فایل پاورپوینت کامل روایتی زنانه از عزاداری عاشورا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل روایتی زنانه از عزاداری عاشورا :

از کودکی، در ده روز آغاز ماه محرم، در مجالس عزاداری مختلفی در محلات گوناگون تهران شرکت کرده ‌ام. از مجالس عزاداری محله پیروزی و شکوفه در جنوب شرقی تهران گرفته تا عزاداری‌ های محله سعادت‌آباد در شمال غرب تهران. مکان برگزاری این جلسات هم متمایز بوده است: اغلب در چادرهای موقتی هیئت ها که در فضاهای باز محلات برپا می‌ شد، برخی در امامزاده ‌ها، برخی در منازل و برخی در بناهای ثابت حسینه ‌ها. این یادداشت، یک روایت از تجربه شخصی من به عنوان یک زن، از حضور در تکیه ‌ها و مراسم عزاداری عاشورا و تجربه متفاوتی است که محرم سال گذشته برایم رخ داد. بسیاری از آن چیزی که وصف می‌ شود ممکن است برای خواننده آشنا باشد. کما اینکه کلیات دو شیوه عزاداری که در ادامه وصف می‌ شود هر کدام به صورت مجزا پیش از این نیز برای من هم آشنا بود، اما آنچه برایم قابل توجه است، تمایزی است که ناگهان میان این دو و در مقایسه با یکدیگر به چشمم آمد. ‌

در مجالس مختلفی که شرکت می‌ کردم می‌ دیدم که با وجود تفاوت‌ هایی در انتخاب سخنرانان، نسبت میان وعظ و مداحی، شیوه پذیرایی و … دیده می‌ شد، همه‌ در یک چیز نکته اشتراک داشتند: در اغلب موارد، عزاداران زن و مرد توسط یک پرده یا دیوار از یکدیگر جدا می‌ شوند و صدای واعظ و مداح، از بخش مردان توسط بلندگو به زنان می ‌رسد. ما پشت دیوار و پرده می ‌نشستیم و صدای واعظ و مداح، همخوانی مردان عزادار با یکدیگر در همراهی با مداح و صدای برخورد دستان آن‌ها با سینه‌شان را می‌ شنیدیم. از تک جملات مداح و صداهایی که می‌ شنیدیم می‌ توانستیم تصور و تخیل کنیم که در بخش مردانه مراسم چه اتفاقاتی در حال رخ دادن است: متوجه می‌ شدیم که تقریبا در تمام طول سینه‌زنی، مردان ایستاده ‌اند… الان باید یک حلقه بزرگ را تشکیل داده باشند… الان به صورت صف پشت هم ایستاده ‌اند… الان در حال چرخیدن هستند… الان شور سینه‌ زدن‌ ها بیشتر شده است… الان صدای عزاداران در هم ‌خوانی با مداح بلندتر شده است و …

ما زنان در این سو همگی در سر جای مان نشسته بودیم و تنها گوش می‌ کردیم. سینه زدن زنان معمولا آنقدر ملایم و بی‌ جان است که بعضا از حد تکان خوردن آرام انگشتان در شعاعی محدود بیشتر نمی‌ شود. گه گاه زنان با صدایی بسیار آرام با مردان همخوانی می‌ کردند که به سختی شنیده می‌ شد. خصوصا وقتی زنان و مردان تنها توسط یک پرده از یکدیگر جدا شده بودند. چیزی که بسیار برایم جلب توجه می‌ کرد این بود که اغلب موارد، در اواسط قسمت سینه ‌زنی مراسم، زنان ارتباط خود را با وقایعی که در بخش مردانه می‌گذشت به کلی از دست می‌ دادند و در گعده‌ ها و حلقه‌ های کوچک، شروع به حرف زدن می‌ کردند. این تنها «شنونده» بودن، در بخش «سینه ‌زنی» از «روضه ‌خوانی» شدیدتر بود. در میان روضه‌ خوانی، صدای گریه زنان بلند می‌ شد. اما در سینه‌ زنی معمولا کسی گریه نمی‌ کرد و همین مشارکت نیز به حداقل می ‌رسید. مجالسی هم بوده ‌ام که پرده ‌ای میان زنان و مردان نبوده است؛ زنان در ردیف ‌های پشت سر مردان می ‌نشستند و می‌ توانستند واعظ و مداحی که در جلوی جمعیت نشسته بود را ببینند. با این وجود، این مساله تفاوتی در «تماشاچی» بودن ما ایجاد نمی‌ کرد. نمونه مشهور این شکل از مراسم، برخی عزاداری ‌هایی‌ست که در مسجد حظیره یزد برگزار می‌ شود. مراسمی که توسط هیئت‌ هایی مانند شیخداد و بعثت، با زیبایی و هماهنگی متمایزی چه به لحاظ صورت و چه محتوا برگزار می‌ شود. با این وجود، این مراسم نیز در این نکته تفاوتی با آن چه گفته شد ندارند. مردان روی زمین در صف ‌هایی منظم ایستاده ‌اند و در کمال هماهنگی سینه می ‌زنند و اشعار را می‌ خوانند. زنان در یک طبقه بالاتر، در فضایی مانند بالکن تالارهای اجرای نمایش و موسیقی ایستاده ‌اند و عزاداری مردان را تنها تماشا می‌ کنند. این نکته، طبعا شامل مجالس منحصرا زنانه که به صورت خصوصی و مرتب در خانه ‌ها برگزار می‌ شود نیست، اما این مراسم از آنجا که به صورت خصوصی در منازل برگزار می‌ شوند، نقض این مشاهده در نسبت فعالیت زنان و مردان در مجالس عزاداری‌ عمومی نیستند.

به هر صورت، این مساله انقدر برایم تکرار شده بود که تصویر زنان به عنوان تماشاچیان و شنوندگانی تقریبا م