فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین شامل 94 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جستاری در چگونگی و مکان دفن حضرت فاطمه زهرا(س)در منابع نخستین :

۱. ادبیات تحقیق

با وجود جایگاه ویژه حضرت فاطمه زهرا در میان مسلمانان و وجود پژوهش های مهم درباره آن حضرت، هم چنان چگونگی دفن و مکان قبر آن حضرت در هاله ای از ابهام قرار دارد و گمانه های مختلفی در این باره طرح شده است. این مقاله با جست وجو و بررسی نخستین منابع تاریخی و روایی به دنبال آشکار کردن این ابهام تاریخی و یا دست کم روشن تر شدن آن است.

به نظر میرسد با توجه به ابهام گسترده در میان منابع نخستین، تنها میتوان برخی از احتمالات را در این زمینه تقویت کرد. بنابراین، نظریه این پژوهش بر این امر استوار است که مکان قبر در کنار محل روضه پیامبر اکرم در بیت فاطمه بوده است، اما محل دقیق آن آشکار نیست.

۲. بررسی منابع

برخی از نخستین منابع اهل سنت، مانند طبری (د. ۳۱۰ه. ق.) در کتاب تاریخی خود و بخاری (د. ۲۵۶ق.) و مسلم (د. ۲۶۱ق.) در کتاب های روایی خویش به تشییع شبانه و پنهان کردن قبر در همان شب اشاره دارند.[۱] هم چنین، برخی از آنها به محل قبر اشاراتی دارند. ابن سعد (د. ۲۳۰ق.) محل قبر را در قبرستان بقیع، منزل عقیل میداند.[۲] بلاذری (د. ۲۷۹ق.) و مسعودی (د. ۳۴۶ق.) قبر بالای سر عباس، عموی رسول اکرم را که شیعه به عنوان قبر فاطمه بنت اسد میشناسند متعلق به حضرت فاطمه زهرا میدانند.[۳] نویسندگان بعدی اهل سنت هم به پیروی از گذشتگان خویش بر این عقیده اصرار میکنند و عده ای از آنها با استناد به وصیت امام مجتبی در دفن کنار مادر، این عقیده را تقویت مینمایند.[۴]

در نخستین منابع شیعه، مفید (د. ۴۱۳ق.) و طوسی (د. ۴۶۰ق.) اشاره به دفن شبانه دارند.[۵] صدوق (د. ۳۸۱ق.) و طوسی (د. ۴۶۰ق.) محل قبر را مخفی میدانند، اما محدوده قبر را خانه حضرت فاطمه یا روضه مبارکه بین قبر تا منبر رسول اکرم میدانند و عمده دلیل آنها تمسک به روایاتی است که از زمان امام صادق به بعد وارد شده است.[۶] نویسندگان بعدی شیعه هم به پیروی گذشتگان، محل قبر را مخفی میدانند، اما در مورد محدوده آن سه احتمال بیت، روضه و بقیع را آورده اند.[۷]

۳. پیشینه بحث

کتاب مستقلی پیرامون قبر حضرت فاطمه یافت نگردید و تنها کتاب قبر گمشده، نوشته مرحوم داود الهامی چاپ شده در سال ۱۳۷۹، انتشارات مکتب اسلام در ظاهر عنوان آن به قبر مربوط است، اما به مطالب عمومی مثل تولد، زندگی، فدک و مظلومیت حضرت زهرا پرداخته است و کتاب مستقلی درباره قبر نیست. صفحه ۲۵ تا ۳۷ این کتاب، گزارش های مختلف درباره قبر را نقل نموده است و نتیجه مشخصی نگرفته است.

هم چنین، دو مقاله از مرحوم محمد صادق نجمی در دو شماره مجله میقات سال ۱۳۷۳و ۱۳۷۷ به چاپ رسیده است. این مقالات به نظر اصلی شیعه از بین سه احتمال نزدیک شده است و بیت فاطمه را محل قبر معرفی میکند، اما استفاده از منابع غیر دست اول از ضعف های این مقالات است و استفاده از سخنان برخی معاصران مجاور حرم رسول خدا در معرفی یک قبر به عنوان قبر حضرت فاطمه از ارزش این اثر کاسته است. بر همین اساس، وجود مقاله ای علمی و مستدل لازم است که به این موضوع بپردازد.

از آن جا که پرداختن به مسئله قبر حضرت فاطمه زهرا با دفن شبانه ایشان در ارتباط است در آغاز پژوهش به گزارش های تاریخی این رویداد توجه میشود.

۴. دفن شبانه

درباره دفن شبانه و مخفیانه آن حضرت درمیان اهل سنت و شیعه اتفاق عقیده وجود دارد و شواهد تاریخی و روایی گواه این سخن است. در آثار اهل سنت، افرادی به صراحت به تشییع مخفیانه پیکر اشاره میکنند. برای نمونه، ابن سعد (د. ۲۳۰ق.) در الطبقات الکبری درباره دفن شبانه آن حضرت به وسیله امیرالمؤمنین حضرت علی مینویسد:

فاطمه شبانه دفن شد، علی او را دفن نموده است.[۸]

بخاری (د. ۲۵۶ق.) و مسلم (د. ۲۶۱ق.) ضمن نقل جریان اعتراض حضرت زهرا به اقدام و عملکرد ابوبکر در مورد فدک و ارث رسول خدا به نقل از عایشه مینویسند:

همسر فاطمه، علی او را شبانه دفن نمود و ابابکر را با خبر نساخت.[۹]

بلاذری (د. ۲۷۹ق.) از اهل سنت اشاره دارد که پس از رسول اکرم، فاطمه زهرا دیگر خندان دیده نشد تا فوت کرد و شوهرش، او را شبانه بدون اطلاع رسانی به ابوبکر و عمر به خاک سپرد.[۱۰] یعقوبی (د. ۲۹۲ق.) به مخفیانه بودن مراسم تشییع اشاره میکند و تنها حاضران این مراسم را ابوذر و سلمان میداند.[۱۱] حاکم نیشابوری (د. ۴۰۵ق.) هم مسئله تدفین شبانه را بیان میکند.[۱۲] عبدالبر اندلسی (د. ۳۶۸ق.) در گزارش دفن شبانه مینویسد:

فاطمه به شوهرش، علی سفارش نمود او را شبانه دفن نماید.[۱۳]

ابن ابی الحدید معتزلی (د. ۶۵۶ق.) در شرح نهج البلاغه به صراحت اشاره دارد که مخفیانه بودن خاکسپاری و حتی قبر، مثل روز روشن و واضح است.[۱۴]

منابع شیعه به مخفیانه بودن خاکسپاری در شب تصریح دارند. مفید (د. ۴۱۳ق.) در امالی به دفن شبانه و مخفی کردن قبر به دست امیرالمؤمنین حضرت علی اشاره مینماید.[۱۵] طوسی (د. ۴۶۰ق.) نیز در امالی در روایتی اشاره میکند که عباس، عموی پیامبر خواستار تشیع جنازه آشکار بود و امیرمؤمنان در پاسخ عمویش عباس، وصیت همسرش در مخفی ماندن مراسم تدفین را یادآوری کرد.[۱۶] مناقب آل ابیطالب درباره این ماجرا مینویسد:

همانا فاطمه شبانه دفن گردید.[۱۷]

هم چنین در جای دیگر همین کتاب، بحث دفن شبانه و پنهان نمودن قبر آمده است که او را شبانه دفن نمود و سپس قبر را پنهان نمود و سپس از تاریخ طبری هم نقل میکند که حضرت فاطمه شبانه دفن شد و کسی در تشییع جنازه او نبود، مگر عباس، علی، مقداد و زبیر.[۱۸] در جای دیگر این کتاب در روایتی بیان میشود که اصبغ بن نباته از امیرمؤمنان دلیل شبانه دفن کردن را پرسید و حضرت در پاسخ او، حضور پیدا نکردن افرادی که در حق همسرش ظلم کرده اند را دلیل آورد.[۱۹]

برابر برخی از روایات، امیرمؤمنان بر چهل قبر در بقیع آب پاشید و شبیه هفت قبر ایجاد کرد تا قبر حضرت زهرا شناخته نشود.[۲۰] گواه این سخن، عبارت لاتعلم احدا در وصیت حضرت زهرا است که بر مخفیانه بودن خاکسپاری و قبر تأکید دارد.[۲۱] در وصیت کتبی حضرت هم، دفن مخفیانه و مخفی ماندن قبر تا روز قیامت نقل شده است.[۲۲] با این توضیحات میتوان تصریح کرد که در خاکسپاری شبانه و مخفیانه بودن مراسم، هیچ شکی باقی نمیماند. در ادامه مقاله به بررسی مکان قبر اشاره میشود.

۵. محل قبر حضرت فاطمه

در مورد محل قبر آن حضرت سه گمان وجود دارد.

۵-۱. قبرستان بقیع

بیشتر اهل سنت، قبرستان بقیع را مدفن آن حضرت میدانند. ابن سعد (د. ۲۳۰ه. ق.) بر این باور است که حضرت فاطمه در خانه عقیل در کنار قبرستان بقیع دفن شده است.[۲۳]

مسعودی (د. ۳۴۶ه. ق.)[۲۴] در مروج الذهب به سنگ نوشته ای در کنار قبر چهار امام معصوم در قبرستان بقیع اشاره می کند که نام فاطمه بنت رسول در آن درج شده است.[۲۵] هم چنین، ابن جوزی (د. ۵۹۷ه. ق.) اشاره میکند که حضرت فاطمه در بقیع مدفون است و میگوید که این مطلب را شاید از آن جا بتوان متوجه شد که علی بن ابیطالب صورت چهل قبر جدید را در بقیع احداث کرد و چون مخالفان خواستند قبور جدید را تفحص کنند، آن حضرت با آنها برخورد کرد.[۲۶]

اهل سنت بیشتر به بقیع اشاره دارند، اما در مورد محل دقیق قبر با اختلاف عقیده از سوی آنها روبه رو هستیم. برخی از نویسندگان آنها مثل سمهودی (د. ۹۱۱ه. ق.) به این مطلب اشاره میکنند که نویسندگان اهل سنت، گاهی میگویند که محل دفن فاطمه بنت اسد، مسجد فاطمه[۲۷] سلام الله علیها است[۲۸] و گاهی میگویند که پیکر وی در روحاء و در کنار قبر ابراهیم و عثمان بن مظعون دفن شده است و گاهی میگویند در زاویه خانه عقیل، کنار قبر چهار امام معصوم است و بعضی دیگر میگویند در مقابل کوچه ای که به نام کوچه نبیه به خاک سپرده شده است. حتی نقل در بیت و روضه در ضمن روایاتی از طریق اهل سنت آمده است که در منابع آنان از امام باقر و امام صادق نیز نقل گردیده است.[۲۹] وی در ادامه، بقیع را محل قبر معرفی میکند و قبر فاطمه بنت اسد را متعلق به حضرت زهرا میداند.[۳۰]

در میان اندیشمندان شیعه، اربلی (د. ۶۹۲ق.) قبرستان بقیع را محل قبر آن حضرت میداند. وی در کشف الغم، عقیده خویش را به تبعیت از کتاب های تاریخی اهل سنت میداند و از آنها در این امر پیروی میکند.[۳۱] البته برخی روایات شیعه، نظر اهل سنت را تأیید میکنند. برای مثال، مجلسی (د. ۱۱۱۰ق.) در روایتی نقل میکند که امیرمؤمنان در بقیع، حضرت فاطمه را دفن کرده است، اما او این نظر را نمیپذیرد و فقط روایت آن را بیان میکند.[۳۲]

۵-۲. روضه مسجد رسول اکرم

برخی از نویسندگان بر این باور هستند که آن بانو در روضه رسول خدا دفن شده است. طوسی (د. ۴۶۰ق.) قبر حضرت فاطمه را در روضه مبارکه مسجدالنبی میداند.

میداند.[۳۳] او به حدیثی در کافی استناد می کند که از رسول خدا نقل شده است که بین قبر و منبر را روضه مبارکه، معرفی کردند.[۳۴] یکی از مؤیدات این باور این است که امیرالمؤمنین حضرت علی بعد دفن حضرت فاطمه رو به قبر پیامبر نمود و به ایشان و دخترش، سلام کرد و فرمود:

سلام بر توای رسول خدا و بر دخترت که در جوار تو آرمیده است.[۳۵]

درکتاب کافی، پیش از سلام دادن امیرالمؤمنین حضرت علی به مخفی کردن قبر هم اشاره میشود.[۳۶] هم چنین، با بررسی منابع اهل سنت این نکته آشکار میشود که در میان ایشان، کسی به این گمان اشاره نمیکند.

۵-۳. بیت فاطمه

برخی بر این باور هستند که حضرت فاطمه در خانه خویش[۳۷] دفن شده است که نشانه های فراوانی این سخن را قوت میبخشد. برای مثال، امیرالمؤمنین حضرت علی پس از دفن بدن حضرت فاطمه از جای برخاست و رو به قبر پیامبر فرمود:

درود من بر تو باد، ای فرستاده الهی که اکنون دخترت در جوار تو فرود آمده است.[۳۸]

هم چنین میدانیم که خانه حضرت فاطمه در مجاورت روضه پیامبر قرار داشت و برخی از علمای شیعه به صراحت، بیت را محل قبر معرفی میکنند که به برخی از آنها اشاره میگردد. صدوق (د. ۳۸۹ق.) بیت را محل قبر میداند و در این باره مینویسد:

برایم ثابت شده که فاطمه سلام الله علیها را در خانه اش به خاک سپرده اند و پس از آن که مسجد را توسعه دادند، قبر آن بانو در مسجد واقع شده است. من سالی که به سفر حج رفتم در مدینه رو به سوی خانه فاطمه کردم و در آن جا زیارت فاطمه را به جای آوردم.[۳۹]

طوسی (د. ۴۶۰ق.) در کنار نظریه روضه، بیت را هم محتمل میداند و یادآور میشود که زیارت حضرت فاطمه بهتر است در هر دو مکان خوانده شود و در ادامه بیان خویش، رأی کسانی که قبرستان بقیع را قبول دارند، نمیپذیرد.[۴۰]

سید بن طاووس (د. ۶۶۴ق.) با روایتی از امام هادی همین عقیده را تأیید میکند.

او نقل میکند که شخصی[۴۱] به حضرت هادی نامه نوشت و از ایشان درخواست مشخص کردن قبر را داشت. آن حضرت در جواب فرمود:

او در کنار جدم رسول خدا مدفون هست.[۴۲]

اندیشمندان معاصر، سید محسن امین عاملی ( ۱۳۷۷ه. ق.) در این باره مینویسد:

آن حضرت در خانه اش به خاک سپرده شد و این قول به صحت نزدیک تر است.[۴۳]

در ادامه لازم است به بررسی روایاتی از معصومین درباره قبر بپردازیم که بیت و روضه را محل قبر میدانند. در مورد بیت، دو دسته روایات اصلی وجود دارد. یک روایت که از امام صادق در مورد قبر پرسیده شده است و حضرت پس از این که شخصی ادعا کرد، او در بقیع است، پاسخ دادند که در بیت است. این روایت در قرب الاسناد حمیری وجود دارد[۴۴] و با سندی که حر عاملی[۴۵] بیان میکند، تمامی راویان آن، ثقه و مورد تأیید هستند، پس روایت صحیح و قابل پذیرش است.[۴۶]

دسته دوم، روایت هایی است که بیت را تأیید میکنند. مثل روایت امام رضا که اشاره دارد قبر مادرشان، حضرت فاطمه در خانه ایشان بود که در زمان بنیامیه، بیت تخری شد و به مسجد اضافه گردید.[۴۷] همین روایت را صدوق (۳۸۱ق.) در کتاب عیون با سند کامل مینویسد،[۴۸] اما با توجه به ضعف سهل بن زیاد، روایت ضعیف حساب میشود.

اندیشمندان بعدی، همین روایت را در کتاب های خویش با این سند نقل نموده اند.[۴۹]

روایت دوم که صدوق (د. ۳۸۹ق.) نقل میکند، ضعیف است، اما اگر روایت اول را که قرب الاسناد با سند صحیح میآورد، دلیل و این روایت را مؤید قرار دهیم، عقیده قرار داشتن محل دفن در بیت، طبق روایت تقویت میشود. هم چنین، در مورد روایات محل روضه، دو حدیث وجود دارد.

روایت اول، حدیثی است که طوسی (۴۶۰ق.) از رسول خدا نقل میکند و آن را دلیلی برای بودن قبر در روضه میداند و صدوق آن را با سند کامل در دو جا نقل میکند.[۵۰] هم چنین، روایت دومی را که به بودن قبر در روضه اشاره دارد، سید بن طاوس (۶۶۴ق.) از امام هادی نقل میکند.[۵۱] این روایت را ابن شهر اشوب هم بیان میکند.[۵۲]

با توجه به صحیح بودن روایات بیت و روضه و با توجه به اضافه شدن بیت به روضه در زمان بنی امیه، میتوان گفت که قبر حضرت فاطمه در همین محدوده قراردارد، اما محل دقیق قبر مخفی است و نمیتوان هیچ مکان مشخصی را نشان داد و به نام قبر معرفی کرد. در نقشه پایین موقعیت روضه و بیت در شهر مدینه مشخص شده است.

محدوده خانه حضرت زهرا با فلش مشخص شده است که اکنون در مسجد قرار دارد و شمال قبر پیامبر است روبه روی باب جبرییل که صدوق هم آدرس می دهد.[۵۳]

باتوجه به صحیح بودن هردو دسته روایات روضه و بیت باید بین روایات جمع نمود و گفت که در هر دو مکان که الان یکی شده است، احتمال بودن قبر وجود دارد، اما جای دقیق قبر به هیچ وجه مشخص نیست.

۶. نقد انتساب قبر فاطمه بنت اسد به حضرت زهرا

سمهودی پیرامون قبور در بقیع مینویسد:

از قبور واقع در بقیع، قبر فاطمه دختر رسول خدا است و آن در داخل قبه عباس و در کنار قبر فرزندش حسن واقع گردیده؛ زیرا نقل شده است که حسن بن علی به هنگام وفاتش وصیت نمود که مرا در کنار قبر مادرم فاطمه به خاک بسپارید.[۵۴]

اگر طرف داران این دیدگاه، دلیلی برای نظریه خود بیان نمیکردند، پذیرش گفتار آنها به عنوان یک تاریخ نگار پذیرفتنی بود، ولی آنان، وصیت حضرت مجتبی را دلیل و مستند خود بیان میکنند که فرمود: اگر از دفن شدن من در کنار جدم مانع گشتند در کنار قبر مادرم، فاطمه به خاکم بسپارید. سایر مورّخان نیز با توجه به نقل این وصیت در کنار بیان عقیده خویش، به همین دلیل توجه میکنند.[۵۵]

پاسخ اول به این نظریه این است که برخی از علمای اهل سنت، مثل ابن ابی الحدید (۶۵۶ق.) در وصیت امام مجتبی، برخلاف ادعای سمهودی مطلبی آورده است که اشاره دارد، امام مجتبی فرموده بود که من را در کنار قبر جدم دفن کنید[۵۶] و حرفی از دفن در کنار مادر نیامده است.

پاسخ دوم این که هیچ مورخی قبر عباس، عموی پیامبر اکرم را نزد مدفن فاطمه زهرا نمیداند و قبر عموی پیامبر را در مقبره بنی هاشم، نزد چهار امام معصوم م