فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان :

تعریف وجدان

وجدان قوه باطنی است که خوب و بد اعمال به وسیله آن درک می شود.^[۱]

وجدان عبارت است ازآگاهی مستقیم انسان درباره خویش. به عبارت دیگر وجدان به معنای احساس درونی است که هرکسی از طریق آن، جهات اخلاقی کردار و اعمال خود را مورد داوری قرار می دهد.^[۲]

وجدان نیروی تشخیص و تمییز باطنی و فطری در درون انسان است که بایدها و نبایدها را درمی یابد و خوبی را از بدی تشخیص می دهد و آن چنان بر ماهیت اعمال و نیات آدمی آگاهی دارد که در مقام قضاوت درباره جنبه های ارزشی کارها می نشیند و ضمن اظهارنظر صریح و قاطع و بجا وبی طرفانه درموارد ضروری، عکس العمل لازم را نیز نشان می دهد و موجب تأثر، ندامت، پشیمانی و حتی عذاب درونی در برابر کارهای ناپسند، و آرامش، و رضایت مندی در برابر اعمال شایسته می گردد.

وجدان شاهدی عادل است که اعمال انسان را می بیند و مطابق آن گواهی می دهد.

شکنجه های وجدان اخلاقی بسیار جانکاه و طاقت فرساست و گاهی صورت پشیمانی به خود می گیرد. وجدان یک واکنش ساختگی نیست بلکه عمیق ترین عامل طبیعی بشری است.

تفاوت های وجدان و عقل

وجدان اخلاقی غیر از عقل است و بین آن دو از چند جهت تفاوت است. از آن جمله عقل برای قضاوت، احتیاج به تنظیم مقدمات و بررسی و مطالعه دقیق دارد تا بتواند از مجموع مقدمات نتیجه بگیرد و نظر خود را اعلام کند. ولی وجدان اخلاقی بی مقدمه و بدون فکر و رویه، خوب و بد اخلاقی را تشخیص می دهد و نتیجه را اعلام می دارد. دیگر آن که عقل گاهی در تنظیم مقدمات و نتیجه گیری اشتباه می کند و حکم خلاف واقع می دهد ولی وجدان اخلاقی همواره با واقع بینی حکم می کند. به علاوه عقل درتمام مسائل مختلف سیاسی، اقتصادی، علمی و اخلاقی، اجتماعی و تربیتی وارد می شود و پس از رسیدگی حکم می کند، ولی وجدان اخلاقی تنها در نیک و بدهای اساسی اخلاق نظر می دهد و در سایر مسائل قضاوتی ندارد. خلاصه وجدان اخلاقی و عقل دو نیروی مستقل و ممتاز از یکدیگر هستند و هر یک در راهنمائی بشر فعالیت مخصوص به خود دارد.

«جان دیوئی می گوید: اخلاقیون کلاسیک، وجدان را همواره واحد مستقلی تلقی کرده اند و در کلیه مکتب های دیگر اخلاقی نیز تقریباً همین نظر حکم فرماست و وجود مستقلی برای وجدان قائل گردیده و تأیید کرده اند که وجدان یک نور ذاتی است که بر حقایق اخلاقی پرتو افکنده و آنها را به صورت حقیقی خود در مقابل دیدگان آدمی مجسم می کند.

وجدان اخلاقی مشعل فروزانی است که خداوند در باطن تمام مردم برافروخته تا راه تاریک زندگی را بر بشر روشن کند و صفات خوب و بد را بنمایاند. وجدان اخلاقی راهنمای واقع بین و راستگوئی است که از اعماق جان ما با ما سخن می گوید و پیوسته به راه فضائل اخلاقی هدایتمان می نماید. خلاصه وجدان اخلاقی ندای الهی و معیار شناسائی خوی پسندیده وناپسند است که در پیر و جوان، تحصیل کرده و بی سواد، در سفر و حضر و در بیماری و سلامت همواره با ما است و تا آخرین لحظات زندگی از ما جدا نمی شود.

پرسش: اگر وجدان فطری است چرا برخی چنین احساسی ندارند؟

پاسخ: گاهی تکرار جنایت قیافه عمل را دگرگون می کندو دید وجدان را از کار می اندازد و در برابر بزرگترین جنایات خونسردی خود را حفظ می کند. ستمگران جهان ما مثل حجّاج، چنگیز، ناپلئون، صدام و.. . که از دم شمشیر آنها خون مظلومان می چکید ازقتل انسان ها هیچ باکی نداشتند، زیرا جنایت بر اثر تکرار، زشتی خود را از دست می دهد و رنگ عمل عادی به خود می گیرد و احیاناً کار زشت لباس زیبا می پوشد.

ریشه وجدان

وجدان اخلاقی، مانند شعله ی فروزانی است که همواره از اعماق جان انسان زبانه می کشد و در هیچ حالت محو و خاموش نمی شود.

از دیدگاه صاحب نظران علوم تربیتی، وجدان اخلاقی در حقیقت بخشی از فطریات بشر می باشد. این موضوع مورد تأیید بسیاری از دانشمندان است. و آنان اعتقاد خویش را چنین ابراز داشته اند که وجدان اخلاقی ریشه فطری دارد و جزو سرشت و ساختمان آدمی محسوب می شود. در تعالیم عالیه اسلامی اسمی از وجدان اخلاقی به میان نیامده است، ولی این موضوع در قرآن و روایات به عنوان نفس لوّامه بیان شده است که فطری بودن آن را تصریح دارد. هر انسان منصفی می داند که از دو طریق خوبی ها و بدی ها قابل شناسایی است، یکی فطرت و دیگری تعلیم و تربیت. اولی برای کلیه ملل و اقوام جهان با هر نژاد و رنگ و زبانی بدون معلم قابل درک است زیرا جزو سرشت انسان است و دسته ای دیگر از خوبی ها و بدی ها وجود دارد که انسان فطرتاً نمی تواند آنها را درک کند و تنها راه او از طریق تعلیم و تربیت است.

در پاره ای روایات از وجدان اخلاقی به پیمان الهی تعبیر شده است و این تعبیر بیانگر آن است که از روزی که خداوند قادر متعال انسان را آفرید خوبی و بدی را به او الهام نمود، یعنی درحقیقت با اوعهد و پیمان بست که تعالیم فطری را عملًا به کار بندد و از راه فطرت خارج نشود. منحرفین از راه فطرت به دلیل فاصله گرفتن از پیمان فطری پیوسته در شکنجه روانی و اضطراب به سر می برند، به گونه ای که همیشه از سوی نفس لوّامه خود مورد سرزنش هستند.^[۳]

فروید وپیروانش بر این عقیده هستند که وجدان اخلاقی عبارت است ازمجموعه منهیات اجتماعی و تمایلات سرکوب شده دوران زندگی بشر. از نگاه فروید در تاریخ بشر، تصورات ابتدایی خوب و بد وجود ندارد. این تصورات منحصراً ازخارج یعنی محیط اجتماعی نشأت گرفته است.^[۴]

البته بر اثر فشار افکار عُقلا و بی پایه بودن استدلال فروید درخصوص نفی وجدان اخلاقی، در اواخر عمر وجدان اخلاقی را پذیرفت.

پایداری وجدان

هانری باروک می گوید:

وجدان اخلاقی یک واکنش ساختگی نیست بلکه عمیق ترین عامل طبیعت بشری می باشد و اشخاص با وجود تظاهرات گوناگون، نمی توانند این وجدان را خاموش و نابود کنند، از آن گذشته ثبات و پایداری خارق العاده ی وجدان اخلاقی حتّی در بیماری های شدید و در جریان جنون و تنزل روحی و بقای وی پس از افسردگی پرتو خرد و هوش، بر اهمیت فراوان و مقام ارجمند آن در روح بشری گواهی می دهد. پاره ای از دانشمندان از خود می پرسند آیا وجدان اخلاقی، محصول تعلیم و تربیت و مذهب نیست؟

ولی باید یادآور شد که در تشریفات سرّی بشر اولیه، آثاری برجسته از این وجدان به دست آورده اند. وحشت ها و استغفار قبائل اولیه بر قدمت وجدان از همان آغاز کار بشر گواهی می دهد، انکار این واقعیت به مثابه آن است که از شخصیت بشری هیچ نفهمیم.^[۵]

وجدان و تعدیل هوس ها

امام صادق (ع) به مردی فرمود:

انّک قَدْ جُعِلْتَ طَبیبَ نَفْسِک وَ بُینَ لَک الدّاءِ وَ عُرِّفْتَ آیهَ الصِّحَّهِ وَ دُلِلْتَ عَلَی الدَّواءِ. فَانْظُرْ کیفَ قِیامُک عَلی نَفْسِک.^[۶]

تو را طبیب خودت قرارداده اند، مرض را برتو آشکار کرده اند و نشانه های سلامت رابه تو آموخته اند و تو را به داروی شفابخش راهنمائی نموده اند. در کار خود نظر کن و ببین چگونه برای سعادت خویش قیام می کنی.

وجدان اخلاقی و فطرت انسان است که آدمی را چون طبیب به درد و درمان خویش متوجه می کند و سلامت روان را اعلام می نماید.

غریزه نیرومند شهوت و غضب، تمایل شدید آدمی به مال و مقام، از خطرناک ترین پرتگاه های بشر است. هوای نفس با شدتی هر چه تمامتر آدمی را وامی دارد که به خواسته های غرائز و خواهش های نفسانی خود جامه عمل بپوشد، و برای رسیدن به هدف از هیچ فعالیتی خودداری نکند. دربعضی ازمواقع رسیدن به مقصود مستلزم پاره ای اعمال غیرانسانی و ارتکاب جرم و جنایت است. یکی از قدرتهایی که می تواند غرائز را تعدیل نماید و آدمی را از بسیاری از لغزش ها حفظ کند و دامن را از آلودگی به جرائم مصون نگاه دارد قدرت نیرومند وجدان اخلاقی است. کسانی که این ودیعه ی الهی را در باطن خود حفظ کرده اند و این چراغ فروزان سعادت را روشن نگاه داشته اند می توانند از راهنمائی آن استفاده کنند و از بسیاری از ناپاکی ها و خیانت ها محفوظ بمانند.

معاشرت براساس وجدان

رسول اکرم (ص) بر مرکب سوار بود، می خواست به یکی از جنگ ها برود؛ مردی رکاب حضرت را گرفت و تقاضا کرد عملی را به او بیاموزد. حضرت فرمود:

ما احْبَبْتَ انْ یأتِیهُ النّاسُ الَیک فَأتِهِ الَیهِم وَ ما کرِهْتَ انْ یأْتِیهُ النّاسُ الَیک فَلا تَأتِه الَیهِمْ.^[۷]

آنچه راکه دوست داری مردم نسبت به تو رفتار نمایند درباره مردم رفتار کن و آن را که درباره خود دوست نداری درباره مردم نیز دوست مدار.

علی (ع) به فرزندش امام حسن (ع) فرمود:

وَاجْعَلْ نَفْسَک میزاناً فیما بَینَک وَ بَینَ غَیرِک فَاحْبِبْ لِغَیرِک ما تُحِبُّ لِنَفْسِک وَاکرَهْ لَهُ ما تَکرَهُ لِنَفْسِک وَ لاتَظْلِمْ کما لاتُحِبُّ انْ تُظْلَمَ وَ احْسِنْ کما تُحِبُّ انْ یحْسَنَ الَیک وَ اسْتَقْبِحْ مِنْ نَفْسِک ما تَسْتَقْبِحُ مِنْ غَیرِک.^[۸]

نفس خویش را بین خود ومردم میزان قرار بده، آن را برای مردم دوست بدار که برای خود دوست داری، درباره ی دیگران به چیزی بی میل باش که نسبت به خود بی میلی، به مردم ستم نکن همان طور که نمی خواهی به تو ستم شود، به مردم نیکی کن همان طور که مایلی درباره ات نیکی کنند، از خود قبیح بدان چیزی را که از دیگران قبیح می دانی.

امام صادق (ع) می فرمود:

احِبّوا لِلنّاسِ ما تُحِبّونَ لِانْفُسِکمْ اما یستَحی الرَّجُلُ مِنْکمْ انْ یعْرِفَ جارُهُ حَقَّهُ وَ لایعْرِفُ حَقَّ جارِه.^[۹]

برای مردم آن را دوست بدارید که برای خود دوست دارید. آیا مرد حیا نمی کند که همسایه اش نسبت به او حق شناس باشد و او حق شناس همسایه نباشد؟

امام باقر (ع) درباره تفسیر آیه «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» فرمود:

قُولوا لِلنّاسِ احْسَنَ ما تُحِبّونَ انْ یقالَ لَکمْ.^[۱۰]

درباره مردم آن را بگویید که دوست دارید مردم در حق شما بگویند.

در این چند حدیث، فطرت اخلاقی ودرک باطنی مردم میزان معاشرت اجتماعی شناخته شده است. بدون تردید اگر در کشوری تمام افراد بر اساس وجدان اخلاقی بایکدیگر معاشرت نمایند وخوبی و بدهای فطری خود را درباره مردم نیز مراعات کنند آن مملکت غرق سعادت و خوشبختی است وهرگز غرائز وتمایلات نفسانی قدرت تندروی و تجاوز به دیگران را نخواهد داشت.

کسانی قادرند از ندای وجدان اخلاقی پیروی نمایند که بر غرائز و تمایلات خود حاکم و مسلط باشند. افرادی که چون برده و بنده اسیر شهوات خویش هستند و هوای نفس خود را می پرستند هرگز به این فضیلت و افتخار نائل نمی شوند.

دادگاه وجدان و دادگاه قیامت

از نظر قرآن، رستاخیز کوچکی وجود دارد به نام نفس لوّامه، که بلافاصله بعد از انجام هر کار نیک یا بد، محکمه ای در درون انسان تشکیل می دهد وبه حساب اورسیدگی می کند. این دادگاه درونی، شباهت عجیبی به دادگاه رستاخیز دارد.

۱- قاضی و شاهد و مجری حکم دادگاه وجدان، نفس انسان است. همان گونه که در قیامت خداوند هر سه نقش را داراست.

۲- دادگاه وجدان، توصیه، رشوه و پرونده سازی رایج بشر را نمی پذیرد. همان گونه که در دادگاه قیامت، شفاعت، فدیه، رشوه و دوستی پذیرفته نیست. قرآن کریم می فرماید: بترسید از روزی که هیچ کس دیگری را به کار نیاید وهیچ شفاعتی از کسی پذیرفته نگردد و از کسی عوضی نستانند و کسی را یاری نکنند.^[۱۱]

۳- دادگاه وجدان مهم ترین و قطورترین پرونده ها را در مدت کوتاهی رسیدگی کرده و حکم نهایی خود را به سرعت صادر می کند. همان گونه که در قیامت خداوند به سرعت به حساب انسان رسیدگی می کند و او سریع الحساب است.^[۱۲]

۴- نخستین جرقه های مجازات و کیفر دادگاه وجدان در اعماق دل و جان انسان افروخته می شود و از آنجا به بیرون سرایت می کند. همان گونه که درباره دادگاه قیامت می خوانیم آتش افروخته خدا است که بر دل ها غلبه می یابد.^[۱۳]

۵- دادگاه وجدان نیازی به ناظر و شهود ندارد بلکه معلومات و آگاهی های انسان متّهم را به نفع یا ضد خود می پذیرد و در دادگاه قیامت نیز همه وجود انسان حتی دست، پا، پوست و تن او گواهان بر اعمال او هستند.^[۱۴]

۶- همان گونه که دادگاه وجدان همواره زنده و هشیار است و برای کسی از آن گریزی نیست و هرچند قوی و نیرومند باشد از دادگاه قیامت نیز برای هیچ شخصی امکان گریز نیست. برخلاف دادگاه های دنیا که ممکن است مجرمین از راه های مختلفی خود را از دست عدالت و قانون نجات دهند و از مجازات مصون بمانند.

راهنمای وجدان

وجدان تابع عقل است. اگر عقل آدمی چیزی را خوب دانست وجدان اخلاقی هم آن را خوب خواهد دانست و بالعکس و بدون راهنمایی، مذهب می تواند حقایق امور را چنانکه باید و شاید ادراک کند و مسلماً در تشخیص خود اشتباه می کند و چون عقل اشتباه کند وجدان هم به تعبیت عقل مرتکب اشتباه خواهد شد. بنابراین وجدان هرکسی نسبی بوده و زمان و مکان و افکار و اعمال جامعه و محیط زندگی هم در کیفیت تشخیص آن مؤثر خواهد بود. چنانکه اگر یک نفر از اهل هندوستان گاوی را بکشد وجداناً خود را مسئول خواهد دانست، درحالی که برای سایرین چنین عملی هیچگونه مسئولیتی ایجاد نمی کند. همچنین اعراب دوره جاهلیت از زنده به گور کردن دختران خود احساس ناراحتی نمی کردند چون آن را کار بد نمی دانستند.

نقش احساس گناه

احساس گناه یک عامل بازدارنده و هشداردهنده طبیعی است مانند احساس درد که نشانگر نقص و بحران در سیستم بدن است.

احساس گناه عامل اصلاح و تعالی است. یکی از معیارهای صحیح اندازه گیری غرایز و تمایلات نفسانی وجدان اخلاقی است. کسی که می خواهد انسان واقعی باشد و همواره حدود فضایل اخلاقی را مراعات نماید باید غرایز خود را با الهام وجدان اخلاقی تعدیل کند. تمایلات خویش را با پیروی از هدایت وجدان اعمال نماید تا از مفاسد اخلاقی و همچنین از عوارض نامطلوب سرکوب شدن تمایلات غریزی مصون باشد.

زمینه های فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان

زمینه های احساس گناه بسیار است ولی می توان در یک تقسیم بندی کلی به سه قسمت تقسیم نمود: کوتاهی ها، خطاها، گناهان. مثلًا خانم متدینی که ناخواسته مورد نگاه نامحرمان قرار گرفته احساس گناه می کند. خانمی می گوید: کارگران خدماتی بدون اطلاع وارد ساختمان شده و چندین بار مرا بدون روسری دیده اند و من فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان پیدا کرده ام.

احساس ناراضی بودن در چنین شرایطی مقدمه ی جبران غفلت است و باید از تکرار موارد مشابه جلوگیری شود.

دمیری روایت کرده است که حجّاج در پایان عمر (پس از قتل سعید بن جُبَیر) در بستر بیماری افتاده بود و هرگاه خوابش می برد، فوراً سعید بن جبیر را می دید که به نزدش می آمد و جامه او را محکم گرفته، می گوید: «ای دشمن خدا به چه جرمی مرا کشتی؟» و همین سبب می شد که وحشت زده از خواب بپرد.

و نیز نقل کرده است که او پیوسته بیهوش می شد و ناگهان به هوش می آمد و در هر بار می گفت: «ما لی و سعید بن جبیر؟» مرا با سعید بن جبیر چه کار؟

ناگفته نماند که سعید بن جبیر یکی از بزرگان زهّاد و هم از محدثان بزرگوار بود که به جرم طرفداری از اهل بیت علیهم السلام به دست حجّاج کشته شد.^[۱۵]

جوانی که پس از شوخی، دوستش را به قتل رسانده و فرار کرده بود، یک روز پس از ارتکاب جنایت خود را به پلیس معرفی کرد تا از فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان رهایی پیدا کند.^[۱۶]

جوانی که پسرعمه اش را کشته بود. در دادگاه گفت که هر چه زودتر قصاصم کنید تا از این عذاب شدیدی که گرفتارش هستم نجات یابم.^[۱۷]

جوانی که همسرش را در اثر اختلافات خانوادگی کشته بود، به خبرنگار جام جم گفت: فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان مرا رها نمی کند و روزی هزار بار می میرم و زنده می شوم و به اندازه کافی عذاب می کشم. خواهش می کنم مرا بیشتر از این عذاب ندهند و اعدامم کنند.^[۱۸]

یک آلمانی که در سال ۱۹۷۰ در سفر به نروژ از فروشگاه کوچکی سرقت کرده بود، چکی به مبلغ ۳۷۰ دلار برای آن فروشگاه فرستاد. او گفت وجدانم سالها مرا آزار می داد. با ارسال این چک امیدوارم خود را از این آزار خلاص کنم و از شما به علت اشتباهی که سالها پیش مرتکب شده ام طلب بخشش می کنم.^[۱۹]

پیامدهای فایل پاورپوینت کامل عذاب وجدان

۱- احساس ندامت و پشیمانی از گناه

بزرگترین و مهم ترین شکنجه وجدان، همان انزجار و سرخوردگی از خود می باشد زیرا محبوب ترین چیزها برای انسان همان خود اوست و هنگامی که از خود منزوی می شود بزرگ ترین و دردناک ترین شکنجه را احساس می کند و این شکنجه های روحی در شخص گناهکار گاهی به صورت ندامت و پشیمانی بروز می کند.

هانری باروک می گوید:

شکنجه های وجدان اخلاقی بسیار جانکاه وتوان فرسا است وگاهی صورت پشیمانی به خود می گیرد که آن را جز با جبران خطا یا فدیه نمی توان آرام کرد.^[۲۰]

۲- یأس و ناامیدی

عبیدالله بن بزّاز نیشابوری که مرد سالمندی بوده می گوید: میان من و حمید بن قحطبه معامله ای انجام شده بود و من روزی برای دیدن او به منزلش رفتم. حمید که از ورود من مطلع شد مرا به نزد خود خواند. تصادفاً ایام ماه مبارک رمضان و هنگام ظهر بود که من بر او وارد شدم. دیدم برای حمید سفره غذا آوردند و حمید شروع ب