فایل پاورپوینت کامل چیستی تجاوز

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چیستی تجاوز :

چکیده

شورای امنیت، عالی ترین رکن اصلی سازمان ملل متحد به شمار می رود که اساسی ترین وظیفه آن نیز، پاسداری از صلح و منیت بین المللی و رهانیدن بشر از بلای جنگ است، اما مردم جهان، بعد از جنگ جهانی دوم، بویژه پس از تصویب قطعنامه تعریف تجاوز در ۱۹۷۴ م . /۱۳۵۳ ش . شاهد تهاجم عراق علیه ایران در سال (۱۹۸۰ م . /۱۳۵۹ ش). حمله عراق به کویت ۱۹۹۰ م . /۱۳۶۹ ش . و همچنین، یورش ائتلاف جهانی ضد عراق در ۱۹۹۱ م . /۱۳۷۰ ش . و تهاجم کشورهای انگلیس، استرالیا، کانادا و … در ۲۰۰۳ م . /۱۳۸۲ ش . به عراق به رهبری آمریکا که هر یک مصداق عینی تجاوزند، بوده است . بنابراین، آیا عدم اقدام درست و به موقع شورای امنیت در متوقف ساختن این جنگ ها، ناشی از مبهم بودن مفاد قطعنامه تعریف تجاوز بوده است، یا خیر؟!

مقدمه

آمریکا، بدون مجوز سازمان ملل متحد، به عراق حمله کرده است; آیا این اقدام آمریکا، جنگ، یا تجاوز علیه صلح خواهد بود؟! تجاوز، یک مفهوم حقوقی و سیاسی است که پیامدهای فراوانی دارد . اطلاق تجاوز از سوی سازمان ملل متحد بر یک کشور مهاجم، دارای مفهوم و ابعاد نظامی نیز هست; به این معنا که کشورهای عضو سازمان ملل متحد، به منظور پاسداری از صلح و امنیت جهانی که اساسی ترین وظیفه ذاتی سازمان ملل متحد و شورای امنیت این سازمان است، باید همه توان خود را برای تنبیه متجاوز به کارگیرند; اقدامی که در جنگ تحمیلی هشت ساله عراق علیه ایران (دفاع مقدس) روی نداد . در عوض، در کمتر از ۸ ساعت پس از حمله عراق به کویت، علیه عراق به کار گرفته شد . چرا چنین اتفاقی افتاد؟ در واقع، چرا سازمان ملل متحد در برخورد با یک حادثه مشترک; یعنی جنگ (جنگ عراق علیه ایران و جنگ عراق علیه کویت) دو موضع متفاوت اتخاذ کرد؟ برای پاسخگویی به این سؤال، نخست باید بدانیم تجاوز چیست؟ تا بر آن پایه، متجاوز را بشناسیم و جامعه جهانی را به مقابله و یا دست کم، عدم همکاری با آن، تشویق و ترغیب نماییم . نوشتار حاضر پاسخ به این سؤال را پی می گیرد . در این راستا، به سابقه رویکرد به تجاوز و تعریف آن، دیدگاه میثاق جامعه ملل و منشور ملل متحد در این باره و نیز به تلاش هایی که برای دست یابی به تعریف تجاوز انجام شده و در نهایت، به مواد قطعنامه تعریف تجاوز می پردازیم:

۱ – جامعه ملل و فایل پاورپوینت کامل چیستی تجاوز

با آغاز جنگ در زندگی بشر، همواره تلاش هایی برای محدود کردن جنگ نیز وجود داشته است . مطابق نمونه هایی از این تلاش ها که به ثبت تاریخ رسیده است، حدود چهارصد سال پیش از میلاد، “موتی”، ^(۲) فیلسوف چینی، خواستار غیر قانونی اعلام شدن جنگ و تجاوز، به مثابه بزرگ ترین جنایت بشری بود . مکاتب آسمانی، از جمله اسلام هم، با طرح ناپسند بودن جنگ و مشروع بودن دفاع، گامی بلند در محدود شدن دامنه جنگ برداشتند . طرح جنگ عادلانه و ناعادلانه (مشروع و نامشروع)، از سوی گروسیوس (۱۶۴۵ – ۱۵۸۳ م . /۱۰۲۴ – ۹۶۲ ش). نیز وسیله ای برای محدود کردن جنگ به شمار می رود; اما هیچ یک از این تلاش ها، به علت فقدان یک تشکیلات ناظر جهانی، که بی طرف و مورد قبول همگان باشد، چندان تاثیری در محدود کردن جنگ نداشته اند .

بعد از برقراری “صلح وستفالیا” ^(۳) ، اتحادیه های مذهبی، سیاسی و نظامی، ابزارهای اصلی برای حفظ وضع موجود شدند، اما حفظ صلح (نه حفظ وضع موجود) نیازمند اقدامهایی در حل صلح آمیز اختلافات نیز بود; بنابراین، به تدریج، فکر ایجاد یک دادگاه با اختیارات کافی، یا فدراسیون بین المللی، و مجمع ملتها برای حل و فصل مسالمت آمیز اختلاف و ممانعت از بروز جنگ، از سوی متفکران توصیه شد . کنفرانس های لاهه (۱۸۹۹ و ۱۹۰۷ م . /۱۲۸۶ و ۱۲۷۸ ش). برای اولین بار، برای حل و فصل اختلافات، مقاوله نامه هایی را تنظیم کردند; اما هیچ گونه ضمانت اجرایی برای مانع شدن متجاوز از تجاوز را در برنداشت . بر این اساس، بروز جنگ جهانی اول، غیر منتظره نبود . بعد از جنگ جهانی اول، برای به دور ماندن جهان از مصائب جنگی دیگر، نظام جدیدی به نام جامعه ملل به وجود آمد تا بتواند به برخوردهای مسلحانه پایان دهد; ولی میثاق جامعه ملل، فقط موفق به محدود کردن جنگ و تجاوز و نه منع کامل آن گردید . زیرا، میثاق جامعه ملل، جنگ را تنها در شرایط ذیل غیر مجاز دانست:

۱ – در صورتی که طرفین دعوا، قبلا به راه های مسالمت آمیز متوسل نشده باشند .

۲ – وقتی علیه دولتی که موافق با سیستم های داوری و یا رسیدگی قضایی و یا حل مناقشات به وسیله شورای جامعه ملل است، جنگ آغاز شده باشد .

۳ – وقتی که از تاریخ رای داوری یا مرجع قضایی ^(۴) یا تصمیم شورای جامعه ملل، هنوز بیش از سه ماه نگذشته باشد .

۴ – هنگامی که جنگ، توسط دولت غیر عضو جامعه ملل، علیه دولت عضو آن شروع می شد . ^(۵) اما دفاع مشروع و یا عمل در چهارچوب یک اقدام دسته جمعی برای حفظ امنیت بین المللی و نیز اقدام علیه نقض کننده میثاق جامعه ملل، جنگی قانونی تلقی می شد .

معیارهای فوق برای تشخیص جنگ مجاز و جنگ غیر مجاز کافی بود، ولی تعریف دقیقی از تجاوز به دست نمی داد; و این امر، موجب تفسیرهای مختلف شد . همین تفسیرهای متعدد و ابهامهای ناشی از آن، یکی از مهم ترین علتهایی بود که دولتها را واداشت تا خارج از میثاق جامعه ملل، با تصویب قطعنامه ها، یا امضای قراردادها، به غیرقانونی بودن جنگ و منع توسل به زور قوت بخشند، و شرایط لازم را برای حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات، فراهم آورند . این فشارها در مورد غیر قانونی بودن جنگ و ابهام در تعریف تجاوز، جامعه ملل را واداشت که سه معیار زیر را برای تجاوز، مشخص نماید:

۱ – متجاوز، دولتی است که با نقض اقدامات منع شده توسط شورای جامعه ملل و مجمع عمومی، جنگ را آغاز کرده باشد .

۲ – دولتی متجاوز شمرده می شود که با تهاجم ارضی، جنگ را شروع کرده باشد .

۳ – دولتی متجاوز است که خارج از حوزه صلاحیتش، بدون وجود ضرورت دفاع، در مخاصمات، درگیر شود .

این معیارها نیز وسیله ای برای تشخیص متجاوز بود و نه تعریف آن; به همین جهت، این معیارها، شامل سایر اقدامات براندازی یا تجاوزکارانه نمی شد . و به این دلایل، به راحتی می توانست مجددا مورد تفسیرهای گوناگون قرار گیرد; همان طوری که حمله ژاپن را در سال (۱۹۳۱ م . /۱۳۱۰ ش). به بهانه دفاع از خود، به منچوری چین به منظور سرکوب عناصر یاغی آن سوی مرز، که منافع حیاتی ژاپن را مورد تهدید قرار داده بودند، در برنمی گرفت . این مساله در مورد حمله ایتالیا به اتیوپی، جنگیدن قوای آلمانی و ایتالیایی به نفع ژنرال فرانکو و تصرف چکسلواکی از سوی آلمان، نیز صدق می کرد .

علاوه بر ابتکارات جامعه ملل در دستیابی به تعریفی از تجاوز، در خارج از جامعه ملل و میثاق آن، نیز فعالیتهایی انجام گرفت، که مهمترین آنها عبارتند از:

۱ – در سال ۱۹۲۱ م . /۱۳۰۰ ش . کمیته ای برای ارائه تعریفی از تجاوز تشکیل شد; کمیته، پس از بررسی های لازم، ارائه چنین تعریفی را غیر ممکن دانست و فقط توصیه کرد، هرگاه جنگی شروع گردید، شورای جامعه ملل، طرفین را به توقف جنگ فراخواند; هر کدام که امتناع کرد، متجاوز خواهد بود . این طرح با مخالفت آمریکا، آلمان و شوروی روبرو شد و به تصویب نرسید .

۲ – طرح گروهی از آمریکاییان مبنی بر این که استفاده از نیروهای نظامی، جز برای دفاع در برابر تجاوز و حفظ زندگی انسانی، اقدامی تجاوزکارانه است، ولی این طرح نیز در سال (۱۹۲۴ م . /۱۳۰۳ ش). به تصویب نرسید .

۳ – طرحی دیگر که ترکیبی از دو طرح مذکور بود، ارائه شد، ولی آن نیز، از سوی همه کشورها پذیرفته نشد . همچنین طرح هایی از سوی کشورهای شوروی، فرانسه و انگلستان، در تعیین و تعریف تجاوز ارائه شد که راه به جایی نبرد و بی نتیجه ماند . دولتها به علت عدم موفقیت در تصویب و اجرای این طرح ها و مجاز بودن جنگ در میثاق جامعه ملل، سعی کردند با ابداع راه هایی چون انعقاد قراردادهای دو یا چند جانبه، روش های مسالمت آمیزی را جدای از جامعه ملل برای حل اختلافات فیمابین در پیش گیرند . قرارداد لوکارنو در غیر قابل تعرض بودن مرزها (۱۹۲۶ م . /۱۳۰۵ ش) و قرارداد عمومی تقبیح جنگ به عنوان ابزار سیاست ملی در «پیمان بریان – کلوگ » ^(۶) (۱۹۲۸ م . /۱۳۰۷ ش). از آن جمله اند . در برخی از این قراردادها، به علت تعداد اندک دولتهای طرف قرارداد و یا امضا کننده، حصول به ارائه تعریفی کامل و نزدیک به تجاوز، آسان بود . به عنوان مثال، قرارداد عدم تجاوز میان افغانستان، عراق، ایران و ترکیه، معروف به “پیمان سعدآباد” (۱۹۳۷ م . /۱۳۱۶ ش). که متجاوز را دولتی می داند که علیه دولت دیگر (سرزمین، کشتیها و هواپیماهای آن دولت) بدون اعلان جنگ یا با اعلان جنگ، به حمله و تهاجم مسلحانه مبادرت کرده باشد . و یا اینکه به صورت مستقیم یا غیر مستقیم، به متجاوز یا متجاوزان کمک و یاری رسانده باشد، ^(۷) ولی بدون اجماع جهانی، هرگونه تعریفی از تجاوز بی اثر بود .

۲ – سابقه ارائه مفهوم تجاوز در سازمان ملل متحد

جنگ جهانی دوم با حمله آلمان به چکسلواکی و لهستان در سال (۱۹۳۹ م . /۱۳۱۸ ش). که دو جلوه از تجاوز ^(۸) محسوب می شد، آغاز گردید و تا سال (۱۹۴۵ م . /۱۳۲۴ ش). به طول انجامید . این جنگ، اغلب کشورها را در برگرفت و میلیون ها انسان را به کام مرگ فرستاد . اما تدوین منشور دادگاه نظامی بین المللی و برقراری دادگاه های نورنبرگ و دادگاه جنایات جنگی توکیو، به معنای قابل دسترس بودن صلح و تلاش برای منع تجاوزات آتی برخی از کشورهای سرکش بود . همچنین، پس از جنگ، دولت ها خواهان جهانی عاری از تجاوز و آکنده از امنیت بودند و در نتیجه، کوشیدند، سازمان قوی تری را پایه گذاری نمایند که در تحقق اهداف مذکور تلاش کند . نتیجه این مساعی، پس از صدور منشور آتلانتیک (۱۹۴۱ م . /۱۳۲۰ ش). ، اعلامیه ملل متحد (۱۹۴۲ م . /۱۳۲۱ ش). ، کنفرانس های تهران و مسکو (۱۹۴۳م . /۱۳۲۲ش). ، کنفرانس دمبارتن اوکس (۱۹۴۴م . /۱۳۲۱ ش). و کنفرانس سانفرانسیسکو (۱۹۴۵ م . /۱۳۲۴ ش). ، منجر به تدوین منشور سازمان ملل متحد و تشکیل سازمان ملل متحد گردید که به مهم ترین رکن آن; یعنی شورای امنیت، اختیارات وسیعی برای حفظ صلح و امنیت بین المللی از طریق مبارزه و مقابله با تجاوز داده شد .

منشور ملل متحد، جنگ تجاوزکارانه، به کارگیری تهدید به زور یا استعمال آن و یا هر روش دیگری که با مقاصد ملل متحد مباینت داشته باشد را از سوی همه کشورها – نه فقط کشورهای عضو – ، منع کرده و از کشورها خواسته است که اختلافات فیمابین را به طریقی که صلح، امنیت بین المللی و عدالت در خطر قرار نگیرد، به شیوه مسالمت آمیز انجام دهند . حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات نیز از طریق قراردادهای منطقه ای منعقده بین کشورها، قابل تحقق است . همچنین طبق ماده ۳۹و۴۰ منشور ^(۹) ملل متحد، سازمان ملل متحد تنها مرجعی است که حق استفاده از نیروی مسلح علیه دولت متجاوز را دارد . البته هر دولتی که مورد تهاجم قرار گیرد، می تواند به صورت فردی یا جمعی، علیه مهاجم، نیروی مسلح به کار برد; منوط به این که شورای امنیت در آن باره اقدامی نکرده باشد .

در هر صورت، منشور ملل متحد، جنگ را منع و راه حل های مسالمت آمیز اختلاف را پیشنهاد کرد . مواد دیگری از منشور ملل متحد نیز مؤید این ادعاست; به گونه ای که در بند ۴ ماده ۲ ^(۱۰) ، به جای کلمه جنگ یا توسل به جنگ، عبارت «تهدید به زور یا استعمال آن » آمده است، که حتی خطرات قبل از تهاجم علیه تمامیت ارضی واستقلال سیاسی کشوری را نیز شامل می شود . علاوه بر آن، در بند۱ ماده ۱ ^(۱۱) آمده است که حل مسالمت آمیز اختلاف، نخستین هدف سازمان ملل متحد است .

مطابق فصل هفتم منشور ملل متحد، توسل به زور، آن هم توسط شورای امنیت، فقط در دو مورد زیر مجاز است:

۱ – علیه اقدامات تجاوزکارانه;

۲ – برای دفاع از مورد تجاوز .

البته شورای امنیت، هنگامی می تواند در این موارد اقدام به استفاده از زور نماید که حمله انجام شده را تهدیدی علیه صلح و یا نقض صلح بداند . تشخیص این که آیا عملی دارای ماهیت تجاوزکارانه است، به عهده شورای امنیت می باشد . این شورای، در صورت تشخیص تجاوز، قادر است از اعضای سازمان ملل متحد بخواهد، امکانات خود را برای جلوگیری و برطرف کردن تهدید علیه صلح و یا متوقف نمودن هرگونه عمل تجاوز و سایر اموری که صلح را نقض می کند، در اختیار شورای امنیت بگذارند .

نظر به عنایت منشور ملل متحد به عمل تجاوز و پیش بینی راه های جلوگیری و یا برطرف کردن آن، هنوز تعریف مورد وفاقی از تجاوز در دست نبود; به همین سبب، همچنان ضرورت ارائه تعریف جامعی از تجاوز احساس می شد . بر این اساس، با تشکیل سازمان ملل متحد، کوشش هایی برای دست یابی به چنین تعریفی، با شدت بیشتری دنبال گردید . مجمع عمومی، بارها به بحث در مورد یافتن تعریف واحدی از تجاوز، در کمیته های متعدد و اجلاس های سالیانه خود پرداخت . مجمع عمومی، در سال (۱۹۵۲م . /۱۳۳۱ ش). به علت پیچیدگی های مساله تجاوز و اختلاف دولت های عضو بر سر تعریف تجاوز، کمیته ویژه مساله تجاوز را مرکب از ۱۵ عضو تشکیل داد . کمیته مزبور، در سال های (۱۹۵۶، ۱۹۵۹ و ۱۹۶۸ م . /۱۳۳۵، ۱۳۳۸ و ۱۳۴۷ ش). به ترتیب دارای ۱۹، ۲۱ و ۳۵ عضو گردید . ^(۱۲) کمیته ویژه، در سال (۱۹۷۳ م . /۱۳۵۲ ش). به کار خود پایان داد; زیرا توانسته بود متن طرح قطعنامه تعریف تجاوز را تهیه و آماده نماید . سپس آن را برای بحث و بررسی های بیشتر و تکمیل و یا از میان بردن موارد اختلاف احتمالی، به کمیته ششم مجمع عمومی ^(۱۳) ارسال کرد و در آن کمیته، پس از رف