فایل پاورپوینت کامل نقش سازه ای عاطفه در ساختمان عظیم جامعه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقش سازه ای عاطفه در ساختمان عظیم جامعه :

آنچه در پی می آید بررسی راهکارهای اصلاح فقدان عواطف و احساسات و افزایش آن در میان افراد جامعه از دیدگاه قرآن است.

بی عاطفگی، خاستگاه معظلات اجتماعی

انسان موجودی عاطفی و اجتماعی است، چنانکه موجودی عقلانی است؛ بنابراین نادیده گرفتن هر بعد از ابعاد وجودی انسان به معنای نقص و ایجاد مشکلات و معضلات گوناگون خواهد بود.

همان طوری که نمی توان از تغذیه سالم و پاسخ مناسب به خواسته های غرایز طبیعی چشم پوشید، نمی توان نیازهای عاطفی و احساسی انسان را هم نادیده گرفت.

امروز در جوامع بشری در سراسر دنیا، با افزایش درگیری، خشونت، جنایت، قتل عام بی گناهان، کشتارهای دسته جمعی، ذبح و مثله کردن انسان ها، تجاوز ده ها و بلکه صدها نابهنجاری اجتماعی مواجه هستیم. در بعد فردی افزایش افسردگی، نومیدی، دلمردگی، خودکشی و مانند آنها جامعه بشری را رها نمی کند و روز به روز بر شمار بیماران روحی و روانی افزوده می شود و داروهای گوناگون گیاهی و شیمیایی و روان گردان ها که خود به عنوان درمان وارد ساختار دارویی و درمانی شده بودند، اینک به معضلی مضاعف تبدیل شده اند.

هرچند که برای این مشکلات و معضلات فردی و اجتماعی ریشه ها و خاستگاه های بسیاری گفته اند، ولی بی گمان علت العلل اصلی آن را باید در تغییر شیوه و سبک زندگی انسان دانست که مادیات و دنیاگرایی را چنان تبلیغ کرده و به آن ارزش و بها داده اند که دیگر جایی برای عواطف و احساسات و معنویت نمانده است. تاکید مضاعف بر دارندگی مادی و ثروت و قدرت به عنوان تنها راهکارهای دست یابی به آرامش و آسایش، موجب شده است تا همه چیز فدای ثروت و قدرت شود.

افزایش ثروت و قدرت نه تنها در بعد فردی موجب آسایش و آرامش نشد، بلکه زمینه ساز بسیاری از بیماری های روحی و روانی شد به طوری که فرزندان ثروتمندان و قدرتمندان بیشتر در معرض این بیماری ها هستند. همچنین قدرت و ثروت در بعد اجتماعی نیز به نابهنجاری ها دامن زده و بر تعدد و تنوع آن افزوده است.

البته ممکن است که کسی گمان کند آسایش و رفاه، از این طریق فراهم آمده و انکار آن معنایی ندارد؛ اما باید توجه داشت کسی که از نظر روحی و روانی از آرامش برخوردار نیست، آسایش و رفاه را ادراک نمی کند؛ زیرا آسایش و رفاه هرچند که خاستگاهی مادی دارد، ولی این ذهن و روان آدمی است که مفهوم لذت و آسایش و رفاه را پردازش می کند. پس اگر ذهن و روان، درگیر باشد، آسایش و رفاهی را نیز ادراک نخواهد کرد. بر همین اساس می بینیم که کسی که در آرامش و امنیت است با چنان لذتی غذایی ساده را تناول می کند که دیگری در حالت اضطراب و اندوه از آهوی بریان و خاویار گران قیمت آن لذت را نمی برد. جامعه امروزی بشر به سبب فقدان عواطف و احساسات در فرد و جامعه و ارتباطات اجتماعی، فاقد عنصر اصلی زندگی یعنی خوشبختی است. از این رو کمتر کسی را می توان یافت که احساس خوشبختی و سعادت داشته باشد، حتی اگر غرق در ناز و نعمت مادی باشد زیرا این حالت اگر در کسی وجود داشته باشد یا توهم خوشبختی است یا دیر یا زود در بلا و آزمونی، حقیقت آشکار می شود و شخص خود را تنها و غریب می یابد و در آن زمان است که معلوم می شود که چه اندازه از حقیقت عنصر خوشبختی دور بوده است.

آثار فقدان عواطف و احساسات در جامعه

همان طور که گفته شد، فقدان احساسات و عواطف در زندگی فردی و اجتماعی آثار بدی را به جا می گذارد. این آثار در بعد فردی عبارتند از: افسردگی، نومیدی، تنهایی، حزن و اندوه، اضطراب و فقدان تکیه گاه، خودکشی، بی تحرکی، بی انگیزگی، بی هدفی، استفاده از انواع مواد مخدر، آرام بخش ها و مسکن ها، بیماری های گوناگون از جمله زخم معده، سکته، کند ذهنی و آلزایمر.

آثار اجتماعی فقدان احساسات و عواطف در میان افراد یک اجتماع و جامعه عبارتند از: درگیری، خشونت، پرخاشگری، عدم گذشت و عفو، قتل و کشتار، افزایش خانه های سالمندان، کودکان بیمار و نارس، افزایش تشنج و رفتارهای نابهنجار اجتماعی، دزدی، خیانت، جنایت، تجاوز به حقوق دیگران، تجاوز جنسی، دروغ، فریب، بهتان، افتراء و مانند آن ها.

راه های قرآنی ایجاد و افزایش عواطف و احساسات

از آنجایی که قرآن کتاب راهنمای انسان است می توان آن را همانند کتابچه هایی دانست که تولیدکنندگان یک دستگاه ضمیمه آن می کنند تا استفاده کننده بتواند از همه خصوصیات آن آگاه شود و به درستی استفاده کرده و در صورت نقص، علل و عوامل آن را شناسایی و خود یا به دست تعمیرکاران مجاز و رسمی، آن را برطرف نماید.

خداوند به عنوان آفریدگار دستگاه انسان، دانا به تمامی خصوصیات آن است و چون پروردگار انسان نیز است می خواهد او را در جهتی که کمالات او تحقق می یابد، هدایت کند. پس هم زیر و بم انسان را می داند و هم تواناست تا او را به سمت و سویی هدایت کند که کمالات انسانی را محقق می سازد.

با توجه به اینکه برنامه های هدایتی قرآن به همه ابعاد انسانی توجه دارد، همواره مسائل را بگونه ای طرح می کند تا بتواند این دستگاه در کمال تناسب و سازگاری کار کند و بیشترین بهره وری را داشته باشد. نظامی که قرآن در آیات قرآنی تبیین کرده است، نظامی کامل و بی نقص است به شرطی که هر چیزی به درستی در جای خود دیده و به کار بسته شود و به علل واهی تعطیل و نادیده گرفته نشود.

در آموزه های قرآنی راهکارهای بسیاری برای افزایش و حفظ عواطف و احساسات بیان شده است. آموزه های آن بگونه ای است که در چارچوب یک ارتباط اجتماعی سالم کمالات در دنیا و آخرت را فراهم می آورد و انسان را به سوی قله های کمال سوق می دهد و خوشبختی حقیقی و واقعی را به انسان به ارمغان می آورد برخی از این آموزه ها عبارتند از:

۱- رحمت الهی:

خداوند در آیات قرانی همواره از رحمت عام و خاص خود به شکل رحمت رحمانی و رحمت رحیمی سخت به میان آورده است. اصولا خلقت هستی به رحمت است و خداوند رحمان و رحیم است که آفرینش را ایجاد کرده و حقیقت هستی با رحمت باقی است. از سوی دیگر خداوند بارها از سبقت رحمت خود سخن به میان می آورد تا این گونه بیان کند که آفریدگار انسان موجودی رحمان و رحیم است. هرچند که خداوند عاطفه و احساسی چون انسان ندارد، ولی عواطف و احساسات انسانی و موجودات دیگر، ریشه در همان رحمت الهی دارد. از نظر قرآن هر آن چیزی که در اصل و فرع برای انسان و دیگر موجودات است، برخاسته از رحمت الهی است.[۱]

۲- نفس واحده:

قرآن برای اینکه ارتباط میان انسان ها را افزایش دهد، در گام نخست به تبیین حقیقت انسان می پردازد تا معلوم دارد که همه انسان ها از یک ریشه هستند و تفاوت های ظاهری و فیزیکی چون جنسیت، رنگ، زبان و مانند آنها هیچ اصالتی ندارد. خداوند در آیاتی از قرآن از جمله آیه ۶ سوریه زمر می فرماید: خلقکم من نفس واحده ثم جعل منها زوجها؛ خداوند شما را از یک نفس آفرید و سپس از نفس، جفت و همسرش را قرار داد.

پس همه انسان ها از یک حقیقت و از یک وجود خارجی خلق شده اند و جفت و همسر حضرت آدم(ع) نیز از همان حقیقت است. واژه زوج به معنای جفت در قرآن به معنای همسر است. جالب این است که در قرآن زوجه در مقابل زوج به کار نرفته است. لذا همواره از ازدواج سخن به می آید نه زوجات. این بدان معناست که کمترین تفاوت در حقیقت جفت وجود ندارد، پس اگر تفاوتی در فیزیک است در حقیقت آنان تاثیری ندارد.

چنین نگرشی به انسان ها موجب می شود که انسان تفاوتی میان کسی نبیند و همه را یکسان از فرزندان آدم بداند عواطف انسانی نسبت به یکدیگر حفظ و تقویت شود و احساس برادری و خواهری نسبت به هم وجود داشته باشد.

۳- مادر:

در آیات قرآنی بر نقش مادر بسیار تاکید شده است. خداوند در آیه ۷۸ سوه نحل می فرماید: والله اخرجکم من بطون امهاتکم؛ و خدا شما را از شکم مادرانتان بیرون آورد.

تاکید بر مادر برای حفظ و تقویت جنبه احساسی و عاطفی انسان است. هر چند که صلب پدر سهمی در فرزند دارد، اما سهم تعیین کننده در تکوین فرزند همان نفس مادر است؛ زیر این زن و مادر است که مجرای «احسن المخلوقین» شدن است؛ خداوند در آیه ۱۴ سوره مومنون پس از سخن گفتن درباره پرورش انسان از نطفه تا دمیدن روح می فرماید: فتبارک الله احسن الخالقین؛ پس آفرین بر خدای پر خیر و برکت که او نیکوترین آفرینندگان است. پس اگر خدا احسن الخالقین است، انسان «احسن المخلوقین» می شود. شکی نیست که این «احسن المخلوقین» در پرورشگاه مادر ظهور می کند نه پدر و این مادر است که قدرت دارد مظهر و مجرا و مسیر فیض «احسن المخلوقین» شود.

کودکی که در این شکم رشد می کند با گوشت و خون و عواطف و احساسات مادر تغذیه می شود. این گونه است که احساسات مادرانه موجب ایجاد و تقویت احساسات و عواطف فرزندان و نسل های بشر می شود. مادر با پرورش نطفه در وجودش به تربیت می پردازد و مظهر ربوبیت الهی می شود که برخاسته از رحمت الهی است. از این رو انسان می بایست از خداوند برای والدین، رحمت خاص بخواهد تا عواطف و احساسات میان نسل های بشری تقویت شود.[۲]

۴- پدر:

البته شکی در نقش پدر در حوزه عواطف و احساسات نیست، هر چند که این نقش کمتراست، ولی او نیز مسئولیت ربوبیت و مظهریت در این امر را داراست. از این رو برای حفظ و تقویت عواطف و احساسات در افراد بشری می بایست به نقش پدر در کنار مادر توجه داشت. خداوند از والدین سخن به میان آورده که مسئولیت ربوبیت را به عهده دارند تا انسان که احسن مخلوقین است رشد کرده و پرورش یابند. خداوند در آیه ۲۴ سوره اسراء می فرماید: واخفض ل