فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ویژگی های منجی و دوران ظهور از منظر زائران جمکران :

مقدمه

انسان ها همواره به امید تحقق و دست یابی به جامعه ای عاری از تبعیض، بی عدالتی، جنگ و خونریزی بوده اند و همین امید، اصلی ترین نیروی محرکه آن ها به شمار می آمده است. آن ها به گونه های مختلف تلاش نموده اند تا راه هایی برای دست یابی به این جامعه متعالی پیدا کنند و بیشتر، دنیای کمال یافته دست نیافتنی را به صورت آرمان شهری ترسیم نموده اند که با هدایت و رهبری فردی به آن خواهند رسید.

در این میان تفکر دینی نیز به تقویت روحیه امید و انتظار کمک کرده است. هر یک از ادیان آن را به شکل خاصی تصویر نموده اند. این اندیشه در ادیان و مذاهب مختلف با عناوین متفاوتی مانند مسیحاگرایی، آینده گرایی، هزاره گرایی[۱] و موعودگرایی یا موعودباوری مترادف شده است. اندیشه نجات و منجی موعود در هر یک از ادیان در چارچوب دینی و فرهنگی همان دین معنی می یابد و ویژگی های آن را می گیرد. هم چنین خاستگاه و آرمان این اعتقاد در هر یک از ادیان، مختص به آن دین بوده و اگرچه دارای مشابهت ها و مشترکاتی هستند اما با هم تفاوت های عمده ای نیز دارند.

گونه شناسی اندیشه منجی موعود در ادیان مختلف، نشان داده است که اندیشه نجات یا منجی موعود، اندیشه ای جهانی است؛ میزان موعودباوری ادیان از لحاظ کمی و کیفی با هم متفاوت است و مطالعات نشان داده است که این اعتقاد در دین مسیحیت و اسلام به ویژه در مذهب شیعه امامیه، باورمندان بیشتری دارد.

مهدویت از آموزه های فراگیری است که کم و بیش، همه فرق و مذاهب اسلامی به آن معتقدند. این آموزه در تفکر شیعی از جایگاه ممتازی برخوردار است. مذهب شیعه با بهره گیری از تفکر انتظار و معرفی منجی مصلح عدالت گستر، آینده ای را ترسیم می کند که در آن به ارزش های اخلاقی، معنویت، کرامت، عدالت و فضیلت های انسانی از یک سو و ایجاد زندگی مرفه مادی در این دنیا از سوی دیگر بها می دهد.

در اسلام از موعود نجات بخش با عنوان «مهدی» یاد می شود و در این خصوص تفاوتی میان فرقه های شیعی یا سنی وجود ندارد…. مهدی، اصطلاحا لقب فردی از اهل بیت پیامبر است که رسول اکرم بشارت ظهورش را داده است. او، جهان را پس از آکنده شدن از ستم، از عدالت سرشار خواهد ساخت. مهدی به هدایت الهی مهتدی و به نصرت او منصور است (نصیری، ۱۳۸۸: ۴۰۹).

این اعتقاد در تفکر شیعی به صورت بسیار مشهودی وجود دارد و تأثیرات زیادی در زندگی معتقدانش به جا می گذارد. این تأثیرات را می توان در تمام جنبه های زندگی معتقدان، از برگزاری مراسم ازدواج در ایام منتسب به منجی موعود (امام زمان) مثل نیمه شعبان گرفته تا برپایی مراسم مختلف اجتماعی، سیاسی و عبادی در ایام یا اماکنی که به شکلی مرتبط با تولد یا حضور منجی موعود بوده است؛ مشاهده نمود. یعنی زندگی روزمره معتقدان، با این تفکر عجین شده و بسیاری از لحظات آنان، براساس این باور شکل گرفته و زیسته می شود. مکان ها و زمان ها در این تفکر معنی گرفته و خصلت تعریف شده ای پیدا می کنند.

یکی از اماکنی که در ایران با این اعتقاد مرتبط شده و تقدس پیدا کرده مسجد جمکران است. این مسجد به اعتقاد برخی از شیعیان به فرمان مستقیم امام زمان ساخته شده و به این لحاظ، محلی برای حضور و گردهمایی معتقدان به آن، در زمان های مختلف ازجمله سه شنبه شب ها که به قولی شبی است که دستور ساخت مسجد صادر شده یا روزهای جمعه به صورت هفتگی و ایام اعیاد شعبانیه، شده است. ما در این نوشتار ویژگی های منجی و دوران ظهور را به عنوان یک هدف فرعی از منظر زائران جمکران مورد بررسی قرار دادیم. در ادامه قبل از شرح نتایج حاصل از پژوهش در این زمینه به پیشینه تحقیق می پردازیم.

ادبیات تحقیق؛ آثار و مطالعات

با توجه به گستردگی نفوذ مفاهیمی مانند موعودباوری، منجیگرایی، هزاره گرایی، مهدویت و مباحث مرتبط با آن، از قبیل آخرالزمان و… ؛ آثار تولید شده در این حوزه چه به لحاظ تعداد و چه به لحاظ تنوع، بسیار زیاد است. این تکثر هم ناشی از نحوه رویکرد تولیدکنندگان آثار به موضوع و هم تنوع در زبان ارائه آن است.

عمده ترین دلیل این گستردگی و نفوذ، نزدیکی مفاهیم این بحث با مفاهیم دینی و اعتقادی است، که این مفاهیم را به یک مفهوم عام بدل کرده است. نمود این تفکر در اقشار و افراد مختلف به صورت های گوناگونی مانند آثار هنری، فرهنگی، فکری، سیاسی، اجتماعی بروز نموده است. با توجه به تنوع و تکثر آثار موجود، در این مقاله، با عنایت به موضوع آن تنها بخشی از آثار مرتبط با اثبات، و دلایل وجود منجی (حجت) یا امام زمان در تفکر شیعی، ویژگی های منجی، شرایط ظهور، ویژگی های دوره ظهور مطرح می شوند.

کتاب های فراوانی درباره معرفی امام زمان و ویژگی ها و اثبات وجود ایشان، وجود دارد که کتاب ارشاد شیخ مفید نمونه ای از آن ها است. این کتاب توسط واحد ترجمه و انتشارات سرور و با هم کاری سیدحسن موسوی مجاب ترجمه شده است. در پیش گفت ار این کتاب آورده شده است:

اکنون به یاری خدا و مدد او خواهم نگاشت آن چه تو – که خدا یاور تو باد – درخواست نمودی که بنویسم از نام های ائمه هدی، تاریخ زندگانی، زمان و مکان شهادتشان، و نام های فرزندان و برخی از اخباری که در شناخت بیش تر آنان سودمند است؛ تا این که با آنان بیشتر و بهتر آشنا شده و تفاوت میان ادعا و اعتقاد به آنان برای تو آشکار گردد که با بینش و بصیرت، خود میان شبهات و بینات جدایی افکنده و هم چون مومنان و منصفان بر آن چه که حقیقت است تکیه زنی، و من همان طور که درخواست کردی به اختصار اجابت خواهم کرد آن چه را خواستی، و به خدا پناه می برم و از او به سوی راه هدایت یاری می جویم. (شیخ مفید، ۱۳۸۸: ۱۹)

در این کتاب شیخ مفید تاریخ ولادت، دلایل امامت، عمر و مدت امامت و زمان و علت وفات و جای قبر و تعداد فرزندان ائمه هدی و گزیده ای از اخبار و روایات مرتبط با هر امام را آورده است. او موضوع جانشینی امام زمان را به عنوان یک موضوع با اهمیت مورد بررسی قرار داده و بر اساس مباحثی که مطرح نموده است، امام مهدی فرزند امام حسن عسکری را به عنوان آخرین امام شیعی معرفی کرده است.

کتاب بعدی که در این جا به آن اشاره میکنیم درباره موعود اهل سنت با عنوان «مهدی پژوهی در آثار اهل سنت» نوشته علی دژاکام است که در سال ۱۳۹۰ توسط انتشارات موعود عصر منتشر شده است. نویسنده در این کتاب که در شش فصل با عناوین: معرفی کتاب های مستقل، کتاب های مشتمل، چکیده نگاری، حضرت مهدی در ادبیات اهل سنت، گزیده سخنان بزرگان اهل سنت و فهرست وارده تنظیم شده است، با رویکردی کتاب شناسانه می کوشد باور به مهدویت در میان عالمان بزرگ اهل سنت را به تصویر بکشد و در منظر ناظران قرار دهد (دژاکام، ۱۳۹۰: ۱۸).

یکی دیگر از کتاب هایی که درباره امامت امام مهدی نگاشته شده است، کتاب «موعود آسمانی: پژوهشی در امامت حضرت امام مهدی از دیدگاه مسلمانان» است که مرکز حقایق اسلامی در ذیل سلسله پژوهش های اعتقادی منتشر کرده است و ترجمه اثری از آیت الله سید علی حسینی میلانی است. در پیشگفتار، نویسنده اشاره می کند برای گفت وگو با پیروان دیگر مذاهب و دعوت آن ها به پذیرش این اعتقاد شیعیان دوازده امامی که امام مهدی به دنیا آمده و زنده است و در پس پرده غیبت به حیات مبارک خود ادامه می دهد، ناگزیر باید از دلیل های قابل قبول و روش های استوار استفاده نمود. او در صفحات بعدی پیشگفتار به بخشی از شبهاتی که از سوی مخالفان این اعتقاد شیعی مطرح شده خصوصا شبهات ابن تیمیه اشاره می کند و می نویسد:

کتاب پیش رو، با بیان عقیده شیعه درباره حضرت امام مهدی به نقد و بررسی شبهه های طرح شده در این زمینه می پردازد و این پژوهش را در سه بخش سامان می دهد: بخش یکم، مهدویت و امام مهدی از دیدگاه مسلمانان. بخش دوم، روایت های معارض، بخش سوم، مسئله مهدویت و پرسش ها و شبهه ها (میلانی، ۱۳۹۰: ۲۵).

او در بخش اول به دنبال اثبات وجود امام زمان و لزوم وجود ایشان با استناد به روایات و احادیث مورد قبول اهل سنت و شیعیان است. در بخش دوم به پاسخ گویی روایاتی برمی آید که به عنوان روایات معارض نام برده است. منظور وی از روایات معارض روایاتی هستند که با روایات متواتری که از رسول خدا نقل شد، مخالف است.

بعضی با طرح این روایات و ادعای معارضه، می خواهند حجیت روایات متواتر گذشته را زیر سؤال ببرند (همان: ۷۹). او در این بخش از کتاب، با نقد این روایات سعی میکند شک و تردیدی پیرامون مسئله مهدویت باقی نگذارد. هم چنین در بخش سوم به پاسخ به شبهات و پرسش هایی می پردازد که از طرف عده ای درباره مسئله مهدویت مطرح شده است. اثر بعدی کتاب «تاریخ پس از ظهور» اثر سیدمحمد صدر است که درباه دوره ظهور نگارش شده اند. حسن سجادی پور مترجم کتاب در مورد آن می نویسد:

این کتاب سومین مجلد از مجموعه چهار جلدی موسوعه الامام المهدی می باشد… از ویژگی های این مجموعه می توان به دسته بندی منظم روایات معتبر و مورد اتفاق و متواتر بین شیعه و سنی، بحث و بررسی درباره آن ها و افزودن تاویلات و تصحیحات جدید اشاره کرد. (صدر ۱۳۸۹، ۱۲)

صدر در بیان اهمیت موضوع بحثش چنین می نگارد:

اهمیت موضوع (تاریخ آینده جهان)، وامدار اهمیت بحث درباره امام مهدی می باشد. زیرا این تاریخ یکی از شاخه های مباحث مهدویت است…. رواست که برای شناخت رفتارها و اقدامات این مصلح بزرگ در «روز موعود» و نیز روش ها و سیاست هایش در تدبیر و رهبری جهانی مشتاقانه قدم برداریم…. از زاویه ای دیگر، اهمیت بحث در آن جا آشکار میشود که تلاش کنیم هر آن چه در مورد حوادث و رویدادهای روز ظهور و پس از آن گفته شده یا می شود از افسانه ها و خرافات پاکسازی شود. (صدر ۱۳۸۹، ۱۵ – ۱۶)

این کتاب در سه بخش با عناوین نشانه ها و مقدمات ظهور، حوادث مربوط به ظهور و برپایی دولت جهانی تا وفات امام مهدی و جهان پس از امام مهدی تدوین شده است.

نویسنده در این کتاب سعی دارد با است دلایل تاریخی بحثش را ارائه دهد؛ هر چند معتقد است که به لحاظ کلامی نیز اندیشه اسلامی برای این موضوع پاسخ دارد. در نتیجه باید هر فردی محک و معیاری عقیدتی و ملاک و میزانی تاریخی داشته باشد تا بتواند به وسیله آن حق را از باطل تشخیص دهد. اسلام هر دو معیار عقیدتی و تاریخی را در اختیار ما قرار داده است اما آن چه که محل بحث ماست، همان معیار و میزان تاریخی است (صدر ۱۳۸۹، ۱۷). به روش مذکور، نویسنده با بررسی روایات موجود نمایی از اتفاقات و وقایع دوران ظهور و دولت جهانی امام مهدی را ترسیم نموده است.

در ادامه به ذکر یکی از پایان نامه های انجام شده در این زمینه می پردازیم. پایان نامه ای با عنوان «فرجام تاریخ از منظر مهدویت»، این پژوهش توسط وحید صفایی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد تهران مرکز در سال ۱۳۸۵، به راهنمائی دکتر سیدمصطفی ابطحی انجام شده است.

او در ابتدا به بررسی ادبیات تحقیق در زمینه فرجام شناسی از دیدگاه صاحب نظران و ادیان مختلف پرداخته و سپس در خصوص جامعه موعود در دیدگاه شیعی، مباحثی را مطرح کرده است. در جامعه موعود پس از ظهور امام زمان اقداماتی برای حکومت جهانی ایشان انجام می شود. محقق این اثر معتقد است که انسان در عصر ظهور به کمال ذاتی خود میرسد که همان کمال خلقی به علاوه کمال عقلی و کمال اجتماعی است. ویژگی های مختلف این جامعه از ساختار و سازمان حکومت مهدوی تا ویژگی ها و سیمای دولت مهدوی بازنمایی می شود و به تعبیر نویسنده، دولت مهدوی تحلیل سیستمی شده است. او در فصل نتیجه گیری اشاره می کند:

در تحلیل سیستمی دولت مهدوی و بررسی و کارایی و کارآمدی آن، توجه به پیامدها و داده های آن (آثار و نتایج) در ابعاد گوناگون ضروری به نظر می رسد. گفتنی است مهم ترین و بارزترین پیامدها و برون دادهای نظام مهدوی در چند انگاره جلوه گر است:

۱. عدالت و امنیت (قسط، عدل و تعادل). ۲. عقلانیت و معنویت (کمال اخلاقی و خردورزی). ۳. توسعه (رفاه، عمران و آبادی). (صفایی ۱۳۸۵: ۱۹۴)

علاوه بر موارد فوق که بخش اندکی از آثار موجودند، دعاها و زیارت نامه هایی مانند دعای ندبه و یا زیارت آل یاسین، دعای عهد و… در منابع شیعی درباره امام زمان هستند که به انحاء مختلفی به بیان خصوصیات امام زمان پرداخته اند، و مفسرین و شارحان به شرح و تفسیر آن ها همت گماشته اند. «دعای ندبه مشتمل بر عقاید شیعه و تأسف بر غیبت امام مهدی است که از امام ششم شیعیان نقل شده است و خواندن آن در اعیاد فطر، قربان، غدیر و روزهای جمعه توصیه شده است».[۲]

در این دعا «ابتدا پس از حمد و ثنای الهی، اشاره اجمالی به رسالت انبیا و مقامات مختلف هر یک از آنان در راه اصلاح جامعه بشری و مبارزات بی وقفه ایشان در این راه کرده، آن گاه به مقام پیغمبر اسلام و دعوت او، و سپس به خلافت بلافصل علی پرداخته است» (علوی طالقانی، ۱۳۸۸: ۱۵).[۳] سپس به فرازهایی از دعا می رسیم که با عباراتی، خطاب به امام زمان می کند و او را می خواند، از جمله «أین المعد لقطع دابر الظلمه»؛ کجاست آن کسی که برای برکندن ریشه ظالمان و ستمگران مهیا و آماده گردیده…. «أین المرتجی لازاله الجور و العدوان»! کجاست آن یگانه کسی که برای برانداختن اساس ظلم و عدوان مورد امید و نظر (خلایق) است…. «أین السبب المتصل بین الارض و السماء»! کجاست آن وسیله حق که بین زمین و آسمان پیوسته است و حقایق و پیغام وحی آسمانی را به زمین می رساند…. «أین الطالب بدم المقتول بکربلا»!

کجا است آن که خون (جد بزرگوارش) شهید کربلا را انتقام کشد (همان: ۲۴۵، ۲۵۱، ۲۸۴، ۲۹۰)… و با ندبه و زاری و سرشک اشک او را می طلبد و با شوق و اشتیاق به قیام و برنامه انقلابی و اصلاحی او می پردازند و در آخر با ذکر چندی از نیازها و حوائج آن دعا را پایان می دهد (همان : ۱۵).

این آثار همگی به ویژگی هایی از امام زمان و دوران ظهور اشاره میکنند و به عنوان نمونه هایی از منابع مستند در این باره به شمار می آیند. اما این تعالیم در مواجهه کنشگران با آن ها و درونی کردن آن ها، دستخوش تغییراتی می شوند که ما در ادامه به تبیین آن از منظر تعدادی از زائران مسجد جمکران می پردازیم.

بررسی جامعه آماری

جامعه این تحقیق، مراجعان مسجد مقدس جمکران در سه شنبه شب ها (شب های چهارشنبه) و روزهای جمعه در سال ۱۳۹۱هستند. به منظور تعیین حجم نمونه از راهبرد (استراتژی) حداکثر گونه گونی استفاده شد. راهبرد حداکثر گونه گونی مستلزم این است که پیشاپیش، معیاری برای تفکیک محل ها یا مشارکت کنندگان تعیین کرد و سپس محل ها یا مشارکت کنندگانی را انتخاب کرد که کامل از نظر این معیار(ها) متفاوت باشند.

غالبا این رویکرد بدین سبب اتخاذ می شود که وقتی پژوهشگر تفاوت ها را در آغاز مطالعه، حداکثر می سازد احتمال این که یافته هایش منعکس کننده تفاوت ها یا نگاه های متفاوت باشند (یکی از آرمان های پژوهش های کیفی) بیشتر می شود.(کرسول، ۱۳۹۱: ۱۵). به علت کثرت مراجعان و تنوع قشری و طبقاتی، ملیتی، جنسیتی، پوششی و… ابتدا طبقه بندی کیفی ای براساس شاخص ها و عواملی مانند جنسیت، سن تقریبی، پوشش ظاهری، ملیت، و غیره تعریف شد. به منظور تعیین گونه گونی جامعه آماری با مشاهده میدانی، شاخص های کیفی تفکیک مراجعان به طور دقیق استخراج شد. سپس نمونه ها براساس تنوع گروه های کیفی که در جامعه آماری شناسایی شدند با راهبرد موردهای دم دستی انتخاب گردیدند.

استراتژی موردهای دم دست حاکی از انتخاب محل ها یا افرادی است که پژوهشگر می تواند به راحتی به آن ها دست یافته و به آسانی داده ها را گردآوری کند (همان: ۱۵۵). تعداد کل نمونه ها ۳۰ نفر بودند. در این تحقیق روشی که برای گردآوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفت، مصاحبه روایی و استفاده از روایت زندگی مصاحبه شوندگان است، که یک روش کیفی است. روایت ها این امکان را به محقق می بخشند تا به شکل جامعی به جهان تجربیات، هرچند ساختار یافته مصاحبه شوندگان نزدیک شود… مصاحبه روایی، روش کارآمدی است و نسبت به سایر شکل های ارائه داده، اطلاعات غنی تری از رویدادها و تجربیات به دست می دهد (فلیک ۱۳۸۷، ۱۹۵-۱۹۲).

همان گونه که اشاره کردیم تعداد کل مصاحبه شوندگان ۳۰ نفر و تعداد زنان و مردان مصاحبه شده برابر و هر کدام ۱۵ نفر بوده اند. میانگین سنی کلی افراد مصاحبه شده ۳۳ سال، میانگین سنی گروه زنان ۲۷ سال و مردان ۳۸ سال است. از نظر شهر محل سکونت مصاحبه شوندگان، بیشترین پراکندگی جغرافیایی در حوزه استان های شرقی و مرکزی کشور مشاهده شد. یعنی بیش تر مصاحبه شوندگان از استان های سیستان بلوچستان، کرمان، مرکزی، تهران، فارس، گلستان، اصفهان، قم و سمنان بوده اند. تعدادکم تری از مصاحبه شوندگان از استان های قزوین، البرز، زنجان، و کهکلویه و بویراحمد بوده اند. به منظور دست یابی به «ویژگیهای اجتماعی و اقتصادی» فرد مصاحبه شونده، سوالاتی در مورد شغل و تحصیلاتشان، میزان دارایی و درآمد و… از مصاحبه شوندگان پرسیده شد.

با عنایت به این که این پژوهش به روش کیفی انجام شده است، سوالات به گونه ای طرح شده اند که مصاحبه شونده فارغ از نیاز به اعلام کمی سطح درآمدش، بتواند در مورد سطح اقتصادی اش تا میزان بالایی، دقیق، اعلام نظر نماید. در عین حال در مواردی که احتمال این داده می شد که مصاحبه گر و مصاحبه شونده در مورد وضعیت اقتصادی فرد، برداشت یکسانی نداشته باشند با سوالات جزیی تر به مسئله پرداخته شد. طبقه اقتصادی مصاحبه شوندگان، برحسب نوع و میزان برخورداری از امکانات و تسهیلات رفاهی در منزل و امکان دسترسی به خدمات رفاهی بهداشتی و امکانات و تسهیلات آموزشی تفریحی در جامعه، تعریف گردید. براساس این ویژگی ها و با توجه به متن مصاحبه ها، و نوع ارتباط مصاحبه شوندگان با موضوع منجی باوری و اعتقاد به امام زمان، آن ها را به چند گروه دسته بندی کردیم.

شرح

اولین گروه افرادی هستند که می توان حضورشان در این مسجد را با حاجت خواستن، جهت رفع مشکلات زندگی روزمره شان پیوند زد. این افراد در زندگیشان معمولا تجربیات لذت بخش یا دردناکی را تجربه کرده اند، این تجربیات با توسل به امام زمان و گرفتن حاجت همراه بوده است، و بیش تر مربوط به مسائل شخصی فرد است و در تقویت باور منجی گرایانه او مؤثر بوده است. چون این تجربیات غالبا با پیش زمینه های اعتقادی فرد شکل گرفته اند، لذا اغلب افراد بر اساس طرحواره های تفسیری – دینی، آن را تبیین می کنند.

گروه دوم شامل مصاحبه شوندگانی می شود که حضور آن ها در مسجد جمکران، مبتنی بر اعتقادات دینی فرد بوده است و با نیت کسب اجر اخروی یا کسب رضایت امام زمان اتفاق می افتد. آن ها حضورشان در این مسجد را یک فعل اعتقادی می دانند که نتیجه این کنش، علاوه بر تأثیر در زندگی دنیوی آنها، بیشتر در آخرت و زندگی اخروی او مؤثر دانسته می شود. گروه آخر شامل افرادی است که حضورشان در مسجد جمکران انتخابی نیست و به دلایل مختلفی مثل در مسیر مسافرت بودن این مسجد، یا مسائل شخصی دیگری بوده است که به مسجد آمده اند.

گروه اول

افرادی که براساس دسته بندی ما در گروه اول قرار گرفته اند، خواستن حوائج و رفع مشکلات در متن مصاحبه شان پررنگ بوده است. در واقع، این گونه میتوان تحلیل کرد که حضورشان در این مسجد برای حاجت خواستن بوده است. یکی از عمده ترین دلایل حاجتمندی، عدم دسترسی یا نابرخورداری فرد از یک سری از مواهب است. نزدیک ترین مفهوم نظری که در توضیح این عامل به کار می آید، مفهوم محرومیت است. برای محرومیت از تعریف های است ارک و گلاک استفاده می کنیم.

آن ها نابرخورداری از یک سری معیارها را به عنوان محرومیت تعریف کرده اند که در پنج نوع قابل دسته بندی است : هر طریقی که فرد یا گروهی در مقایسه با افراد یا گروه های دیگر یا در مقایسه با مجموعه درونی شده ای از معیارها، نابرخودار باشد یا احساس حرمان کند؛… [محرومیت] اقتصادی و اجتماعی (منزلت، قدرت و پایگاه)؛ ارگانیسمی (معلولیت جسمانی یا ذهنی)؛ اخلاقی (اشاره به تضادهای ارزشی و ناخشنودی از آرمان های جامعه)؛ روانی (فقدان التزام به ارزش های موجود، مثل بیهنجاری) (تامسون، ۱۳۸۷: ۱۱۲ -۱۱۱). برای بیان تفاوت این محرومیت ها گلاک اشاره می کند:

محرومیت اقتصادی زمانی رخ می دهد که شخص، وضعیت مالی دشواری دارد یا فقیر است. محرومیت اجتماعی دلالت بر این دارد که شخص به انواع کالاها و کیفیاتی که در جامعه به آن بسیار بها داده میشود، دسترسی کمی دارد. مرد بودن، سفید بودن، جوان بودن، به لحاظ دانشگاهی موفق بودن؛ قدرت و اعتبار می آورند. محرومین در میان زنان، غیرسفیدپوستان، سالخوردگان و کسانی که به لحاظ تحصیلات ناموفق اند، یافت می شوند….

محرومیت ارگانیسمی به این معنا است که برخی به خاطر بیماری یا ناتوانی های جسمانی، در وضعیت بدتری نسبت به دیگران قرار دارند. محرومیت اخلاقی، تجربه افراد از تضاد بین نظام ارزشی شخصیشان و نظام ارزشی جامعه آن ها است و کشف این که نظام ارزشی شخصی، توسط جامعه پذیرفته نیست؛ برای مثال، زمانی که فرد یا گروهی از مردم – خواه به طور مستقیم و یا از طریق واسطه – احساس می کند که در بحبوحه زوال اخلاقی تهدید کننده قرار دارد.

آخرین شکل محرومیت طبق فهرست گلاک، محرومیت روانی است که زمانی اتفاق می افتد که افراد، نظام تفسیر مناسبی برای جهت دهی به خود، در این جهان در اختیار ندارند برای این که به لحاظ روش شناسی دچار مصادره به مطلوب داده ها نشده باشیم، فقط کسانی را محروم تلقی کردیم که در مصاحبه هایشان یکی از اشکال محرومیت، آشکارا و به تأکید بیان شده باشد؛ یعنی بیشتر به جای محرومیت واقعی[۴] به محرومیت احساس شده[۵] استناد کرده ایم. محرومیت احساس شده، احساس و درکی است که فرد از وضعیت اش دارد که گاه ممکن است در شرایط مشابه، آن وضعیت از نظر یک فرد، محرومیت و از دید فرد دیگر، محرومیت تلقی نشود. جمعا تعداد ۱۷ نفر از زنان و مردان مصاحبه شده در این گروه قرار گرفتند که از این تعداد ۷ نفر مرد و ۱۰ نفر زن بوده اند.

بررسی ویژگیهای منجی دوران ظهور از منظر افراد گروه اول

برای این که از منظر مصاحبه شوندگان، ویژگیهای امام زمان را دریابیم، علاوه بر سؤالاتی که در کل مصاحبه به صورت غیرمستقیم به این موضوع مرتبط میشد، سؤال «چه تصوری از امام زمان دارید؟» و «دوران ظهور از نظر شما چگونه است؟» از آن ها پرسیده شد، که در این قسمت به پاسخ های افرادی که در گروه اول قرار گرفته اند می پردازیم.

آن ها خصوصیاتی را برای امام برشمردند که از چند جنبه قابل تأمل است. اغلب آن ها به ویژگی هایی از ایشان اشاره کردند که بیشتر در ارتباطهای دوستانه مورد توجه اند؛ مانند مهربانی فراوان، احساس پشتیبانی و حمایت، دوست واقعی، خضوع، اجابت حاجت، شنونده خوب برای همه کس و همه حرف ها، با گذشت و توجه به همه آدم ها. این افراد به خصوصیاتی اشاره کرده اند که معمولا انسان ها در یک ارتباط دوستانه مورد توجه قرار میدهند؛ ویژگیهایی که در یک ارتباط دوستانه مخصوصا اگر از سوی مقابل باشد خیلی اطمینان بخش و آرامش دهنده است. این نوع ارتباط به صورت بسیار مشهودی در بین زائران مصاحبه شده این گروه مشاهده میشود.

م:[۶] از امام زمان چه ویژگی هایی توی ذهنت است؟ یعنی امام زمان را چه طوری تصور می کنی؟

پ: یه بابای مهربون.

م: مثل بابات؟

پ: شاید مهربون تر از بابای خودم. که همیشه دوست دارم دستاش رو روی سرمون بکشه

(مصاحبه ششم).

م: آره. به نظرت چه جوریه امام زمان؟

پ: امام زمان به نظر ما خیلی هم خوبه.

م: چه جوریه مثل؟

پ: او هم بشر است مثل ما زحمت کشیده به درجه رسیده. بشری است مثل خودمون.

(مصاحبه هفتم).

م: کل از امام زمان… چه تصوری ازش داری حتی قیافه ظاهری؟ که بیاد چیه توی ذهنت؟ امام زمان چه ویژگی هایی داره؟

پ: قیافه که هیچ وقت تو ذهنم ترسیم نکردم که مثل قیافه اش این جوری باشه. ولی فکر می کنم خیلی باید مهربون باشه (مصاحبه هشتم).

م: از امام زمان چه تصوری داری، فکر می کنی چه جوری باشه و چه خصوصیتیاش خیلی ویژه است خیلی بارزه، یک آدمی که مثل با چه ویژگی هایی؟

پ: یک جور آدمی که من خیلی دوست دارم با همچین آدم هایی رابطه د