فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه

با فایل فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر ژئوپلیتیک شیعه :

مقدمه

از میان بیش از ۳/۱ میلیارد مسلمان، حدود ۱۵۰ میلیون را یعنی حدوداً ۱۵ درصد شیعیان تشکیل می دهند. شیعیان در کشورهای ایران، آذربایجان، عراق، بحرین و لبنان (بزرگ ترین اقلیت)، اکثریت را دارند. در کشور پاکستان نزدیک به ۳۵ میلیون شیعه و در هندوستان نزدیک به ۲۵ میلیون شیعه زندگی می کنند، که بزرگ ترین جمعیت شیعه در منطقه بعد از ایران می باشند (Escobar,2007: 192).

همچنین، شیعیان بر مناطق نفتی خاورمیانه، که ۷۵ درصد ذخایر نفتی جهان را شامل می شود، تسلط دارند. انقلاب اسلامی ایران مهم ترین جرقه آغاز خیزش و تقویت شیعه را در سال ۱۳۵۷/۱۹۷۹ م به وجود آورد و شیعیان در کشورهای مختلف منطقه، آن را نقطه امید و ایران را مأمنی برای خود تصور کردند. در کنار دلبستگی مسلمانان جهان به این انقلاب به مثابه تجسم آمال خود، شیعیان دلبستگی خاصی به آن پیدا کردند. از این رو، یکی از مهم ترین انگیزه های مخالفت با انقلاب اسلامی به ویژه در کشورهای عربی، نگرانی از خیزش شیعیان منطقه برای دست یابی به حقوق انسانی خود و در نتیجه، بی ثباتی این حکومت ها بود (حاجی یوسفی، ۱۳۸۸، ۱۶۱-۱۶۲).

انقلاب اسلامی، از مهم ترین پدیده های عصر ماست، که باعث ایجاد تغییرات گوناگونی در جامع ایران شد، انقلابی با خصلت اسلامی و مبتنی بر پشتوان مردمی که توانست تحولی شگرف در عرص روابط بین الملل و در معادلات سیاسی کشورها و قدرت ها پدید آورد. انقلاب اسلامی از یک طرف از مدیریت رهبری آگاه به مسائل دینی و امور سیاسی بهره برد و از طرف دیگر بر مشارکت اکثریت مردم تکیه داشت. در اثر این انقلاب، حکومتی دینی بر پای نظری «ولایت فقیه» در ایران پایه گذاری شد (خرمشاد، ۱۳۸۳). وقوع انقلاب اسلامی در ایران از رخدادهای بزرگ نیم دوم سد بیستم بود که باعث ایجاد تحولات فراوانی در ساختار قدرت جهانی و منطقه ای شد. وقوع چنین انقلاب بزرگی بی شک درون مرزهای داخلی را درنوردیده و دل های مشتاقان بسیاری را ربود. دیدگاه فرامرزی انقلاب ایران و درونمایه اعتقادی شیعی آن منجر به توجه شیعیان به این انقلاب شد. این تأثیرگذاری در پیشبرد روند بیداری و آگاهی مسلمانان و افزایش فعالیت های مؤثر دینی مشهود است. انقلاب اسلامی از سویی منجر به توجه جهانیان به مذهب تشیع و از سوی دیگر ایجاد خودباوری و رشد سیاسی شیعیان در کشورهای مختلف اسلامی گردید به گونه ای که شاهد تلاش های آنان در جهت حضور در عرص سیاست و کسب قدرت سیاسی شد. در این پژوهش نگارندگان برآنند تا بازتاب انقلاب اسلامی بر ژئوپلیتیک شیعه را مورد بررسی قرار داده و نقش انقلاب اسلامی در سیاسی شدن شیعیان را تبیین نمایند. در بحث ژئوپلیتیک شیعه دو دیدگاه مهم قابل بررسی است که یکی منجر به برداشتی افراطی از خیزش شیعیان منطقه و لذا تصویری خطرآفرین از ایشان در میان کشورهای اسلامی منطقه و برهم زنند وحدت جهان اسلام (که امام خمینی(ره) بدان تأکید داشتند) می شود و دیگری بر عنصر بیداری و آگاهی شیعیان و ارائ الگویی انقلابی برای تمام مسلمانان جهان جهت مقابله با استکبار و امپریالیسم جهانی تأکید دارد و از برداشت های افراطی و التقاطی به دور است.

مباحث نظری

۱) معنای انقلاب

انقلاب از حیث لغوی، عبارت است از برگشتن، از حالی به حال دیگر، دگرگون شدن، آشوب و شورش (عمید، ۱۳۷۳، ۲۵۳). از حیث مفهومی نیز انقلاب به نوعی از کنش سیاسی جمعی و توده ای گفته می شود که در قالب منازعه ای خشونت آمیز برای قبض قدرت دولتی در درون واحد سیاسی مستقلی شکل می گیرد (بشیریه، ۱۳۸۲، ۱۹۳). اما این واژه در ساده ترین معنای آن، تلاش برای ایجاد و تحول بنیادین در سیستم حکومت است (لاکویر، ۱۳۷۸، ۹۱). گلدستون انقلاب را تسخیر غیرقانونی و معمولاً خشونت آمیز قدرت به گونه ای که موجب تحول اساسی در نهادهای حکومت شود می داند (گلدستون، ۱۳۷۵، ۸۲). هانا آرنت نیز انقلاب را دگرگونی به معنای آغازی تازه می داند که خشونت در آن برای رهایی از ستمگری به قصد استقرار آزادی است (آرنت، ۱۳۶۱، ۴۷). در واقع در روند انقلاب ساقط شدن گروه حاکم توسط گروهی دیگر سبب بروز تحولات سیاسی و اجتماعی می شود (Brier and Calvert,1982: p11). در ترکیب «انقلاب اسلامی»، «اسلام»، هدف و «انقلاب» وسیله است. یعنی، مردم و رهبری انقلاب به وسیله انقلاب تلاش کردند تا مجدداً اسلام را به عنوان یک مکتب اجتماعی و سیاسی احیا نمایند (حشمت زاده، ۱۳۷۸، ۳۳). بنابراین اضافه شدن صفت اسلامی به انقلاب نشان گر خاص بودن ایدئولوژی حاکم بر آن است که در بازتاب انقلاب ایران تأثیرگذار است.

۲) صدور انقلاب بازتاب انقلاب (دورنماهای فرامرزی انقلاب)

یکی از مسایلی که درباره انقلاب ها مطرح می شود، مسأل تعامل انقلاب ها با محیط بین المللی می باشد. مخصوصاً اعتقاد انقلابیون بر این است که اصول انقلاب برای جوامع دیگر نیز کاربرد دارد. در واقع اگر آرمان های انقلاب، آرمان هایی جهانی و فطری نظیر عدالت، احیای تمدن براساس اندیشه خاص دینی یا… باشد، امکان این گرایش به تکرار انقلاب در کشورهای دیگر افزایش می یابد. این حالت مربوط به صدور طبیعی انقلاب هاست. به عبارتی صدور انقلاب از طبیعت انقلاب ها برمی خیزد. انقلابیون در طول تاریخ همگی کوشیده اند که اصول انقلاب خود را ترویج دهند (گلدستون، ۱۳۸۵، ۲۰۹) بر این اساس صدور انقلاب عبارت است از: سعی انقلابیون برای تبدیل پیام ها و رسالت بالقو انقلاب به حالت بالفعل. به عبارتی انقلابیون می خواهند روح کلی مضامین انقلاب را که در حال حاضر در کشورشان تجسم یافته است، به حرکت درآورند و پیام ها و اهداف خود را در دیگر کشورها مجسم و علنی نمایند. بنابراین صدور انقلاب نقط عطف را میسر می سازد و از این رهگذر انقلابیون انسجام خود را باز می یابند.

از آنجا که جوهر اصلی انقلاب ایران، مسائل دینی و اعتقادی بود و جهان گرایی و داشتن آرمان های جهانی از ویژگی های دین اسلام است، بدیهی است این انقلاب نیز نمی توانست نسبت به دورنماهای فراملی و اهداف منطقه ای بی توجه باشد. اهداف و دورنماهای فرامرزی انقلاب را به خوبی می توان در قانون اساسی و نیز در گفته های رهبران انقلاب مشاهده کرد. در مقدم قانون اساسی آمده است: «قانون اساسی با توجه به محتوای انقلاب اسلامی ایران، که حرکتی برای پیروزی تمامی مستضعفین بر مستکبرین بود، زمین تداوم این انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم می کند، به ویژه در گسترش روابط بین المللی با دیگر جنبش های اسلامی و مردمی، می کوشد راه حل تشکیل امت واحد جهانی را هموار کند و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم را در تمامی جهان فراهم آورد». در اصول ۳، ۱۱، ۱۵۲ و ۱۵۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز بر بعد فرامرزی انقلاب تأکید شده است. در اصل سوم، از «تنظیم سیاست خارجی کشور بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به هم مسلمانان و حمایت بی دریغ از مستضعفان جهان» با عنوان یکی از وظایف دولت جمهوری اسلامی ایران یاده شده است. علاوه بر قانون اساسی، اهداف فرامرزی انقلاب ایران در قالب استراتژی صدور انقلاب، در سخنان امام خمینی(ره) نیز نمایان است. «ما انقلابمان را به تمام جهان صادر می کنیم، چرا که انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ لا اله الا الله و محمد رسول الله(ص) بر تمام جهان طنین نیفکند، مبارزه هست و تا مبارزه در هر کجای جهان علیه مستکبرین هست، ما هستیم» (امام خمینی، ۱۳۵۸، ۲۶۶). بنابراین صدور انقلاب به حقیقتی ناظر است که از یک سو، انقلاب را مکلف به توجه نسبت به امور مسلمانان و مستضعفان جهان می نمود و از طرف دیگر، ایدئولوژی انقلاب را به دیگر کشورها به عنوان مدل جدیدی از تغییرات بنیادین صادر می کرد. اصل صدور انقلاب تا حد زیادی وظیف دستگاه دیپلماسی انقلاب را مشخص می کرد، به طوری که تدوین گران قانون اساسی، روح اصل «صدور انقلاب» را در مواردی از این قانون گنجاندند. در اوایل انقلاب در چگونگی راهبرد صدور انقلاب امام خمینی(ره) بر صدور معنوی انقلاب تأکید کردند. از آن پس تا به حال، دولت ها کم و بیش، اصل صدور انقلاب را با استفاده از چهار استراتژی: «الگوسازی»، «تبلیغ و آگاه سازی»، «آموزش» و «حمایت از نهضت های آزادی بخش» در تعامل با دیگران به کار بستند (شنومی، ۱۳۸۸، ۱۵۷).

از لحاظ حوز آرمانی و محیط عمل، انقلاب ها دارای تفاوت های بارزی با یکدیگر می باشند که این به رسالت هر یک از آنها بستگی دارد (امرائی، ۱۳۸۳، ۷۱). اما به طور کلی تمامی انقلاب هایی که داعی جهانی دارند، طرح و برنامه ای برای تمام جهان ارائه می کنند که نشأت گرفته از ایدئولوژی انقلاب است. جهان شمولی ایدئولوژی این انقلاب ها تصویری از کمال یا سعادت بشری ارائه می کند و آن را به عنوان الگوی کامل و جامع به تمام جهان معرفی می کند. پدید صدور انقلاب نیز از همین بحث منبعث می باشد (فلاح نژاد، ۱۳۸۴، ۲۲۲۱). لذا عنصرخاص کنند انقلاب ایران که آن را از سایر انقلاب ها متمایز می سازد، مقول ایدئولوژی است. در کانون این ایدئولوژی نیز تشیع قرار داشت که منجر به توجه ویژ شیعیان به آن شد.

۳) ژئوپلیتیک

ژئوپلیتیک که معادل فارسی آن «سیاست جغرافیایی» است، رویکردی است در سیاست بین الملل که سعی دارد رفتار سیاسی و توانایی های نظامی را براساس محیط طبیعی نشان دهد. براساس این رویکرد، ژئوپلیتیک با درجات مختلف، بیان گر تأثیر قطعی جغرافیا بر امور تاریخی و سیاسی است. بیش از صد سال است که ژئوپلیتیک به عنوان یک ابزار مفهومی در ادبیات نظامی، سیاسی و روابط بین الملل به کار رفته است. از منظر ژئوپلیتیک، شناخت ابعاد جغرافیایی در فرایند تحقیق بر نظمی منطقی و در روند تحلیل بر بهره گیری از واقعیت هایی استوار است که در طول زمان در ارتباط با مفهوم قدرت آثار خود را در صحن سیاسی یک محیط جغرافیایی بر جا نهاده اند (داداندیش، ۱۳۸۶، ۷۸). ریمون آرون در کتاب جنگ و صلح، در تعریف خود، ژئوپلیتیک را عبارت از طراحی جغرافیایی روابط استراتژیک همراه با تحلیل جغرافیایی منابع و تفسیر نگرش های دیپلماتیک حاصل از حیات جوامع بشری و محیط زیست پیرامون آنها می داند (ولدانی، ۱۳۸۱، ۲).

در تعاریف دیگر جغرافیا، قدرت و سیاست عناصر اصلی ژئوپلیتیک دانسته شده اند. ترکیب سه پارامتر جغرافیا، قدرت و سیاست الگوهای رفتاری گروه های متشکل انسانی را نسبت به یکدیگر تعیین می کند (حافظ نیا، ۱۳۸۶، ۸۵). از این رو ژئوپلیتیک بیان گر تأثیر جغرافیا بر امور تاریخی و سیاسی است و توجه خود را عموماً بر عوامل جغرافیایی معطوف می دارد که در شکل گیری سیاست ها مؤثرند (هرسیج، ۱۳۸۸، ۲۲۷).

از این منظر، ژئوپلیتیک دانش رقابت و گسترش حوز نفوذ دولت ها و گروه های متشکل سیاسی است که درصدد کسب قدرت و تصرف ابزارها و اهرم ها و فرصت های جغرافیایی جهت افزایش امکان چیره شدن بر رقیب است. دولت ها برای کسب فرصت های بیشتر در مکان و فضای جغرافیایی به رقابت پرداخته، سعی می کنند نفوذ خود را در فضاهای جغرافیایی بیشتر توسعه داده و دیگر دولت ها را به قلمرو اعمال اراد خود بیفزایند. از این دیدگاه ژئوپلیتیک به مطالع الگوهای رقابتی، فرصت ها و ابزارهای رقابت آمیز، انگیزه های رقابت و کارکردهای مکان و فضا به این امور و تأثیرگذاری آن بر فراز و فرود قدرت می پردازد (حافظ نیا، ۱۳۸۵، ۱۷).

۳-۱) تعلق ژئوپلیتیک

منظور از تعلق ژئوپلیتیک یا حوز نفوذ قلمرویی است که حق برتری سیاسی یا اقتصادی یک کشور در آن به رسمیت شناخته شده باشد (روشن و فرهادیان، ۱۳۸۱، ۹۴). قلمروهای ژئوپلیتیک مرزهای جغرافیای سیاسی کشورها را در می نوردند. ارزش ها و مزیت های کشورها در فضای جغرافیایی ماورای مرزهای آنها انتشار می یابند، انتشار آنها هم به صورت رسمی و هم به صورت غیر رسمی انجام می پذیرد (حافظ نیا، ۱۳۸۵، ۱۱۵). قلمرو ژئوپلیتیک و میزان نقش آفرینی یک واحد سیاسی، محصول توان و قدرت ملی آن است. به این ترتیب، یک واحد سیاسی نمی تواند به یک نسبت سایر کشورها و جوامع را تحت تأثیر قدرت خود قرار دهد. بنابراین حوز اطلاق قدرت به نسبت قابلیت ها و توانایی های یک کشور در نوسان است (قوام، ۱۳۷۰، ۸۸). این قابلیت ها ریشه در مسائل سیاسی، نظامی، اقتصادی، اجتماعی یا دینی و… دارد (روشندل، ۱۳۷۴، ۹۳)، بنابراین کشورها در تلاش اند تا با ایجاد و گسترش قلمروها ژئوپلیتیک کشورهای دیگر را تحت تأثیر قرار دهند و میزان نقش آفرینی خود را در عرص جهانی ارتقا دهند.

ایران ازمنظر جغرافیایی در مناطق استقرار شیعیان در اکثر مناطق با محدود مرزهای سیاسی کشور منطبق است، ولی در برخی از مناطق قلمرو شیعه نشین به ماورای مرزهای سیاسی ایران نیز کشیده می شود (حافظ نیا، ۱۳۸۱، ۲۰). در کنار این جمعیت های شیعه که دنباله های اقلیتی پیوسته و بلافصل ایران در پیرامون محسوب می شوند تعداد فراوانی شیعه مذهب نیز به شکل اکثریت یا اقلیت در فواصل دورتر و عمدتاً در کشورهای منطق خاورمیانه و شبه قاره زندگی می کنند. مجموع این گروه ها و جوامع شیعی را از نقطه نظر ژئوپلیتیک می توان مکمل های فضایی ایران در نظر گرفت که به حوز نفوذ ایران تعلق دارند (حافظ نیا، ۱۳۸۸، ۷۸). ساختار روابط ژئوپلیتیک بازتاب الگوهای رابطه بین کشورها براساس سطح قدرت آنهاست. این ساختار در قلمروهای جهانی و منطقه ای قابل شناسایی است. ساختار روابط ژئوپلیتیک مشابه مدل والرشتاین است. او با تأکید بر اقتصاد، سه بخش مرکز، نیمه پیرامون و پیرامون روابط میان کشورها را مشخص کرد. بر این اساس، ایران اگر چه یک قدرت منطقه ای محسوب شده و در منطق نیمه پیرامون قرار دارد؛ اما اگر متغیر تشیع را در نظر بگیریم به صورت مرکزی در میان پیرامون های خود عمل می کند، بنابراین قلمرو نیم پیرامون و پیرامون را می توان برای این مرکز یعنی ایران قائل شد. در این میان نیم پیرامون شامل سه کشور عراق، بحرین و آذربایجان که اکثریت شیعه دارند، می شود. سایر کشورهای دارای جمعیت شیعه، نظیر لبنان، پاکستان، عربستان، ترکیه، هند، یمن، سوریه، کویت و امارات عربی متحده، به دلیل نداشتن اکثریت بالای شیعیان قلمرو پیرامونی ایران را تشکیل می دهند (حافظ نیا، ۱۳۸۸، ۸۰). بنابراین میزان بازتاب انقلاب ایران به تناسب قرار گرفتن کشورها در قلمرو نیم پیرامونی یا پیرامونی است. کشورهایی که در نیم پیرامون قرار گرفته اند بازتاب بیشتری از انقلاب ایران را دریافت کرده اند.

۳-۲) ژئوپلیتیک شیعه

در تحول دیدگاه های ژئوپلیتیک آثار تأثیرگذاری مذهب را می توان مشاهده کرد. در این عرصه حرکت احیاگران مذهب فضای ژئوپلیتیک جهانی را دست خوش تغییر ساخته است. این نکته به این معناست که امروزه شاهد شکل گیری بازیگری مؤثر عناصر مذهبی در عرص ژئوپلیتیک هستیم. در این رویکرد ژئوپلیتیک آموزه ای است که به وسیل آن پدید قدرت در چارچوب تمایزات و ویژگی های سرزمینی یا جغرافیایی مورد مطالعه قرار می گیرد. در این راستا، مذهب انکار نهایی اهمیت تقسیم بندی های سرزمینی محسوب می شود. محمد اقبال در این خصوص می گوید «اسلام به طور ماهوی غیر سرزمینی است» (سیمبر، ۱۳۸۵، ۹۸۱۰۰).

دو رویداد مهم در عرص ژئوپلیتیک منجر به پیوند میان اسلام و ژئوپلیتیک شد. نخست ظهور اسلام گرایی پس از برخورد اعراب و اسرائیل در قضی فلسطین، به ویژه پس از جنگ شش روزه در منطق خاورمیانه و پس از آن وقوع انقلاب اسلامی در ایران و در منطق خلیج فارس که هر کدام به نوب خود آثار مهمی در عرص منطقه ای و بین المللی داشته اند (سیمبر، ۱۳۸۵، ۱۰۹). لذا انقلاب اسلامی توانست اسلام را به عنوان یک پدید ژئوپلیتیک در جهان مطرح سازد. بالتبع شیعی بودن انقلاب منجر شد تا در این میان تعریف شیعه به عنوان جایگاهی ژئوپلیتیکی در کانون توجه قرار گیرد، چرا که اولین بازتاب های انقلاب ایران کانون های شیعی جهان را تحت تأثیر قرار می داد.

توجه به عوامل فرهنگی و اعتقادی در امر ژئوپلیتیک، حیطه های دیگری از همنشینی جغرافیایی را مطرح کرد. تا پیش از انقلاب اسلامی ایران، دین اسلام را تنها یک ایدئولوژی مذهبی می شمردند، اما انقلاب ایران جنبه های بالقو سیاسی آن را به فعلیت درآورد و تفکر شیعی با انسجام ساختاری خود در ایران، نشان داد که توانایی به ظهور رساندن یکی از بزرگ ترین انقلاب های تاریخ را دارد. این توانایی باعث شد که بسیاری از نهضت های آزادی بخش، به ویژه در منطق آسیا و آفریقا، توجه خود را به ایران و ایدئولوژی اسلام معطوف کنند. این توجه در کشورهایی که از اکثریت مسلمان برخوردار بودند، شدتی بیشتر یافت و به گرایشی قوی تبدیل شد (صحفی، ۱۳۸۰، ۷۱).

گراهام فولر در خصوص نقش انقلاب اسلامی می نویسد: « ایران می تواند در میان مسلمانان جهان به عنوان مرکز اخلاقی اسلام در تحکیم موقعیت خود موفقیت هایی کسب کند… مسلماً این ایفای نقش مرکز اخلاقی اسلام در خدمت رفع نیازهای خود دولت نیز قرار می گیرد؛ اما اگر بتواند ادعا کند که در ایجاد نوعی خصلت اسلامی در سیاست های منطقه ای، قدرت اخلاقی منحصر به فرد است، می تواند یک ایدئولوژی پرداخته و یا منبع اقتداری برای سیاست خارجی خود فراهم آورد (فولر، ۱۳۷۳، ۳۴).

بنابراین قدرت و پایداری انقلاب اسلامی این اندیشه و نظر را به وجود آورد که باید به ایدئولوژی های مذهبی و دیگر پارامترهای فرهنگی توجه کرد. وقوع انقلاب اسلامی ثابت کرد که این توانایی بیش از هر چیز از خصوصیت ذاتی تفکر تشیع و وجود اصل ولایت فقیه در آن ناشی می شود. تفکر و اصل «اجتهاد مستمر» ولایت در آیین شیعه موجب پویایی و انطباق فعال ایدئولوژی اسلامی با تحولات و تغییرات روز می شود (عزتی، ۱۳۷۱، ۱۷۲ ۱۷۳).

فولر در این خصوص می نویسد: « فقط تشیع است که مبانی نظری امیدبخشی برای برخورد با مسأل به روزکردن اسلام دارد. بزرگ ترین منشأ اصلاح و تغییر در اسلام مفهوم اجتهاد است که ناظر بر رسیدن به داوری جدید و مستقل در مورد فقه اسلامی از طریق تفسیر اصول اساسی اسلام است (فولر، ۱۳۷۳، ۳۱۱).

فرانسوا توال در بررسی خود دربار مفهوم ژئوپلیتیک شیعه اظهار می کند: درگیری های اخیر در دنیا همانند انقلاب اسلامی در ایران و یا رخدادهای لبنان، شیعه گری را به صورت یک عامل ژئوپلیتیک در خط مقدم صحن بین المللی قرار داده است. وی در تحلیل کانون های نهضت شیعی دو نوع ژئوپلیتیک را بر می شمارد:

۱) ژئوپلیتیک داخلی که عبارت است از: گستره و شدت تأثیرگذاری هر جامع شیعی بر مجموع تحولات و سیاست های داخلی یک کشور؛

۲) ژئوپلیتیک خارجی که عبارت است از قدرت تأثیرگذاری جامع شیعی بر تحولات و سیاست های منطقه ای و بین المللی.

از این نظر، او جوامع شیعی را به سه دسته تقسیم می کند: اول، آنهایی که تأثیر ژئوپلیتیکی چندانی، چه بر صحن داخلی و چه بر سیاست های منطقه ای و بین المللی ندارند (جوامع شیعی اسماعیلی عمدتاً در این دسته جای می گیرند)؛ دست دوم آنهایی هستند که بُرد ژئوپلیتیکی آنها به صحن داخلی محدود می شود، مانند شیعیان عراق و پاکستان؛ و دست سوم جوامعی هستند که هم تأثیرات ژئوپلیتیکی داخلی دارند و هم برد ژئوپلیتیکی خارجی. از این رو ایدئولوژی انقلابی ایران را می توان در دست سوم قرار داد چرا که مرزهای داخلی را درنوردید و دل های شیعیان بسیاری را تسخیر کرد، هر چند ژئوپلیتیک شیعه تنها به جهان اسلام با تمام وسعت اش مربوط نمی شود. ژان پی یر شوونمان در کتاب سبز و سیاه اشاره می کند که مرکز ثقل جهان عرب، از بیست سال پیش، از مدیترانه به خلیج فارس منتقل شده است (توال، ۱۳۷۹، ۶۱۵). اگر بخواهیم به تعبیر دیگر بیان کنیم به نظر می رسد انقلاب اسلامی منجر به آن شده که مرکز ثقل جهان عرب از مناطق کاملاً سنی به طرف مناطق شیعی سنی کشیده شود. از جمله تأثیرات انقلاب ایران بر ژئوپلیتیک شیعه را می توان در ایجاد مرکزیت واحد و سازماندهی یکپارچه ای دانست که بتوان عنوان « بین الملل شیعه» را به آن اطلاق کرد. لذا انقلاب اسلامی قطبیت شیعی را در جهان پد