بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل فارسی نگاری در فقه :

مجله «کاوشی نو در فقه اسلامی » را در سال ۱۳۷۳ به انگیزه پاسخ گویی به خواست مقام معظم رهبری که فرمود: «یک مجله تخصصی فقه در حوزه علمیه قم به وجود بیاید، تا فضلای جوان و نورس، فرصت پیدا کنند، افکار نو و برداشتهای جدید فقهی خود را در آن مجلات، مطرح کنند. این جور افراد باید شناخته شوند.» پی ریختیم و از فاضلان و فرهیختگان خوش فکر و نوآور حوزوی دعوت به همکاری کردیم که خوشبختانه مورد استقبال قرار گرفت.

زبان آن را فارسی گزیدیم، تا افزون بر آن فایده مهم، به پرسشها، شبهه ها، علاقه ها و نیازهای زیر، پاسخ دهیم.

۱. پاسخ به رویکرد مردمی که برای فهم همه سویه اسلام و معارف دین، چشم به حوزه های علمیه دوخته اند. بی گمان بخش مهمی از این معارف را مسائل فقهی تشکیل می دهند نیاز به تحلیل و بررسی ژرف، گسترده و همه سویه دارند. بسیاری از دینداران و مؤمنان، با باور ژرف پای بندی دقیق به احکام شرع، خواهان آنند تا بر فهم خود نسبت به احکام شرعی بیفزایند و روشن است رساله های عملیه کنونی، با همه زیباییها و خوبیها و راهگشاییهایی که دارند، نمی توانند پاسخ گوی این نیاز باشند.

۲. بسیاری از شبهه ها و پرسشها به فقه و مسائل آن، پس از انقلاب دامن گستر و ژرف اسلامی در ایران پدید آمده و با به میدان آمدن فقه در تمامی عرصه های زندگی بر حجم و گوناگونی این پرسشها افزوده شده است. فضای به وجود آمده پس از انقلاب این پرسشها را از دایره نشستهای کوچک علمی به انجمن گاههای بزرگ فرهنگی علمی و حتی مطبوعات و رسانه های همگانی کشانده است. بی گمان پاسخ درخور به این پرسشها و دفاع درست از فقه، نیاز به بررسی و تحلیل مسائل فقهی و ارائه آنها به زبان امروزین جامعه دارد.

۳. فقه در مقایسه با دو دانش مهم دیگر: کلام و اخلاق، جایگاه درخور و شایسته ای در عرصه زبان فارسی ندارد نوشته های گران ارجی در عقائد و اخلاق، به گونه مستدل و به شرح بارهای بار به زبان فارسی عرضه شده است، ولی در فقه، هنوز یک اثر قوی و استوار، که تمامی مسائل فقهی را با استدلال و به زبان امروزین، در برداشته باشد، نداریم. متاسفانه نتیجه این کم توجهی آن شده تا فقه که بخش مهم و گسترده ای از معارف اسلامی را تشکیل می دهد، از زبان عرضه برای فهم عموم بی بهره گردد و خواستاران از فهم این بخش از معارف دین، باز مانند، مخالفان دین هم از همین تهیگاه و رخنه و روزنه استفاده کرده و به قلعه و برج و باروی فقه یورش آورده اند.

با انگیزه هایی از این دست، نخستین مجله فقه استدلالی به زبان فارسی را به خواستاران و دوستاران معارف اسلامی تقدیم کردیم و تاکنون که بیستمین شماره آن را پیش روی دارید، توانسته ایم در حد توان و با سرمایه ناچیز خود، به گزاره ها و موضوعها و مسائل گوناگون فقهی از همان زاویه پاسخ گویی به پرسشها و شبهه ها بپردازیم و درمقوله هایی همچون: فقه و مقوله های هنری، روابط بین الملل، خمس در نظام اسلامی، رؤیت هلال و حکم حاکم، ربا و تورم و…، با خوانندگان و فرهیختگان سخن بگوییم.

از همان شماره های نخست، بسیاری از بزرگان تشویقمان کردند و فاضلان حوزه با ارسال مقاله های خویش، به یاری ما برخاستند که خداوند یارشان بادا. در این میان، شماری هم این روش را نپسندیدند و بر چنین شیوه ای در ارائه فقه خرده گرفتند:

۱. برخلاف روش شناخته شده بین فقیهان است. فقهای ما فقه استدلالی را به زبان عربی ارائه می کردند و در غیر عربی، به صورت استفتا و پاسخ به پرسشها بوده است.

۲. فقه دانش تخصصی است، با زبانی ویژه که برای ناآشنایان به آن زبان، فایده ای ندارد.

۳. آشفتگی در باورهای عمومی: وقتی در مجله نظریه ای برخلاف آنچه مشهود و شناخته شده میان مردم است به عنوان نوآوری ارائه می شود، مردمی که دانش لازم را سبت به این علم ندارند، نسبت به دیگر باورهای خود نیز دچار تردید می شوند. در مثل وقتی نوشته می شود: پاک کردن چیزهای نجس، تنها با آب نیست، بلکه هر چیزی که نجاست را از بین ببرد، مانند: مواد ضدعفونی کننده، پاک کننده خواهد بود، چون ملاک از بین بردن نجاست، شستن با آب است. این برخلاف باور عمومی مردم است و به طور طبیعی تردید در چنین باورهایی، به دیگر موارد نیز، سریان می یابد.

از آن که فارسی نگاری در عرصه معارف اسلامی، بویژه فقه استدلالی، از ویژگیهای دو محقق بزرگ خوانسار: آقا جمال و آقا رضی است، کنگره بزرگداشت این بزرگان بهانه ای شد تا با دستمایه قراردادن آثار این بزرگان پاسخ برخی از این پرسشها و دل نگرانیها را بدهیم.

فارسی نگاری در عرصه فقه استدلالی:

هرچند نگارش فقه استدلالی به زبان فارسی، پیش از محققان خوانسار نیز، کم وبیش وجود داشته، مانند ترجمه فارسی شرایع محقق که مربوط به قرن ششم است، ولی ویژگی عصر صفوی که این بزرگان در آن عصر می زیستند، ایجاب می کرد تا نگارش و نشر معارف اسلامی به زبان فارسی، از نظر کمی و کیفی گسترش یابد.

تشکیل حکومت شیعی در عصر صفوی، میدان دادن به عالمان شیعه در حاکمیت، پدیدار شدن زمینه اجرای بسیاری از احکام، وجود زمینه های گسترش فرهنگ و معارف شیعی، موقعیتی بود که بسیاری از عالمان شیعه آن را ارج نهادند و توان خویش را برای نشر و گسترش معارف اسلامی به کار گرفتند. از آن جا که بیش تر مخاطبان آنان فارسی زبانان بودند، بر آن شدند و تلاش ورزیدند تا آموزه های دین را برای آنان در خور فهم سازند; از این روی بخش زیادی ازآثار عالمان دین را از این دوره به بعد نگاشته های فارسی در گزاره ها و موضوعهای گوناگون: اعتقادی اخلاقی، تاریخی و فقهی تشکیل می دهند.

در این دوره، نگارش و نشر فقه استدلالی به زبان فارسی بایستگی می یابد و فقیهان بزرگی آثار گرانبهایی تقدیم جامعه می کنند، از جمله:

آقا جمال خوانساری رساله ای در «نیت » می نگارد و مباحث پیچیده نیت را با قلمی استوار، روان و استدلالی عرضه می کند.

رساله ای در نماز جمعه می نگارد به گونه فقهی و استدلالی، دیدگاههای گوناگون فقیهان را در واجب بودن نماز جمعه مطرح می کند، به دلیلهای هر کدام می پردازد و آنها را به بوته نقد می نهد. در مقدمه کتاب، در ضمن بیان هدف فنی فقهی بودن آن را نیز یادآور می شود:

«غرض از وضع این رساله نفی این قول محدث [وجوب عینی] و بیان مخالفت آن است با اجماع امامیه، با ذکر بعضی از مؤیدات و منبهات بر آن، از آثار ائمه هدی(ع) و غیر آن، و نقل دلایل ایشان و جواب از آنها.»

رسائل آقا جمال ۴۷۸/

رساله ای در خمس وارد به فارسی درباره موارد تعلق خمس، چگونگی تقسیم خمس، حکم مصرف خمس در زمان غیبت و… وی، این رساله را نیز استدلالی و روان می نویسد و در اختیار عموم قرار می دهد.

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.