس.» (شجری، بی تا: ۲، ۱۵۶) این بیم، ترسی است که غالباً از حکومت زمامداران ستمگر سرچشمه می گیرد.

۱-۲ ناامیدی جهانیان از نجات

از دیدگاه امام باقر (علیه السلام)، شاخصه دیگر این دوران، قنوط و ناامیدی امت هاست.[۲] (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۴۸) پیش از ظهور منجی، فتنه و آشوب، هرج و مرج و نابسامانی، ظلم و بیداد، نابرابری و احجاف و… همه جا را فرا می گیرد و همگان از اصلاح شرایط موجود ناامید می شوند. عالمگیر شدن ستم و آشوب از یک سو و انتظار طولانی مردم برای ظهور منجی و تحقق نیافتن این آرزو از سوی دیگر، مردم را از اصلاح شرایط نابسامان حاکم، ناامید می کند و امام در چنین شرایطی اقدام به قیام می نماید.

۱-۳ گسترش فساد اخلاقی

یکی از آسیب های خطرناکی که جامعه پیش از ظهور قائم بدان گرفتار می شود، فقدان امنیت خانوادگی است. چنان که امام می فرماید: «یخرج القائم إذا تشبّه الرجال بالنساءِ و النساء بالرجال و اکتفی الرجال بالرجال و النساء بالنساء؛ قائم زمانی ظهور خواهد کرد که مردها خود را شبیه زنان کنند و زنان شبیه مردان شوند. آن گاه مردان به مردان اکتفا کنند [لواط کنند] و زنان با زنان [سحق کنند.]» (صدوق، ۱۳۸۱: ۱، ۳۳۱) این گونه انحرافات، کانون خانواده را مورد هجوم قرار می دهد و آسیب هایی جدی بدان وارد می سازد و در پی آن، فساد و انحراف همه گیر می شود و جامعه انسانی با سرعت بیشتری در سراشیبی انحطاط قرار می گیرد.

۱-۴ فقدان دادرس و پناه

با گسترش گرفتاری ها و دغدغه ها، مردم تنها درصدد رفع حوائج شخصی خود برمی آیند و روح همکاری و تعاون از جامعه رخت برمی بندد. در چنین شرایطی، هیچ کس در مشکلات نه تنها به دیگری کمک نمی رساند، بلکه درصدد تجاوز و سوء استفاده برمی آید و مردم از داشتن یاور و دادرس محروم می شوند. امام باقر (علیه السلام) در ترسیم این شرایط، انسان های ضعیف را به بز مرده ای تشبیه می کند که زیر چنگال های حیوانی درنده قرار دارد و برای او تفاوتی نمی کند که بر کجا دست بگذارد. در چنین شرایطی مردم نه مکانی امن برای پناه بردن دارند و نه توانایی فرار از چنگال درندگان را دارند.[۳] (کلینی، ۱۳۶۵: ۸، ۲۱۳)

۱-۵ افزایش جنگ، کشتار و فتنه

از دیگر ویژگی های این دوران در کلام امام باقر (علیه السلام) افزایش جنگ و کشتار به دلیل وجود حکومت های فاسد و به اوج رسیدن رذایل اخلاقی افراد است. امام برای ترسیم بهتر این وضعیت، از عبارت «یشتمل الناس موت و قتل» (کلینی، ۱۳۶۵: ۸، ۲۱۱) استفاده می کند که حاکی از کشتار دسته جمعی مردم است. همچنین برخی از روایات درباره کشتار انسان ها به وسیله جنگ سخن به میان می آورند. جابر از امام باقر (علیه السلام) می پرسد: «چه زمانی قیام مهدی روی خواهد داد؟» امام می فرماید: «أنّی یکون ذلک یاجابر و لمّا تکثر القتلا بین الحیره و الکوفه؟؛ ای جابر، چگونه این امر تحقق یابد، در حالی که هنوز بین حیره و کوفه تعداد کشته ها زیاد نشده است.» (کلینی، ۱۳۶۵: ۸، ۲۰۹) این تعبیر امام حاکی از جنگ های خونین با کشته های فراوان در بین النهرین است که در آستانه ظهور رخ خواهد داد.

۱-۶ افزایش مرگ های ناگهانی

یکی دیگر از ویژگی های عصر پیش از ظهور، افزایش مرگ و میرهای ناشی از بیماری هاست. بدیهی است که با فراگیر شدن جنگ و ناامنی و افزایش کشته ها، بیماری های مسری مانند طاعون به سرعت مناطق مختلف جهان را آلوده می کند و خود به تنهایی بسیاری از مردم را به کام مرگ می کشاند. امام باقر (علیه السلام) از شیوع بیماری طاعون در این دوران خبر می دهد. (شجری، بی تا: ۲، ۲۷۷) در روایات دیگر، از بیماری طاعون در آستانه ظهور با عنوان «مرگ سفید» در کنار «مرگ سرخ»، یعنی کشته شدن با سلاح، یاد شده است که به واسطه این دو عامل، هفتاد درصد انسان ها کشته خواهند شد.[۴] (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۲۰۷) این سخن، از میزان فراگیری این بیماری و نیز فراگیر شدن جنگ در آن دوران حکایت دارد.

۲- برنامه های نظام حکومتی حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) در کلام امام باقر

قوانین ادیان و مکتب ها، هنگامی در جامعه اجرایی می شود که حکومتی از آن پشتیبانی کند. از این رو، هر گروهی در صدد به دست آوردن حکومت، برای اجرای اهداف خویش است. اسلام نیز، که برترین آیین آسمانی است، در پی تشکیل حکومت اسلامی است و ایجاد و حفظ حکومت را از بزرگ ترین فرایض می داند.

در مورد نوع حکومت آن حضرت باید گفت که نوسازی و احیای دینی بر مبنای مقتضیات جدید، یکی از ویژگی های حکومت واحد جهانی است که بر مبنای تحولات تازه و پاسخگویی به امور جدید است. اسلام با اتکا به ماهیت خود و بر مبنای سنت مترقی اجتهاد، این انعطاف پذیری را به عنوان جزء همیشگی خود به همراه دارد. نظام جهانی سازی مهدوی نیز از این خصیصه ضروری غافل نبوده و کاملاً بدان مجهز است و در عصر مهدوی، جهان با احیای اسلام و نوسازی دینی مواجه خواهد گردید. در بیان امام باقر (علیه السلام) نیز به این امر اشاره شده است: «حضرت قائم (عج الله تعالی فرجه) با امری جدید، کتابی نوین و قضاوتی تازه که بر عرب شدید است، حکومت بر پا خواهد کرد.» (نعمانی، ۱۴۰۳: ۱۲۲)

در روایت دیگری از همین امام، ایشان ضمن تشبیه سیره حکومت مهدوی با سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله) در ابطال احکام جاهلیت، می فرمایند: «…همچنین است قائم وقتی قیام می کند، باطل می گرداند احکامی را که در ایام مصالحه با کفار در دست خلایق بوده و با عدالت در میان خلایق رفتار می کند.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۸۱) بدین منوال جهانی سازی مهدوی، معطوف به احیاء و تجدید اسلام ناب و نوسازی جدید آن برحسب مقتضیات جدید بوده و بدیهی است چنین امری منجر به شفافیت اسلام و افزایش پیروی آن دین حنیف خواهد گردید و دیگر نیازی به بحث و فحص های طاقت فرسای علمی و حوزوی برای فهم و دریافت آرای واقعی شارع مقدس نیست و اکثر شیوه های درسی و اجتهادی و استنباطی، کهنه و غیرقابل استفاده خواهد گردید.

۲-۱ برنامه های کلی نظام حکومتی حضرت مهدی

هر حکومتی برای خود، ساختار، برنامه و نظام نامه ای مشخص دارد که همه برنامه ریزی ها و اقدامات خرد و کلان حکومتی بر مبنای آن نظام نامه سامان می یابد. به بیان دیگر هر حکومتی دارای سیاستی کلی است که همه سیاست های ارکان مختلف نظام از آن سیاست کلی پیروی می کند. نظام حکومتی مهدی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در زیر با مهم ترین سیاست های کلی حکومت مهدوی در کلام امام باقر (علیه السلام) آشنا می شویم.

۲-۱-۱ حکومت واحد جهانی

از دیرباز سرخوردگی و ناکامی بشر از مجموعه حکومت های کوچک و بزرگ جهان مطرح است؛ حکومت هایی که شخصیت های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فلسفی و دینی مؤسس آن بوده اند و گرایش های خود را در آن دخالت داده و اعمال کرده اند. برخی سعی کرده اند مدینه فاضله و یا بهشت روی زمین را بسازند و آنچه را افلاطون، ماکیاولی، انشتین، راسل و یا فلاسفه اسلامی همچون فارابی، ابوعلی سینا (شعبانی، ۱۳۸۴: ۱۵۰)، خواجه نصیرالدین طوسی و ملاصدرای شیرازی (شعبانی، ۱۳۸۴: ۱۵۱) آرزو داشتند، محقق سازند، اما نه تنها موفق نشده اند، بلکه موجب تنفر و انزجار بیشتر مردم شده اند. بشر درک کرده است که تشکیل حکومت واحد جهانی (مدینه فاضله) از دایره قدرت او خارج است؛ زیرا پاسخ به درخواست های فطری انسان و فراهم آوردن زمینه شکوفایی استعدادهای فراوان او با گرایش ها و تمایلات ماتریالیستی سازگار نیست، بلکه تشکیل حکومت عادلانه جهانی از اعجازهای بزرگ خداوند است که با دست پرقدرت بقیت اللهی خود آن را تشکیل و سازمان دهی می کند. حکومت واحد جهانی را خالق هستی در کتب آسمانی اش توسط پیامبران و اوصیائش وعده داده و مدیریت آن را به اسوه صالحان و مفخر امامان راستین سپرده است تا با در دست داشتن همه امکانات مادی و معنوی و منابع طبیعی و انسانی، حکومت واحد جهانی را تحقق بخشد. امام باقر (علیه السلام) در تفسیر آیه هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَی وَ دِینِ الْحَقّ لِیظْهِرَهُ عَلی الدِّینِ کلِّهِ وَ لَوْ کرِهَ الْمُشْرِکون (توبه/۳۳) فرموده اند: «هنگام قیام مهدی است که اسلام را بر تمامی ادیان، حاکم می گرداند.» (بحرانی، ۱۳۷۸: ۸۵و۸۷) همچنین آن حضرت در مورد چگونگی تشکیل این حکومت فرموده است: «… هنگامی که بر گرد امام مهدی پس از ظهورش ده هزار نفر انسان ساخته شده و فداکار، گرد آمدند، همه یهودیان و مسیحیان و کسانی که جز خدای یگانه را می پرستند، به امامت و راه و رسم او ایمان می آورند و قیام جهانی و دگرگون سازش را تصدیق و تایید می کنند.

آنگاه است که همه ملت ها یک ملت می شوند، ملت اسلام و پیروان همه ادیان به دین آسملانی اسلام می گروند و همه معبودهای دروغین مورد غضب خدا قرار می گیرد و آتشی از آسمان فرود آمده و آنها را طعمه خویش می سازد و همه را به خاکستر تبدیل می کند.» (شبلنجی، ۱۳۰۸: ۲، ۱۵۵) تشکیل حکومت واحد جهانی در اوضاع و شرایط بشدت درهم و به هم ریخته که حتی مردم نیز از ظهور منجی ناامید گشته اند فقط به وسیله یدالله و موعود او و به یاری یاران خودساخته او در طول تاریخ بشریت امکان پذیر است.

۲-۱-۲ جهان گشایی برای نجات بشر

درباره این امر، روایات دوگونه است: روایاتی که از گشودن شرق و غرب، جنوب و قبله و سرانجام همه جهان سخن به میان آورده است و روایات دیگر که به گشودن سرزمین های معینی اشاره دارد. جای شک و تردید نیست که حضرت همه ادیان را تحت سیطره و حکومت خود درمی آورد، ولی اینکه چرا از بعضی شهرها نام برده شده است، شاید به لحاظ اهمیتی باشد که آن شهرها در آن روزگار پیدا خواهند کرد. این اهمیت برای این است که آنها از قدرت های آن روزگار به حساب می آیند و سرزمین هایی از جهان را تحت نفوذ خود دارند یا آن سرزمین ها منطقه پهناوری هستند که بخش بزرگی از جمعیت را در خود جای داده اند و یا این که قبله آمال پیروان یکی از مذاهب و ادیان می باشند؛ به طوری که اگر آن شهر سقوط کند، همه پیروان آن آیین تسلیم می شوند، یا به سبب اهمیت نظامی و استراتژیکی آن است؛ به طوری که باسقوط آن عملیات دشمن مختل شده و زمینه برای تهاجم نیروهای حضرت فراهم می گردد. برگزیدن شهر مکه به عنوان نقطه آغاز قیام، سپس برگزیدن عراق و کوفه به عنوان مرکزیت سیاسی نظامی حکومت و حرکت به سوی شام و گشودن بیت المقدس شاید تاییدی بر این سخن باشد؛ زیرا امروزه اهمیت سیاسی، مذهبی و نظامی این سه سرزمین بر کسی پوشیده نیست. (طبسی، ۱۴۱۱: ۱۵۲)

دسته ای از این روایات بر محدوده و قلمرو حکومتی امام عصر (عجّ الله تعالی فرجه) اشاره دارند؛ برای نمونه امام باقر (علیه السّلام) می فرماید: «القائم منا… یبلغ سلطانه المشرق و المغرب…؛ حضرت قائم از ماست و گسترش فرمانروایی آن حضرت شرق و غرب را فرا می گیرد.» (صدوق، ۱۳۸۱: ۱، ۳۳۱) و نیز آن حضرت درباره اعزام لشکریان مهدی به سراسر جهان می فرماید: «کأَنِّی بِالْقَائِمِ… وَ هُوَ یفَرِّقُ الْجُنُودَ فِی الْبِلَاد؛ گویا حضرت قائم را می بینم که سربازانش را به سراسر جهان گسیل می دارد.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۳۷)

دسته دیگر این روایات بر تقسیمات حکومتی و شهرگشایی های مخصوص اشاره دارد که امام باقر (علیه السّلام) در ضمن حدیثی در این مورد فرموده اند: «حضرت قائم سه پرچم را برای عملیات در سه نقطه آماده می سازد؛ پرچمی را به قسطنطنیه گسیل می دارد و خداوند آنجا را برای او می گشاید، پرچم دیگری را برای چین می فرستد و آنجا نیز یرای حضرت گشوده می گردد و پرچم سوم را برای کوه های دیلم می فرستند و آن جا نیز به تصرف نیروهایش درمی آید.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۳۸) همچنین در مورد تسلط کامل او بر آن شهرها می فرماید: «… فیبعث بالبیعه إلی المهدی جنودَه إلی الآفاق و یمیت الجور و اهله و تستقیم له البلدان و…؛حضرت مهدی لشکریان خود را برای گرفتن بیعت به سراسر جهان می فرستد و ستم و ستمگر را نابود می سازد و شهرهای گشوده شده برای او تثبیت می گردد…» (ابن طاووس، بی تا: ۶۴)

لازم به ذکر است طبق فرمایش امام باقر (علیه السّلام) کوفه پس از ظهور حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) موقعیت ویژه ای می یابد: «ثُمَّ یرْجِعُ إِلَی الْکوفَهِ فَیبْعَثُ الثَّلَاثَمِائَهِ وَ الْبِضْعَهَ عَشَرَ رَجُلًا إِلَی الْآفَاقِ کلِّهَا فیمْسَحُ بَینَ أَکتَافِهِمْ وَ عَلَی صدُورِهِمْ فلَا یتَعَایوْنَ فِی قَضَاءٍ و…؛ سپس آن حضرت به کوفه بازمی گردد و از آن پایگاه عادلانه جهانی، فراتر از سیصد شخصیت شایسته که هر کدام قهرمانی در میدان علم و تقوا و شجاعت و کارایی و تدبیر و کیاست هستند، به سراسر جهان گسیل می دارد.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۴۵) از این روایت می توان دریافت که کوفه مرکز حکومت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)، محل زندگی، محل تشکیل ستاد فرماندهی و حکومت عادلانه، محل نماز و عبادت ایشان و پایتخت دولت آن حضرت خواهد بود و این امر اهمیت فوق العاده شهر مذکور را در دوران ظهور حضرت می رساند.

۲-۱-۳ حکومت عدل محور

بزرگ ترین و عمده ترین وظیفه امام زمان (عجّ الله تعالی فرجه)، تحقق بخشیدن به وعده های الهی موجود در کتب مختلف آسمانی و به اجرا درآوردن آرمان مقدس انبیای الهی می باشد. آنان وعده کرده اند اتوپیا و حکومت عدل الهی در سراسر جهان به دست جانشین حقیقی حق برپا و نمودار عینی و وجود خارجی مطلق عدل الهی در عالم هستی محقق خواهد شد، ستمکاران و متجاوزان از اریکه قدرت به زیر آورده می شوند و و صالحان، حاکم و وارث همه نعمت های نهان و آشکار الهی می گردند. آن هنگام حاکمیت عدل در گیتی استقرار می یابد و مستضعفان را از محرومیت و درماندگی رها می سازد. امام باقر (علیه السّلام) در تفسیر آیه إِعلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یحْی الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها (بقره/ ۲۵۱) می فرماید: «یحْییهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْقَائِمِ بَعْدَ مَوْتِهَا یعْنِی بِمَوْتِهَا کفْرَ أَهْلِهَا وَ الْکافِرُ میت؛ خداوند زمین را با حضرت قائم زنده می گرداند؛ آن حضرت در زمین به عدالت رفتار می کند و زمین را با گسترش عدالت زنده می نماید پس از آنکه در اثر گسترش ستم مرده بود.» (صدوق، ۱۳۸۱: ۲، ۶۶۸) و نیز درمورد شدت تاثیر اجرای این عدالت فرموده است: «حَدٌّ یقَامُ فِی الْأَرْضِ أَزْکی فِیهَا منْ مَطَرِ أَرْبَعِینَ لَیلَهً وَ أَیامَهَا؛ یک حدّ که در زمین برپا شود، پاک کننده تر از باران چهل شبانه روز است.» (کلینی، ۱۳۶۵: ۷، ۱۷۴) در مورد ناتوان بودن هر شخص دیگری در اجرای این امر و اتمام حجت بر دیگران، امام صادق (علیه السّلام) از امام باقر (علیه السّلام) نقل کرده اند که فرمود: «دَوْلَتُنَا آخِرُ الدُّوَلِ وَ لَنْ یبْقَی أَهْلُ بَیتٍ لَهمْ دَوْلَهٌ إِلَّا ملَکوا قبْلَنَا لِئَلَّا یقُولُوا إِذَا رَأَوْا سِیرَتَنَا إِذَا مَلِکنَا سِرْنَا مِثْلَ سِیرَهِ هَؤُلَاءِ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جلَّ وَ الْعاقِبَهُ لِلْمتَّقِین؛ دولت ما آخرین دولتهاست و اهل بیتی باقی نمی ماند که برای آن ها دولتی مقدر شده باشد؛ مگر این که پیش از ما سلطنت کنند تا وقتی که سیرت ما را دیدند، نگویند: اگر ما هم صاحب ملک بودیم، این گونه رفتار می کردیم و این است گفته خدا که فرمود: “عاقبت برای پرهیزگاران است”.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۳۲) همان گونه که تاکنون شاهد این امر با وجود تشکیل دولت ها و حکومت های فراوان در سطح جهان بوده ایم.

در مورد پرچم و شعار حکومت و دولت حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) نیز باید گفت که هر حکومتی دارای پرچمی است که به وسیله آن شناخته می شود و آرم آن تا حدودی نمایانگر اهداف رهبرانش می باشد؛ انقلاب جهانی حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) نیز پرچم مخصوصی دارد که در روایتی از امام باقر (علیه السّلام) آمده است که فرموده اند: «گوئی قائم را می نگرم که در کوفه، پشت نجف آشکار شده و چون بر نجف برآید، پرچم رسول خدا را برافرازد و عمود آن از عمودهای عرش خدای تعالی و بقیه اش از نصرت خدا می باشد. آن را بر کسی فرود نیاورد؛ مگر این که خداوند متعال او را نابود سازد.» (صدوق، ۱۳۸۱: ۲، ۶۷۲) و بر آن شعاری نیز نقش بسته است هرچند درباره این شعار اختلاف است، ولی نکته ای در همه این اقوال اعم از البیعهُ لله (طبسی، ۱۴۱۱: ۱، ۲۲۱) و… مشترک است و آن این که مردم را به فرمانبرداری از حضرتش دعوت می کند. این حدیث پیروی و تبعیت آن حضرت از خاتم پیامبران در حوزه حکومت را می رساند.

۲-۱-۴ اداره حکومت به سیره حضرت محمد (صلی الله علیه و آله)

حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه)، آخرین امام و واپسین معصوم، از سلاله پاک پیامبر و تحقق بخش ایده آل همه پیامبران و امامان و تشکیل دهنده حکومت عدل اسلامی و اجراکننده نقشه های پیامبر اسلام در صحنه گیتی است. سیره او همانند سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) است و برنامه دولتش، تجدید عظمت قرآن و احیای تعالیم عالی اسلام است. از امام باقر (علیه السّلام) ضمن روایتی طولانی آمده است: «…ثُمَّ ینْطَلِقُ فَیدْعُو النَّاسَ إِلَی کتَابِ اللَّه وَ سنَّهِ نَبِیهِ عَلَیهِ وَ آلِهِ السَّلَامُ وَ الْوَلَایهِ لِعلِی بنِ أَبِی طَالِبٍ وَ الْبرَاءَهِ منْ عَدُوِّه…؛ سپس مردم را به کتاب خدا و سنت پیغمبر و ولایت علی بن ابی طالب و بیزاری از دشمنان دعوت می کند.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۴۲) درباره حق بودن و قابل پذیرش این سیره فرموده است: «در قضایایی که حضرت قائم قضاوت می کند، بعضی از کسانی که در خدمتش شمشیر زده اند، آن را رد و انکار می کنند و آن قضاوت آدم است. پس دستور می دهد آن ها را بیاورند و گردنشان را می زنند. سپس دوباره قضاوتی می کند که قضاوت داوود است و عده ای از کسانی که همراه آن حضرت شمشیر زده اند آن را رد و انکار می کنند. پس دستور می دهد آن ها را بیاورند و گردنشان را می زنند. سپس بار سوم قضاوتی می کند و آن قضاوت ابراهیم است. گروه دیگری از کسانی که در پیشاپیش آن حضرت شمشیر زده اند، آن را رد و انکار می کنند. پس آن ها را جلو می آورد و گردنشان را می زند. آن گاه مرتبه چهارم قضاوتی می کند که قضاوت محمد است. پس هیچ کس علیه او انکار نمی نماید.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۸۹) راوی می گوید: درباره سیره و روش حکومت قائم از امام باقر سؤال کردم، فرمود: «به روش پیامبر عمل می کند تا آنکه اسلام را آشکار می سازد.» عرض کردم: «روش پیامبر چگونه بود؟» فرمود: «پیامبر آثار کفر جاهلیت را از میان برد و با مردم به عدالت رفتار کرد. قائم موقعی که قیام می کند، اعمال نامشروع و بدعتی را که هنگام صلح و سازش با بیگانگان اسلام، در میان مسلمین مرسوم گشته، از میان می برد و مردم را به عدالت گستری رهبری می نماید.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۸۱) روایت گویای استفاده از روش های قضاوتی و حکومتی امام عصر (عج الله تعالی فرجه) از پیامبر و تبعیت محض و خاص از آن حضرت را می رساند.

۳- برنامه های نظام اقتصادی حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) در کلام امام باقر (علیه السلام)

کره زمینی که ما در آن زندگی می کنیم، امکانات فراوانی برای ما و نسل آینده و جمعیت بسیار زیادتر از جمعیت کنونی دارد، اما عدم آگاهی کافی به منابع موجود و منابع بالقوه زمین از یک سو و عدم وجود یک نظام صحیح برای تقسیم ثروت از سوی دیگر، از جنبه های مختلف باعث احساس کمبود می شود، تا آنجا که در عصر ما همه روزه گروهی از انسان های گرفتار از گرسنگی می میرند. نظام حاکم بر اقتصاد جهان امروز، یک نظام استعماری است که در کنار خود یک نظام جنگی ظالمانه را پرورش می دهد که قسمت های مهمی از نیروهای فکری و انسانی را که می بایست به طور مداوم و پویا در جست و جوی منابع جدید برای بهسازی زندگی انسان ها به تلاش برخیزند، می بلعد و نابود می کند. اما هنگامی که این نظام و نظام جنبی آن دگرگون شود، نیروها برای استخراج منابع بی شمار زمین به کار گرفته می شود و علم و دانش پیشرو در اختیار این برنامه قرار می گیرد و به سرعت منابع جدیدی کشف می گردد و شکوفایی خاصی به اقتصاد بشریت می دهد. در زمان حکومت امام مهدی (عجّ الله تعالی فرجه)، محدودیت های اقتصادی، تجاری، صنعتی، کشاورزی و… از بین می رود؛ محرومیت، گرسنگی، نداری، نگرانی از آینده و… از میان مردم برچیده می شود و بهره برداری از مواهب و برکات زمین آزاد و همه اقشار را در برمی گیرد.

۳-۱ شکوفایی اقتصادی و ریشه کن شدن فقر

مشکلات اقتصادی و مسایل پیرامون آن از گرفتاری های روزمره و عمده جوامع بشری است که بشریت همیشه با آن دست و پنجه نرم می کند. بیکاری، فقر، گرانی، تورم و ده ها مسائل اقتصادی دیگر از مشکلات حل نشدنی جامعه است؛ ولی طبق روایات، در دوران حکومت مهدی این مشکلات به برکت رهبری و مدیریت جامعه به دست آن حضرت برچیده می شود. امام باقر (علیه السّلام) در این مورد فرموده است: «زمانی که قائم ظهور کرد،… برای مردم دوبار در سال عطای کامل می بخشد و دو بار هم در هر ماه روزی می دهد و میان مردم مساوات برقرار می کند؛ به طوری که مستحق زکات نمی بینی و مؤدیان زکات با زکاتشان پیش شیعیان می روند و آنها هم قبول نمی کنند و به کیسه ای می ریزند و به درختان خانه آنها دور می زنند، ولی هیچ کس از آنها نمی پذیرند و می گویند ما نیازی به درهم های شما نداریم… پس عطایی می دهد که پیش از او نداده باشد.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۹۰) همچنین آن حضرت در اشاره به راضی بودن مردم از وضع اقتصاد در آن دوره فرموده است: «…وَ یخْرِجُ النَّاسُ خَرَاجَهُمْ عَلَی رِقَابِهِمْ إِلَی الْمَهْدِی وَ یوَسِّعُ اللَّهُ عَلَی شِیعَتِنَا وَ لَوْ لَا مَا یدْرِکهُمْ مِنَ السَّعَادَهِ لَبَغَوْا…؛ مردم مالیات اموال و امکانات خویش را خود به دلخواه و با افتخار به سوی دولت مهدی می برند و خداوند بر شیعیان ما چنان وسعت و برکت و رفاه و امکانات ارزانی می دارد که اگر حقیقت سعادت و نیکبختی را نمی فهمیدند و به ارزش های اخلاقی آراسته نبودند، مست امکانات می شدند و به طغیان و تجاوز سر بر می داشتند.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۵۴) می توان گفت این حدیث کنایه از رفع نیازمندی از جامعه است؛ به گونه ای که اموال از موارد مصرف بیشتر می گردد؛ به سخن دیگر، دولت حضرت مهدی نه تنها کسری بودجه ندارد، بلکه درآمد آن بر مصارف بودجه اش فزونی دارد.

۳-۲ شکوفایی صنعت، تکنولوژی و عمران

هنگامی به عمران و آبادانی در حکومت امام زمان پی می بریم که میزان ویرانی را پیش از ظهور در نظر بگیریم. آری جهانی که گرفتار جنگی ویرانگر شده، طعمه هواهای نفسانی قدرت طلبان گشته، مدت ها در آتش جنگ سوخته، کشته ها و ویرانی های زیاد بر جای گذاشته است، نیاز بیشتری به آبادانی دارد و حکومت مهدوی به اصلاح این ویرانی ها به صورت همه جانبه می پردازد و عمران و آبادانی را در سراسر جهان، چشمگیر می کند. امام باقر (علیه السلام) در این مورد فرموده است: «… فلا یبقی فی الأرض خراب إلا قد عُمُّر؛ در زمان حکومت مهدی، در روی زمین هیچ ویرانه ای نمی ماند؛ مگر آنکه آباد می گردد.» (صدوق، ۱۳۸۱: ۱، ۳۳۱) آن حضرت در روایت دیگری در این باره فرموده اند: «…مهدی بر مرکب های پرصدایی که آتش و نور در آن تعبیه شده است، سوار می شود و به همه آسمان ها سفر می نماید.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵، ۳۲۱) از این روایت می توان پیشرفت عظیم علمی و صنعتی و نیز آباد و قابل سکونت بودن بیشتر آسمان ها را در سایه توسعه علم و تکنولوژی فهمید؛ چنان که گفته اند که مهدی «انواع دستگاه ها را به کار می اندازد…» (طوسی، ۱۴۱۷: ۲۵۱) این روایت می تواند به شکوفایی صنعت و تکنولوژی اشاره داشته باشد. در جای دیگر می فرماید: «…وَ یجِی ءُ وَ اللَّهِ ثَلَاثُ مِائَهٍ وَ بِضْعَهَ عَشَرَ رَجُلًا فیهم خَمْسُونَ امْرَأَهً یجْتَمِعُونَ بِمَکهَ علَی غیرِ میعَادٍ قَزَعاً کقَزَعِ الْخَرِیفِ یتْبَعُ بَعْضُهُمْ بَعْضا…؛ و به خدا قسم سیصد و چند ده نفر مرد و در میان آنها پنجاه نفر زن گرد هم می آیند و بدون قرار قبلی در مکه جمع می شوند؛ مانند ابر پاییزی در یک چشم به هم زدن.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۲۲۳) قابل ذکر است که استفاده از تعبیر “گردهم آمدن مانند ابر و در یک چشم به هم زدن” نشان از پیشرفته ترین وسایل و ابزارهای مسافرتی و شکوفایی واقعی علم و صنعت در آن دوران باشد.

۳-۳ استخراج معادن و منابع طبیعی

استخراج معادن و استفاده از خزاین زیرزمینی یرای دولتها و حکومتها از مسائل حیاتی است؛ زیرا این مواهب خدادادی، پایه های اصلی آنها را تشکیل می دهد. بدین جهت حضرت قائم (عجّ الله تعالی فرجه)، از منابع زیرزمینی بسیاری استفاده کرده و خداوند متعال ذخایر و خزاین فراوان در اختیار او قرار خواهد داد. برخی گفته اند که عبارت “و له أظهر الکنوز و الذخایر بمشیتی” (مجلسی، ۱۳۹۸: ۱۸، ۳۴۱) و با مشیت خود برای او خزاین و ذخایر قرار خواهم داد، اشاره به همین دارد. (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۳، ۳۴) ابوالجارد گوید که امام باقر (علیه السلام) فرمود: «إذا ظهر القائم… و حجر موسی و عصاه: زمانی که قائم ظهور کرد… و با سنگ و عصای موسی ظاهر می شود.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۵۱) برای زندگی در روی زمین، آب حرف اول را می زند. عمران و آبادی زمین از کشاورزی تا ساخت و ساز و درآمدهای کلان به وجود آب فراوان و نهرهای سرشار این نعمت خداوند بستگی دارد و در هر سرزمینی قحطی و کمبود آب حکم فرما شود، آن سرزمین و زندگی در آن محکوم به نابودی و فناست. در توضیح باید گفت که استفاده از تعبیر سنگ و عصای موسی بیانگر این می باشد که آن حضرت با عصای موسی، چشمه ها و ذخایر را با پیشرفته ترین روش ها استخراج می کند.

همچنین خدای متعال از روزی که زمین را در اختیار بشر قرار داد، استفاده از تمامی نعمت های بی شمار آن را نیز به آنها ارزانی داشته و آزاد گذاشته است، ولی با مرور زمان و ازیاد جمعیت و ترس از کمبود و فشارها و قحطی های آینده، قوانین و مقررات دست و پاگیر ممنوعیت استفاده آزاد را وضع کردند و محدودیت شدیدی قرار دادند. از جمله آن محدودیت ها و ممنوعیت ها، استفاده و بهره مند شدن از مواهب و نعمت های فراوان دریاهاست، در حالی که خداوند مکرراً در آیات قرآن کریم آن را برای بندگانش آزاد کرده است؛ مانند آیه أُحلَّ لَکمْ صَیدُ الْبَحْرِ وَ طَعَامُهُ مَتَاعًا لَّکمْ وَ لِلسیارَه (مائده/۹۶)؛ شکار دریا را برای خوردن شما و مسافران حلال شده است.» در توضیح باید گفت این آیه و آیاتی هم مضمون آن، استفاده های دریایی را بدون کنترل و محدودیت آزاد گذاشته است، ولی از جهت مدیریت و مهار شکارهای افسارگسیخته و تنظیم منافع کشور از استفاده بی رویه، جلوگیری به عمل آورده اند. اما در زمان حکومت ولی خدا، همه این ها آزاد و بلامانع خواهد بود؛ زیرا در آن عصر ترسی از کمبود و غیره وجود نخواهد داشت و تمام برکات زمین و آسمان در اختیار او خواهد بود.

۳-۴ توسعه کشاورزی

در حکومت حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) که مردم به اطاعت خداوند روی می آورند و بر فرمان حجت خدا گردن می نهند، دیگر دلیلی ندارد که زمین و آسمان از برکاتش بر بندگان خدا مضایقه کنند. پس از آنکه مردم طعم تلخ کمبود باران و خشکسالی های پیاپی و کمبود مواد غذایی و نابودی کشتزارها را چشیده اند و برای تهیه احتیاجات اساسی زندگی گاهی باید گران بهاترین چیز، یعنی ناموس و آبرو، را فدا کرد، تحولات و شکوفایی های بزرگی در حوزه کشاورزی رخ می دهد. پیرامون این مسئله امام باقر (علیه السّلام) در ضمن روایتی طولانی فرمود: «… و یبعث فیحفر من خلفِ قبر الحسین لهم نهرا یجری إلی الغُرّیین فی النجف و یعملُ علی فوهتهِ قناطر و أرحاء فی السبیلِ و کأنّی بالعجوزِ و علی رأسها مکتل فیه برّ حتی تطحنه یکربلاء؛ آبراهی را از پشت قبر حسین برای آنها حفر می کند که تا غرّیین جریان یافته و به نجف سرازیر می شود و بر روی آن آبراه، پل ها و آسیاب ها ساخته خواهد شد، گویی پیرزنی را می بینم که بر سرش زنبیلی گرفته و پر از گندم است به آسیاب ها می رود، بی آنکه از او کرایه ای گرفته شود گندم هایش را آرد می کند.» (طوسی، ۱۴۱۷: ۲۸۱) از این حدیث می توان فهمید که حضرت با دادن امکانات رایگان، مردم را به سمت کشاورزی تشویق می کنند و مردم نیز با این کار، احتیاجات خود را برآورده می سازند. واضح است که این آبراه که از شطّ فرات که یکی از پربرکت ترین رودهای جهان است، سرچشمه می گیرد، هزاران هکتار را زیر کشت و کشاورزی خواهد برد و میلیون ها انسان را بی نیاز خواهد کرد؛ به خصوص اگر سدهای زیاد در مسیر آن احداث شود و مورد بهره برداری قرار گیرد. و نیز در گوشه گوشه جهان این گونه تحولات پیش خواهد آمد؛ یعنی به وسیله مهندسین ورزیده و متخصص و دانشمند، زیر نظر مقام ولایت کبری، به نحو احسن اجرا می شود و به مرحله بهره برداری خواهد رسید که مردم از نظر معیشتی در مضیقه و تنگنا قرار نگیرند. نیز آن حضرت فرموده است: «..وَ یخْرِجُ اللَّهُ مِنَ الْأَرْضِ بَذْرَهَا…؛ از آسمان بارانی می بارد که زمین محصول خود را آشکار می سازد و مردم از نعمتی برخوردار می شوند که هرگز مانند آن را ندیده اند.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۵۲، ۳۴۵) و این بیانگر پیشرفت و توسعه کشاورزی و استفاده آسان مردم از آن ها می باشد.

۳-۵ کشاورزی آزاد

در دوران دولت مهدوی، مردم در کشاورزی آزاد خواهند بود و در برابرشان موانع و مشکلات مالیات های ستمگرانه و قوانین دست و پاگیر نخواهد بود؛ چرا که اسلام به انسان این آزادی را عنایت فرموده است. امام باقر (علیه السّلام) در این مورد فرموده است: «مَن غَرس شجراً أو حفر وادیاً لم یسبقه أحد أو أحیا أرضاً میتهً فهی له قضاء مِن الله و رسوله؛ هر قومی که مقداری از زمین را احیا و آباد نمایند، خود سزاوار آن زمین اند و آن زمین از آنان خواهد بود.» (حر عاملی، ۱۴۰۹: ۱۷، ۳۲۸) نظیر همین سخن، از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نیز نقل شده است: «مَن أحیا أرضاً موتاً فهی له؛ هر کس زمین مرده ای را احیا کند، آن زمین از آن وی خواهد بود.» (مجلسی، ۱۳۹۸: ۱۷، ۳۲۷) پس از زوال قوانین ظالمانه، انسان ها با آزادی کامل بر روی زمین تلاش می کنند و محصولات کاشت و برداشت از آن خود آنها خواهد بود و بهره زمین هم متعلق به خودشان می باشد واز انواع نعمت های زمین بهره مند خواهند شد.

۴- برنامه های فرهنگی حضرت مهدی (عجّ الله تعالی فرجه) در کلام امام باقر (علیه السّلام)

روایات مختلف، جه