فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد شامل 120 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل پیامدهای قیام نوزدهم دی ماه قم در مشهد :

مقدمه

سال ۱۳۵۶ بستر حوادث و وقایع متعددی در طول نهضت امام خمینی به شمار می رود. اولیه حادثه، درگذشت دکتر علی شریعتی در تاریخ ۲۹ خردادماه ۱۳۵۶ در خارج از کشور و پس از مدتی در اول آبان همان سال، درگذشت فرزند امام، آیت اللّه سید مصطفی خمینی در نجف بود. این حوادث، پیامدهای مثبتی برای روند رو به گسترش نهضت داشته و جرقه انقلاب اسلامی در بسیاری از شهرها از این زمان زده شد. هرچند که نهضت امام از سال های چهل به بعد شروع شده بود، اما قیام پانزده خرداد ۴۲ و خفقانی که پس از آن بر جامعه حاکم گردید، نوعی عدم تحرک و رکود را بر جامعه مستولی کرده بود.

در چنین شرایطی درگذشت دکتر علی شریعتی تأثیر زیادی در میان قشر روشنفکر و تحصیل کرده داشت. این تأثیر در خراسان و به ویژه در مشهد، زادگاه ایشان، ملموس تر بود. همچنین درگذشت آیت اللّه سید مصطفی خمینی که از همان شروع نهضت همراه پدر بود و او را یاری می رساند، تأثیر تمام اقشار جامعه را برانگیخت. این تأثرات زمانی بیشتر شد که نیروهای انقلابی عوامل درگذشت آن دو را از جانب رژیم پهلوی و توطئه آنها برای نیروهای انقلاب تلقی کردند.

صدور اعلامیه، برپایی تظاهرات اعتراض آمیز، بست نشینی در منزل علما، برگزاری مراسم ختم و… از جمله واکنش های مردم مشهد در قبال این حوادث بود. این اقدامات رژیم را بر آن داشت تا برای به انزوا کشاندن نیروهای انقلاب با انتشار مقاله ای به قلم احمد رشیدی مطلق در روزنامه اطلاعات به مرجع دینی و رهبری نهضت، اهانت کند.

انتشار این خبر در کشور موجی از نارضایتی را برانگیخت و سراسر کشور را در سرنگونی رژیم مصمم ساخت. قیام مردم قم در نوزدهم دی ماه، سرآغاز این اعتراضات بود. به خاک و خون کشیده شدن مردم قم و ضرب و شتم طلاب، وضع را وخیم تر ساخت. در چهلم شهدای قم، مردم تبریز قیام کرده و بی دفاع در برابر نیروهای رژیم ایستادند. در چهلم شهدای قیام تبریز، شهرهای یزد، جهرم و اهواز حادثه ساز شد. برگزاری چهلم های پیاپی در کشور و تحریم عید نوروز سال ۱۳۵۷ و اعلام عزا عاقبت به این منتهی شد که جای هیچ گونه بحثی را برای دفاع از رژیم باقی نگذاشت و ضمن مقدمه سازی برای حوادث بعدی، نهضت را به هدفش در سرنگونی رژیم و برقراری حکومت اسلامی یاری رساند.

درگذشت دکتر علی شریعتی و آیت اللّه سید مصطفی خمینی، آغاز حرکت

الف)سوگوار شدن مردم مشهد در درگذشت دکتر علی شریعتی

سال ۱۳۵۶ بستر حوادث مهمی در کشور و نیز در مشهد بود که نوید از پیروزی نهضت امام و ملت و از سویی سقوط رژیم پهلوی داشت. وقایعی، چون درگذشت دکتر علی شریعتی و آیت اللّه سید مصطفی خمینی، قیام نوزدهم دی ماه قم، قیام مردم تبریز و چهلم های مکرر، انقلاب را گام به گام به پیروزی نزدیک می ساخت. درگذشت مشکوک دکتر علی شریعتی در ۲۹ خرداد ۱۳۵۶ در خارج از کشور و اعلام این مسئله که ایشان توسط ایادی رژیم به شهادت رسیده است، موجی از ناآرامی ها و اعتراضات را در پی داشت. این جریان با برگزاری مراسم بزرگداشت برای او، اوج بیشتری یافت. خراسان و به ویژه مشهد، زادگاه دکتر علی شریعتی، کانون و محور این اعتراضات علیه رژیم بود. روز سی خرداد، دانشجویان دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد در فقدان استاد خود به سوگ نشستند، چرا که دکتر علی شریعتی مدت ها در رشته تاریخ این دانشکده به تدریس پرداخته و دانشجویان، ایشان را از نزدیک می شناختند، از این رو اولین اعتراضات از سوی آنها مطرح شد. دانشجویان در این روز، دست به راهپیمایی و تظاهرات گسترده ای در مشهد زدند. در پنجم تیرماه تعدادی از آیات و علمای مشهد، از جمله آیت اللّه سید علی خامنه ای و عباس واعظ طبسی برای ابراز همدردی با استاد محمد تقی شریعتی، پدر دکتر علی شریعتی در منزل ایشان حضور یافتند. نخستین تظاهرات مردمی علیه رژیم در سال ۱۳۵۶، در همین روز و در بازار سرشور و به مناسبت درگذشت دکتر علی شریعتی به وقوع پیوست. فردای آن روز، حدود هفتاد نفر از جوانان مشهد در کوچه عیدگاه راهپیمایی کرده، با پخش اعلامیه و شعار علیه دولت، همبستگی خود را با دیگر مبارزان اعلام کردند.

البته اعتراضات تنها با برگزاری راهپیمایی ابراز نشد، بلکه در تاریخ ۲ / ۴ / ۵۶ آیت اللّه خامنه ای که از درگذشت دکتر علی شریعتی بسیار متأسف و متأثر شده بود، در منزلش بست نشست و عده ای از شخصیت های مذهبی، به ویژه دانشجویان به منزل ایشان رفته و درگذشت دکتر علی شریعتی را به ایشان تسلیت گفتند.[۱] برپایی مراسم ختم و سوگواری در سوگ دکتر علی شریعتی، بخشی دیگر از برنامه ها بود. در همین راستا مراسم یادبودی از سوی آیت اللّه خامنه ای در مسجد کرامت برگزار گردید. در این مراسم، بسیاری از مجامع و کانون های مذهبی مشهد، از جمله کانون نشر حقایق اسلامی و همچنین طلاب حوزه علمیه در آن شرکت و یاد و خاطره دکتر شریعتی را گرامی داشتند.

سید عبد الکریم هاشمی نژاد از وعاظ مشهور مشهد هم که برای تبلیغ به شهرهای بهشهر، بابل، قوچان و قم سفر کرده بود، در بازگشت به مشهد در ۲۴ تیرماه در مجلس یادبودی که محمد تقی شریعتی در منزلش برگزار کرده بود، شرکت کرد. در این مجلس، جمعی از علمای مشهد، از جمله آیت اللّه خامنه ای و عباس واعظ طبسی و حدود صد نفر از دانشجویان هم حضور داشتند.[۲]

روز ۶ مردادماه ۵۶ مصادف با چهلمین روز درگذشت دکتر شریعتی، مجلس گرامیداشت یاد و خاطره ایشان در منزل پدرش در مشهد برگزار شد. در این جلسه، عده ای از گردانندگان سابق حسینیه ارشاد که زمانی با دکتر شریعتی در آن مرکز فعالیت می کردند، همراه افرادی از تهران در مجلس حضور یافتند. از جمله این افراد می توان به مهندس مهدی بازرگان، محمد شانه چی، علامه محمد تقی جعفری، سید غلامرضا سعیدی و نعمت میرزازاده اشاره کرد. علاوه بر اینها، اقشار مختلف مردم مشهد از جمله روحانیون، دانشجویان و… هم شرکت داشتند.[۳] در این مجلس ابتدا علامه محمد تقی جعفری بخش هایی از نوشته های دکتر علی شریعتی را که خود گردآوری کرده بود، برای حضار قرائت کرد. این مسئله تأثیر شدید شرکت کنندگان را در پی داشت. سپس مهندس مهدی بازرگان طی سخنان با مطرح ساختن بحث علمی انفجارهای طبیعی، ظهور مردان بزرگ را از انفجارهای تاریخی دانست. ایشان با ذکر نام دکتر محمد مصدق، از دکتر علی شریعتی تجلیل و سخن خود را با این جمله خاتمه داد: «مرگ شریعتی نه پایان رسالت اوست و نه پایان اسارت ما». سخنران بعدی این جلس، آقای غلامرضا قدسی از شاعران مشهد بود. ایشان طی سخنان تأکید کرد که نبایست دکتر علی شریعتی را از یاد برد، بلکه باید ایشان را به جامعه بشناسانیم. در پایان جلسه هم سید غلامرضا سعیدی جوانان را به پیروی و ادامه راهی که دکتر علی شریعتی انتخاب کرده بود، فرا خواند.[۴]

ب)شور و هیجان مردم پس از درگذشت آیت اللّه سید مصطفی خمینی

روز اول آبان ماه ۱۳۵۶ برابر با نهم ذیقعده ۱۳۹۸ خبر درگذشت حاج آقا مصطفی خمینی فرزند امام در تهران و سپس در تمام شهرهای ایران منتشر شد. بیشتر مردم این اقدام را از سوی ساواک و هدف آن را ضربه زد به نهضت تعبیر کردند. با رسیدن این خبر، تأثر زائد الوصفی همه جامعه را فرا گرفت و مراسم رحلت ایشان در تمام شهرها، از جمله مشهد برپا شد.

در مشهد آیت اللّه میرزا جواد آقا تهرانی طی تماسی با آیت اللّه خامنه ای، خبر درگذشت آیت اللّه سید مصطفی خمینی در نجف را به اطلاع ایشان رساند. این خبر به طور تلفنی به بیشتر مردم مشهد اطلاع داده شد. در این راستا جمعی از علمای مشهد، از جمله آیت اللّه خامنه ای، عباس واعظ طبسی، شیخ غلامرضا محامی و شیخ علی تهرانی جلسه ای تشکیل دادند. در این جلسه پس از گفت وگو و مشورت تصمیم گرفته شد تا مجالس ترحیمی به این مناسبت در سطح شهر برگزار گردد تا ضمن بزرگداشت یاد فرزند امام، اعتراض خود را نیز به رژیم اعلام کنند.

عده ای از روحانیون مشهد هم، از جمله آیات عظام سید عبد اللّه شیرازی، سید کاظم مرعشی، سید صادق شریعتمداری، عز الدین حسینی زنجانی، میرزا علی آقا تهرانی، میرزا علی نقی طبسی حائری، آیت اللّه خامنه ای، سید عبد الکریم هاشمی نژاد، شیخ علی فلسفی و عباس واعظ طبسی تلگراف های تسلیتی به امام در نجف مخابره کردند.[۵] همچنین مجلس ترحیمی از سوی آیت اللّه شیرازی در مسجد حاج ملا هاشم برگزار شده و افراد فوق در مجلس حضور پیدا کردند. در این مجلس تنها سید عبد الکریم هاشمی نژاد به دلیل تأخیر و ممانعت از ورود او به جلسه توسط ساواک نتوانست حضور داشته باشد.

روز ۳ آبان ماه ۵۶ حجج اسلام سید عبد الکریم هاشمی نژاد و محامی به منزل عباس واعظ طبسی رفته و در آنجا گرد هم آمدند. این روز مصادف با سالروز تولد امام رضا علیه السّلام بود. طبق سال های قبل علما می بایست در این روز دید و بازدید داشته باشند، اما برخلاف سال های قبل علمای مشهد از هرگونه برپایی جشن و سرور در این روز خودداری کرده، طلاب حوزه علمیه مشهد نیز به منظور تسلیت درگذشت آیت اللّه سید مصطفی خمینی به دیدن آنها رفتند.[۶] در همین راستا آیات عظام سید عبد اللّه شیرازی، سید کاظم مرعشی و سید عز الدین حسینی زنجانی هم عید نداشته، سوگوار بودند.[۷]

در ادامه برپایی مجالس سوگواری، روز ۶ آبان ماه ۱۳۵۶ از سوی شیخ علی تهرانی، مجلس ترحیمی در مسجد ملا هاشم برگزار شد و عده زیادی از علمای مشهد در آن شرکت کردند. در این مجلس شیخ علی تهرانی طی سخنانی از امام و فرزندشان تجلیل کرد و یاد و خاطره آنها را گرامی داشت. در این جلسه، حاضران برای سلامتی امام دعا کردند.[۸] در این روز، مدرسین کلیه مدارس حوزه علمیه مشهد، حوزه درس خود را تعطیل کرده، در این مجلس حضور یافتند.

در مراسم شب هفت آیت اللّه سید مصطفی خمینی، آیت اللّه شیرازی و عباس واعظ طبسی درس شبانه خود را تعطیل و طی برپا شدن مجلسی به همین مناسبت که در بیت آیت اللّه شیرازی برپا شده بود، شرکت کردند.[۹] همچنین حوزه علمیه مشهد در چهلمین روز درگذشت ایشان طی صدور اعلامیه تسلیتی در روز جمعه مورخه ۲۷ آذرماه ۱۳۵۶ مجلس یادبودی برگزار کردند.[۱۰] ساواک صدور این اعلامیه را به آیت اللّه شیرازی نسبت داد.[۱۱]

چاپ مقاله در روزنامه اطلاعات و توهین به امام

ابراز علاقه همه اقشار جامعه به آیت اللّه سید مصطفی خمینی و ذکر و یاد امام در مجالس باعث عصبانیت هر چه بیشتر رژیم شد و دولت را بر آن داشت تا برای مبارزه با مخالفان مذهبی، از جمله روحانیون و در راس آنها امام، مقاله ای بر ضد ایشان منتشر سازد و به این واسطه، نام و یاد امام را که بار دیگر در دل ها زنده و بر زبان ها جاری شده بود، کم رنگ سازد. این مقاله در ۱۷ دی ماه ۵۶ با عنوان «ایران و استعمار سرخ و سیاه»به قلم احمد رشید مطلق در روزنامه اطلاعات درج گردید. البته در باره این که نگارنده اصلی مقاله چه کسی است، اقوال متفاوتی وجود دارد. بنا بر نقلی این مقاله توسط پرویز نیکخواه[۱۲] به نگارش در آمده و به هویدا، وزیر دربار تحویل گردید. او هم پس از دستور شاه در مورد چاپ مقاله، آن را به داریوش همایون، وزیر اطلاعات و جهانگردی سپرد تا در مطبوعات درج شود. در نقلی دیگر، این مقاله به قلم فرهاد نیکخواه، مشاور هویدا تهیه و تنظیم شده بود.[۱۳] درهرحال، چاپ این مقاله باعث شتاب گرفتن تحولات و تحرکات انقلابی مردم ایران شد.

نویسنده در این مقاله، اصلاحات ارضی شاه را برنامه ای مترقی دانسته و با عنوان«انقلاب شاه و ملت»از آن یاد کرده و آن را باعث اتحاد استعمار سرخ و سیاه و همچنی علت واقعه ۱۵ خرداد ۴۲ دانسته بود. در این مقاله، این گونه درج شده بود که چون انقلاب سفید باعث ناامید شدن حزب توده از فریب دادن دهقانان و ایجاد انجمن های دهقانی گشته است، این امر باعث شده تا تواده ای ها با مالکان بزرگ که طی سالیان دراز میلیون ها دهقان را استعمار کرده بودند، متحد و برای پیشرفت کارشان به روحانیت متوسل شده تا برنامه ای اصلاحات را خنثی سازد. در همین راستا چون روحانیون برجسته حاضر به همکاری نشدند، از این رو لذا آنها در صدد برآمده اند تا روحانی ای پیدا کنند که«ماجراجو، بی اعتقاد و وابسته به مراکز استعماری و شخصی جاه طلب باشد، کسی که سابقه مجهولی داشت. او کسی بود که نتوانسته بود در میان روحانیون جایگاهی داشته باشد، لذا از فرصت استفاده کرد تا شهرتی کسب نماید. او معروف به سید هندی بود که مدتی در هندوستان به سر برد و با مراکز استعماری انگلیس ارتباط داشته است». در پایان مقاله، امام و همدستان او عاملان واقعی پانزده خرداد معرفی شده بودند. در این مقاله از شخصی به نام توفیق القیسی نام برده شده بود که با یک چمدان محتوی ده میلیون ریال پول نقد در فرودگاه مهرآباد دستگیر شده و قرار بوده تا این پول ها را در اختیار افراد مشخصی قرار دهد.[۱۴]

این حادثه، نقطه عطفی در اعتراضات و اعتصابات مردم شد، چرا که مردم توهین به جامعه روحانیت و به ویژه شخص امام را گناهی نابخشودنی می دانستند. انتشار این مقاله با واکنش جدی علما و روحانیت قم روبه رو شد. در روز هجدهم دی ماه ۱۳۵۶، حوزه علمیه تعطیل و طلاب و مردم قم ضمن شرکت در تظاهرات، علیه دولت و به نفع امام شعار دادند. فردای آن روز در نوزدهم دی ماه، درگیری های خیابانی تعداد زیادی کشته و مجروح و عده ای هم دستگیر و تبعید شدند. این روز به قیام مردم قم در تاریخ ثبت شده است.

روز هفدهم دی ماه در مشهد

در مشهد روز هفدهم دی ماه ۱۳۵۶ مصادف با سالگرد کشف حجاب توسط رضاخان بود. در این روز چون سال های گذشته، مراسمی برای تجلیل از این اقدام رضاخان با حضور گروه های مختلف زنان در میدان شاه مشهد(شهدای فعلی)برگزار شد. در این مراسم، خانم پالزبان فرماندار مشهد، اعضای سازمان زنان، نمایندگان زنان شاغل در سازمان های اداری و مؤسسات و…. شرکت داشتند. خانم مهرتاش، عضو سازمان زنان خراسان طی سخنانی این روز را تبریک گفت. او در سخنانش از فرمان رضاخان مبنی بر اعطای آزادی سیاسی به زنان تجلیل کرد.[۱۵]

در اعتراض به برگزاری این تجمع، حدود۱۲۰ نفر از بانوان مشهد که بیشتر آنها را دانشجویان تشکیل می دادند، در اعتراض به مراسم ۱۷ دی ماه وارد خیابان های شهر شده، راهپیمایی خود را از خیابان های خسروی نو، آزادی(شاه رضای سابق)و خیابان شهدا(نادری سابق)آغاز و به سوی میدان شهدا حرکت کردند. شعار آنها روی پرده ای سفید چنین نوشته شده بود: «ما زنان مسلمان خراسان، آزادی خواهران در بند را خواهانیم ». با نزدیک شدن به میدان شهدا، مأموران رژیم آنها را متوقف و هفده نفر از آنها را بازداشت کردند. بازداشت آنها چندان به درازا نکشید و با حمایت و تلاش های روحانیون آزاد شدند.[۱۶]

اعتراض علمای مشهد به کشتار مردم قم

متعاقب درج این مقاله در روزنامه اطلاعات و کشتار مردم قم، روحانیون و مدرسین حوزه علمیه مشهد، از جمله آیات عظام سید عبد اللّه شیرازی، سید کاظم مرعشی، آیت اللّه زاده سید جواد فقیه سبزواری، میرزا علی تهرانی، علی فلسفی، عز الدین حسینی زنجانی، حسنعلی مروارید، محمد رضا محامی، عباس واعظ طبسی در اعتراض به این فجایع، حوزه و درس های خود را تعطیل کردند.[۱۷]

در اعتراض به این حادثه، آیت اللّه شیرازی در تاریخ ۲۶ دی ماه ۱۳۵۶ با ارسال اعلامیه ای به علمای قم(آیات عظام سید محمد کاظم شریعتمداری، سید محمد رضا گلپایگانی و سید شهاب الدین نجفی مرعشی)حادثه قم را اهانت به مقام شامخ روحانیت دانسته، ضرب و شتم و قتل و کشتار عده ای از طلاب علوم دینی و مردم بی گناه را که در مقام دفاع از ناموس و قرآن برخاسته بودند، محکوم و از اقدامات رژیم ابراز تنفّر کرد. ایشان با تصریح به این که مسئولان امور باید مروجان دین اسلام و مذهب جعفری باشند، اما متأسفانه این گونه نیستند، افزودند:

اینجانب در طی نامه ای که به حضرت آیت اللّه آقای خوانساری-دامت برکاته- نوشتم، خواستار شدم که به مقامات مربوطه تذکر دهند که وظیفه آنان است از روحانیت و احکام دین تجلیل نمایند و ایادی مرموزی که نسبت به آنان تعدی و تجاوز می نمایند کوتاه نمایند، و نیز مکرر تذکر داده ام که ترویج مبانی دین مبین و تقویت شعائر اسلامی و تجلیل از مقام شامخ روحانیت و نزدیک نمودن مردم به جامعه روحانیت، عامل مساعدی است برای حفظ امنیت کشور و جلوگیری از نفوذ ایادی استعمار و به عکس آن باید دانست که سلامتی کشور مهدد به خطر است.[۱۸]

در این راستا آیت اللّه گلپایگانی هم طی نامه ای به ایشان از ارسال تلگراف و ابراز همدردی وی و تمام کسانی که به عنوان حمایت از حوزه مقدسه علمیه و مقام شامخ روحانیت هریک به گونه ای ابراز احساسات کرده اند، تشکر کرد. ایشان بروز این گونه احساسات را در شرایط فعلی، نشانه حیات و شعور اسلامی ملت و استقامت در برابر عوامل استعمار دانستند.[۱۹]

با نزدیک شدن به چهلم شهدای قم، حجت الاسلام سید عبد الکریم هاشمی نژاد از محمد رضا محامی و عباس واعظ طبسی دعوت کرد تا برای تصمیم گیری و مشورت در باره کیفیت برگزاری چهلم شهدای قم، در منزل او گرد هم آیند. آنها طی جلسه ای در باره حادثه رخ داده و برنامه پیش رو، مشورت و گفت وگو کردند. در این جلسه، هاشمی نژاد طی سخنان خود اشاره کرد که روز ۲۹ بهمن ماه ۵۶ به مناسبت چهلم کشته شدگان حادثه قم تعطیل اعلام شده است. در این جلسه، واعظ طبسی پیشنهاد کرد طی تماسی تلفنی با تهران، از اوضاع آنجا باخبر و مطلع گردند. از این رو لذا آنها طی تماسی با آیت اللّه بهشتی، حوادث و اوضاع تهران را جویا شدند. در این تماس تلفنی آیت اللّه بهشتی از تعطیلی عمومی روز ۲۹ بهمن ماه ۵۶ در تهران و قم خبر داد و از آنها خواست تا در مشهد هم تعطیل عمومی اعلام گردد.[۲۰]

به مناسبت چهلم شهدای قم، به دستور آیت اللّه شیرازی مراسم ترحیمی برگزار و از عموم مردم خواسته شد تا در این مراسم شرکت کنند. همچنین ایشان ضمن صدور اعلامیه ای مبنی بر تسلیت چهلم شهدای قم به ملت ایران، در قسمتی از آن به دولت در باره ارتکاب این گونه اقدامات هشدار داد. ایشان از تبعید تعدادی از علما و روحانیون به مناطق بد آب و هوا انتقاد و در پایان تأکید کرد:

ما این روز را که روز چهلم آن فاجعه عظیمه می باشد تعطیل عمومی اعلام می نماییم و حوزه های علمیه در سرتاسر ایران با تعطیل نمودن دروس خود، همدردی خود را با دیگر طبقات ایران اعلام می دارند.[۲۱]

در تاریخ ۲۹ بهمن ماه ۵۶ همگام با دیگر شهرها در مشهد هم مراسم عزا برپا شد و به مناسبت چهلمین روز درگذشت عده ای از طلاب و مردم قم، مجلس ختمی در منزل آیت اللّه شیرازی برپا شد. در این مجلس فرزند بزرگ آیت اللّه شیرازی و همچنین سید محمد علی ابطحی سخنرانی کرده و در پایان متن اعلامیه آیت اللّه شیرازی که در باره این روز صادر شده بود، قرائت گردید. همین طور در همین روز یکی از طلاب حوزه علمیه قم، نوار سخنرانی امام در نجف را که به مناسبت چهلم کشته شدگان قم سخنرانی کرده بود، به مشهد آورد. با رسیدن این نوار، سید عبد الکریم هاشمی نژاد، محامی و واعظ طبسی گرد هم آمده و نوار را گوش دادند. آنها برای اطلاع یافتن مردم از متن سخنرانی امام با پرداخت سه هزار تومان به تکثیر آن پرداخته و آن را در اختیار مردم قرار دادند.[۲۲]

قیام خونین مردم تبریز

روز ۲۹ بهمن ماه ۱۳۵۶، مصادف با چهلم فاجعه شهدای قم و کشتار طلاب و مردم مسلمان در این شهر بود. در این روز در بسیاری از شهرها مجالس ختم و سوگواری برگزار گردید. در تبریز هم مجالسی به یاد شهدای حادثه قم برگزار شد. مردم عزادار تبریز ضمن شرکت گسترده در این مراسم، اعلامیه علما از جمله آیت اللّه شریعتمداری را که بر در و دیوار مساجد نصب شده بود، را مطالعه کردند. پاره کردن این اعلامیه ها توسط مأموران باعث درگیری مردم عزادار با آنها شده، در نتیجه، عده ای مجروح و کشته شدند.

در باره کشته و زخمی شدگان این روز در تبریز اقوال متفاوتی وجود دارد. بنا بر نقلی تا ظهر روز ۲۹ بهمن ماه، شش تن توسط مأموران ساواک و شهربانی به شهادت رسیدند. جدای از این شش تن، هشت تن دیگر که طی چند روز قبل مجروح شده بودند نیز به شهادت رسیدند که در مجموع تعداد شهدای این قیام در تبریز به چهارده نفر رسید.[۲۳] اما بنا به گزارش هیئت ویژه رسیدگی به حادثه تبریز که به سرپرستی ارتشبد شفقت تهیه شد، در این روز به ۱۱۸ نفر گلوله اصابت کرد و در نتیجه، زخمی شدند. در گزارش وی تعداد دستگیرشدگان ۵۸۱ نفر ذکر شده بود.[۲۴]

اعلامیه امام و آیت اللّه قاضی طباطبایی در محکومیت حادثه تبریز

امام در تاریخ ۸ اسفندماه ۱۳۵۶ برابر با ۱۹ ربیع الاول ۱۳۹۸ طی پیامی به مردم غیور آذربایجان به مناسبت قیام ۲۹ بهمن تبریز، از دلاوری های مردم این مرز و بوم تشکر و تمجید کرد. ایشان با شمردن عملکرد رژیم، اقدامات شخصی شاه را محکوم و او را نجات دهنده کشور چنان که گفته می شود، ندانستند. حضرت امام خمینی با عرض تسلیت بر اثر این فاجعه غم انگیز به مادران داغدیده و پدران مصیبت کشیده، بیان کردند:

خاطره بسیار اسف انگیز قم هنوز ما را در رنج داشت که فاجعه بسیار ناگوار تبریز پیش آمد که هر مسلمی را رنج داد و ما را به سوگ نشاند. من به شما اهالی معظم آذربایجان نوید می دهم؛ نوید پیروزی….

امام در بخشی از پیام خود با اشاره به قیام مردم آذربایجان در برابر استبداد در صدر مشروطیت، مردم دیگر شهرها را مدافع و حامی مردم تبریز دانسته و از درگاه احدیت، اصلاح امور مسلمانان و رفع شر اشرار و محو آثار این دودمان را خواستار شدند.[۲۵]

در پی اعزام هیئت عالیه بازرسی به ریاست تیمسار ارتشبد شفقت به تبریز برای بررسی اوضاع شهر پس از واقعه اسفناک ۲۹ بهمن ماه، علمای تبریز، از جمله آیت اللّه قاضی طباطبایی طی نامه ای در تاریخ ۴ اسفندماه ۱۳۵۶ مواضع و خواسته های اصولی خود را بیان داشتند. مهم ترین مطالب این نامه عبارت بود از: ۱- جریحه دار شدن احساسات مذهبی مردم در پی حادثه قم، ۲- محکوم کردن رژیم به دلیل تأخیر در رسیدگی به این حادثه، ۳- تأکید بر این مسئله که مردم تبریز طبق دستور مراجع عظام تقلید و ضمن نظم و آرامش، اربعین مردم قم را برپا کرده اند، ۴- این که ممانعت از ورود مردم به مسجد و خشونت و فحاشی مأموران پلیس، خشم مردم را فراهم کرده است، ۵- حمایت از خواسته های آیت اللّه شریعتمداری و دیگر علما، ۶- این که به خواسته های مردم اعتنا نمی شود، ۷- و بالأخره اظهارات عده ای نااهل در جراید در باره مسائل اسلامی.[۲۶]

در همان روز آیت اللّه سید محمد علی قاضی طباطبایی با صدور اعلامیه ای اعلام کرد که برای هرگونه خدشه و وارونه کردن نامه علمای تبریز متن آن منتشر و در اختیار مردم قرار می گیرد.[۲۷]

واکنش علمای مشهد به حادثه تبریز

وقوع این حادثه بر ناراحتی و عصبانیت مردم افزود. این حادثه در مشهد واکنش- های زیادی در پی داشت. آیت اللّه شیرازی در تاریخ ۱ اسفندماه ۵۶ برابر با دوازدهم ربیع الاول ۱۳۹۸ اعلامیه ای خطاب به علمای تبریز در باره جنایت رژیم شاه در روز ۲۹ بهمن صادر کرد. ایشان در این اعلامیه، حوادث اسفناک تبریز را باعث تأسف خود و حوزه علمیه خراسان دانسته، این حادثه را به مسلمانان، به- ویژه اهالی آذربایجان و خانواده های داغدیده، تسلیت گفت. همچنین ایشان به مسئوولان هشدار داد تا در مقابل خواسته های مذهبی و حقوق مشروعه ملت نباید چنین اقداماتی نشان دهند. ایشان ضمن فرا خواندن مردم به حفظ آرامش از آنها خواستند تا به اقداماتی دست نزنند که افراد مفرض از آن سوء استفاده کنند.[۲۸]

روحانیون مبارز خراسان هم به مناسبت هفتمین روز شهدای قیام ۲۹ بهمن تبریز، اعلامیه ای در تاریخ ۶ اسفندماه ۵۶ صادر کردند. در این اعلامیه، ضمن محکومیت رژیم به دلیل شهادت شهدای تبریز، تأکید شده بود که برای بزرگداشت آنها می بایست با تعطیل کردن بازارها و برپا کردن مجالس سوگواری و یادبود، میثاق و همبستگی خود را با شهدا، اعلام نموده و مبارزه را با رهبری امام خمینی تا رسیدن به پیروزی نهایی ادامه دهند.[۲۹]

تحریم عید نوروز و اعلام عزای عمومی

با نزدیک شدن عید نو