فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیل و بررسی فقهی اجرای فیلترینگ در فضای مجازی :

مقدمه

اسلام دین علم و دانش است و این دین آسمانی، انسانها را به فراگرفتن علوم و توسعه‎بخشیدن و همگانی‎ساختن آن تشویق می‎کند، ولی در عین حال به یک نکته اساسی توجه کامل دارد و آن ایـنکه هـمانطور که باید جامعه را از عوامل خطرهای مادی مانند بیماری‎های واگیردار حفظ کرد، باید از عوامل انحراف‎های فکری و معنوی نیز محافظت نمود. در تمدن غربی، افراد در انتخاب هر نوع عقیده و فکر و انحرافی را کـه مـخل بـه نظام مادی اجتماع نباشد، آزاد هـستند، لکـن در اسـلام اینطور نیست، بلکه اسلام خواهان آن است که جامعه‎ای بوجود آورد که در مسیر تکامل معنوی و اخلاقی پیش برود. این کار میسر نمی‎شود، جـز آنـکه بـا عوامل انحراف فکری و اخلاقی مبارزه شود و از تسلط ایـن عـوامل بر زندگی مردم جلوگیری کند. در دنیای دیجیتال امروز، توسعه فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی باعث ایجاد تأثیراتی عمیق و غیر قابل انکار بر زندگی افراد جامعه شده اسـت. ایـنترنت یـکی از بزرگ‎ترین ابزار کاربردی با پیش‎زمینه ارتباطات و رسانه است و هدف اصـلی آن، افزایش و تسریع اطلاعات و ارتباطات می‎باشد؛ بطوری که توانسته است تحولاتی اساسی در ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه ایجاد کند. ولی بـه مـرور زمـان و بتدریج، این منفعت مطلوب از اینترنت مورد تحریف قرار گرفته و کارآیی آن تـغییرات چـشم‎گیری را به خود دیده است. حتی می‎توان ادعا نمود که فضای سایبری به میدان جنگی جدید تـبدیل شـده کـه تهدیدی نو به فهرست تهدیدات متعارف پیش روی جهان امروز اضافه کرده اسـت. بـستر تـأثیرات این تهدید از مرزهای جغرافیایی و سیاسی فراتر رفته که نکات ضمنی آن در حوزه امنیت مـلی کـشورها بـسیار مهم است. بسیاری از سایت‎ها سلامت روانی جامعه و خانواده‎ها را به خطر می‎اندازد و تعداد زیادی نـیز کـلاهبرداری و فسادهای مالی و نیز فسادهای اخلاقی و سیاسی و دینی به دنبال دارد. همچنین دسته زیادی از سـایت‎ها کـه نـوعاً در عناوین زیبایی نیز طراحی شده‎اند، فتنه‎آفرینند که در این میان می‎توان به بعضی از سایت‎هایی کـه بـه اختلافات قومیتی دامن می‎زنند، اشاره نمود. برخی از این سایت‎ها تحت عنوان ایجاد کـمپین های حـمایت از زبـان مادری از احساسات هموطنان سوء استفاده می کنند. عنوان کار، عنوان زیبایی است، اما در بطن کار، مـسائلی پیـش می‎آید و حرف هایی زده می شود که واکنش بعضی اقوام دیگر را به دنبال دارد و به تـبع آن یـک دعـوای قومیتی مطرح ایجاد می‎کند. بر این اساس، خصوصیت و ویژگی اینترنت و سهولت انتشار مطالب و اطلاعات و عـلاوه بـر آن، راحـتی دستیابی به انواع مختلف اطلاعات در وب؛ اعم از متن، صوت، تصویر و داده‎های گـرافیکی مـتنوع، به اندازه‎ای شدت یافته است که در برخی موارد اطلاعات حاوی مطالب مخرب و زیانباری نیز در وب منتشر مـی‎شود کـه زمینه سوء استفاده‎های مختلف را فراهم آورده است. هرزه‎نگاری‎های جنسی؛ بخصوص در زمینه سوء اسـتفاده از کـودکان، ترویج خشونت و فساد، خرید و فروش مواد مـخدر و زیانـبار، اشـاعه اطلاعات خصوصی افراد و سازمان‎ها، استفاده از اطلاعات وبـ در جـهت اهداف تروریستی و موارد مشابه، ضرورت کنترل محتوای وب را ناگزیر ساخته است، ولی اینـ کـنترل و نظارت بر انتشار اطلاعات در جـوامع مـختلف و بر حـسب خـط مـشی‎های سیاسی و فرهنگی هر جامعه‎ای نمودهای مـتفاوتی داشـته است. سیاست جمهوری اسلامی ایران بر آن است که «فیلترینگ» به عـنوان اصـلی‎ترین راه اعمال محدودیت دسترسی کاربران نسبت بـه سایت‎های انحرافی و مخالف بـا مـوازین و مبانی اسلامی شمرده می‎شود. اعـمال فـیلترینگ از ناحیه حکومت بر پایه ملاک هایی چون خلاف هنجارهای جامعه بودن، خلاف شؤونات اسـلامی بـودن، تهدیدبودن برای امنیت ملی صـورت مـی‎گیرد. از نـظر نویسندگان، اعمال فـیلترینگ در فـضای مجازی واجب است و دامـنه وجـوب تکلیفی آن شامل تمام سایت‎هایی می‎شود که به سلامت روحی و روانی افراد جامعه و بـه امـنیت ملی کشور لطمه وارد می کند و در یک سـخن، بـر خلاف مـقتضای شـریعت اسـلام شمرده می‎شود. پژوهش حـاضر در صدد آن است که مبانی فقهی وجوب اعمال فیلترینگ را نسبت به سایت‎های انحرافی و بر خلاف احـکام اسـلامی، مورد بررسی قرار دهد و حکم تـکلیفی وجـوب اعـمال فـیلترینگ را در مـورد این دسته از سـایت‎ها اثـبات نمایند. قبل از تبیین ادله وجوب اعمال فیلترینگ، لازم است واژگانی چون فضای مجازی، اینترنت و فیلترینگ توضیح داده شوند.

۱.فـضای مـجازی

در رابـطه با تبیین فضای مجازی، تعاریف مختلفی ارائه شـده اسـت. بـه نـظر مـی‎رسد تـعریف جامع و کامل از فضای مجازی و سایبری این تعریف باشد: «فضای مجازی، محیط الکترونیکی واقعی است که ارتباطات انسانی به شیوه‎ای سریع و واقعی، فراتر از مرزهای جغرافیایی و با ابزار خـاص خود، در آن زنده و مستقیم روی می‎دهد» (عباسی و مرادی، ۱۳۹۴، ش۸۱، ص۴۴). قید واقعی، مانع از آن است که تصور شود مجازی‎بودن این فضا به معنای غیر واقعی‎بودن آن است؛ چراکه در این فضا نیز همان ویژگی‎های تعاملات انـسانی در دنـیای خارج همچون مسؤولیت وجود دارد. ضمن اینکه فضای سایبر در واقع یک محیطی است که ارتباطات در آن انجام می‎شود، نه صرف مجموعه‎ای از ارتباطات. از سوی دیگر، اگرچه ممکن است این ارتباطات در همه شـرایط آنـلاین نباشند، ولی زنده و واقعی و مستقیم هستند. ازاین‎رو، تأثیر و تأثر بالایی در این روابط رخ می‎دهد (همان).

واژه «سایبر» به فناوری رایانه و الکترونیک‎محور اشاره دارد. فضای سایبر نیز یـک قـلمرو عملیاتی تنظیم‎شده به وسیله اسـتفاده از عـلم الکترونیک است تا اطلاعات را از طریق سیستم‎های به‎هم‎پیوسته و زیرساخت‎های مرتبط با آن مورد بهره‎برداری قرار دهد (همان). فضای مجازی را می‎توان برای توصیف تمام انواع منابع اطـلاعاتی مـوجودشده از طریق شبکه‎های رایانه‎ای بـکار بـرد. در حقیقت فضای مجازی نوع متفاوتی از واقعیت مجازی و دیجیتالی است که توسط شبکه‎های رایانه‎ای هم‎پیوند تأمین می‎شود که با اندکی مسامحه می‎توان آن را مترادف با شبکه جهانی اینترنت دانست (ایزدی‎فرد و حسین‎نژاد، ۱۳۹۵، ص۳۳).

۲.ایـنترنت

اینـترنت، شبکه‎ای از شبکه‎های کامپیوتری است که زیرساخت سراسری شبکه‎ای بسیار وسیعی را تشکیل می‎دهد. اینترنت میلیون‎ها کامپیوتر را به یکدیگر ارتباط می‎دهد و به این ترتیب شبکه‎ای را می‎سازد که به وسیله آن هر کامپیوتری که به اینترنت متصل بـاشد، مـی‎تواند با سـایر کامپیوترهای متصل به اینترنت ارتباط برقرار کند. به عبارتی دیگر، اینترنت عبارت است از میلیون‎ها کاربر کامپیوتر که تـوسط خطوط تلفن و یا سایر خطوط یا روش‎های ارتباطی با یکدیگر متصل هستند (گـروه تـألیف و تـرجمه بنیادICDL جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۰، ص۱۶).

اینترنت موجب دسترسی آسان و سریع به حجم عظیمی از اطلاعات در کوتاه‎ترین زمان ممکن گردیده و هـر روز در حـال گسترش و توسعه می‎باشد؛ بطوری که امروزه مانند اشعه‎ای نور خود را بر پنچ قـاره جـهان افـکنده و دنیای شگفت‎انگیزی را بوجود آورده که با ورود در آن می‎توان مطالب فراوانی در شبکه‎ها و پایگاه آموخته و علاوه بر آن می‎توان بـه تمامی موضوعات موجود و قابل بررسی در جهان دست یافت (ایزدی‎فرد و حسین‎نژاد، ۱۳۹۵، ص۳۳).

۳.فیلترینگ

چنانچه گـذشت، فضای سایبر دارای تأثیرات گـوناگون بـر جوامع انسانی در فضای حقیقی است که در قالب مزایا و معایبی در جامعه جلوه گر خواهد بود. این فضا متشکل از فرصت ها، مزایا و در مقابل آن، آسیب ها و تهدیدات متعددی می باشد که پیش روی کاربران، گروه ها، جامعه، حکومت و دولت ها اسـت. بر این اساس، فضای مجازی یک تیغه دولبه است و فرصت‎های زیادی را به همراه دارد، ولی اگر مدیریت نشود ممکن است آسیب‎ها و تهدیدهایش بر فرصت‎هایی که می‎سازد، غلبه کند. لذا اگر ملاحظات کافی از لحاظ ایـمنی و امـنیت ارائه شود، قطعاً می‎تواند بهره‎ور و فرصت‎آفرین باشد. اعمال فیلترینگ می‎تواند به عنوان یکی از راه‎های مهم در تحقق این امنیت شمرده شود. فیلترینگ عدم دسترسی به محتوای مجرمانه بر اساس قانون جرایم رایـانه ای اسـت. فیلتر یا پروکسی (proxy) معمولاً به عنوان بخشی از «دیوار آتش» سرویس دهندگان اینترنت مورد استفاده قرار می گیرد و نحوه کار آن به این صورت است که وقتی کاربر می‎خواهد در یک شبکه محلی بـه یـک سرویس دهنده اینترنت دسترسی داشته باشد، یک درخواست از کامپیوتر به سرویس دهنده پروکسی می فرستد. سپس سرویس دهنده پروکسی اطلاعات را از سرویس دهنده اینترنت به کامپیوتر درون‎شبکه داخلی می فرستد و به صورت دقیق تر پروکسی بسته های اطـلاعات؛ یـعنی اطـلاعات در حال عبور از شبکه را مورد کـنترل و بـررسی قـرار می دهد (اطلاعات در حال عبور شاملIP فرستنده و دریافت کننده همچنین پروتکل مورد استفاده برای ارسال بسته های اطلاعاتی و مواردی از این قبیل است) و می تواند انـتقال بـسته های مـشخص از اینترنت به شبکه داخلی و برعکس را مسدود کند. فـیلترینگ ایـنترنت در ایران عبارت است از اعمال سانسور، محدودیت و نظارت ساختاریافته و هدفدار بر دسترسی به محتوای وبگاه ها و استفاده از خدمات اینترنتی برای کاربران ایـرانی. فـیلترینگ در ایـران بر اساس قوانین مصوب در مجلس شورای اسلامی اعمال می گردد و طیف گـسترده ای از وبگاه های اینترنتی، از پورنوگرافی گرفته تا سیاسی را در بر می گیرد. مصادیق محتوای مجرمانه که به عنوان موضوع ماده ۲۱ قانون جـرایم رایـانه‎ای مـصوب ۱۳۸۸۵ شمرده می‎شود و نسبت به آنها فیلترینگ اعمال می شود، فهرست بـلندبالا و گـسترده ای را شامل می شود که هر کدام در قوانین مختلف به صورت پراکنده ذکر شده است که از جمله آنـها مـی‎توان بـه موارد ذیل اشاره نمود:

۱.محتوا علیه عفت و اخلاق عمومی؛ جرایمی نظیر اشـاعه فـحشا و مـنکر، استفاده ابزاری از زنان، راه اندازی سایت های همسریابی بدون مجوز، تسهیل، تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا تـطمیع افـراد بـه دستیابی به محتویات مستهجن و مبتذل و مواردی نظیر اینها.

۲.محتوا علیه مقدسات اسلامی؛ مانند اهـانت بـه دین مبین اسلام و مقدسات آن.

۳.محتوا علیه امنیت و آسایش عمومی؛ مانند تشکیل جمعیت، دسـته، گـروه در فـضای مجازی (سایبر) با هدف برهم زدن امنیت کشور، تهدید به بمب‎گذاری، تحریک یا اغوای مـردم بـه جنگ یا کشتار یکدیگر، انتشار اسرار محرمانه نیروهای مسلح و نظایر اینها.

۴.محتوا عـلیه مـقامات و نـهادهای دولتی و عمومی؛ مانند افترا و نشر اکاذیب نسبت به مقامات و نهادها و غیره.

۵.محتوایی که برای ارتـکاب جـرایم رایانه ای بکار می رود؛ همچون انتشار یا توزیع و دردسترس‎قراردادن یا معامله داده ها یا نرم افزارهایی که صرفاً بـرای ارتـکاب جـرایم رایانه ای بکار می رود و جعل پایگاه های اینترنتی بانک ها، سازمان ها و نهادهای دولتی و عمومی.

۶.محتوایی که تحریک، تـرغیب یـا دعـوت به ارتکاب جرم می کند؛ مانند تبلیغ و ترویج مصرف مواد مخدر، مواد روانـ گردان و سـیگار.

۷.محتوای مجرمانه مربوط به امور سمعی و بصری و مالکیت معنوی؛ نظیر عرضه تجاری آثار سمعی و بصری بـدون مـجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تشویق و ترغیب به نقض حقوق مالکیت معنوی.

۸.محتوای مـجرمانه مـرتبط با انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسـلامی و مـجلس خـبرگان رهبری؛ مانند درج محتوای تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی خـارج از مـدت زمان مقررشده برای فعالیت انتخاباتی و مواردی مانند آن (سایت رسمی کارگروه تعیین مصادیق مـحتوای مـجرمانه: http: //internet. ir).

۴.تحلیل ادله فقهی اعمال فیلترینگ

بـا روشـن‎شدن مفهوم فـضای مـجازی و فـیلترینگ، در این قسمت، به تحلیل ادله وجوب اجـرای فـیلترینگ در فضای مجازی می‎پردازیم.

۴-۱. قاعده نفی سبیل

قاعد نفی سبیل می‎تواند به عـنوان یـکی از ادله مهم وجوب اعمال فیلترینگ در فضای مـجازی شمرده شود.

این قـاعده مـهم مأخوذ از آیات و اخبار مستفیض بوده؛ بـطوری کـه بر آن اجماع اقامه شده و فقها در موارد کثیری آن را مبنای استنباط احکام فرعیه قـرار دادهـ اند. حرمت هر عملی که سبب شـود دشـمنان دین و یا غـیر مسلمان راهی بـرای سـلطه و ولایت بر مسلمان یا مـسلمانان پیدا کنـند، طبق این قاعده روشن است (بجنوردی، ۱۴۱۹ق، ج ۱، ص۱۹۳ -۱۸۷؛ فاضل لنکرانی، ۱۴۱۶ق، ص۲۴۳؛ سیفی مازندرانی، ۱۴۲۵ق، ج ۱، ص۲۳۹-۲۳۸).

این اصل یـکی از اصـول مهم حاکم در کشورهای اسلامی است کـه سـابقه تاریخی نـیز دارد؛ از جـمله در فـتوای تحریم تنباکو توسط «مـیرزای شیرازی» و نفی قانون کاپیتولاسیون توسط امام خمینی۱، به قاعده نفی سبیل استناد شده است. در قـرآن و سـیره پیامبر، اصل بر نفی سلطه کـفار بـر مـسلمانان مـی باشد. سـلطه کفار؛ اعم از سـلطه سـیاسی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی و. .. ممنوع می باشد (مراغی، ۱۴۱۷ق، ج ۲، ص۳۵۷). علاوه بر روابط فردی مسلمانان با کفار، روابط اجـتماعی آنـان نـیز بر همین مبنا شکل گرفته و تخطی از آن پذیـرفته نـیست؛ هـمانگونه کـه ایـن نـکته را می توان در آیه شریفه «وَلَن یَجْعَلْ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤمِنینَ سَبیلاً» (نساء(۴): ۱۴۱) استظهار نمود (مکارم شیرازی، ۱۳۷۴، ج ۴، ص۱۷۵). در اثبات قاعده نفی سبیل، صاحبان کتب قواعد فقهی، به ادله‎ای همچون آیـات، روایات، اجماع و عقل تمسک نموده اند.گرچه در این میان، استدلال به اجماع و عقل مورد مناقشه قرار گرفته است، ولی در مجموع از آنجا که آیه نفی سبیل و حدیث نبوی «الْإِسْلَامُ یعْلُو وَ لَا یعْلَی عَلَیهِ وَ الْکفـَّارُ بـِمَنْزِلَه الْمَوْتَی لَا یحْجُبُونَ وَ لَا یرِثُونَ» (صدوق، ق، ج۴، ص۳۳۴) به نحو صریحی بر قاعده نفی سبیل دلالت دارند و فقها نیز با توجه به این مدارک، پذیرش این قاعده را به صورت قطعی پذیرفته‎اند، نگارندگان به دلیـل پرهـیز از اطاله کلام، از طرح این مباحث خودداری می کنند (بجنوردی، ۱۴۱۹ق، ج ۱، ص۱۹۳ -۱۸۷؛ حسینی شیرازی، ۱۴۱۳ق، ص۶۳ -۶۱؛ فاضل لنکرانی، ۱۴۱۶ق، ص۲۴۲-۲۳۳؛ سیفی مازندرانی، ۱۴۲۵ق، ج ۱، ص۲۴۸ -۲۳۸ ). اگرچه به مجرد آنکه سخن از اعمال قـدرت و سـلطه به میان می آید، همه نـظرها بـه زور، ابزارهای خشونت، ارتش و… معطوف می گردد؛ در حالی که ابزارهای غیر مادی اعمال قدرت به مراتب از اهمیت بیشتری برخوردارند. اعمال زور و خشونت، آخرین حربه و آخرین مرحله اعـمال قـدرت است، در عین حال، عـریان ترین وجـه اعمال قدرت و رایج ترین آن در تاریخ سیاست نیز هست . اما به مرور زمان راه های غیر خشونت آمیز کارآیی بیشتری پیدا می کنند. از جمله این راه ها که می تواند موجب تسهیل رسیدن دشمنان اسلام به مـقاصد شـومشان شود، ایجاد سایت‎هایی است که مضامین آنها خلاف شؤونات اسلامی می‎باشد که می‎تواند زمینه ساز اعمال ولایت کفار و سلطه دشمنان دین شمرده شود و در پاره ای از موارد سبب تحقق سبیل کفار و دشمنان دین می شود. گـفتنی اسـت مسلمانان بـاید مراقب باشند که کفار بر آنها سلطه پیدا نکنند، این سلطه به هر رنگی باشد، منفی و مذموم است. بـه عبارت دیگر، از نظر اسلام، استقلال دولت و ملت مسلمان، عدم سلطه و حاکمیت کفـار بـر مـسلمانان است. بر اساس قاعد معروف فقهی نفی سبیل، کافر هیچ نوع ولایت و سلطنت در عرصه های مختلف زندگی؛ اعم از سـیاسی، فـرهنگی، اقتصادی و. .. بر مسلمان ندارد (هاشمی شاهرودی و جمعی از پژوهشگران، ۱۴۲۶ق، ج ۱، ص۴۵۱). واژ «سبیل» در آیه «وَ لَنْ یجـْعَلَ . ..» نـکره در سـیاق نفی است. ازاین‎رو، عموم را می رساند و اختصاصی به غلب مؤمنان بر کافران به وسیله دلیل و برهان و نـیز پیروزی در آخرت ندارد؛ بلکه از نظر نظامی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و خلاصه از هیچ نظر، خداوند هیچگونه حـقی به کفار نداده اسـت تـا بر افراد با ایمان چیره بشوند (طیب، ۱۳۷۸، ج ۴، ص۲۴۶). در این آیه منظور از «جعل» جعل تشریعی است؛ یعنی اینکه خدا حکمی را که باعث تسلط کافر بر مؤمن باشد، تشریع نکرده است. بنابراین، هر حکمی در عمومیت خـود مستلزم تسلط کافر بر مؤمن باشد، با این آیه تخصیص می خورد و یا مقید می شود (جعفری، ۱۳۷۶، ج ۲، ص۵۹۷). دشمن تلاش می کند از طریق سازوکارهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، دینی و سیاسی راهی برای خود باز کند و ساختارهای مـختلف فـرهنگی، اجتماعی، دینی، اقتصادی و سیاسی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد و در نهایت طبیعتاً به دنبال استحاله است. ممکن است نمادهای سلطه کافران بر مسلمین در قالب سایت‎های انحرافی به صورت‎های متعددی شکل بـگیرد کـه می‎توانیم فیلترینگ را به عنوان سیاستی در مقابل نفوذ دشمن و عملی‎شدن نقشه‎های پلید وی بدانیم. قبل از بیان این صور، باید در نظر داشت که ممکن است مدیریت این دسته از سایت‎ها توسط کفار و دشـمنان اسـلام و یا توسط افراد خودی صورت پذیرد که در این صورت مانند آن است که توسط خود کفار مدیریت می‎شوند؛ چراکه آن دسته از افرادی که به نفع کفار کار می‎کنند و راه تسلط کفار بر مـسلمانان را هـموار مـی‎نمایند، در ردیف کافران قرار می‎گیرند (امام خـمینی، بـی‎تا، ج۱، ص۴۸۷-۴۸۶ ).

۴-۱-۱.سـلطه فکری

ممکن است کفار و دشمنان اسلام به خاک ما تجاوز نکنند، اما بکوشند تا مغز ما را تصرف کنند و کاری کنند که ما آنـطور بـیندیشیم کهـ آنها می پسندند. توفیق دشمن در ایجاد چنین طرز فـکری بـمنزله موفقیت او در تسخیر کشور ما و نقض استقلال است. با حفظ این مطلب، بسیاری از سایت‎های انحرافی، حاوی مطالب و مضامین و برنامه‎هایی هـستند کـه مـی‎تواند در افکار کاربران مراجعه‎کننده مؤثر باشد؛ اعم از اینکه این سایت‎ها تـوسط کفار و دشمنان اسلام طراحی شده باشند و یا اینکه توسط افراد سودجوی خودی طراحی و مدیریت شوند. لذا برای عدم تـحقق سـلط فـکری در فضای مجازی، چاره‎ای جز استفاده از فیلترینگ در مواجه با اینگونه از سایت‎ها نـیست. نـفی سلطه فکری کفار در فضای مجازی، می‎تواند به این معنا باشد که با فیلترنمودن سایت‎هایی که حاوی بـرنامه‎های انـحرافی تـأثیرگذار در فکر و روان کاربران است، مسلمانی دلداده فکری آنها نشود و فراموش نکنیم که خداوند از مؤمنان خـواسته تـا در بـرابر کفار شدت عمل داشته باشیم (فتح(۴۸): ۲۹).۷

۴-۱-۲.سلطه فرهنگی

فرهنگ هر جامعه دارای ارزش و جایگاه برجسته‎ای بـوده و اسـاس شـکل‎گیری و همبستگی افراد آن جامعه را تشکیل می‎دهد. ازاین‎رو، هر جامعه‎ای سعی در حفظ و انتقال فرهنگ خود بـه نـسل‎های بعد داشته و در جهت شکوفایی و رشد هر چه بیشتر آن تلاش می‎کند. مسلمانان باید مـراقب بـاشند که کفـار بر آنها سلطه فرهنگی پیدا نکنند. افراد کشور باید دقت داشته باشند که سلطه فـرهنگی بـرای نابودساختن اخلاق و متزلزل‎کردن پایه های ایمان و در نتیجه سلطه فرهنگی بر کشورهای اسلامی که بـاعث نـابودی دینـ و دنیای آنها می شود، محقق نشود. سلطه فرهنگی از سلطه نظامی، سیاسی و اقتصادی خطرناکتر است. سلطه فـرهنگی، اگـرچه پس از صرف زمان زیادی بازدهی خود را نشان می‎دهد، ولی نباید فراموش کرد که بـه هـمین مـقدار نیز دیر از پا در می‎آید و ملتی که هویت فرهنگی خود را از دست داده باشد، به زودی نمی‎تواند به حالت عـادی بـرگردد. خـطرات ناشی از تهاجم فرهنگی به حدی است که حضرت امام فرمودند: «ما آنـقدر از تـهدید نظامی و محاصره اقتصادی نمی‎ترسیم که از وابستگی فرهنگی می‎ترسیم» (امام خمینی، ۱۳۷۹، ج۱۲، ص۲۵۲).

انقلاب اسلامی ایران که به عـنوان بـزرگترین حادثه قرن شناخته می‎شود، دشمنان اسلام در مبارزه با آن از انحای مختلفی چون نـظامی (جـنگ هشت ساله)، اقتصادی (محاصره اقتصادی ایران)، سـیاسی (انـزوای سـیاسی ایران) استفاده نموده‎اند. پس از آنکه در همه آنها شـکست خـورده‎اند، به تهاجم فرهنگی علیه ایران روی آورده‎اند. آنها با استفاده از شیوه‎های گوناگون فرهنگی و حـربه‎های مـختلفی که قسمت عمده‎ای از آن در فضای مـجازی تـوسط سایت ها مـدیریت مـی‎شود، سـعی دارند با انقلاب اسلامی ایران مـبارزه کـنند و جلوی صدور آن را بگیرند. از جمله ابزارهای دشمنان اسلام برای گسترش سلطه فرهنگی خـود در ایـران، نشر انواع جزوات، اخبار، سی دی ها، فـیلم ها و مطالبی است که عـمدتاً در فـضای مجازی بوده و باعث توزیع فـساد در بـین مسلمین و پیدایش تغییرات فرهنگی در جامعه به نفع آنها می شوند. این ترفندها در فضای مجازی، بـه عـنوان راهزنان حیا، عفاف و حجاب شـده‎اند و گـروه‎های شـیطانی در این فضا مـدام حـب و بغض مخاطبانشان را با تـکنیک‎های روانـشناسانه جابجا می‎کنند. تعداد زیادی از سایت‎ها با ایجاد تنش‎های فرهنگی، دست به تخریب افراد، شـخصیت‎ها و مـقدسات مردم زده و به صورت‎های مختلف، سبب ایـجاد چـالش و آسیب‎هایی در سـطح جـامعه و نـاامنی‎های اجتماعی می‎شوند. لذا برای جـلوگیری از تهاجم فرهنگی در فضای مجازی، چاره‎ای نیست که این دسته از سایت‎هایی که حاوی برنامه‎های انحرافی فـرهنگی هـستند، فیلتر شوند؛ چراکه فیلترنکردن این دسـته از سـایت ها، هـدف شـوم تـهاجم فرهنگی را از ناحیه آنـها تـسهیل می کند.

۴-۱-۳.سلطه سیاسی

یکی از راه‎هایی که سبب می‎شود دشمنان دین و یا غیر مسلمان راهی برای سلطه و ولایت بر مـسلمان یا مـسلمانان پیدا کنـند، سلطه سیاسی است (مؤمن، ۱۳۸۲، ش۳۵، ص۱۳۴). بسیاری از سایت‎ها حـاوی مـطالبی بـر ضـد سـیاست‎های اسـلامی و مسلمین هستند که در قالب برنامه‎های متنوعی چون نوشته‎ها، فیلم‎ها و تصاویر به تبلیغ اینگونه از برنامه‎ها می‎پردازند. برخی از این مطالب که در شکل شایعات سیاسی ظاهر می‎شوند، به حدی هـستند که سبب ایجاد تنش و ناآرامی در جامعه می‎شوند؛ بطوری که گاهی رفع آن تنش‎ها و ناآرامی‎ها و بازگرداندن آرامش و امنیت به افکار عمومی، برای دولت‎ها هزینه‎های گزافی دارد. شایعاتی که خبر از بیماری، مرگ، کناره گـیری، فـساد مالی یا اخلاقی و در نهایت عزل و نصب سیاستمداران دارد. نوع پرحاشیه اینگونه شایعات در مواردی است که اخبار کذبی در مورد اقدامات خاص دولت‎ها منتشر می‎شود که مدعی افشاگری یا حاکی از حمله نـظامی بـه کشور، درگیری در مرزها، تظاهرات یا شورش‎های سیاسی است. گاه دشمن از طریق به‎قدرت‎رساندن جاسوسان خود و یا کسانی که جاسوس نیستند، اما طوری می اندیشند که دشمن می پسندد و یا خـریدن بـرخی از مقامات کشور و یا فراهم‎ساختن تله های جـاسوسی بـرای آنان، از اینگونه شایعات شنیع استفاده می‎کند تا در تصمیم سازی های سیاسی ممالک اسلامی به نفع منافع نامشروع خود نفوذ کند. در این موارد می‎توان با استفاده از فـیلترینگ و مـسدودنمودن این نوع از سایت‎ها، دامـنه پیـامدهای سیاسی و اجتماعی ناشی از آن را که گاهی جبران آن برای دولتمردان آن کشور بسیار سخت و حتی ناممکن است، مهار نمود.

۴-۱-۴.سلطه دینی

از آنجا که دین اسلام جهت گسترش حاکمیت دین الهی تشریع شده اسـت؛ حـاکمیتی که صلاح دنیا و آخرت مردم در پرتو آن تحقق می یابد (طبرسی، ۱۳۷۲، ج۱، ص۶۰۶)، اجازه سلطه دینی بر مسلمانان را به هیچ غیر مسلمانی نمی دهد. حتی فلسفه جهاد در اسلام با توجه به قید «فِی سَبِیلِ اللَّه» در آیـه «وَ قاتِلُوا فـِی سَبِیلِ اللَّهِ» (آل عمران(۳۹): ۱۶۷) برای این است که دین الهی که مایه صلاح دنیا و آخرت مردم است، در عالم سلطه یابد (طـباطبایی، ۱۴۱۷ق، ج ۴، ص۶۱). سلطه دینی یکی از برنامه‎ها و ابزارهای نفوذ و سلطه استعمار غرب بـر کـشورهای اسـلامی است که غرضشان قراردادن اعتقادات کشورهای اسلامی و نابودی ارزش‎های دینی آنهاست. غیر مسلمانان و دشمنان اسلام به شـدت در صـدد استیلای دینی بر مسلمانان بوده و هستند؛ چنانچه می‎توان این نکته را از آیه «وَ لَنْ تـَرْضَی عـَنک الْیهـُودُ وَلَا النَّصَارَی حَتَّی تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ» (بقره (۲): ۱۲۰) استفاده نمود (میبدی، ۱۳۶۱، ج ۱۰، ص۶۹ ). با حفظ این مطلب، در عصر کـنونی دشمن می‎کوشد در فضای مجازی با استفاده از شیوه‎های مختلفی همچون بارگذاری جزوات و نوشته‎ها، فـیلم‎ها و عکس ها در سایت‎ها، ناکارآمدی دیـن اسـلام و احکام آن را بیان نماید و افراد جامعه را از ارزش‎های دینی و اعتقادات مذهبی دور نماید. در حال حاضر بسیاری از سایت‎ها با تبلیغ مذاهب و فرق ضاله، این هدف را دنبال می‎کنند که باورهای دینی کاربران و بازدیدکنندگان خود را به چـالش کشیده و زمینه سست‎ شدن اعتقادات را در آنها فراهم کنند. گردانندگان این صفحات که به طور حتم از سوی دشمنان اسلام و معاندان جمهوری اسلامی ایران پشتیبانی و حمایت می‎شوند، با استفاده از آموزش های به اصطلاح منطقی خود سـعی در ایـجاد چالش در مسائل دینی می کنند. آنها این کار را با ارائه مثال های مبهم و ایجاد سفسطه، زمینه بروز شک و تردید را در بین کاربران خود بوجود آورده و سبب می شوند تا سؤالات متعددی در ذهن افراد در زمینه باورها و اعـتقادات دیـنی ایجاد شود. سپس گردانندگان این صفحات مجازی با ارائه جواب‎ هایی هدفمند به سؤالات ایجادشده برای کاربران، زمینه سست‎شدن ایمان قلبی را در آنها بوجود می‎آورند. طبیعتاً در این موارد می‎توان با استفاده از فـیلترینگ تـا حدود زیادی مانع تحقق اهداف دشمن در فضای مجازی شد.

۴-۲.حرمت حفظ کتب ضلال

از جمله دلایلی که می‎تواند به عنوان مستند وجوب اعمال فیلترینگ در فضای مجازی قرار گیرد، ادله حرمت حـفظ کـتب ضـلال است. فقها در حکم حرمت حـفظ کـتب ضـلال به مستنداتی چون آیات،۸ روایات،۹ اجماع (حسینی عاملی، ۱۴۱۹ق، ج۱۲، ص۲۰۶؛ طباطبایی، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۶۹؛ نجفی، ۱۴۰۴ق، ج۲۲، ص۵۹-۵۸) و حکم عقل به برداشته‎شدن ماده فساد (انصاری، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۲۳۳) استناد جسته‎اند. نقد و بـررسی اقـوال و ادله فـقها در این زمینه بسی طولانی است و خود، تحقیق مـستقلی را مـی‎طلبد، ولی در مجموع می‎توان گفت فقها حفظ و نگهداری کتبی که انحراف ناشی از آن قطعی بوده و یا در حد احتمال قریب به یقین، مـحتمل گـمراهی اسـت، حرام می‎دانند (همان، ص۲۳۴). با درنظرگرفتن حرمت حفظ کتب ضلال و وجـوب ازبین‎بردن این کتب، می‎توان به دو نکته ذیل نیز دست یافت:

نکته اول: زمانی که حفظ کتب ضاله حرام بـاشد، تـألیف و ایـجاد و نگارش آن از باب مفهوم موافق، به طریق اولی از نوع اولویت قطعیه، می‎تواند حـرام در نـظر گرفته شود؛ چراکه با توجه به وجوب نهی از منکراتی چون حفظ کتب ضلال، به طریق اولی ایـجاد آن مـنکر مـی‎تواند حرام باشد. همچنین نگارش این کتب، با درنظرگرفتن گمراهی ناشی از آن و از باب حـرمت اعـانه بـر اثم حرام است.

نکته دوم: به نظر می‎رسد مراد از کتاب، کتاب مصطلح و یا روزنامه و اطـلاعیه یـا مـجلات و نشریات باشد. همچنین از باب تنقیح مناط و الغای خصوصیت، می‎توان کتاب را اعم از نوشته‎های سنتی و یـا مـجازی دانست؛ چراکه نوشته‎های سنتی از باب اینکه موجب اضلال و گمراهی افراد می‎باشند، حفظ و نـگهداری آنـها حـرام است و به تبع آن ازبین‎بردن آنها واجب است. لذا اگر این مناط در نوشته‎های مجازی وجود داشـته بـاشد، حفظ و نگهداری این نوع نوشته‎ها نیز حاوی حکم تکلیفی حرمت است و به تـبع آنـ ازبـین‎بردن آنها واجب می‎باشد. از طرفی با توجه به مناط حرمت نگهداری کتب ضلال از آن جهت که بـر حـسب ظاهر و در غالب اوقات خواندن و مطالعه آن کتاب‎ها و دسترسی افراد به محتوای آن کتب را بـه هـمراه دارد و مـوجب گمراهی خوانندگان آن کتاب می‎شود، حرام است. بر این اساس، سایت‎هایی که حاوی نوشته‎های ضلالت‎آور اسـت، از آن جـهت کـه مورد بازدید و مطالعه کاربران است و باعث گمراهی و ضلالت آنها می‎شود، مشمول حـکم حـرمت می‎شود و ازبین‎بردن آنها واجب است. حتی می‎توان با درنظرگرفتن مناسبت بین حکم و موضوع در آیات و روایات و یـا بـا استفاده از تنقیح مناط، مواردی همچون فیلم، ویدیو، آهنگ، اسلاید و انواع و اقسام بـرنامه‎های کـامپیوتری، در صورتی که موجب ضلالت شوند، مشمول حـکم حـرمت دانـست. بکاربردن تنقیح مناط و الغای خصوصیت و تسری حـکم بـه هر چیزی که شأنیت گمراه‎کردن را داشته باشد، در میان فقها سابقه هم دارد؛ چنانچه «سـیدکاظم طـباطبایی» در حاشیه خودش بر مکاسب مـعتقد اسـت: آنچه ادله ارائهـ‎شده اقـتضا دارد، وجـوب ازبین‎بردن (حرمت حفظ ) تمام چیزهایی اسـت کـه باعث گمراهی می‎شود و «کتب» هیچ ویژگی خاصی ندارد. بنابراین، غیر از کتاب، هـرچیزی هـم که شأنیت گمراه‎کردن دارد، حفظش حرام اسـت؛ مانند مزار، مقبره، مـدرسه و…. بـنابراین، بهتر بود که عنوانی عـام و فـراگیر انتخاب شود که شامل همه مصادیق بشود و چه بسا غرض فقها از انتخاب ایـن عـنوان (کتب ضلال) بیان مثال بـاشد، نـه مـحدودکردن موضوع؛ چون آنـچه در ایـن باب بیشتر مطرح و مـبتلا‎به اسـت، «کتاب» است (طباطبایی یزدی، ۱۳۷۸، ص۲۳). با در نظر گرفتن دو نکته فوق، مدیریت و بروزرسانی‎نمودن سایت‎هایی که حاوی نـوشته‎ها و یـا فیلم و عکس و اسلاید و آهنگ و یا بـطور کـلی مشتمل بـر بـرنامه‎هایی کـه شأنیت گمراه‎کردن را دارا می‎باشند (کـه در واقع این مدیریت و بروزرسانی‎نمودن، حفظ‎نمودن این دسته از سایت‎ها است)، حرام است و به تبع آن اتـلاف و ازبـین‎بردن این دسته از سایت‎ها مشمول حکم تـکلیفی وجـوب اسـت. لذا مـی‎توان اعـمال فیلترینگ را از باب حـرمت حـفظ کتب ضلال و وجوب اتلاف آن کتب، واجب دانست.

اشکال: مقتضای ادله حرمت حفظ کتب ضلال و وجوب اتـلاف آن کـتب، ازبـین‎بردن سایت‎های انحرافی است؛ در حالی که ماهیت فـیلترینگ، ـ چـنانچه تـبیین آن گـذشت ـ عـدم دسـترسی کاربر به محتوای سایت است، نه ازبین‎بردن آن سایت، لذا با توجه به حرمت حفظ کتب ضلال و وجوب اتلاف آن کتب، نمی‎توان وجوب اعمال فیلترینگ در فضای مجازی را استنتاج نـمود.

پاسخ: اگرچه مقتضای ادله حرمت حفظ کتب ضلال و وجوب اتلاف آن، ازبین‎بردن سایت‎های انحرافی است و به تعبیر دیگر، مسدودسازی آن سایت‎ها است، ولی باید در نظر داشت که ازبین‎بردن این سایت‎ها بسی دشوار و حـتی در بـسیاری از مواقع و در غالب اوقات ناممکن است. لذا با توجه اصل تنزل تدریجی که به عنوان اصل عقلایی مورد پذیرش عقلا در نظر گرفته می‎شود، می ‎توان مرحله پایین‎تر از آن؛ یعنی عدم دسترسی و بـازدید کـاربر به آن سایت ‎ها را ـ که مقتضای ماهیت فیلترینگ است ـ به اثبات رساند.

توضیح اینکه اگر امری برای عقلا مطلوب بود، ولی به دلایلی تحقق آن مـشکل یـا ناممکن گشت، بطور کلی دسـت از آن برنمی‎دارند، بلکه مرتبه نازلتر آن را انجام می‎دهند و به تعبیر دیگر، از اهم دست می‎کشند و به مهم می‎پردازند. اساساً درجه‎ بندی اهمیت امور به همین منظور است کـه اگـر به دلیل شرایطی امـر درجـه اول ناممکن یا مشکل شد، امر درجه دوم را جایگزین و بدل قرار دهند. بر اساس مقتضای ادله حرمت حفظ کتب ضلال و وجوب اتلاف آن کتب، ازبین‎بردن سایت‎ های انحرافی واجب است. از طرفی ازبین‎بردن