فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی شامل 87 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگرشی بر فقه سید مرتضی :

شخصیت فقهی علم الهدی سید مرتضی- رحمه اللّه- در کنار دیگر جنبه های کلامی و ادبی او بیش از هر چیز به اوضاع و احوال اجتماعی و علمی زمان او گره خورده و از آن متاثر بوده است. در قرنهای چهارم و پنجم هجری در بغداد مرکز حکومت عباسی، زمینه ها و شرایط خاصی فراهم گردید تا فقه امامیه بتواند پویایی و حرکت خویش را در کالبدی نوین و با شتابی بیشتر تجربه کند و در کنار مذاهب فقهی دیگر، طرحی مستحکم از مبانی خویش ارائه نماید. این شرایط و زمینه ها به اختصار عبارت بودند از: ۱. ضعف خلافت عباسی و قدت یافتن آل بویه (حکومت شیعی مستقر در ایران) و گسترش تشیع در بغداد. ۲. قرار گرفتن امامیه در بین دیگر مذاهب اسلامی و بسته شدن باب اجتهاد در فقه اهل تسنن. و نیز انتقاد و حمله علمی گسترده بزرگان این مذاهب به فقه امامیه. ۳. شروع شکل گیری و تفکیک مکاتب و مذاهب مختلف کلامی و فقهی و به دنبال آن تلاش بزرگان هر مذهب در تثبیت جایگاه و موقعیت مکتب خود و دفاع از نظریات و تصحیح و تهذیب مبانی آن. در چنین اوضاع و احوالی بود که سید مرتضی- بزرگ ترین شاگرد مکتب کلامی شیخ مفید- پا به عدصه گذاشت و فقه امامیه را تحت تاثیر همین عوامل، به نحوی مطلوب تطور و استمرار بخشید. از جو سیاسی موجود و رابطه نیکویی که با خلیفه داشت، به نفع تشیع سود برد و بدون تحدیک خلافت عباسی را تحریک کند یا رنجاندن دیگر مذاهب، تا حد امکان، به مناسبتهای مختلف به نفع تشیع کتاب نوشت و شعر سرود(). دغده اصلی او بنیان نهادن فقه امامیه بود بر مبانی اصیل، متقن و فراگیر، تا از سویی پاسخ گوی اشکالات و حملات اهل تسنن باشد و از سوی دیگر به تصحیح وضعیت داخلی فقه امامیه در دو جنبه افراط و تفریط آن بپردازد. پس با موضع تدافعی در مقابل عامه ایستاد و با موضع اصلاحی- و احیانا تند- در برابر اهل حدیث() و اهل رای() از اصحاب امامیه ایستادگی کرد. او به عنوان رئیس مذهب و رکن تشیع زمان خویش، کتب و رساله های بسیاری را برای بیان فتاوی تالیف نمود. (مانند جمل العلم والعلم، جوابات المسائل المیافارقیات، جوابات المسائل الواسطیات و…) مهم تر این که در مقام یک فقیه صاحب نظر و آزاد اندیش، در استدلال و اجتهاد فقهی به نحو بسیار علمی به ابداع و نوآوری دست رد. جنبه بارز فقه استدلالی او اسلوب فقه تطبیقی و علم الخلاف() است که می توان او را بعد از ابن جنید اسکافی() اولین مولف امامیه در این بک قلمداد نمود و کتبهای انتصار و ناصریات او را، کهن ترین کتب موجود در علم الخلاف- که حاوی امهات مسائل فقهی در همه ابواب هستند- برشمرد. قبل از پرداختن به این اسلوب مبانی فقهی سید را از نظد می گذرانیم.

مبانی فقهی سید مرتضی

برخورد و اختلاط با اندیشه ها و مذاهب مختلف فقهی غیر شیعی که اغلب آنها بیشتر به سامان دادن مبانی و ادله فقهی خود اقدام نموده بودند، به طور طبیعی اقتضا می نمود که امامیه نیز در اصول فقه به ابراز عقیده بپردازدو کلیات قواعد آن را از نصوص موجود اما غیر منسجم و اصول عقلی مبتنی بر شرع، استخراج و مرتب نماید. در این راه برای شیخ مفید جز نوشتن رساله ای مختصر() توفی ق چندانی حاصل نشد و این مهم به دست شاگردان مکتب او سید مرتضی و شیخ طوسی ض با نوشتن ذریعه() وعده الاصول انجام گرفت. آنها برای نخستین بار طرح جامعی از اصول فقه امامیه ترسیم نمودند و در ضمن آن به نقل و نقد آراء عامه نیز نایل شدند. در این جا اهمیت جایگاه رفی ع فقه سید مرتضی نیز در تاریخ فقه امامیه روشن تر می گردد و لزوم دقت و تعمق بیشتر در مبانی، ادله و به طور کلی فقاهت او نمایان می شود. سید مدتضی با استخراج، تهذیب و تثبیت قواعد و اصول عقلی و لفظ ی فقه امامیه، به ارائه نظامی مبتنی بر اصول موضوعه دست زد و فقه خود را بر آن بنیان نهاد. او با وارد نمودن ادله و راهکردهای عقلی پذیرفته شده از سوی شارع، در فقه امامیه و با پای بند نگشتن به نصوص اخبار، به تفریع() و تطور در فقه دست زد و زمینه بروز اجتهاد مصطلح را در میان امامیه پی ریزی نمود. در این زمینه صاحب روضات الجنات می گوید: انه (قدس سره) کان اصولیا بحتا، ومجتهدا صرفا، قلیل التعلق بالاخبار، کثیر الاستدلال بالادله العقلیه المتفقه مع الکتاب والسنه، فلاضرو ان یکون من مجتهدی الفقهاء وفقهاء المجتهدین.() او باز گفته است: انه اول من فتح ابواب التدقیق والتحقیق، واستعمل فی الادله وتشقیقها النظر الدقیق.() او ادله فقهی خود را چیزهایی معرفی می کند که مفید علم و یقین باشند() و در تطبیق نیز کاملا بر رعایت این اصل دقت می کند. در این جا ردپای مبانی کلامی وی را به وضوح مشاهده می کنیم، به طوری که این مسلک (یعنی اعتماد به ادله علم آور) حتی در اندیشه های اصول شناختی نیز رسوخ نمود و تا زمان محقق حلی رحمه اللّه علیه ادامه یافت تا این که به وسیله او از اعتبار افتاد.() ادله مورد تمسک سید، و مبانی فقاهتی او عبارت است از:

۱. ظواهر آیات

سید مرتضی ظواهر را حجت علم می داند،() تا جایی که دلیل قطعی اجماعی یا عقلی معارض آن نباشد. تنوع استدلالهایی که در اثبات احکام فقهی به ظواهر آیات و عمومات آن می کند، به حدی است که می توان آن را امتیاز بارز و مشخصه اصلی فقه او قلمداد نمود. اما متاسفانه این جنبه از سوی شرح حال نویسان کمتر مورد ملاحظه قرار گرفته است. او معتقد است خبر واحد نمی تواند ظواهر آیات را تخصیص بزند. در فقه نیز این امر را کاملا مراعات می کند.()او در تفسیر و استظهار آیات بر اساس رای امامیه، در جایگاه ادیبی توانا و مفسری قهار قرار می گیرد، به طوری که با بزرگ ترین نحوی معاصرش ابوالحسن علی بن عیسی رکبعی به بحث می پردازد()و یا مثلا آیات دال بر حلیت متعه، چگونگی وضو و… را بر اساس استشهادهایی از لغت، شعر و ادب تفسیر و استظهار می کند(). استدلال او به آیه (اذا قمتم الی الصلاه فاغسلوا وجوهکم…) بر بخشیده بودن خون کمتر از درهم() و آیه (وان تصوموا خیرء لکم) بر جواز تاخیر نیت روزه تطوع تا بعد از زوال() و نیز استدلال به عموم آیات (افوا بالعقود)()و (اولوا الارحام بعضهم اولی ببعض فی کتاب اللّه)() در تبیین احکام فقهی مربوط قابل دقت است. یا آنجا که به آیات ویحرم علیهم الخباث و والرجز فاهجر و حرمت علیکم المیته والدم برای اثبات نجاست آب قلیل به محض ملاقات، تمسک می نماید.() همه اینها بینشی نوین و متکی بر اصول علمی را در بهره برداری فقهی از ظواهر آیات، نمایان می سازد.() لیکن با این که او چنین حرکتی را در استفاده از ظواهر پدید آورد، اما در کنار آن هیچ گاه به خاطر ظواهر از مسلمات عقلی و شرعی دست نکشید و خود را مقید به ظواهر آیات و تعبد به آن نساخت، بلکه راه تاویل و تفسیر آیات را بر اساس اصول و معیارهای عقل و شرع باز گذاشت و از این کار نیز هیچ نگرانی نداشت(). در بعد تاویل نیز- که احاطه کامل به مباحث ادبی و لغوی را می طلبد – سید مرتضی را گاهی رو در روی لغت شناسانی بزرگ همچون ابوعبید قاسم بن سلام می بینیم(). گاهی در مقام متکلم و مفسری بزرگ و آغازگر سبک تفسیری درایتی در مقابل روایتی، تا جایی که برخی او را به غلط متهم به اعتزال و هم سوی با معتزله نموده اند.()

۲. اجماع امامیه

به نظر اجماع امامیه او حجتی قاطع و دلیلی علم آور است و در همه مسائلی که متفرد در آنهاست حجت شیعه است و اجماع از هر دلیل دیگر کفایت می کند(). او حجیت اجماع را به خاطر در برداشتن قول امام معصوم(ع) می داند که عقل دلالت دارد بر این که هیچ زمانی خالی از او نیست و او محفوظ از خطای در قول و فعل است(). وی فرقی نمی گذارد که اجماع کنندگان همه امت باشند یا مومنین و یا علما، بلکه مهم داخل بودن امام معصوم(ع) در میان آنها است(). سید مرتضی در مورد نحوه رجوع به اجماع بر این عقیده است که: در هر حکمی که آن را به وسیله ظاهر کتاب یا نقل متواتر موجب علم از رسول یا امام(ع) دریافت نکنیم، بدان رجوع می شود… و بعد از به دست آمدن اجماع لازم نیست دلیل و مستند آن یا دلیل اقوال مجمعین، بعینه، دانسته شود و همین قدر در حجیت و علم آور بودن اجماع کفایت می کند.() گرچه قبل از سید نیز برخی اصحاب به اجماع استناد نموده و آن را بر اساس مذهب امامیه توضیح داده اند()، لیکن سید مرتضی نخستین کسی است که عملا اجماع را مستند جمع کثیری از احکام فقهی قرار داد و به طور دقیق و فنی در تبیین آن کوشید و به تفصیل، شبهات و اشکالات پیرامون آن را پاسخ گفت. صاحب روضات الجنات می گوید: فانه الذی… اوضح طریقه الاجماع واحتج بها فی اکثر المسائل.() با این حال از سوی برخی محققین مت آخر، شبهات و اشکالاتی بر اجماعات او و کیفیت حصول این اجماعات مطرح شده() که منشا اصلی آن این است که سید اجماع امامیه را مستند احکامی قرار داده که با توجه به منابع موجود تقریبا هیچ یک از متقدمین او چنین قولی را نداشته اند.() تعبیر او در موارد معدود به اجماع اهل البیت قابل توجه است. مثلا در مساله عدم جواز امامت فاسق می فرماید: هذا صحیح، وعلیه اجماع اهل البیت(ع) کلهم علی اختلافهم وهذه من المسائل المعدوده التی یتفق اهل البیت(ع) کلهم علی اختلافهم علیه.() برخی این تعبیر را- به خصوص در ناصریات- به خاطر هم سویی با زیدیه دانسته اند()، اما سیاق کلام ایشان و نیز استعمال این اصطلاح در کلمات شیخ مفید، این احتمال را نفی می کند.() به نظر می رسد که مقصود از آن ضروری بودن مطلب در میان امامیه باشد به گونه ای که نقل و مضمون روایات آن به حد تواتر رسیده باشد و هیچ گونه معارضی نیز در میان نباشد.

۳. اخبار

سید مرتضی در شناخت احادیث شیعه و سنی و وجوه تاویل و تفسیر آنها و موارد استدلال به روایات در درجه ای بسیار شامخ و رفی ع قرار داشته است. او در فروع و اصول شرع، اخباری را مستند حکم می داند که مفید علم و یقین باشند. که اخبار متواتر محفوف به قرائن علم آور() و آنچه امت اجماع بر قبول آنها دارند() از آن جمله است و گاهی در مباحث فقهی خود از تواتر اخبار به (تظاهر الاثار فی الروایات) تعبیر می کند.() بر این اساس اخبار آحاد را به دلیل ظنی بودن، از درجه اعتبار و حجیت شرعی ساقط گرداند و آن را برای اثبات حکم شرعی کافی ندانست. او در تحکیم و استدلال بر این مبنا در کتب و رساله های بسیاری به تفصیل سخن راند() و حتی رساله ای با عنوان (فی ابطال العمل بخبر الواحد)() تالیف نمود. بدین ترتیب به طور طبیعی برای او لازم بود جهت دست یابی به اخبار علم آور، آشنایی کامل با مصادر احادیث داشته باشد، چیزی که عاملین به خبر واحد بی نیاز از آن بودند.() او در استدلالهای فقهی خود ظواهر را با اخبار- هرچند معروف و زیاد باشند- تخصیص نمی زند، بلکه در مواردی تصریح دارد که اخبار (شیعی یا سنی) مخصص ظاهر کتاب نیستند.() این مطلب را از جهت نظری در اصول خود نیز اثبات نموده است(). همین مبنا سبب شده در برخی اقوال برخلاف مشهور پیش برود.() در تاویل اخبار مبنای خاص خود را دارد که سرچشمه آن بعد کلامی اوست. در این خصوص بیانی دارد که مبنای وی در تاویل اخبار را به وضوح نمایان می کند: اعلم ان المعول فی ما یعتقد علی ما تدل الادله علیه من نفی و اثبات. فاذا دلت الادله علی امرک من الامور وجب ان نبنی کلک وارد من الاخبار، اذا کان ظاهره بخلافه، علیه، و نسوقه الیه، ونطابق بینه وبینه، ونجلی ظاهرا- ان کان له- ونشرط ان کان مطلقا، ونخصه ان کان عاما، ونفصله ان کان محملا ونوفق بینه وبین الادله من کل طریق اقتضی الموافقه وآل الی المطابقه. واذا کنا نفعل ذلک- ولانحتشمه- فی ظواهر القرآن المقطوع علی صحته المعلوم وروده، فکیف نتوقف عن ذلک فی اخبار ال آحاد لا توجب علما ولاتثمر یقینا.() آنگاه به نمونه ای از این گونه تاویلات اشاره کرده می گوید: فاما تحریم السمک الجری وما اشبهه فغیر ممتنع، لشی ء یتعلق بالمفسده فی تناوله کما نقول فی سائر المحرمات، فاما القول بان الجری نطق بانه مسخ بجحده الولایه فهو مما یضحک منه، ویتعجب من قائله والملتفت الی مثله.() بر اساس این مبنا استناد و تمسک بدون اجتهاد و تامل به اخبار- خصوصا خبر واحد – را باطل دانسته و اهل حدیث را به همین دلیل محکوم می کند: فاما اصحاب الحدیث فانهم رووا ما سمعوا وحدثوا به ونقلوا عن اسلافهم، ولیس علیهم ان یکون حجه ودلیلا فی الاحکام الشرعیه او لایکون کذلک، فان کان فی اصحاب الحدیث من یحتج فی حکم شرعی غیر مقطوع علی صحته فقد زل و زور، وما یفعل ذلک من یعرف اصول اصحابنا فی نفی القیاس والعمل باخبار ال آحاد حق معرفتها، بل لایقع مثل ذلک من عاقل، وربما کان غیر مکلف.() در تالیفات فقهی سید مرتضی- به خصوص سبک علم الخلاف- بسیار کم شاهد نقل اخبار شیعه- ولو متواتر- هستیم، با این که فراوان در مقام رد و نقض ادله عامه، از اخبار آنها استفاده می کند. اما نمی توان آن را نشانه عدم دست یابی او به ادله نقلی متواتر یا محفوف به قرائن، تلقی کرد، چرا که نزدیکی زمان او به عصر تشریع و اصول روایی طبیعتا اقتضای چنین امری را برای مثل ایشان داشته است. علت محور قرار ندادن روایت را این گونه بیان می کند: لان الذی ترویه الشیعه وتختص به من الروایات فی هذا الباب یمکنهم(ای العامه) ان یقولوا: انا لانعرف هولاء ولانثق بروایتها.() در جای دیگر ضمن تصریح به این که مبنای او استناد به ادله علم آور است، علت ذکر اخبار عامه را احتجاج با ادله عامه به وسیله مبانی و اصول خودشان بیان می کند.() سید مرتضی با احاطه کم نظیری که به ادب و لغت عرب داشته، مباحث لغوی و ادبی را در تاویل احادیث و