فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام

فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام، محتوای خود را در قالب 114 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تأمّلی در شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و مواعظ هدایتی حضرت ابراهیم علیه السلام :

مقدمه

بر اهل بصیرت و سالکان راه حقیقت روشن است که قرآن کریم کامل ترین و جامع ترین دستورات هدایتی را داراست و شامل انواع براهین و دلایل عقلی و منطقی در جهت هدایت بشر به سوی حق می باشد. از این رو، در آیات فراوانی، انسان ها را به «معروف» امر نموده و از «منکر» نهی کرده و نمونه های بارز و آشکاری را برای الگو و سرمشق قرار دادن به بشر شناسانده است که با گوش جان دادن به قصص آن، می توان صفات آمران و ناهیان و شیوه های دعوت آنان را شناخت و با پی روی از ایشان در جهت هدایت جامعه، گام های بلندی برداشت.

یکی از بهترین این آمران، که در قرآن کریم از او یاد شده، حضرت ابراهیم علیه السلام است. قیام به دینِ فطرت و نشر عقیده توحید و پاکی از شرک و دوگانگی همان هدف مقدّسی است که حضرت ابراهیم علیه السلام برای آن قیام نمود. در روزگاری که مردم سنّت توحید را که حضرت نوح و انبیای پس از او گوش زد کرده بودند از یاد برده و به بت پرستی روی آورده بودند.^(۱)

در این مقاله، سعی بر آن است که درباره شیوه دعوت و امر به معروف و نهی از منکر حضرت ابراهیم علیه السلام با دقت بیش تری در قرآن کریم و روایات سخن به میان آید.

نگاهی به شرایط اجتماعی عصر حضرت ابراهیم علیه السلام

پیش از ورود به بحثِ شیوه ها و طرق دعوت حضرت ابراهیم علیه السلام ، لازم است سخنی کوتاه درباره محیط دعوت ایشان و نیز مردم بابل و اعتقادات آنان گفته شود:

در زمان پادشاهی نمرود بن کنعان، در زمان ابراهیم علیه السلام ^(۲) مردم بابل به پرستش معبودهای باطل پرداخته و از خدای تعالی روی گردانده بودند.

در برخی از تواریخ آمده است : «نمرود اولین کسی بود که آتش می پرستید و بر آن سجده می کرد.»^(۳) او از جهالت و سبک مغزی مردم زمان خود سوء استفاده نمود و حتی ادعای خدایی کرد و خود را رب الارباب خواند. مردم همچون بردگان و بندگان درگاه او بودند و آنچه فرمان می داد، بی چون و چرا انجام می دادند. بزرگ ترین سنگری که وی به دست آورده بود، جلب توجه گروهی از منجّمان و کاهنان بود که دانشمندان آن روز محسوب می شدند^(۴) و بدین سان حوادث آینده را پیش گویی می کردند. از جمله این افراد، آزر، منجّم درگاه نمرود بود. او حوادث آینده را پیش گویی کرده، به نمرود خبر می داد و نمرود بدین طریق، خود را آگاه از تمام وقایع معرفی می کرد و براساس آن ها پادشاهی و حتی خدایی می نمود.

در یکی از شب ها که آزر برای پیش گویی به آسمان می نگریست، از طریق حساب نجوم، متوجه شد که در سرزمین نمرود، مولودی متولد می شود که هلاکت آیین نمرود به دست اوست. پس به نمرود گفت: در این سرزمین و در همین سال، فرزندی به دنیا خواهد آمد که زوال ملک تو به دست اوست.^(۵) در این هنگام، که نمرود مست قدرت خود بود و حاضر نبود آن را به هیچ عنوان از دست بدهد، از انجام هر کاری دریغ نورزید. او، که دین و آیین و فرمان روایی خود را در خطر نابودی می دید، برای بقای حکومت خود، امر کرد تا مردان و زنان را از هم جدا نمایند و از احوال زنان جست وجو کرده، زنان باردار را محبوس نموده تا کودک خود را به دنیا آورند؛ اگر فرزند به دنیا آمده پسر بود او را بکشند. در چنین زمانی، خداوند متعال مقدّر نمود که با تمام دقت ها و سخت گیری های نمرود، حضرت ابراهیم علیه السلام به دنیا بیاید.

طبق شواهد روایی، حضرت ابراهیم علیه السلام از بدو ولادت تا سن سیزده سالگی،^(۶) به دلیل ممانعت نمرود از ولادت فرزندان ذکور، به تنهایی در غار ماند؛ به عبارت دیگر، تا وقتی که به حد تمیز رسید در آن نهان گاه، دور از جامعه خود می زیست و پس از طی مدتی نسبتا طولانی، به سوی قوم و خانواده خود خارج گردید. وی در اولین برخورد، با مردمی بت پرست مواجه شد و چون دارای فطرتی پاک و دور از هرگونه آلودگی بود که بر توحید گواهی می داد این عمل را قبیح و زشت دانست. خداوند نیز به خاطر علم به استعدادها و قابلیت های درون وی قدرت رؤیت ملکوت را به او داده و به حضرت رشد عطا نمود. براساس این مقام، او فقط حق را می دید. از این رو، اعمال و رفتار قوم خود را مخالف حق یافته، آن را نپسندید و به هدایت آن ها پرداخت؛ راه هدایت و دعوت به حق را گشود و قوم خود را از زشتی های اعمالشان آگاه کرد. در این راستا، ادلّه و حجت هایی برای بیداری اذهان خفته بیان داشت. این ها دلیل هایی بود که خداوند به وی آموخته بود. وی پیوسته مردم را از بت پرستی نهی می کرد و به توحید امر می نمود و در این جهت، با توجه به شرایط موجود، دعوت های گوناگونی داشت. او آزر و قوم بت پرست و به دنبال آن، ستاره پرستان را به توحید و یکتا پرستی دعوت نمود.

۱. دعوت آزر

آنچه از آیات مربوط به داستان حضرت ابراهیم علیه السلام استفاده می شود، این است که ایشان در اولین برخورد با قوم خود، با فردی روبه رو شد که قرآن کریم آن شخص را «آزر» و اب^(۷) او نامیده است. حیات آزر در ساختن بت و بت پرستی خلاصه می شد. حضرت ابراهیم علیه السلام با رعایت ادب و احترام قابل تحسین، با آزر به سخن پرداخت و او را به سوی خدای یکتا دعوت نمود. قرآن کریم سخنان مطرح شده بین حضرت ابراهیم علیه السلام و آزر را در آیات متعدد^(۸) بیان می نماید. با توجه به این گفت وگوها، باید اعتراف نمود که حضرت ابراهیم علیه السلام بهترین آمر به معروف و ناهی از منکر در بین قوم خود بود.

در بررسی دعوت و سخنان حضرت ابراهیم علیه السلام لطایف و شیوه هایی خاص و قابل تحسین دیده می شود که عبارتند از:

الف. ادب و احترام در آمر به معروف

قرآن کریم بهترین گواه بر ادب و احترام آن بزرگوار است؛ آن جا که می فرماید:

«و اذکر فی الکتاب ابراهیم انّه کان صدّیقا نّبیّا اذ قال لابیه یا ابت لم تعبد ما لا یسمع و لا یبصر و لا یغنی عنک شیئا یا ابت انّی قد جاءنی من العلم ما لم یأتک فاتّبعنی اهدک صراطا سویّا یا ابت لا تعبد الشّیطان انّ الشّیطان کان للرّحمن عصیّا یا ابت انّی اخاف ان یمسّک عذاب من الرّحمن فتکون للشّیطان ولیّا» (مریم: ۴۲۴۵)؛ در این کتاب، ابراهیم را یاد کن، که او بسیار راست گو و پیامبر (خدا) بود. هنگامی که به پدرش گفت: «ای پدر، چرا چیزی را می پرستی که نه می شنود و نه می بیند و نه هیچ مشکلی را از تو حل می کند؟! ای پدر، دانشی برای من آمده که برای تو نیامده است. بنابراین، از من پی روی کن تا تو را به راه راست هدایت کنم. ای پدر، شیطان را پرستش مکن، که شیطان نسبت به خداوند رحمان، عصیان گر بود. ای پدر، من از این می ترسم که از سوی خداوند رحمان عذابی به تو رسد. در نتیجه، از دوستان شیطان باشی.

با توجه به آیات یاد شده، باید گفت:

اولاً، ذکر «یا ابت» در خطاب به آزر و تکرار نمودن آن در فواصل کوتاه، گواه بر فروتنی و خضوع حضرت ابراهیم علیه السلام و نهایت ادب و احترام ایشان در دعوت به سوی توحید است.

ثانیا، به کار بردن جملات سؤالی به جای جملات امری نیز به نوعی ادب و احترام ایشان را می رساند. به عبارت، دیگر حضرت ابراهیم علیه السلام به آزر امر و تحکم نمی کند که این سنگ ها و چوب ها را نپرست، بلکه شیوه ایشان در ارتباط با آزر و سایر مردم، مهربانی و دلسوزی است.

ثالثا، یکی دیگر از شیوه های حضرت ابراهیم علیه السلام در دعوت آزر، بیان علت دعوت به معروف می باشد. وی با فروتنی می فرماید: در نزد من، نوعی علم است که در نزد تو نیست. نمی گوید که من در علوم تبحّر دارم، و این از باب ادب در خطاب است.^(۹) شاید می خواهد بیان دارد که وجود این علم خدادادی است که موجب دعوت من شده، و اگر این علم همراه تو بود، من نیز باید از تو پی روی می نمودم. از این رو، با ذکر سخنانی که حاکی از ادب و احترام است، دعوت خود را آغاز می کند. رعایت شیوه های ذکر شده بهترین درس برای شروع امر به معروف و نهی از منکر است.

در مرحله دوم دعوت آزر، به بیان علت نهی از منکر پرداخته، زشتی و قبح پرستش بت ها را بازگو می کند.

ب. بیان علت نهی از منکر برای رشد فکری

حضرت ابراهیم علیه السلام در تکمیل شیوه قبلی، به بیان علت نهی از پرستش بت ها پرداخت تا زمینه را برای رشد فکری مردم ایجاد نماید. در این مرحله از دعوت نیز اموری را رعایت می کند که عبارتند از:

اول: ذکر علت نهی؛ چنان که می فرماید : چرا چیزی را که نه می شنود و نه می بیند و نه نیازی از تو برطرف می سازد، پرستش می کنی؟ و بدین سان، آزر را متوجه اشتباه خود یعنی لغو و باطل بودن و نیز قبح عبادتش می گرداند. به عبارت دیگر، صفات معبود را در جهت رفع نیازهای عابد بیان می دارد؛ زیرا این صفات است که موجب لیاقت و شایستگی معبود می شود.

دوم. پرستش بت ها را امری قبیح می شمارد؛ بدین سان که پرستش آن ها را مساوی با پرستش شیطان عصیان گر اعلام می دارد.

ج. ایجاد امید در حین دعوت

حضرت ابراهیم علیه السلام ضمن آن که آزر را با سخنان مؤدّبانه و دلایل معقول به سوی توحید و یکتاپرستی دعوت کرد، از بین صفات الهی، صفت رحمانیت خداوند را برگزید تا موجب دل گرمی و امیدواری آزر گشته، راه توبه و بازگشت را به سوی او بگشاید.

وی در عین آن که آزر را به سوی یکتاپرستی دعوت نمود، مأمور هدایت و راه نمایی قوم خویش نیز گشت. قرآن کریم در آیات و سوره های متعدد، از احتجاج ها و مجاهدت های حضرت ابراهیم علیه السلام برای هدایت آزر و قوم بت پرست سخن به میان آورده است.

البته، لازم به یادآوری است که وظیفه پیامبر شناساندن راه حق است ، نه اجبار و تحکّم در رساندن به راه حق. از این رو، آمر به معروف با علم به این مطلب، به معروف دعوت نموده، از منکر نهی می نماید.

۲. دعوت بت پرستان

حضرت ابراهیم علیه السلام در مواجهه با قوم خود، به عده ای برخورد کرد که سرگرم عبادت بت هایی از سنگ و چوب بودند. او ابتدا به بیداری افکار آن ها پرداخت، سپس آن ها را به سوی توحید دعوت کرد.

الف. بیداری اذهان خفته

او افکار و اذهان بت پرستان را خالی از دلایل حقیقی دانست و آن ها را دارای جمودی دید که جز پی روی از نظرات پدرانشان، قدرت بر تصمیم دیگری ندارند. بنابراین، تمام تلاش خود را متوجه آگاه کردن آن ها ساخت تا ابتدا افکار و عقاید باطل را از آن ها دور سازد، سپس صفحه ذهنشان را آماده ارائه توحید گرداند.

بدین منظور، پرسش هایی مطرح کرد تا بت پرستان در پاسخ به آن ها، متوجه اشتباهاتشان گردند. وی ابتدا از ماهیت و چگونگی بت ها سؤال کرد تا بدین طریق ماهیت آن ها را مخدوش سازد و سپس با استدلال هایی دیگر، بی فایده بودن بت ها را ثابت نمود:

۱. توجه به ماهیت بت ها: شیوه حضرت ابراهیم علیه السلام در این مرحله از دعوت برای نیل به هدف بیان سؤالاتی درباره کیفیت و ماهیت معبودهای دروغین بود البته نه بدین منظور که از ماهیت آن ها خبر نداشت؛ زیرا او می دانست و با چشم خود دیده بود که بت ها از سنگ و چوب ساخته شده اند، بلکه هدف او بیان مصنوع بودن و بی ارزش بودن بت ها بود.

قرآن در این باره می فرماید:«اذ قال لأبیه و قومه ما تعبدون» (شعراء:۷۰)؛ هنگامی که به پدر و قومش گفت: چه چیز را می پرستید؟

نیزآمده است:«اذقال لأبیه وقومه ما ذاتعبدون»(صافات: ۸۵) هنگامی که به پدر و قومش گفت: این ها چیست که می پرستید؟

سپس برای بطلان عقیده سوددهی بت ها از فواید آن ها سؤال می کرد.

۲. توجه به بی فایده بودن بت ها: پیش از ورود به این بحث لازم است سخنی کوتاه درباره برخی از علل معبود قرار گرفتن بت ها گفته شود. این علل عبارتند از:

اول: بت پرستان احساس نیاز به وسیله ای می کردند تا اتصال آن ها را با معبود حقیقی برقرار گرداند. آن ها این وسیله ارتباطی را به دست خود ساختند، سپس با گذشت زمان، تحت تأثیر هوای نفس قرار گرفتند و معبود واقعی را گم کردند و در نهایت، رو به سوی معبودهای دروغین نهادند.

مجاهد و قتاده و ابو علی جبّائی روایت کرده اند: (بت پرست ها) به دست خود بت هایی می ساختند و خداوند بت های آنان را «افک» نامیده است؛ زیرا آن ها به دروغ ادعا می کردند که بت ها خدا می باشند.^(۱۰) به عبارت دیگر، بتی را می تراشیدند و آن را الهه دروغی خود قرار می دادند.

دوم. بت پرستان اعتقاد به تصرف بت ها در روزی داشتند و بت ها را مقرّب درگاه خداوند دانسته، رضایت آن ها را موجب سرازیر شدن نعمت ها و روزی می شمردند.

از این رو، حضرت ابراهیم علیه السلام در ردّ شبهات بت پرستان ابتدا با طرح سؤال درباره فواید بت ها، آن ها را متوجه این نکته مهم می کرد که این بت های مصنوع دست شما سودی نداشته، رفع احتیاجی نمی کنند. بدین دلیل، شایسته پرستش نیستند.

قرآن کریم از قول حضرت ابراهیم علیه السلام آورده است که ایشان فرمود: «قال هل یسمعونکم اذ تدعون او ینفعونکم او یضرّون» (شعراء: ۷۲ و ۷۳)؛ گفت: آیا هنگامی که آن ها را می خوانید صدای شما را می شنوند؟ یا سود و زیانی به شما می رسانند؟

سپس در ردّ شبهه دوم حضرت ابراهیم علیه السلام می فرماید: «انّما تعبدون من دونِ الله اوثانا و تخلقون افکا اِنّ الّذین تعبدون من دون الله لا یملکون لکم رزقا فابتغوا عندالله الرزق و اعبدوه و اشکروا له الیه ترجعون» (عنکبوت:۱۷)؛ شما غیر از خدا فقط بت هایی (از سنگ و چوب) را می پرستید و دروغی به هم می بافید. آن هایی را که غیر از خدا پرستش می کنید، مالک هیچ رزقی برای شما نیستند، روزی را تنها نزد خدا بطلبید و او را پرستش کنید و شکر او را بجا آورید که به سوی او بازگشت داده می شوید.

به عبارت دیگر، حضرت ابراهیم علیه السلام خواست به بت پرستان بفهماند که اگر بت ها را به خاطر بسط و گسترش روزی می پرستید و آن ها را دخیل در رزق خود می دانید، بدانید که آن ها دخل و تصرفی در روزی ندارند، بلکه رزق را نزد خداوند جویا گردید که او مالک واقعی جهان است. در نتیجه، شکر و عبادت تنها مخصوص خداوندی است که به سوی او باز می گردید.

بدین سان، حضرت ابراهیم علیه السلام اذهان خفته مردم بت پرست را که سال ها از تفکر باز مانده بودند، به حرکت واداشت و آنان را متوجه حقارت معبودهایی که به دست خود ساخته بودند، نمود. گرچه در بیان، به این مسأله اعتراف ننمودند.

در مجموع، می توان گفت: حضرت ابراهیم علیه السلام از طرح سؤالات خود اهدافی مهم دنبال می کرد که عبارتند از:

اهداف حضرت ابراهیم علیه السلام در طرح سؤالات

حضرت ابراهیم علیه السلام با وجود آگاهی از ماهیت و فواید بت ها، به وسیله مطرح کردن این سؤالات، شاید چندین هدف را دنبال می کرد:

اول: تحقیر بت ها: وی در مواضع گوناگون به تحقیر بت ها، که معبود قومش بود، پرداخت؛ از جمله: آن گاه که با آزر و قومش سخن می گوید و از ایشان می پرسد: «ما هذه التّماثیل الّتی انتم لها عاکفون» (انبیاء:۵۲)؛ این مجسمه های بی روح چیست که شما همواره آن ها را پرستش می کنید؟

در این جمله کوتاه، با تعبیر «ما هذه» و به دنبال آن، کلمه «تماثیل» حقارت و پستی بت ها را بیان می دارد.

دوم: نمایاندن جهالت مردم: حضرت ابراهیم علیه السلام با طرح این سؤالات می خواست قدرت تفکر و تعقل آن ها را به کار اندازد تا به دنبال آن، معترف به اشتباهشان گردند. برخی از مفسرّان گویند: «این خود یکی از طرق مناظره است و مخصوص موردی است که کسی بخواهد حقیقت و سایر شؤون مدعای خصم را به خود او بفهماند، تا وقتی اعترافی از او شنید، همان را سوژه و مدرک قرار داده، بطلان مدعایش را اثبات کند. علاوه براین، وجه دیگر این گونه پرسش از آن جناب این است که این محاجه مربوط به اولین روزی است که ابراهیم علیه السلام از پناهگاه خود در آمده و داخل در مجتمع پدر و قوم خود شده است و قبل از این چیزی در این باره ندیده بود و احتجاج او از یک فطرت ساده و پاک سرچشمه می گرفت.»^(۱۱)

قوم بت پرست در مقابل سخنان حضرت ابراهیم علیه السلام پاسخ قانع کننده ای نداشتند. از این رو، عمل خود را به نیاکانشان نسبت دادند، تا قدری از عیب سبک مغزی خود بکاهند.

قرآن کریم سخن آنان را چنین بیان می فرماید: «قالوا بل وجدنا آباءنا کذلک یفعلون» (شعراء: ۷۴)؛ گفتند: ما فقط نیاکان خود را یافتیم که چنین می کنند.

حضرت ابراهیم علیه السلام نیز خط بطلانی بر عقاید آنان و پدرانشان می کشد و در یک جواب، به آن ها می فرماید: «قال لقد کنتم انتم و آباءکم فی ضلالٍ مبینٍ» (انبیاء:۵۴)؛ گفت: مسلّما، هم شما و هم پدرانتان در گم راهی آشکاری بوده اید.

حضرت ابراهیم علیه السلام آن ها را از این که تقلید نیاکان کرده اند، مذّمت کرد.^(۱۲) وجه این که در ضلال مبین بوده اند، همان است که در محاجه با قوم و پس از شکستن بت ها، خاطرنشان می کند^(۱۳) و می فرماید: «قال ا فتعبدون من دونِ اللهِ ما لا ینفعکُم شیئا و لا یضُرّکم» (انبیاء:۶۶)؛ آیا جز خدا چیزی را می پرستید که نه کم ترین سودی برای شما دارد و نه زیانی به شما می رساند (نه امیدی به سودشان دارید و نه ترسی از زیانشان)؟

این تعبیر که همراه با انواع تأکیدها و حاکی از قاطعیت تمام است، موجب شد که بت پرستان قدری به خود آمده، درصدد تحقیق برآیند؛ زیرا آن ها به پرستش بت ها عادت کرده بودند و آن را یک واقعیت قطعی می پنداشتند؛ باور نمی کردند کسی به طور جدّی با بت پرستی مخالفت کند. از این رو، از روی تعجب پرسیدند:^(۱۴) «قالوا ا جئتنا بالحقّ ام انت من اللّاعبین» (انبیاء:۴۵)؛ گفتند: آیا مطلب حقی برای ما آورده ای یا شوخی می کنی؟

در این زمان، با مقدّمه چینی کاملاً منطقی، حضرت ابراهیم علیه السلام زمینه را برای گفتن حقیقت آماده دید و مرحله دوم دعوت قوم بت پرست را با معرفی ربّ حقیقی آغاز کرد.

ب. معرفی ربّ حقیقی و توجه بت پرستان به تقوای الهی

حضرت ابراهیم علی