فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی

فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سؤالات فقهی از حاج شیخ عبدالکریم در باره فرنگی مآبی :

متون فقهی و حقوقی، همواره یکی از منابع شناخت تاریخ فرهنگ و تمدن یک جامعه است و در میان آثار فقهی، استفتاءات، یعنی پرسش های فقهی مردم و پاسخ مراجع دینی، به دلیل اشاره به وضعیت های خاص، حاوی اطلاعات با ارزشی در زمینه تاریخ اجتماعی و تمدنی هستند. برای جامعه ای که منابع ویژه برای شناخت تمدنش کمتر دارد، همین مقدار اطلاعات هم ارزشمند است. مقاله حاضر، به بیان اوضاع فکری و اجتماعی دوره پهلوی اول بر اساس استفتاءات آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری می پردازد.

مقدمه

گستره منابع تاریخی، به خصوص تاریخ اجتماعی، در میان جوامع و اقوام مختلف، فرق دارد. برای مثال، قومی مانند عرب که به انساب اهمیت می دهد، و فراوان کتاب نسب می نویسد، در مقایسه با اقوام دیگر، مخصوصا جوامع متمدن که اساسا به نسب اهمیت زیادی نمی دهند و کتابی در این باره نمی نویسند، این تفاوت را از منظر منابع دارد که آثار نسب، برایشان یک منبع مهم تاریخی است، در حالی که دیگران فاقد آن هستند. به همین ترتیب، برخی از ژانرهای خاص ادبی برای انعکاس بخشی از مسائل اجتماع نیز همین گونه هستند، مثل سرایش شعر به صورت ماده تاریخ، یک منبع مهم تاریخی ایجاد می کند، در حالی که ممکن است در شعر سایر اقوام، چنین رویه ای وجود نداشته باشد؛ چنان که تذکره نویسی برای شاعران همین حالت را برای برخی از اقوام دارد. این مسأله در حوزه تاریخ اجتماعی، اهمیت بیشتری دارد، به این معنا که اغلب منابع خاصی برای هر قومی وجود دارد که می تواند در شناخت تاریخ اجتماعی آنها مهم باشد.

اینجا می خواهیم کتاب «استفتاءات از آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری» را مرور کنیم و از آن به عنوان منبعی برای شناخت تاریخ فرهنگی، مذهبی و اجتماعی یک مقطع تاریخی بهره بگیریم.

معمولا، مراجع تقلید، یک «رساله عملیه» دارند که عبارت از مسائل معمول در ابواب مختلف فقهی است. اما همین مراجع، طی سالیان، از سوی مقلدان خود در باره مسائل تازه و متفاوت و نمونه های عملی، مورد سوال قرار می گیرند و پاسخ می شنوند. اینها استفتاءاتی است که از آن ها می شود و آنها پاسخ می دهند.

این آثار، به دلیل اشتمال بر پاره ای از مسائل اجتماعی و تمدنی، برای تاریخ، در حکم یک منبع با ارزش است، زیرا در سوالات، مسائل جالبی از آنچه در جامعه می گذرد، انعکاس می یابد.

در اینجا، یک نمونه از این کتابها را که مربوط به دوران مرجعیت مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری ( ـ ق) طی یک دوره پانزده ساله از تا شمسی است، در اختیار داریم. این مجموعه شامل سوال و جواب است که تدوین شده و بر اساس ابواب فقهی نظم و نسق یافته است. مطالعه این اثر و انتخاب موارد زیر از طرف ما، با رویکرد توجه به مسائل جدید و متفاوتی است که در این دوره، جامعه ایرانی، با آن مواجه بوده است. از سوال در باره پاره ای از نوآوریهای فنی و احکام آنها، یا بحث های مربوط به ارائه روضه های دروغ بر منابر و اعتراضات، همین طور پاره ای شبهات دینی و مذهبی در جامعه و بسیاری از مسائل دیگر، از جمله پوشیدن لباس فرنگی، استفاده از کارد و چنگال و جز اینها که مسأله بوده، از حاج شیخ عبدالکریم سوال شده و ایشان به آنها پاسخ داده است.

توجه داشته باشیم که پاسخ دهنده یک مرجع تقلید است که همزمان و دست کم باید به سه جهت توجه داشته باشد. اوّلا ملاحظه احکام الهی را بکند که طی دوره های تحصیل فرا گرفته و مبتنی بر قرآن و حدیث و آثار فقهی گذشتگان و روش های اجتهادی فراگرفته است. دوم، وضعیت زمانه خود، حفظ دین و ایمان مردم، مدارا با آنها، و تلاش برای حفظ دینداری عمومی در جامعه. و سوم برای شخص حاج شیخ عبدالکریم، روش آرام، تا حدی اصلاحی و ملاحظاتی برای توجه به آنچه که تغییرات دنیای جدید به همراه دارد و او در پاسخ به مسائل فقهی باید به این جهت هم توجه داشته باشد.

ما معمولا حاج شیخ عبدالکریم را به عنوان مرجعی آرام می شناسیم که با یک شرایط حساس، از یک سو پس از مشروطه که به مقدار زیادی دین را به حاشیه رانده، و از سوی دیگر، با حضور شخصی مانند رضاشاه که پیگیر کاستن از آداب و رسوم مذهبی و جایگزین کردن تجدد به جای آن است، روبروست. تجربه مرجعیتی، خود یکی از تجارب مهمی است که اغلب برای مراجع بعدی آموزنده بوده و مرتب داستانهای آن در مجالس میان علما دست بدست می شود. حاج شیخ در این زمینه، جایگاه ویژه ای برای دوره های بعدی دارد، و اغلب به عنوان یک خط متفاوت و خاص شناخته می شود. در برخی از این استفتاءات نکات خاصی از سوی حاج شیخ در باره روش خودش ارائه شده که جالب است. به این نمونه توجه کنید: سوال: «شبیه آوردن در تعزیه داری و دهل و طبل زدن و شیپور نواختن جایز است یا نه؟ جواب: همین عناوین در قم معمول بود، و چون منجر به بعضی مطالب دیگر می شد، لهذا اینجانب خواهش نمودم ترک کردند و تبدیل به روضه خوانی شد. (). ما کوشش می کنیم با استفاده از این استفتاءات نگاهی به نگرانی های فکری و پرسشی متدینین در باره خود، و حتی افکار و اندیشه هایشان داشته باشیم. در مجموعه تأکیدمان بر این است که این قبیل آثار و این اثر بخصوص، برای شناخت تاریخ مذهبی و اجتماعی این دوره نهایت اهمیت دارد. اما در باره شخص مرحوم حائری، بنده خدا چندین بار در باره ایشان نوشته ام، و در اینجا تکرار نمی کنم.

نوع سوالات طرح شده، در کل فقهی است، اما پرسشهای اعتقادی هم کم نیستند، و به خصوص، در یک مورد، چندین سوال در باره مسیحیت و اسلام است که به نظر می رسد، بسیار ارزشمند است، سوالاتی طولانی و پاسخ های آنها هم در این حوزه نسبتا طولانی است. در این مقاله، در این مورد خاص، به دلیل مفصل بودن، صرفا گزارش آن آمده است، اما در موارد دیگر که مطالب کوتاه بوده، تقریبا عین مطالب نقل شده است.

حوزه تجدد، و مظاهر آن، یکی از محورهای مهم این سوالات است. برای مثلا، یکی از مهم ترین سوالات که مکرر آمده، بحث تشبّه به کفار در قالب پوشیدن لباس، فکل و کروات، استفاده از کارت و چنگال و مسائلی از این قبیل است که نگرانی یک مرجع تقلید حتی اصلاح گرایی مانند حاج شیخ را هم نشان می دهد.

در باره استفتاءات باید توجه داشت که برخی از مطالب ممکن است توسط هیئت استفتاء ایشان نوشته شده باشد، چنان که ممکن است برخی از متن های نسبتا مفصل، توسط برخی دیگر، اما به هر روی، مطالبی است که ایشان آنها را مرور می کرده و مورد تأیید ایشان بوده است.

این استفتاءات به صورت مخطوط باقی بوده و پس از آن که توسط دوست ما جناب استاد احمد عابدی تصحیح شده در سال منتشر شده است. طبیعی است که چون متنی قدیمی و تک نسخه بوده، موارد بدخوانی در آن باقی مانده ه امیدوارم زمانی دیگر تصحیح جدی تری شده و منتشر شود.

بیفزایم که اغلب سؤالات، بدون خطاب و گاه با بسم الله است، اما در مواردی، خطابهایی وجود دارد که از نظر شناخت نوع القابی که در آن دوره به یک مرجع تقلید می داده اند، جالب است. برخی از این موارد به این شرح است: ملاذانا (ص )، باب الاحکاما () حجه الاسلاما () آیه الله فی العالمینا ()، نایب الاماما () حضرت آیت الله العظمی ()، آیه الله فی العالمین ()، یا حافظ المسلمین و یا آیه الله فی العالمین (). شریعتمدارا! مروج الاحکاما! (). استفاده از تعبیر «بیّنوا تؤجروا» که در استفتاءات قدیم مرسوم بوده، اندک اما در چند مورد بکار رفته است (). معمولا مهر ایشان پای جوابها بوده و چنان که نوشته اند، «عبدالکریم بن محمد جعفر» در مهر ایشان حک شده بوده است.

نظم ما در انتخاب، به ترتیب صفحات کتاب بوده، هرچند مواردی که در موضوع به هم نزدیک بوده اند، سعی کرده ایم کنار هم بیاوریم.

نجاست و پاکی اشیاء کفار

حکم دواهایی که از کفار ذمی و غیر ذمی و «اطباء کفار» برای معالجه خریداری می شود، جامد یا مایع، فتوا این است که محکوم به طهارت است، مگر آن که علم به نجاست باشد. ()

در باره این که «بخار آب نجس» که به سقف حمام برود، و دوباره برگردد، اگر علم باشد که آن قطره از بخار آب نجس است، فتوا این است که نجس است. () شخصی کارهایش نشان می دهد مخالف طریقه جعفری است، با بهایی هم معاشرت و مواصلت دارد، اما «لسانا نمی گوید من دارای فلان عقیده هستم»، فتوا این است که «در صورت علم به کفر، با رطوبت با او ملاقات نکند». (). در باره حکم کفر، بهایی، بابی، ازلی سوال کردند، و این که «شیخیه» هم «ملحق به بهایی» است؟، فتوا این است: کافر کسی است که انکار کند خدا یا پییغمر با ضرورتی از ضروریات اسلام، … یا اعتقادش این باشد شریعت پیغمبر خاتم نسخ شده است ().

مالت، روغنی که از فرنگ یا هند می آوردند، از ید کفار، فتوا این است: «در صورتی که نجاست او مشکوک باشد، اشکال ندارد». (ص ).

سوال در باره کفش شبرو شده،: «در خصوص کفش شبرو که دوخت بلاد مسلیمن و با دست مسلم دوخته می شود، و بایع و مشتری، به تزکیه آن یقین و اطمینان ندارند، استعمال آن چه صورت دارد، جواب داده اند که ید و سوق مسلم کافی است ().

سؤال شده است که «معامله با بهایی ها، در صورتی که اول هم گبر یا جهود بودند، از دین خود دست برداشتند دین دیگر اختیار کرده اند، چگونه است و اموالشان محترم است یا نه؟ پاسخ داده اند: «اموال آنها محترم است مادامی که کافر حربی نباشند، یا در حفظ اسلام باشند» ()

سؤال شده است که «اموال اهل کتاب را به حیله و دزدی به نوعی که ضرر به مسلیمن نرسد، از دست و تصرف آنها بیرون کردن حلال است یا نه؟ به اذن مجتهد محتاج است یا نه؟ و عبارت از اهل کتاب آنها هستند که به شرایط ذمه عمل نمی کنند و داخل حکم کفار حربی هستند. جواب داده اند: «سرقت نمودن اموال اهل کتاب و اضرار به آنها جایز نیست، در صورت که عمل به شرایط ذمه بکنند یا این که مسلم آنها را تأمین داده باشد ().

یهودیان جدید الاسلام اما ….

سوال شده است: یهودی هایی که اظهار می کنند جدید الاسلام هستند، اما اسلامشان محل شک است، چون «از ذبیحه مسلین و پیه و روغن و غیره اعراض می کنند» حکمشان چیست، فتوا این است که «با قطع به این که یهودی، بر یهودیت خود باقی است، و اظهار این که مسلمان شده ام، فایده ندارد» (). [این مسأله به خصوص در مورد یهودیان مشهد بود که هم هویت و مرام خود را نگه داشته بودند، و هم اظهار اسلام می کردند!

در این باره، یک سوال خاص دیگر هم هست: «آیا طائفه یهود که در یان صفحات می باشند، و خودشان را جدید الاسلام می نامند، و می گویند ما جدید الاسلام می باشیم، لکن از ذبیحه مسلین و پیه و روغن و غیره اعراض می نمایند، نه دختر به مسلمان می دهند نه از مسلمان دختر می گیرند، آیا جزء مسلمین محسوب می شوند یا خیر؟ و رفتن مسلمانان در حمامی که اینها می روند صحیح است؟ یعنی با رطوبت ملاقات با این اشخاص نمودن جایز است یا خیر؟ در صورتی که قطع داشته باشیم که دروغ می گویند یهودی می باشند؟ جواب داده اند: «البته با قطع به این که یهودی بر یهودیت خود باقی است، اظهار این که من مسلمان شده ام، فایده ندارد (، ش ).

در سؤال دیگری آمده است: چه می فرمایید در این مسأله شرعیه که جمعی از یهود تشرّف و قبول اسلام نموده باشند، و به حسب ظاهر هم مدتی به وظایف اسلام از حضور مسجد و جماعت و تردد و ارتباط به خانه علمای متدینین نموده، باشند، شخص معینی از این جماعت بعد از اسلام منتقل و مرتد به بهائیت شد، به درجه ای که امروز مبلغ بهائیان می باشد؟ آیا این شخص مرتد ملی است یا فطری؟ جواب داده اند که در فرض سوال این شخص مرتد ملی است… لهذا معامله جات او محکوم به صحت است و اجاره دادن حمام و سایر املاک او به طریق شرعی به جهت مسلمین اشکالی متصور نیست (). داستان یهودیان بهایی شده در ایران یک مسأله شگفت اما فراوان است.

اموال دولتی، حلال یا حرام؟

مفهوم حکومت غاصب، همیشه یک مشکل مالی برای متدینین به همراه داشت و کار کردن با دولت، و استفاده از اموال دولتی به دلایل مختلف، مشکل ایجاد می کرد. در اینجا چند مورد سوال شده است: در باره این که در اماکن متبرکه و حرم ها، بسا از مال دیوان که از مالیات است صرف شده باشد، حال تکلیف وضو گرفتن از آب آنجا چیست، فتوا این است که «محمود بر صحت است». (). اشاره ای است به این که مالیات گرفتن حرام بوده و هزینه کردن آن برای جایی طبعا، شبهه حرمت در استفاده از آنجا را مطرح می کرده است.

سؤال دیگر در باره اموال دولتی به این شرح است که «در طهران تمام دکانهای خبازی، گندم از اداره ارزاق دولتی می گیرند و بدیهی است کلیه گندم هایی که وارد انبار دولت و به خبازها تقسیم می شود، از سه قسم خارج نیست، یا مالیات است، یا از املاک خالصه است، یا خریداری از پول دولت است، و ظاهرا حرام مسلم و مجهول المالک است. تکلیف مردم با این نانها چیست؟ و سوال دیگر در همین زمینه «غالب از مردم در ادارات دولتی مستخدم و تمام زندگانی آنها از وجوه دولتی است. خانه و اثاثیه و فروش و غیره تمام از وجوه دولتی خریده شده، و نیز کسب نوعا با همین مستخدمین دولت معامله دارند و وجوه آنها مخلوط و تمام خرید و فروش کسبه با همین وجوه شبهه ناک است، و همچنین اماکن دولتی از قبیل ادارات و وزارت خانه ها محل ابتلاء و آمد و رفت مردم است، حقیقتا زندگی در طهران با احتیاط فوق العاده مشکل است. استدعا دارم که اجازه تصرف در مجهول المالک و نماز خواندن در خانه و یا فروش معروضه و غیره به داعی مرحمت شود؟ جواب داده اند: تصرف در مال مجهول المالک که صاحب آن هیچ معلوم نباشد و شما هم ملجاء باشید در آن تصرف، از قبل حقیر مأذون هستید به شرط آن که به اندازه وسع مراعاتی از بعضی از فقرای مسلمین که خودتان آنها را به فقر و عفت نفس می شناسید، بنمایید ـ ).

سؤال کرده اند کسی که «مأمور تسویه و اصلاح طرق و شوارع است» و دایم این طرف و آن طرف… چون فقیر است، مستدعی است که اجازه بدهید حقوقش را که می گیرد، صدقه از جانب، صاحب واقعی آن اخذ نماید، یا طریق دیگری برای تحلیل حقوقش مرقوم فرمایید (). اشاره به حکمی که حقوق دولتی را غیر شرعی می دانسته و با دست بدست کردن با مجتهد، حلال می شد.

روضه خوانی و مسائل آن

در باره روضه خوانان انواع و اقسام سوال در این استفتاءات هست. بخشی در باره نقل وقایع کربلا از منابع غیر معتبر است. منبری سؤال کرده، اگر در وسط روز، با زبان روزه، این قضایا نقل شود، و نسبتی مشکوک به معصوم داده شود، سبب بطلان روزه خواهد بود یا نه. «یکی در وداع حبیب فرموده: تو قاری قرآنی، ولی این کلام را در وقت آمدن بر سر بالینش فرموده باشد، نه وقت وداع؛ دیگر آن که گفته باشد که امام در وداع سکینه که گریه می کرد، امام اشک چشم او را پاک کرد، بعد در خیال افتاده که شاید نبوده، ولی بوده است، سیم، در وقت مکالمه امام با خصم و شنیدن صدای شیون زنان، گفته باشد، که امام به عباس و علی اکبر فرمود که بدوید ایشان را ساکت کنید که دشمن شماتت می کند، ولی عبارت کتاب، «بدوید» ندارد، پس ساکت کنید ایشان را باشد، مقصود این که اولا این ها کذب حساب است یا نه، ثانیا این که هر گاه ندارد که در آن حال که می گفته، عامد بوده یا خاطی، و در صورت قوی گرفتن شبهه که عمدا بوده، چه حکم دارد». پاسخ این است که مطلب را اگر جایی در کتابی خوانده اند «به نحو حکایت از کتابی که در آن دیده اند، بگویند» و دیگر این که اگر این کار را بکنه، به روزه ضرر ندارد، چون «کذب بر صاحب آن کتاب است نه بر امام»، اگر این طور نیست، و جزما امام نگفته است، «پس با قطع به نبودن آن قول، داخل در کذب مفطر است». ( ـ )

سوال در باره درآمد روضه خوانی شده که سال خمسی آن چگونه است، فتوا داده اند که اگر از وقت آغاز آن آگاه است، همان را مبدأ سالی خود قرار دهد و حالا هم هرچه درآمد داشته، خمسش را بدهد. بعد از این هم یک روز سال را برای خود معین کند.

سؤال در باره شرکت در مجالس روضه ای شده است که «ذاکرین این مجالس اخبار و مصائب کذب و نامعتبر می خوانند، و ذکر مسائل هم در این مجالس می شود، [حضور] ماها که مستمع هستیم، به این مجالس چه صورت دارد، جایز است یا خیر؟ جواب داده اند: «ان شاءالله رفتن شما اشکال ندارد، چون معلوم نیست کذب آنها» ()

سؤالی در باره اظهارات یک منبری در باره مقام امام شده و سائل تصور کرده که این مطالب تند است، جواب حاج شیخ این است که اگر این مطالب همانی باشد که در زیارت جامعه آمده ایرادی ندارد ().

سؤالی هم در باره ثواب برخی از ادعیه شده که فلان مقدار از گناهان بخشیده خواهد شد، و این که «آیا هیچ باور می شود که کسی آنچه بخواهد معصیت کند، بعد از آن به محض خواندن آن دعا از بین برود؟ جواب می دهند که استبعادی ندارد که اینها در حکم توبه یا مانند آن باشد. ().

سوال در باره «بعضی از املاک است که وقف روضه خوانی و روشنایی اماکن مقدسه است، در جزء املاک دولت و غیر دولت غصباً از بین رفته است» و حالا آیا ممکن است آن را به ملکیت کسی درآورد که او به طریقی آنها را دوباره به وقف برگرداند، جواب داده اند، خیر، اما اگر به صورت جعاله به کسی پولی بدهند که از حالت غصب درآورد، اشکالی ندارد. (). اشکال به دغدغه ای است که در باره تصرف برخی از املاک وقف توسط دولت وجود داشته است.

سؤال کرده اند «در دهستان، مرسوم است بعضی پارچه ها نذر می کنند به علَم بند نمایند، آیا فروختن آنها و مصرف نمودن به عزاداری یا به لوازمات عزاخانه جایز است» جواب داده اند اشکال ندارد ().

تعداد قابل توجهی سوال در باره اموالی که وقف روضه خوانی و عزاداری هست، صورت گرفته و شرایط مختلف آن سوال شده است. ( ـ ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، )

تغییرات تمدنی جدید و احکام فقهی

سؤال شده است که آیا قول «قبیطان کشتی» برای قبله که «عارف به جهات بلاد است» معتبر است، فتوا این است که قول کاپیتان، در این شرایط معتبر است. ()

سؤال شده: «مولانا، دولت انگلیسه از ولایت دیگر تخم ماهی می آورند، در چشمه، یا ردوخانه آن تخم می اندازند، و در آب به قدرت کامله خالق متعال، ماهی ها متولد و متکوّن می شوند، و غالبا از بابت غذای آنها ماهی ها این لد می اندازند مجرای همه چشمه و رودخانه مشبک، از این است که راه بیرون رفتن ندارند، بیان فرمایید صید نمودن همچو ماهی ها بلا اذن صاحبش، جایز است یا خیر، و اگر احیانا از شبکه بیرون رود و در دریای دیگر داخل شود چطور است؟ جواب داده اند، بدون اذن صاحبش صید ننمایند (). مقصود اقدام به آوردن تخم ماهی از سوی انگلیسیه است.

سؤال کرده اند که در وقت محرم بودن «نشستن در اتومبیل و طیاره مسقف، در صوت تعدد یک کفاره واجب است یا این که به تعدد دفعات مکرر می شود، جواب داده اند که «ظاهرا یک کفاره برای تمام کافی است» (). جالب است که این سوال مربوط به پیش از درگذشت حاج شیخ در سال ش است.

سؤال شده است که «بعضی اشخاص، جنسی را به عنوان بخت آزمایی می فروشند، به این معنا مثلا در هر یک صد قوتی شیرینی و یا جعبه سیگار، یک اسکناس یک تومانی گذاره و به این جهت جعبه سیگاری که قیمتش ده شاهی است، یک تومان می خرند، به طمع یک تومان، و آزمایش بخت خود، این معالمه صحیح است یا نه؟ جواب داده اند «در چنین معامله، صحت آن محل اشکال است». ()

در باره «دندان مصنوعی» در نماز سؤال شده، چه صورت دارد، فتوا این است که «عیب ندارد» ().

انتقال جنازه ها به عتبات

ضمن سؤالی انواع نگه داری جنازه هایی که بنا بوده به وصیت آنها به عتبات منتقل شده را بیان کرده است: «بعضی ها در میان تابوت، در شکاف زمین… بعضی همین کرده کرده مثل حال صلات می گذارند… بعضی بدون تابوت این طور می کنند… بعضی در شکاف زمین مثل دفن شرعی می گذارند، بعضی ها احتیاطا در میان لحد دفن شرعی می کنند… پاسخ داده اند بهتر است دفن شرعی کنند و در وقت حمل، نبش کنند ().

سوالات مکرری در باره انتقال جنازه به عتبات مطرح شده و پاسخ هایی داده شده است (برای نمونه: ، ، ).

کشیدن نقاشی و حکم آن

سؤال در باره «نقاشی» شده است: « حجه الاسلاما! آیه اللها! چه می فرمایند در مسأله نقاشی؟ آیا کلیه نقاشی به ای نحو کان حرکمت دارد؟ یا تصویر ذوی الارواح حرام است، و سایر اقسام آن، از قبیل دورنما و تصویر گل و میوه و غیرها، اشکالی ندارند؟ در صورتی که تصویر ذوی الارواح اشکال داشته باشد، آیا ناقص آن هم، از قبیل نصف بدن انسان، اشکال دارد یا خیر؟ و آیا تصویر نیم رخ که یک چشم و یک ابرو و یک طرف بینی و لب باشد، در حکم تصویر ناقص است یا خیر؟ و آیا تصویر مرده انسان و حیوان در حکم تصویر ذوی الارواح است یا غیر ذوی الارواح؟. . در هر صورت اگر کسی برای اعاشه کار دیگری جز تصویر نتواند کرد، مجبور به نقاشی باشد، آیا برای چنین شخصی هم باز نقاشی حرکت دارد یا جائز است؟ جواب داده اند: «تصویر غیر ذوی الارواح حرام نیست، و ناقص ذوی الارواح هم حرام نیست.. حاصل این که معیار در تمام و ناقص بودن صدق عرفی است، و بین مرده و زنده هم فرقی نیست، و نداشتن صنعت حلال، مجوز صنعت حرام نمی شود». ().

شبیه خوانی و ت