فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقش و اهمیت بهره وری :

۱-مقدمه

کوشش های اقتصادی انسان همواره معطوف بر آن بوده که حداکثر نتیجه را از حداقل تلاشها و امکانات خود بدست آورد. این تمایل را می توان اشتیاق وصول به «بهره وری»افزونتر نام نهاد. تمامی اختراعات و ابـداعات بـشر از ابتدایی ترین ابزار کار در گذشته های دور تا پیچیده ترین تجهیزات زمان حاضر در نیل به همین تمایل و اشتیاق می باشد تا آنجا که تاریخ ۲۰۰ ساله صنعت و ورود به عصر جدید، عصر فرا صنعتی، عصر اطلاعات و ارتـباطات، نـتیجه رشد بهره وری بوده است. هرچند عبارت بهره وری بطور گسترده از دهه های گذشته توسط سیاستمداران و اقتصاددانان و مدیران بکار برده شده و بعنوان مهمترین فاکتور در رقابت پذیری تولیدکنندگان بشمار می آید امّا طبق نظریه مـحققین این فـاکتور مـهم توسط کسانی که به نوعی در فـرایند تـولید مـؤثرند، نادیده گرفته می شود که از دلایل عمده آن می توان به موارد زیر اشاره کرد: اغلب مدیران نمی دانند بهره وری چه معنایی دارد، ارزش حیاتی آنرا برای خود و سازمانشان نمی دانند، چـگونگی انـدازه گیری و تـجزیه و تحلیل آنرا نمی دانند، با عوامل مؤثر بر آن آشـنا نـیستند، و در نتیجه نمی توانند آنرا بهبود بخشند(گلابی، ۱۳۸۴، ۲).

امروز جهان با توجه به محدودیت عوامل مختلف تولید نیاز حیاتی به بـهره وری افـزونتر، چـه در کشورهای در حال پیشرفت و چه در کشورهای پیشرفته، دارد. کارشناسان و صاحبنظران اقتصادی در نـظامهای مختلف عملا به نحوی یکسان اهمیت موضوع افزایش بهره وری را مورد تأکید قرار می دهند. (بهارستان، ۱۳۸۶، ۱۰)

بهره وری و اهمیت آن

از اوایل دهه ۱۹۷۰ بـهره وری یکی از مـهمترین مـوضوعاتی بوده است که در سطح سازمانها و در کشورها، توجه ویژه ای را به خود جلب کردهـ اسـت. مقدار و نرخ رشد بهره وری در هر کشور، تأثیر بسزایی بر سطح زندگی، تورّم، بیکاری، وضعیت اقتصادی جـامعه و رقـابت پذیری در سـطح جهانی دارد. در نظرسنجی که از مدیران صنایع آمریکا انجام شده ارتقاء بهره وری یکی از دو یا سه موضوع مـهم و جـدی اسـت که کشور با آن روبه روست. (اکبری، ۱۳۸۹، ۵۰). تا اهمیت بهره وری و چگونگی ارتقاء آن در سطوح ملی، صـنعت، سـازمان و فـرد بخوبی شناخته نشود، بهره وری تحقق نخواهد یافت. بهره وری آرمانهای ملی، اهداف صنعت، سازمان و نـیازهای فـردی را به هم مرتبط می سازد. بهره وری منافع سرشاری برای یک ملت، صننعت، شرکت و افراد بـه هـمراه خـواهد آورد. شکوفایی اقتصاد یک کشور در گرو بهره وری بالای منابع آن است به عبارت دیگر بهره وری تـرکیبی دقـیق و بهینه از تمام منابع انسانی و مادی موجود در یک کشور است. از اینرو تا مفهوم بهره وری بـه درسـتی مـشخص و درک نشود و شیوه های به کارگیری و بهبود آن شناسایی نگردد، بی گمان به درستی نمی توان از آن بهره جست. بهره وری از جـمله مـفاهیمی است که به سادگی و درستی درک نمی شود. علمای علم اقتصاد و مدیریت آن را به گـونه ای مـتفاوت تـعریف کرده اند. بهره وری در گسترده ترین مفهوم بعنوان یک نسبت ریاضی «ستانده به داده»مطرح گردیده است. فزون بر این، بـهره وری بـعنوان یک رابـطه بین منابع و عوامل به کار گرفته شده و نتایج حاصله نیز تعریف شده اسـت. امـّا مگررا مفهوم تولید به غلط بجای مفهوم بهره وری به کار رفته است. بهره وری تولید نیست. بهره وری تـنها بـه معنی خارج شدن محصول از خط تولید بدون توجه به کیفیت، هزینه و شـیوه تـولید آن نیست. بهره وری سنجش هزینه منابع تولید نـیست و بـالاخره بـهره وری و عملکرد یکی نیستند، گرچه بهره وری با تمام مـفاهیم فـوق مرتبط است پس باید پرسید بهره وری با تمام مفاهیم فوق مرتبط است پس باید پرسـید بـهره وری واقعا چیست؟(غفاری، ۱۳۷۲، ۵۴). امروزه اهمیت بـهره وری و لزومـ بررسی آنـ بـا تـوجه به گسترش سطوح رقابت، پیچیدگی تـکنولوژی، تـنوع سلیقه ها، کمبود منابع، و سرعت تبادل اطلاعات بر کسی پوشیده نیست. بهره وری واژهـ ای اسـت که هم در سطح کلان و هم در سطح خرد مـطرح است و طیفیی از بهره وری جـهانی تـا بهره وری فردی را شامل می شود. عـلیرغم اهـمیت و گستردگی بهره وری، مفهوم بهره وری برای بسیاری از مدیران مشخص و روشن نیست. و غالبا آنرا بـه دیدگـاههای ذهنی خود محدود می کنند هـمانطور که سـینک اظـهار داشته است بـا اینـکه بهره وری متداولترین بحث مـحافل مـدیریتی عصر حاضر محسوب می شود امّا متأسفانه کمتر از هر موضوع دیگر به مفهوم آن پی بـرده شـده است. (الوانی و احمدی، ۱۳۸۰، ۱)به بیان دیگـر جـایگاه و اهمیت بـهره وری در دنـیای فـرا صنعتی امروزی به حـدی گسترش یافته که آنرا مترادف با خردگرایی سازمان (رفتار عقلایی سازمان )دانسته و اساسا مدیریت را دانش افـزایش بـهره وری و استفاده از منابع و امکانات موجود به مـنظور نـیل بـه اهـداف تـعیین شده معرفی مـی نماید. (ابـطحی و کاظمی، ۱۳۷۹،۶۴۲). امّا بهره وری چیست؟بهره وری عبارت است از رابطه بین مقدار تولید که در مدت معینی به دست آمده ومقدار کل عـواملی که در جـریان تـولید به مصرف رسیده اند. به عبارت دیگر رابـطه بـین داده و سـتانده را بـهره وری گـویند. هـنگامی که این رابطه با سطح بهره وری در دوره مبنا مورد مقایسه قرار می گیرد، شاخص بهره وری حاصل می گردد. بهره وری را می توان در سطوح مختلفی از سطح کلان تا سطح خرد، اندازه گیری نمود. براین اساس بهره وری ملی، بـخشی، صنعت و شرکت مطرح می گردد. شاخصهای بهره وری را چهار نوع تقسیم بندی می نمایند:

۱-شاخص بهره وری جزیی ۲-شاخص بهره وری کل ۳-شاخص بهره وری کل عوامل ۴-شاخص بهره وری جامع

بهره وری در دنیای امروز به یکی از بزرگترین اهداف سازمانها و مؤسسات تـبدیل شـده است و افزایش سطح آن ضامن رشد و بقاء سازمانهای پیشرو می باشد. (بهارستان، ۱۳۸۶، ۳). امروزه بهره وری بعنوان یک فرهنگ و نگرش به کار و زندگی مطرح شده است و بهبود آن منشأ توسعه اقتصادی است(صدیقیانی و همکاران، ۱۳۸۲، ۲۴-۳۰). می توان گـفت: بـهره وری از مفاهیم توسعه یافته در قرن بیستم است و مسلما در قرن حاضر تمام کشورها اعم از صنعتی و غیرصنعتی از کاربرد آن، در ابعاد مختلف موضوعات فنی و اجتماعی گریزناپذیرند. (جمشیدیان، ۱۳۸۰، ۶-۸)بـهره وری فـقط بعنوان عاملی جهت رشد اقـتصادی بـه حساب نمی آید، بلکه در درجه نخست بعنوان مکتبی مطرح است که همواره سعی در بهبود وضع موجود را دارد. بر مبنای این دیدگاه، انسان می تواند فعّالیتها و وظایفش را هر روز بهتر از قـبل انـجام دهد که اصل راهنمای این تـفکر و حـرکت، ایمان راسخ به پیشرفت انسانها است. گرایش عمومی در بهره وری حول محور انسان و ارتقاء دانش و توانایی های انسانی، انگیزش و خلاقیتهای او و بهبود وضعیت روانی فیزیکی محیط کار و به طور کلی توسعه کمی و کیفی منابع انسانی فـعال و خـلاق متمرکز می باشد. امروزه بهره وری فراتر از یک معیار ارزیابی، بعنوان یک فرهنگ نگرش به کار و زندگی مطرح شده و ارتقاء آن منشأ توسعه در ابعاد مختلف است. بهره وری چگونگی کارایی نیروی کار، سرمایه و دیگر منابع یک سازمان را اندازه گیری می کند. مـعنای رشـد بهره وری، افـزایش نسبت ستانده ها به داده ها یا عوامل تولید است. بر مبنای نگاه مدیران، بهره وری همه جنبه های سازمانی را که در کارکرد مؤثر سـازمان اهمیت دارند، شامل می شود. این رویکرد شامل کارایی و اثربخشی، کیفیت محصولات، رضایت ذینفعان و مـانند آن اسـت. در هـمه کشورها اعم از توسعه یافته و یا در حال توسعه منبع اصلی رشد اقتصادی افزایش بهره وری است و تمام فعّالیتهای انسانی از بـهبود بـهره وری منتفع می گردد. بهره وری برای هر کشور و سازمانی ضروری بوده و اساس رشد اقتصادی اسـت. بـهره وری، تـولید ناخالص داخلی را افزایش داده، رقابت پذیری را بیشتر نموده، و در نهایت باعث زندگی بهتر می شود. جوهر افزایش و بهبود بـهره وری به دلیل محدودیت فیزیکی انسانها در کار هوشمندانه و آگاهانه است، نه کار سخت تر، کلید افزایش بهره وری در کیفیت نـیروی کار، بهبود مدیریت، شرایط مـطلوب کار و افـزایش مداوم کیفیت تولید محصول است. اهمیت ارتقای سطح بهره وری در فرایند توسعه اقتصادی هر کشور بر همگان روشن است و امروزه با توجه به رشد جمعیت، کمیابی منابع و گسترش رقابت در بازرهای جهانی، اسـتفاده بهینه و کارآمد از منابع و در واقع افزایش بهره وری منابع از اهمیت بسزایی برخوردار شده است. (ملکی و همکاران، ۱۳۸۴، ۸۲)

جان کندریک یکی از نویسندگان معاصر و مشهور در موضوع بهره وری در بیان اهمیت بهره وری چنین اظهار داشته است، «در شرکتها و سازمانهایی کهـ بـهره وری آنها از متوسط بهره وری صنعت بالاتر باشد، معمولا از حاشیه سود بالاتری برخوردارند، همچنین اگر بهره وری شرکتی سریعتر از بهره وری رقبایش افزایش یابد، حاشیه سود آن شرکت نیز افزایش خواهد یافت. بر عکس، سازمانهایی که بـهره وریشان پایینـتر از متوسط شاخص بهره وری در صنعت باشد و نرخ بهره وریشان کمتر از شرکتهای رقیب رشد یابد، نهایتا در بلند مدّت ورشکست خواهند شد»و در نهایت می توان پنج دلیل زیر را برای اهمیت بهره وری ذکر کرد: ۱-هر روز بازار جهانی شـاهد شـدید و گسترده تر شدن رقابتها است.

۲-زیر بنای اقتصادی و اجتماعی در کشورها نیاز به خلق سرمایه به وسیله صنایع کارا و همچنین هدایت مؤثر منابع در بخشهای دولتی را دارد

۳-تقلیل آثار تورم در شئون مختلف زندگی در گرو اسـتفاده از کالا و خـدمات اسـت

۴-شرایط اقتصادی و اجتماعی بشر و صـلح جـهانی بـر استفاده مؤثر از منابع متکی است

۵-کشورهای صنعتی قدیم ناگزیر باید با کشورهایی که اخیرا به جرگه آنها پیوسته اند به رقابت بپردازند (عـالم تـبریزی، ۱۳۷۲، ۷۱).

۳-تـعاریف و تاریخچه بهره وری و اصطلاحات مرتبط با آن

واژه بهره وری ابتدا تـوسط شـخصی به نام فانسواکنه که ریاضیدان و اقتصاددان بود، طی سالهای ۱۶۹۴- ۱۷۴۴ بکار برده شد. او با جدول اقتصادی، اقتدار هر دولتی را منوط بـه افـزایش بـهره وری در بخش کشاورزی می دانست(بوکارت، ۱۹۹۰، ۸۹، ۵۳). آدام اسمیت نیز در کتاب معروف ثروت مـلل خود به این مهم توجه داشته، و دارایی یک ملت را نه در اندوخته طلا و جواهرات بلکه در دستاورهای آنان می داند. امروزه هیچ کشـور و سـازمانی را نـمی توان یافت که رمز موفقیت خود را در ارتقای بهره وری و کیفیت نداند، ازهمین رو بایستی تـعریف دقـیقی از بهره وری و مؤلفه های گوناگون آن در اختیار داشت تا بتوان تمهیدات لازم برای ارتقا کیفیت و بهره وری را فراهم آورد(هولزر و کالاهـان، ۱۹۹۸). بـطور رسـمی و برای نخستین بار، لغت بهره وری توسط فردی به نام کوییزنی در سال ۱۷۶۶ مـیلادی در مـقاله ای بـه کار برده شد(سومانث، ۱۹۹۸). و در ده سال بعد مفهوم بهره وری توسط آدام اسمیت در کتاب پژوهشی در ماهیت و ثروت مـلل در سـال ۱۷۷۶ تـحت عنوان تقسیم کار بعنوان کلید افزایش کارایی مطرح شد. (اسمیت، ۱۹۳۷). بیش از یک قرن بعد یعنی در سال ۱۸۸۳ میلادی شـخص دیگـری به لیتر بهره وری را قدرت و توانایی تولید کردن تعریف کرد و در واقع اشتیاق به تولید کردن را هـمان بـهره وری دانـست. از اوایل قرن بیستم این لغت دارای مفهوم دقیق تری شد و برای اولین بار در تعریف آن ارتباط بین ستانده و داده مطرح شـد. در سـال ۱۹۰۰ میلادی ارلی بهره وری را ارتباط بین بازده و وسایل کار به کار رفته برای تولید بازده تعریف کرد. (ابـطحی و کاظـمی، ۱۳۸۵، ۱۲). در سـال ۱۹۱۱ آلبرت آفتالیون بهره وری را چنین تعریف کرد: بهره وری ارتباط بین خروجی و عوامل بکار رفته برای تولید این خـروجی اسـت. در سال ۱۹۶۲ فابریکنت تعریف جدیدی از بهره وری را ارایه کرد، او بهره وری را همیشه نسبت بازده بین نـهاده و سـتانده خـواند. در سال ۱۹۷۶ استیگل بهره وری را چنین تعریف کرد: بهره وری نسبت میان بازده مرتبط به عملیات تولیدی مشخص و مـعین در مـقایسه بـا نهاده های مصرف شده می باشد. (زندیه، ۱۳۸۲، ۶۲). و بالاخره شخصیتهای حقیقی و حقوقی و سازمانهای مهم بـین المللی تـعاریفی از بهره وری به شرح زیر مطرح ساختند: نخستین سازمانهای مرتبط با بهره وری بعد از جنگ جهانی دوم ابتدا در اروپا با عـنوان آژانـس بهره وری اروپایی و سپس در آسیا در کشور ژاپن با عنوان سازمان بهره وری آسیایی در سال ۱۹۹۵، و سپس در هـند، شـورای ملی بهره وری در سال ۱۹۵۵ تأسیس شد، سپس بـه هـمین تـرتیب دیگر کشورهای آسیایی مراکز بهره وری خود را طـی پانـزده سال گذشته تأسیس کردند(وافی نجار، ۱۳۸۵، ۲۳۰). سازمان همکاری اقتصادی اروپا در دهه شصت میلادی بـه شـدت درگیر در توسعه و ترویج اندیشه بـهره وری بـود، در دهه شـصت نـیز بـسیاری از کشورها آسیایی و اروپایی، مراکز و شوراهای بهره وری ایجـاد کردنـد. بهره وری در آمریکا عملا از سال ۱۹۷۰ شکل گرفت و اولین کمیسیون بهره وری در این سال در این کشور تشکیل شـد. بـعنوان هسته مرکزی حرکت بهره وری در بخش خـصوصی در ژاپن با این شعار در سال ۱۹۵۵ «مـرکز بـهره وری ژاپن»تأسیس شد: دیدگاه بنیادین بـهره وری شـامل احترام به مردم، به منظور ترویج و پیشبرد رفاه انسانی خواهد بود. هنگام آغـاز جـنبش بهره وری در ژاپن، به منظور تبلور انـدیشه ها و اهـداف و بـعنوان پایه ای برای پیشـبرد آن سـه اصل برای آن بنیان گـذاری شـد:

۱-بهبود بهره وری در نهایت موجب افزایش امکان اشتغال می شود.

۲-مدیریت و کارگران روشهای عملی بهبود بـهره وری را مـورد مطالعه قرار خواهند داد، در این زمینه به بـحث و مـذاکره خواهند پرداخـت.

۳-نـتایج حـاصل از بهبود بهره وری منتشر و تـوزیع خواهد شد و همگان از آن منتفع خواهند گردید.

در آوریل ۱۹۶۱، نمایندگان هشت کشور آسیایی در مانیل ملاقات کردند و به مـنظور تـأسیس سازمان بهره وری آسیایی به توافق رسـیدند. هـشت کشـور مـزبور عـبارت بودند از:کره، جمهوری چـین، فـیلیپین، هند، تایلند، پاکستان نپال و ژاپن. امروزه کشورهای عضو به ۱۶ رسیده که عبارتند از:بنگلادش، جمهوری چین، فیجی، هنگ کنـگ، نـپال، انـدونزی، ایران، ژاپن، کره، مالزی، پاکستان، فیلیپین، سنگاپور، سریلانکا، هند، تـایلند، این کشـورها هـمه دارای سـازمان مـلی بـهره وری می باشند. سازمان ملی بهره وری ایران نیز در سال ۱۳۷۰ تشکیل گردید. نهضت بهره وری بیشتر یک حرکت فرهنگی است تا اقتصادی و فنی، و باید نظیر کشور ژاپن جز فرهنگ ملی درآید و مردمان را با تمام وجـود خود درک و احساس کنند و در افزایش آن بکوشند. ایران از زمان تأسیس سازمان بهره وری آسیایی تا قبل از وقوع انقلاب اسلامی ایران در بهمن ماه ۱۳۵۷ عضو بوده است. عضویت ایران در سال ۱۹۷۹ به حالت تعلیق در آمد امّا از سال ۱۳۶۳ با تـصویب مـجلس شورای اسلامی دوباره به عضویت آن سازمان در آمد. سپس سازمان بهره وری ملی ایران در سال ۱۳۶۴ وابسته به وزارت صنایع سنگین تأسیس شد. سازمان ملی بهره وری ایران بعدا به وزارت صنایع و در سال ۱۳۷۷ به سازمان امور اداری و اسـتخدامی مـلحق شد. سازمان بهره وری ملی ایران بیشتر به دنبال کار فرهنگی در اشاعه و تریوج فرهنگ بهره وری در سطوح مختلف جامعه بوده است و تا به حال ۵ کنگره ملی در زمـینه بـهره وری برگزار کرده است(ابطحی و کاظـمی ۱۳۸۵، ۱۲). دو مـؤلفه اصلی بهره وری عبارتند از:

کارایی: در واقع نسبتی است که برخی از جنبه های عملکرد واحدها را با هزینه هایی که بر انجام آن عملکرد متحمل شده مقایسه می کند

اثر بخشی: به مـعنی هـدایت منابع به سوی اهـدافی کهـ ارزشمندترند. برای مثال تمرکز روی نتایج؛انجام کار صحیح در زمان صحیح؛ کسب اهداف کوتاه مدت و بلند مدت می باشد. (ماهنامه پلیس، ۱۳۸۵، ۳)

برای دستیابی به بهره وری توجه توامان به کارایی و اثربخشی لازم است باید توجه داشت، که اثـربخشی یکی از مـهمترین شاخصهای ارزیابی عملکرد بخش عمومی و دولتی می باشد(برمن، ۱۹۹۸).

۱-۳-تعاریف تشریحی بهره وری

با وجود آن که بهره وری امروزه کاربرد وسیعی یافته است ولی همچنان مفهوم آن خالی از ابهام نیست، حتّا ممکن است در محافل دانشگاهی و بـین کارشـناسان مسایل اقـتصادی و اجتماعی نیز اتفاق نظر دراین باره شکل نگرفته باشد، شاید هنوز بسیاری از کسانی که در حرکت بهره وری نقش اساسی دارنـد، استنباط روشنی از مفهوم و تعریف آن نداشته باشند(حسین و کانراته، ۲۰۰۴)

در رابطه با تـعاریف کاربـردی بـهره وری، تعریف پذیرفته شده ای که مورد توافق همگان باشد وجود ندارد، امّا در اینجا به تعدادی از این تعارف اشـاره مـی شود. اپشتین: بهره وری را در زمینه دستیابی به هدف و مقصود تعریف می کند. اشتاینر: بهره وری معیار عـملکرد و یا قـدرت و تـوان موجود در تولید کالاها و خدمات می باشد. ایجی اوگاواو هورنگرن:ب هره وری بازتابی از رابطه بین منابع مصرف شـده و محصول بدست آمده، توأم با کارایی، اثربخشی و کیفیت محصول است، یعنی تولید مقدار بـیشتر محصول به تنهایی مـبین بـهره وری نیست. بلکه بهره وری حاصل تجمیع مصرف کمتر منابع، بازدهی بیشتر، ساخت بهتر بدون دوباره کاری، کاستن از زمان انتظار تولید، کاهش بهای تمام شده توأم با بهبود کیفیت محصول است. بارک و تری: بـهره وری یک دیدگاه فکری برای تداوم پیشرفت و بهبود هر آنچه که وجود دارد، می باشد. این طرز تفکر، اطمینان بر قابلیت انجام کارهای امروز بهتر از دیروز به طور مداوم را باعث شده و در کل، تلاشی پیوسته برای بکار گیری تـکنیک های جـدید و روشهای جدید است. سومانت: بهره وری نسبت بین خروجی محسوس و ورودی محسوس است. رابینز: بهره وری عبارت است از اندازه عملکرد که اثربخشی و کارایی را شامل می شود. کندریک: بهره وری یعنی درجه استفاده مؤثر از هر یک از منابع تولید. مـاندلبـهره وری به مفهوم نسبت بین بازده تولید به واحد منابع مصرف شده است که با یک نسبت مشابه در دوره پایه مقایسه می شود. هلاچمیبهره وری را به کرات در رابطه با آشکارسازی اهداف و برنامه های سازمانی، شـرح وظـایف شغلی کارکنان، سطح استرس، نرخ ترک خدمت، وتعهد سازمانی تعریف کرد. هیکس: بهره وری را تابعی از متغیرهای هفت گانه (توان، شناخت شغل، حمایت سازمانی، انگیزه، بازخورد عملکرد، اعتبار، سازگاری محیطی)می داند که ارتقاء هـرکدام از این عـوامل مـنجر به افزایش بهره وری نیروی انـسانی خـواهد شـد. مسکون و همکاران-بوون و کورتز-مونگا-رابینز- رانفتل-استونر و فریمن -شرمر هورن و جان-لندن: معتقدند که بهره وری مشتمل بر اثربخشی و کارایی عملکرد است و افـزایش تـراز بـهره وری در سازمان، نتیجه کارایی مدیریت است. سازمان همکاری اقتصادی اروپا:«بـهره وری حـاصل کسری است که از تقسیم مقدار یا ارزش محصول بر مقدار یا ارزش یکی از عوامل تولید به دست می آید، بدین لحاظ می توان به بهره وری سرمایه و بـهره وری نـیروی کار اشـاره نمود»

سازمان بهره وری آسیایی:«بهره وری یک رابطه یا یک مقایسه ارزشی بین تـعداد کالاها و خدمات تولید شده و تعداد منابع بکار رفته در تولید این کالاهاست که به صورت یک نسبت توضیح داده می شود.»(زنـدیه، ۱۳۸۲، ۶۶)

آژانـس بـهره وری اروپا:بهره وری را درجه استفاده مناسب و مؤثر از هر یک از عوامل تولید معرفی می کند. این آژانـس در تـعریف دیگری که ارایه می دهد، بهره وری یک بنگاه را دیدگاه فکری آن در بهبود بخشیدن به وضعیت موجود می داند. براساس نظرات این سازمان انـسان مـی تواند کارهـایش را هر روز بهتر از پیش انجام داده و نتایج بهتری به دست آورد. (ابطحی، کاظمی، ۱۳۸۵، ۱۳)

سازمان بین المـللی کار:در تـولید مـحصولات مختلف ادغام چهار عامل زمین، سرمایه، کار و سازماندهی را ضروری می داند. گفته می شود که نسبت ترکیب این عـوامل بـه مـحصولات معیاری برای سنجش بهره وری است.

سازمان همکاری و اقتصادی توسعه:بهره وری عبارت است از نسبت خـروجی تـولید به یکی از عوامل تولید(ابریشمی، همکاران، ۱۳۸۴، ۳۴)

مرکز بهره وری ژاپن:بهره وری عبارت است از به حداکثر رسـاندن اسـتفاده از مـنابع، نیروی انسانی، تسهیلات و غیره به طریقه علمی و کاهش هزینه های تولید، گسترش بازارها، افزایش اشـتغال، کوشـش برای افزایش دستمزدهای واقعی و بهبود معیارهای زندگی آن گونه که به سود کارکنان، مدیریت و عـموم مـصرف کنندگان بـاشد. (اصالت، ۱۳۸۶، ۳۳)

مرکز بهره وری ایران: بهره وری یک فرهنگ، یک نگرش عقلایی به کار و زندگی است، که هدف آن هوشمندانه تر کردن فعّالیتها برای دسـتیابی بـه زندگی بهتر و فعالتر است. (صنعتی، عین آبادی ۱۳۸۶)

هیأت ملی بهره وری سنگاپور:بـهره وری:ارزش سـتانده بـه اعضای هر واحد نهاده، هر دلار، هر روز کار، سرمایه گذاری و هر واحد از منابع طبیعی(هیأت ملی بهره وری سـنگاپور، ۱۳۷۴)

از چـکیده تـعاریف فوق می توان این چنین بیان کرد که نسبت بین ستانده حاصل به داده های به کار رفـته(مـانند زمین، سرمایه، نیروی کار)به منظور تولید آن ستانده سطح بهره وری آن داده را نشان می دهد. با مروری بر تعاریف ارائه شـده مـی توان هر تغییری که وضعیت سازمان را نسبت به قبل بهتر کند را یک اقدام بهره ور خـواند. بـراساس مقایسه عملکرد فعلی و گذشته است که می توان در رابـطه بـا بـهره وری قضاوت نمود (هلاچمی، ۲۰۰۰).

۴-برخی سوء برداشتها در مـورد بـهره وری: درباره مفهوم بهره وری گاهی اوقات تعابیر اشتباهی می شود. در زیر به اختصار برخی از این سـوء بـرداشتها را ذکر می کنیم:

۱-۴-بهره وری فقط مختص بـخش صـنعت نیست ۲-۴-افـزایش تـولید لزومـا به معنای بهبود بهره وری نیست. مـحصول عـبارت است از ستانده ای که در نتیجه ترکیب عوامل تولید و استفاده از آنها حاصل می شود. تـولید بـه معنای فرایند تبدیل منابع به مـحصولات (کالاها و خدمات) است. مـعمولا بـرحسب مقدار یا تعداد برونداد در واحد زمـان تـعریف می شود. در حالیکه بهره وری کسری است که نسبت محصولات تولیدی را به نهاده های مصرفی نشان مـی دهد. سـتانده یا برونداد را می توان به صورت واحـد یا حـجم یا ارزشـ و درونداد را می توان بـرحسب مـقدار یا تعداد یا ارزش پولی آنها اندازه گیری کرد.

۳-۴-بـهبود کارایی ارتـقای بهره وری را تضمین نمی کند. افراد غالبا فکر می کنند که اگر کارایی بهبود یابد، بهره وری است اما کافـی نـیست. در واقع برای بهره ور بودن هم اثـربخشی و هـم کارایی لازم اسـت. کارایی نـسبت مـحصول واقعی تولید شده بـه محصول مورد انتظار است، در حالیکه اثربخشی درجه تحقق اهداف در سازمان است.

۴-۴-افزایش درآمد حاصل از فـروش الزامـا بهبود بهره وری را تضمین نمی کند. اگر درآمـد شـرکتی افـزایش یابـد، بـه تنهایی این افزایش بـه این مـعنا نیست که آن شرکت از بهره وری بالا برخوردار است. ممکن است سازمان به دلایلی(مثلا افزایش قیمت ) درآمـدهایش بـه عـلت وجود بازار انحصاری زیاد شود، درحالی که بهره وری اش نـسبت بـه قـبل افـزایش نـیافته بـاشد و در آینده میزان سود دهی آن به شدت کاهش یابد.

۵-۴-افزایش بهره وری نباید به بهای تنزل کیفیت انجام شود.شرکت ماتسوشیتای ژاپن یکی از بزرگترین تولیدکنندگان لوازم برقی و الکترونیک در جهان است. یکی از محصولات این شـرکت انواع میکروفن است. وقتی ماتسوشیتا کیفیت خدمات و قابلیت اعتماد میکروفن های خود را به نحو قابل توجهی بهبود بخشید، در نتیجه آن بهره وری نیروی کار شرکت ۲۵ درصد افزایش یافت و هزینه نیروی کار برای هر واحد هـزینه کل کاهـش یافت و موجب شد قیمت فروش میکروفن ها ۲۷ درصد کاهش یابد. روشن است در این شرایط بهبود کیفیت به بهای کاهش بهره وری نبوده است، بلکه در عوض با بهبود کیفیت محصول، واقعا بـهره وری افـزایش یافته است.

بنابراین وقتی درباره بهره وری و کیفیت صحبت می کنیم، مهم این است که این واژه ها را به جای هم به کار نبریم یا متناقض با یکدیگر ندانیم. (آراسـته، ۱۳۸۶ ).

۵-عـوامل مؤثر ر بهبود بهره وری

بر طـبق ارائه شـده در صفحات قبل، بهره وری به معنای اجرای درست کارهای درست است. بر طبق این تعریف، بهبود بهره وری تنها به معنای اجرای درست کارها نیست، بلکه مـهمتر از آن، اجـرای کارهای درست است. بـنابراین هـدف از بهبود بهره وری، شناسایی عواملی است که باید مدنظر برنامه ریزان بهره وری قرار گیرد. از آنجا که فرایند تولید، سیستم اجتماعی پیچیده، مداوم و متحول است، روابط متقابل میان کار، سرمایه و محیط اجتماعی به گونه ای است که آنـها در یک مـجموعه متوازن و هماهنگ باشند، اهمیت بسیار دارد و بهبود بهره وری به این امر بستگی دارد که چگونه عوامل اصلی سیستم اجتماعی-تولیدی مشخص و به کار بسته شود. عوامل تأثیرگذار بر بهبود بهره وری بسیار زیاد می باشد و در این زمـینه تـحقیقات زیادی صورت گـرفته است. در اینجا اهم این عوامل به صورت اجمالی بیان می گردد. عوامل مؤثر بر بهبود بهره وری را می توان به عـوامل داخلی و خارجی تقسیم بندی ننمود. (بهارستان، ۱۳۸۶، ۲۴ و زندیه، ۱۳۸۲، ۶۴ ).

۱-۵-عوامل داخلی سازمان مؤثر در بـهبود بـهره وری

عـوامل داخلی یا درونی توسط مدیر بنگاه قابل کنترل است. عوامل داخلی بهره وری سازمان را می توان تحت دو عنوان، عوامل سـخت افزاری و نـرم افزاری، تقسیم بندی نمود.

۵-۱-۱-عوامل سخت افزاری عواملی هستند که به آسانی و در کوتاه مدت قبل تغییر نـیستند، این عـوامل شـامل محصول، ماشین آلات و تجهیزات، تکنولوژی، مواد و انرژی است.

محصول:منظور از عوامل محصول آن است که محصول عرضه شـده تا چه اندازه نیازهای ستانده را تأمین می کند. ارزش محصول می تواند از طریق طراحی بهتر و مـشخصات بهتر محصول افزایش یابـد. از آنـجا که گسترش تحقیق و توسعه، بازاریابی و فروش از عوامل کلیدی بهره وری هستند، تلاش مدیریت برای افزایش بهره وری باید بر آن باشد که محصول رادر مکان درست، زمان درست، و قیمت مناسب عرضه کند. اجرای این امر، باعث افزایش عـرضه محصول و تحقق اصل صرفه جویی در مقیاس خواهد شد.

ماشین آلات و تجهیزات: با رعایت موارد زیر می توان از ماشین آلات و تجهیزات بهترین بهره برداری را انجام داده و سطح بهره وری را افزایش داد. رعایت نکاتی همچون، تعمیرات خوب و به موقع، بهره وری از کارخـانه ها و تـجهیزات در شرایط مطلوب، افزایش ظرفیت و کارایی کارخانه با حذف کمبود و اقدامات اصلاحی و کاهش زمان تلف شده واستفاده مؤثر و مطلوبتر از ظرفیت ماشین آلات و تجهیزات در مورد ماشین آلات و تجهیزات می تواند نقش اصلی را در برنامه افزایش بهره وری داشـته بـاشد.

فناوری(تکنولوژی): یکی از عوامل اصلی افزایش بهره وری نوآوری در زمینه فناوری است. افزایش تولید کالا و خدمات و بهبود کیفیت با به کار گرفتن اتوماسیون و فناوری اطلاعات قابل دسترسی است. اتوماسیون موجب صرفه جوی و کاهش هـزینه مـواد انبارداری و سیستم کنترل می شود. طی سه دهه گذشته اتوماسیون و توسعه مداوم فناوری اطلاعات مهمترین سهم را در افزایش بهره وری داشته است.

مواد و انرژی:هر نوع صرفه جویی علمی در استفاده از مواد و انرژی، مـانند:بـهره گیری از مـواد و ارائه محصول مفید با مصرف انـرژی کمـتر در واحـد محصول، استفاده مفید با مصرف انرژی کمتر در واحد محصول، استفاده از ضایعات، قراضه ها و کنترل آنها، بلا بردن کیفیت مواد اولیه برای فرایندهای اصـلی تـولید، بـهبود بخشیدن مدیریت انبارداری و جلوگیری از نگاهداری مازاد در انبار، بـهبود بـخشیدن نرخ برگشت انبار و آزادسازی وجوه برای سایر فرایندها، تولید و افزایش بهره وری را به دنبال دارد.

۵-۱-۲-عوامل نرم افزاری عواملی هستند که تقریبا و بـه آسـانی قـابل تغییرند، این عوامل شامل افراد، سازمان و سیستم ها، روشهای کار و مدیریت می باشد. تـغییر در این عوامل نسبت به عوامل سخت افزاری هزینه کمتری ایجاد می کند.

افراد:افراد به صورت کارگر، مهندس، مدیر و کارفرما در یک سـازمان سـرچشمه اصـلی بهبود بهره وری می باشد. انسانها نه تنها از لحاظ توانایی بلکه از لحاظ تمایل بـه کارفـرما نیز متفاوت می باشد. برای مثال کارگران ممکن است که بدون انجام کار سخت وظایف خوبی را انجام ندهند ولی هـیچگونه انـگیزه و خـشنودی در آنان وجود نداشته باشد. یا برعکس ممکن است با تمام توان و جدیت کار سـخت انـجام دهـند ولی راضی و خشنود باشند. انگیزه عامل اصلی رفتار تمام انسانها به شمار می آید و باید از آن در افـزایش بـهره وری سـود جست. نقش انگیزه های مادی و غیرمادی بایستی به خوبی بازشناخته شود، کارگران موفق در افزایش بـهره وری بـاید بلافاصله به صورت مادی پاداش گیرند، ولی در کنار این پاداش بایستی به عوامل انگیزش روانی و اجتماعی مـوجبات رضـایت افـراد را فراهم می سازد توجه نمود و به زحمات آنان در بالا بردن بهره وری و دستیابی به اهداف بـرنامه ریزی شـده ارج گذاشته شود. ایجاد زمینه های مشارکت و استفاده از نظرات آنان در هدف گذاری، توجه به رفتارهای انـسانی، حـذف بـرخوردها و تضادها، جدی گرفتن آموزش و در کل مدیریت بهینه منابع انسانی از عوامل مهم افزایش بهره وری می باشند. سازمان و سـیستم ها:یکی از دلایل کاهـش بهره وری در سازمان، مقاومت و انعطاف پذیری آنها است. چنین سازمانهایی از پیش بینی و جوابگویی به تـغییرات بـازار عـاجزند و توانایی ها و استعدادهای نیروی کار، تکنولوژی جدید و سایر عوامل خارجی و محیطی را نادیده می گیرند. در این سازمانها ارتباط افقی و عـمودی ضـعیف و تـشریفات اداری حاکم است و تصمیم گیری با کندی صورت می گیرد. روش های کار: جابه جایی و جانشینی نیروی کار، ابـزارآلات، مـحل تولید، مواد به کار گرفته شده و ماشین آلات همه روشهای تولید هستند. در واقع روش کار، تحلیل سیستماتیک روشهای موجود، حـذف کارهـای غیرضروری و انجام دادن کارهای ضروری تر و مؤثرتر با هزینه و تلاشهای کمتر است.کارهای مـطالعاتی، مـهندسی صنایع و آموزش، ابزارهای توسعه و روشهای کاری هستند که بـر افـزایش بـهره وری تأثیر حیاتی دارند.

مدیریت: روشهای مدیریت در اسـتفاده مـؤثر از تمامی منابع در بنگاه تحت کنترل خویش از عوامل مؤثر در افزایش بهره وری می باشد.در بعضی از کشـورها مـدیریت مسئول ۷۵ درصد دستیابی به بـهره وری اسـت. از بین شـیوه های مـدیریتی مـوجود، هیچ شیوه ای را نمی توان کامل دانست و لذا سـودمندی مـدیریت بدین معنی است که چه وقت، کجا چگونه و براین چه کسی این شیوه ها را بـه کار گـیرد. شیوه مدیریت و عملکرد مدیر در طراحی سـازمانی و تشکیلاتی، سیاستهای نیروی انـسانی،ایجـاد مشاغل، برنامه ریزی علمی و نظارت، سـیستمهای تـعمیراتی و خرید، هزینه های سرمایه ای، نظام بودجه ای و تکنیک های کنترل هزینه، که همه در حیطه وظایف مدیریت قـرار دارنـد، از عوامل مؤثر افزایش بهره وری در بـنگاه مـحسوب مـی شوند.

۲-۵-عوامل خارجی سـازمان مـؤثر در بهبود بهره وری

عوامل خـارجی بـه عواملی گفته می شوند که از خارج بر سازمان اثر می گذارند، یعنی تحت اختیار افراد و مدیران سـازمان نـیستند و این افراد نمی توانند فعالانه بر آنـها کنـترل داشته بـاشند. این عـوامل شـامل قوانین و مقررّات ملی، سـیاستهای بین المللی، آیین نامه ها و قوانین مالیاتی، عوامل و روابط اقتصادی -سیاسی، اجتماعی و… هستند. با شناسایی عوامل مؤثر خـارجی در بـهره وری، مدیریت سعی می کند که آثار مخرب این عـوامل را بـه حـداقل رسـانیده و یا از فـرصتهای آن استفاده لازم را بـبرد. این عـوامل به سه دسته عوامل ساختاری، منابع طبیعی دولت و عوامل زیربنایی تقسیم بندی می شود.

۲-۵-۱-عوامل ساختاری

تغییرات ساختاری جـامعه در بـهره وری مـلی و بنگاه اقتصادی، مستقل از مدیریت، تأثیر می گذارد. این تـأثیر گـذاری در بـلند مـدت دو طـرفه است، یعنی همانگونه که تغییرات ساختاری بر بهره وری اثر می گذارد، تغییرات بهره وری نیز موجب تغییر ساختار می شود. از جمله مهمترین عوامل ساختاری می توان به تغییرات اقتصادی، و تغییرات اجتماعی و جـمعیتی اشاره کرد.

تغییرات اقتصادی: مهمترین تغییرات اقتصادی در الگوی اشتغال، ترکیب سرمایه و تکنولوژی، اندازه بنگاه و رقابت اتفاق می افتد. به این صورت که در مرحله اول، ابتدا اشتغال از کشاورزی به صنعت انتقال می یابد و موجب گسترش بخش صـنعت و رشـد سریع این بخش می شود، شاغلان بخش کشاورزی کاهش پیدا می کنند و منبع سنّتی رشد بهره وری جایگاه خویش را از دست می دهد و ادامه این روند در کشورهای در حال توسعه، نیروی کار را از بخش بهره ور کشاورزی به صنعت انـتقال مـی دهد. در مرحله دوم نیروی کار از بخش صنعت به خدمات انتقال می یابد. خدمات شامل عمده فروشی، خرده فروشی، امور بانکی و مالی و بیمه، املاک و مستغلات، حمل و نقل، خـدمات شـخصی و کسب و کار است. افزایش بهره وری در مـرحله دوم هـمانند مرحله اول نیست، تجربه کشورهایی که این مراحل فوق را طی کرده اند نشان می دهد که انتقال اشتغال از صنعت به خدمات با کاهش هزینه انرژی و سرمایه گذاری و افزایش هـزینه سـرمایه گذاری در آموزش نیروی کار همراه بـوده اسـت. تحرک اقتصادی(رشد اقتصادی، قدرت و ثبات پو