فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه)

فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه)؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) شامل 107 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تاریخ کُردستان؛ (علی ضوء المکتشفات الأثریه) :

باحث فی التاریخ الاسلامی جامعه طهران

الملخّص

هذه المقاله تحتوی علی معلومات هامه حول تاریخ إحدی المناطق الجغرافیه والقدیمه فی الشرق الأوسط ومسکن أقدم القومیات الآریه، الأکراد یعنی کردستان. المنطقه التی لا یمکن الحصول علی معرفه العصور التاریخیه المتعلقه بها إلا من نتائج علم الآثار المستند علی الحفر. والتنقیب لعدم وجود آثار مدونه حول تاریخها.

علی هذا وبالنظر إلی الوظیفه المهمه لعلم الآثار فی الکشف عن التاریخ الساحق بواسطه الحفریات والتنقیبات لمعرفه الأحداث التاریخیه من الأشیاء المادیه وخاصه فی منطقه کردستان وکهوف زرزی، هزار میرد (الف رجل)، الدودریه وأطلال کریم شهر قرب مدینه السلیمانیه وجبل الکرد الواقعه شمال سوریا حالیاً التی بدأت مکتشفاتها منذ سنه ۱۹۲۸ م من قبل البعثه الأثریه الأمریکیه والأوروبیه الرحاله برئاسه جارود دوروثی، تناقش الموضوع من محورین، التنقیبات الأثریه والفخار ودورها فی معرفه تاریخ کردستان.

استفدت فی هذه العجاله من المصادر العربیه والکردیه من أهمّها مؤلَّفات الدکتور أحمد سوسه، الدکتور جمال رشید أحمد والدکتور فوزی رشید أحمد.

تمهید

إن وظیفه علم الآثار مهمه جداً فی الکشف عن الماضی السحیق وذلک بواسطه الحفر والتنقیب لمعرفه الأحداث التاریخیه من الأشیاء المادیه، وإضافتها إلی المدونات الکتابیه والوثائق.

وبإیجاز فإن معرفه العصور التاریخیه یمکن الحصول علیها (وخاصه المتعلقه بتاریخ کُردستان) من مصدرین أساسیین: المدونات القدیمه، ودراسه البقایا والمخلفات المادیه الأثریه.

ویجب أن لا ننسی بأن هذه العصور التاریخیه قد سبقتها فتره طویله لم تکن الکتابه خلالها معروفه ولهذا السبب نعتمد فی معرفتنا لهذه الحقب الزمنیه علی نتائج علم الآثار المستند علی الحفر والتنقیب.

وحری بنا أن نعلم بأن کُردستان التی لم تنعم بالحریه والاستقرار وعلی مر العصور والتی اجتاحتها سیول عارمه من الغزوات والهجمات من الأقوام والشعوب المجاوره والبعیده بعثرت وطمست بل سرقت الکثیر من معالم الآثار المهمه للدراسه والتنقیب.

ولکن رغم تلک العراقیل والقیود استطاعت بعثات أثریه أجنبیه ولفترات وخاصه بعد الحرب العالمیه الأولی أن تتجول فی أراضی کُردستان وخاصه القسم الجنوبی وأن تباشر التنقیب والتحری فی الکهوف والمواقع الأثریه، وتوصلت هذه البعثات إلی نتائج علمیه دقیقه وغنیه.

التنقیبات الأثریه فی کُردستان:

لقد بدأت مکتشفات العصر الحجری القدیم الأول فی کُردستان شمال العراق منذ سنه ۱۹۲۸ من قبل دوروثی. أ.أی. جارود (

Garrod Dorothy A.E

.) فقد تمت حفریاتها التمهیدیه الأولی فی کهف (زرزی) قرب منابع نهر الزاب الأسفل حوالی ۲۰ میلاً شمال مدینه السلیمانیه^(۱).

وفی الجبال المقابله لسورداش یوجد هذا الکهف الصغیر (زرزی) ولا یبعد کثیراً عن کهفی قزقبان و کور و کچ الصناعیین، ووجدت فیه آثار من أواخر العصر الحجری القدیم ومعظمها من الآلات الدقیقه التی یرتقی زمنها إلی ما قبل اثنی عشر ألف سنه^(۲). وکانت تجربه جارود الثانیه فی کهف یسمی (هزارمیرد) قرب السلیمانیه کشفت حفریات تمهیدیه قصیره فیه صناعه صوان أولیه أمکن تمییزها بموستیریه وذلک لوجود الأسلحه المستدقه النهایه ذات الوجه الواحد والقاشطات الممیزه (لهذه الحضاره)^(۳)، واتضح من دراسه الآثار أن هناک اتجاهاً متزایداً نحو الاعتماد علی المنتوجات النباتیه ومع ذلک فإن أهل الکهف تعلموا بعد فنون الزراعه وتدجین الحیوان^(۴)، وکذلک وجدت فی الکهفین ملتقطات تعود للعصر الحجری القدیم^(۵).

وقد عثرت البعثه الأمریکیه للتنقیبات فی کهف (هزار میرد) علی مخلفات تعود للعصر الحجری القدیم الأوسط (۱۰۰۰۰۰- ۰۰۰۰۰۰۶ ق.م) وهی آثار حجریه من صنع الإنسان المسمی (نیاندرتال) فی أسفل طبقات هذا الکهف^(۶).

ویمکن أن نقول أول من نقب فی هذا الکهف بشکل علمی دقیق هو الاستاذ بریدود (ر.جی. بریدود) من شیکاغو، وکان ذلک عام ۱۹۲۸م، وعثر علی أدوات من الحجر تعود إلی العصر الحجری القدیم^(۷).

وعثر فی کهف بهستون قرب کرمانشاه وکذلک فی کهف تامتاما (قرب بحیره أورمیه) علی أدوات مصنوعه من الصوان بطریقه التشظیف، وهذه الأدوات تماثل ما اکتشفته جارود فی کهف (هزارمیرد) وهذا یدل علی أن الذین سکنوا هذه الکهوف کانوا من نفس النوع من البشر^(۸).

کذلک دلت التحریات الأثریه التی قامت مؤخراً فی منطقه (جبل الکُرد) الواقعه حالیاً شمال سوریا، وفی منطقه عفرین التی تقع علی حدود المناطق الکُردیه الموجوده حالیاً ضمن ترکیا علی اکتشاف عدد من الکهوف الأثریه التی تعود إلی عصور ما قبل بالقرب من قریه(برج عبدالو) وأهم هذه الکهوف، کهف (الدودریه) أی کهف ذی البابین حیث تقوم بعثه أثریه یابانیه بالتنقیب فیها منذ سنوات وقد عثرت فی عام (۱۹۹۲م) علی عظام طفل فی الخامسه من عمره وقدر تاریخه إلی (مائه ألف عام) وقد أثبتت الاکتشافات الأخیره هذه بأن المنطقه تعد بمثابه موطن السلاله البشریه الأولی، وعثر فیها أیضاً علی بقایا صوانیه وعظمه وتعود إلی إنسان ما قبل التاریخ خاصه ذلک الذی یعود إلی الدور (النیاندرتالی) أو الآشوری^(۹).

وفی عام ۹۴۱۹م عندما أخذ جمع متتابع من الباحثین الأمریکان علی عاتقهم التحری عن آثار العصور الحجریه القدیمه فی کُردستان (کُردستان العراق) کان الأکثر نجاحاً منهم جمیعاً (رالف س. سولیکی (

Solecki Ralph.S

)فی کهف (شانیدر) أختاره من بین مجموعه کبیره جنوب واجهه سلسله جبال برادوست إلی الشمال من مدینه راوندوز فی محافظه أربیل، ووصلت حفریاته التمهیدیه هناک إلی عمق ۱۳،۷ متراً وتمکن من إرجاع أقدم ما عثر علیه من طبقات السکن (الطبقه د) إلی الوجه الموستیری مع أدوات غالبیتها العظمی ممیزه لحضاره (صناعه) التشظیف

Flake culture

المقبله لحضاره الشفره

Blade Culture

)) والتی ترجع لنهایه العصر الحجری القدیم الأعلی (الطبقه ج)^(۱۰)، حیث أن الأستاذ رالف سولیکی حفر حفره کبیره فی الکهف (شانیدر) لاختیار وتحدید عمر الطبقات الأرضیه لقاع الکهف واستناداً إلی عمر المواد المکتشفه فقد تم تحدید أربع طبقات:

۱ الطبقه أ وهی الطبقه العلیا وفیها مخلفات حدیثه.

۲- الطبقه ب ویرجع تاریخ مخلفاتها إلی (۱۳) ألف سنه.

۳- الطبقه ج ویرجع تاریخ مخلفاتها إلی (۲۵) ألف سنه.

۴- الطبقه د ویرجع تاریخ مخلفاتها إلی حوالی (۱۰۰) ألف سنه، إلا أنه وجدت هناک طبقات تفصل بین الطبقه ب و ج وبین ج و د حدد عمر الأولی ب ۱۵۰۰ سنه والثانیه ب ۱۰ آلاف سنه^(۱۱).

وعثر فی کهف شانیدر علی أول هیکل عظمی لإنسان النیاندرتال یرجع إلی العصر الحجری القدیم (المستیری) والذی یرقی إلی ما قبل حوالی خمسین ألف سنه (۵۰۰۰۰)^(۱۲). ویعود الفضل فی اکتشاف أربعه هیاکل بشریه ذات مزایا إنسان النیاندرتال إلی الأستاذ رالف. س. سولیکی وذلک بین السنوات ۱۹۵۳ و ۱۹۵۷^(۱۳).

ویعد کهف (شانیدر) أشهر الکهوف الأثریه فی عصور ما قبل التاریخ فی الشرق الأدنی ومنطقه غربی آسیا ویقع الکهف فی جبال زاکروس عند الحافه الشمالیه الغربیه لسلسله برادوست علی ارتفاع ۸۲۲م فوق مستوی سطح البحر ویبعد نحو ۴-۵ کم عن الضفه الیسری للزاب الکبیر وهو علی شکل مثلث عرضه ۵۳م وطوله ۰۴م وارتفاعه ۸م وسقف الکهف علی هیئه قبه ارتفاعها عن السطح الحالی ۴۱م^(۱۴).

ومن خلال عملیه التحلیل بواسطه کاربون قدر عمر الطبقه الأخیره من کهف شانیدر بین (۰۶-۵۴) ألف سنه هذا علی ذکر کتاب (تاریخ الکُرد القدیم) لمؤلفیه د. جمال رشید أحمد ود. فوزی رشید، ص ۲۵.

ووجد فی الطبقه الأخیره بقایا عظام لحیوانات غیر مدجنه کالثیران والغنم والماعز وأصداف السلاحف وعلاوه علی الهیاکل العظیمه التی ذکرناها، یذکر عبدالفتاح علی یحیی بأن سولیکی أضاف لها خمسه هیاکل عظمیه أخری، ویقول أن سولیکی بلغت تنقیباته فی الموسم الأخیر (۰۶۱۹) عمقاً من الکهف یبلغ ۴۱م، وأن أعظم ما اکتشفت فی الکهف فضلاً عن الأدوات الحجریه مزارف ومثاقب ومقاشط، هو العثور علی تسعه هیاکل عظمیه لإنسان النیاندرتال یعود تاریخ أحدهما إلی حدود (۰۰۰۰۶) عام بدلاله عمق الطبقه التی وجد فیه علما أن الاختبارات التی أجراها المختصون تشیر إلی أن الاستیطان الأول لهذا الإنسان فی کهف شانیدر حدث قبل (۱۰۰) ألف عام ق.م واستناداً إلی تواریخ حدوث العصور الجلیدیه فإن إنسان النیاندرتال کان یعیش فی جبال کُردستان فی أصعب الظروف المناخیه وأنه کان یجاهد من أجل البقاء.

وفی منطقه (کرمانشاه) تقابل مکتشفات سولیکی شانیدر مکتشفات لکاریلتون کوون

Carlton Coon

)) عالم دراسات الإنسان (الأنثروبولوجیا) من بنسلفانیا سنه ۹۴۱۹، واهتدی کوون إلی کهف عند بیهستون قرب کرمانشاه مع بقایا لصناعه موستیریه تماثل ما عثر علیه فی هزارمیرد، و أدی کذلک بأنه اکتشف هیاکل بشریه وصف کونها نیاندرتالیه متمیزه^(۱۵).

أما الموقع الذی سبق کهف شانیدر فی التاریخ هو موقع (برده بلکه) الواقع۳۰۰م شمال شرق جمجمال، حیث عثر فی هذا الموقع علی أدوات کثیره من الحجر معظمها بهیئه فؤوس یدویه ترجع إلی العصر الحجری القدیم، أی ما قبل نحو (مائه ألف سنه)، ویقع الموقع بین (السلیمانیه وکرکوک)^(۱۶)، واکتشفت هذه الأدوات الحجریه فی (برده بلکه) عام ۹۴۱۹م^(۱۷).

وقد أعقبت محاولات الباحثه جارود المحدوده، بالأحری تلک الأکثر ملائمه من کهف عند (ضالی کاورا) علی بعد بضعه أمیال إلی الجنوب الشرقی التی عثر علیها ه. أی. رایت وبروس هاو سنه ۱۹۵۰ م من اعضاء البعثه الأمریکیه وأعطت النتائج المشترکه اللاحقه (لعلمهما) صوره أکمل، والأمر المستحدث الهام هو استعمال الصوان الصغیر جداً وهو عباره عن صناعه شفرات جدیده محسنه شملت أولاً شظایا رؤوس السهام الحجریه الرقیقه إضافه إلی الأنواع العدیده من الشفرات الحجریه الصغیره والقاشطات واللاقطات.

وکان بین الأدوات الحجریه الأخری السلتیه المصقوله، شظایا مجارش طحن وبعض السبج الزجاجی البرکانی الأسود

Obsidian

الذی کان أقرب مصدر للحصول علیه منطقه بحیره وان وشرق بلاد الأناضول^(۱۸)، وهذا یدل علی أنه کانت هناک علاقات تجاریه بین بشر العصر الحجری القدیم.

وکان الاعتقاد السائد إلی وقت قریب أن إنسان النیاندرتال لم یکن عاقلاً بل بهیمیاً، لکن الاکتشافات الحدیثه للهیاکل العظیمه التی درسها الاختصاصیون فی الأنثروبولوجیا الطبیعیه أثبتت إن إنسان النیاندرتال اکثر شبهاً بالإنسان العاقل فی ترکیب جمجمته، وبناء هیکله، هذا ما توصل إلیه البروفیسور (ستیوارت) بعد دراسته إنسان نیاندرتال المکتشف فی کهف شانیدر^(۱۹).

ودلت التواریخ الإشعاعیه الکاربونیه لحضاره العصر الحجری القدیم الأعلی، ولفتره عصور ما قبل التاریخ المتأخره فی جبال کُردستان وقدماتها علی أن الإنسان کان یعیش فیها قبل (۱۲۰۰۰) ألف سنه، لکنه قبل (۱۱۰۰۰) ألف سنه کان یحتل مواقع مفتوحه فی هذه الجبال مثل موقع زه وی جه می وشانیدر وکذلک فی موقع کریم شهر قرب جرمو فی وادی جمجمال وراء کرکوک، بین (کرکوک والسلیمانیه) وذلک بدء الزراعه فی جبال کُردستان^(۲۰)، ویعتبر مستوطن (زاوی جمی/ شانیدر) من أقدم المستوطنات الزراعیه فی العالم، وتتشابه معالم الحضاره فی هذا المستوطن مع ما شوهدت فی موقع کریم شهر وملعفات^(۲۱).

والموقع الأخیر یقع علی ضفه نهر الخازر علی الطریق الرابط بین أربیل – موصل، وهو موقع مکشوف فی العراء یشغل مساحه من الأرض أبعادها ۹۰×۱۲۰م یبلغ عمل الأنقاض الأثریه فیه أکثر من ۵/۱م، وفی شمال کُردستان عثرت أیضاً علی نماذج من أدوات العصر الحجری القدیم (البالولیث) وخاصه فی نمروداغ غرب بحیره (وان) کما اکتشفت آلات مصنوعه من الحجر المسمی بالأوبسیدی فی منطق هیکاری ووان وقارص وتشابه مثیلاتها التی وجدت فی الطبقه الثالثه (۲) من کهف شانیدر فی جبال برادوست^(۲۲).

ووجدت آثار العصر الحجری الوسیط فی عده أماکن من کُردستان، لکنه یصعب عملیاً تثبیت نقطه ابتداء هذه الفتره بشکل دقیق لأنه طور انتقال حضاری ما بین العصر الحجری القدیم إلی العصر الحجری الحدیث، وأول موضع عثر فیه علی أدوات هذا العصر هوکهف (زرزی) لذا أطلق اسم (الطور الزرزی) علی هذا الطور من العصور الحجریه فی العراق^(۲۳).

کذلک عثرت المس برومان علی أدوات یرجع زمنها إلی العصر الحجری الوسیط (المیسولیتیک) والتی أجرت التحریات فی موقع (کُردجای) فی سنه ۴۱۹۵م، والذی یرقی تاریخه إلی فتر ه تبدأ قبل (۲۰ ألف سنه) تقریباً وتنتهی فی حدود (سبعه آلاف سنه قبل المیلاد)، والموقع یبعد عن شانیدر ۴کم غرباً علی ضفه الزاب الکبیر^(۲۴). کما عثر علی أدوات هذه الفتره فی کهف شانیدر (الطبقه ب) وفی ملعفات وکریم شهر.

وهذه المواضع تمثل أطواراً انتقالیه مابین طور قریه (زاوی جمی) وهی أقدم قریه من نوعها فی العالم وبین طور قریه جرمو الذی یعد بدایه العصر الحجری الحدیث، حیث اتضح ظهور الزراعه وتدجین الحیوان^(۲۵). کذلک أثبت علی الآثار بأن أقدم القری المکتشفه تقع فی کُردستان وهی قریه (نمریک) القریبه من فائده محافظه دهوک بین دهوک والموصل^(۲۶).

إن فتره العصر الحجری الحدیث بدأت بتلک الثوره التی فجرها الإنسان فی حقل الاقتصاد کزراعه وتدجین الحیوانات وکذلک التعدین.

یقول آرنولد توینبی: «إن المنطقه اخترعت فیها الزراعه وتربیه المواشی والتعدین لأول مره کانت تشمل، إضافه إلی الجزیره الفراتیه (میزوبوتامیا) وسوریه ولبنان وفلسطین، جزءاً علی الأقل من جنوب آسیا الصغری و غرب إیران وترکمنستان والحبوب والحیوانات التی دجنت فی هذه المنطقه، خلال زمن العصر الحجری من تاریخها، کانت موجوده من قبل فی حالتها البریه، أما فی الأماکن الأخری فإن هذه النباتات والحیوانات بالذات أنها نقلت من جنوب غرب آسیا (وغرب آسیا) إما بواسطه مستعمرین خرجوا من هذه المنطقه ذاتها، أو عن طریق شعوب محلیه أصیله هی التی اقتبست هذه الاختراعات، وهی باقتباسها إیاها.

تم بدورها الانتقال من حیاه العصر الحجری القدیم إلی حیاه العصر الحجری الحدیث، وفی النهایه إلی حیاه العصر الخلکولیثی فالعصر النحاسی فالعصر البرونزی^(۲۷).»

ویقول الدکتور جورج رو: «إن للزاویه الشمالیه – الشرقیه من العراق (کُردستان) أهمیه خاصه لدی مؤرخی ودارسی المنطقه المتوجه بین دجله وجبال کُردستان، لأن هذه المنطقه الجمیله هیأت موطناً لرجال الکهوف منذ عصور ما قبل التاریخ ثم أصبحت مهداً لواحده من أولی مناطق الاستیطان الزراعی خلال العصر الحجری الحدیث (النیولیثی) فی الشرق الأدنی، ولعبت هذه المنطقه الجذابه دوراً مهماً فی تاریخ وادی الرافدین^(۲۸).»

إن نتائج التنقیبات الأثریه لأقدم المستوطنات فی بلاد الرافدین الشمالیه – أی فی أراضی کُردستان وسلاسلها الجبلیه تتیح إمکانیه تنسیب هذه الاستیطانات إلی ثلاثه أنماط معبره واضحه التعبیر عن واقع الحیاه الاجتماعیه – الاقتصادیه لسکانها. إن أ.ب. أو کلالیکوف یعین للسکان فی هذه المنطقه الخصائص التالیه: (إن المستوطنه الأولی وهی کهف (په له گه وره) قد استوطنها الجامعون للقوت والصیادون النموذجیون وهؤلاء لم یملکوا مقومات تربیه الحیوانات الألیفه واستزراع النباتات، لقد عاش هؤلاء الناس فی العصر الحجری الأوسط (لکنهم کانوا أقرب الناس إلی العصر الحجری الحدیث).

والمستوطنه الثانیه فی التسلسل الزمنی والمعروفه باسم کریم شهر (حوالی الألف السادس قبل المیلاد) وظهرت فی هذه المستوطنه دلائل ومؤشرات علی وجود المساکن بأعداد غفیره وکانوا یملکون فی حوزتهم الحیوانات الألیفه وشبه الألیفه، مثل الغنم والماعز، وکذلک کانوا یملکون الأدوات الحجریه الدقیقه، وأدوات طحن الحبوب والمدقات والهواوین من حجر الصوان والانصال الصوانیه للمناجل. إن الفلاحه فی صورتها المتمیزه الواضحه قد أصبحت ظاهره للعیان من مکتشفات المستوطنه الثالثه فی (جرمو) والتی یؤرخ دورها بحدود الألف الخامس قبل المیلاد …)^(۲۹).

وأقدم فخار عثر علیه فی وادی الرافدین و کُردستان فی قریه جرمو فی العصر الحجری الحدیث^(۳۰)، و(جرمو) تقع قرب مرکز جمجمال بنحو ۱۱کم شرقاً علی وادی (جم کورا) وتبعد عن کرکوک ۳۵ کم شرقاً، وقد شرعت بعثه جامعه شیکاغو تنقب فیه منذ عام ۸۴۱۹ برئاسه الأستاذ (بریدود) حتی عام ۱۹۵۵، ومن خلال عملیه التحلیل بواسطه (کاربون ۴۱) یبدو أن آثار جرمو ترجع بتاریخها إلی حوالی ۷۰۰۰ آلاف سنه ق.م^(۳۱) وهی الفتره الفاصله بین العصر الحجری الوسیط والعصر الحجری الحدیث.

أما بیوت القریه فقد بنیت علی شکل مستطیل من الطین وشید بعضها فوق أسس من الحجاره الطبیعیه، ومن الأدوات البیتیه التی عثر علیها فی جرمو تلک التی صنعت من العظام وهی بشکل متطور علی نطاق واسع، وهی کالأبر والمخارز، وقد وضعت أطر فنیه للدبابیس والخزر والخواتم وحتی الملاعق، إضافه إلی الأدوات الحجریه^(۳۲).

أما المستوطن المعروف فی شرق کُردستان (کُردستان إیران) ب (تپه سراب) فی منطقه کرمانشاه یتقارب من حیث أسالیب المعیشه فیه مع مثیلاتها فی غرب آسیا وعثر فی هذا المستوطن علی صحون وأدوات الطبخ والطعام المصنوعه من الفخاریات غیر المشویه علیها نقوش بدائیه بسیطه، أما أدوات العمل فقد صنعت من حجر الأوبید وتشبه صناعتها بالتی اکتشفت فی موقع جرمو.. أما المخلفات الأثریه فی مستوطنه آسیاب فی شرق کرمانشاه فیشیر أیضاً إلی نمط الحیاه الزراعیه فیه، وأن بیوتاً ومساکن کثیره من العصر الحجری المتوسط تشاهد هنا وهی من صنف مساکن کریم شهر^(۳۳).

الفخار:

وقد استنتج علماء الآثار تقسیم العصر الحجری الحدیث إلی دورین بالنسبه للفخار، دور ما قبل الفخار(

Pre-pottery Neolihic

)ویقع فی ما بین الألف الثامنه والسابعه ق.م و دور الفخار (

Pottery Neolithic

)وهو الطور الحجری الحدیث الذی یمثل الأطوار الحجریه الحدیثه ما بعد الألف السابعه ق.م وهی الأطوار التی ازدهرت فیها القری الفلاحیه فی شمال العراق (کُردستان) وزاد فیها اعتماد الإنسان علی الزراعه وتدجین الحیوان^(۳۴).

وفی الطور الحجری الحدیث (دور الفخار) کانت فی کُردستان نوعین من أنواع المستوطنات الزراعیه، الأولی لها صله بالعصر الحجری الحدیث المبکر، وتختلط معالمه بعض المرات بالعصر الحجری المتوسط کمستوطنات کُردجای والطبقات الدنیا من جرمو وصناعه الفخار فیها لا تزال بدائیه. أما النوع الثانی فهو ما یشاهد فی الطبقات العلیا من هذه المستوطنات الزراعیه وقد تقدمت فیها صناعه الفخار وأصبحت متینه و سمیکه کالتی شوهدت فی جرمو^(۳۵).

إن أقدم فخار عثر علیه فی کُردستان (شمال العراق) کان فی قریه جرمو أولی قری العصر الحجری الحدیث^(۳۶) ، وإن الزیاده العظمی فی الطرز الملونه علی الفخار قد وصل عنفوانه فی الأوعیه المتعدده الألوان فی عصر تلف حلف^(۳۷).

وقد اتخذ العلماء موقع منطقه حلف دوراً حضاریاً خاصاً حدد تاریخه بالحقبه التی تعتقد بین ۵۰۰۰ سنه ق.م و ۵۰۰۴ ق.م وقد سمی هذا الدور بدور حلف نسبه إلی تلک الحلف الواقعه فی سوریا علی بعد (۵) کم من جنوب غربی البلده الکُردیه (سروکانی) رأس العین قرب منبع الخابور (خابور الفرات) إلی الحدود الترکیه السوریه^(۳۸) ، وهی منطقه تواجد الکُرد منذ العصور السحیقه وإلی یومنا هذا.