فایل پاورپوینت کامل منشور برادری در پیام منسوب به امام رضا علیه السلام

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل منشور برادری در پیام منسوب به امام رضا علیه السلام :

مقدمه

جامع آرمانی در نگاه اسلام به ویژه در آرمان شهر رضوی، جامعه ای برخوردار از معنویت، صداقت، رفاقت، نوع دوستی و حاکمیت ارزش های اسلامی است. مردم آن، کسانی هستند که جا بر پای شیطان نمی نهند و با یکدیگر جدال و ستیزه جویی ندارند، سر تعظیم بر پیشگاه حق می سایند و روی از طاغوتیان بر می گردانند، آمران به معروف اند و ناهیان از منکر، از دروغ پرهیز دارند و بدین سان دشمنان مدین فاضله را به زانو در می آورند.

منظور از آفرینش انسان، بندگی خالص پروردگار بوده که رهنمون او به سوی سعادت است. همچنین، هدف شهر آرمانی را باید رسیدن به سعادت دانست. در اندیش رضوی، بندگی خداوند به گونه ای شناسانده شده که نه تنها به سعادت در این جهان، بلکه به رستگاری انسان در جهان دیگر می انجامد.

امام رضا(ع) در پیامشان[۱]، بایدها و نبایدهای شهروندان آرمان شهر را بیان کرده تا به این روش، پیروانش را به سعادت دنیایی و اخروی هدایت کند و شیطان به درونشان راه نیابد.

از آسیب هایی که جامعه بشری با آن رو به روست، کم رنگ شدن اخلاق و آموزه های دینی است. از این رو، برای زنده کردن فرهنگ اسلامی که ترویج راست گویی و امانت داری، گام ننهادن در راه شیطان، دوری جستن از اختلاف و تفرقه است، نگاهی روشنگرانه به این پیام وحدت بخش، لازم به نظر می رسد.

متن پیام

شیخ مفید، در کتاب الاختصاص، پیام جامع و آموزنده ای را از عالم آل محمد، امام علی بن موسی الرضا(ع) آورده است که آن را به وسیله حضرت عبدالعظیم الحسنی به شیعیان و دوستداران اهل بیت: فرستاده اند. این پیام، در واقع تفسیر برخی آیه های اخلاقی قرآن کریم است که برای هدایت بشر بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است. با این نگاه، پیوستگی سخن امام با قرآن آشکار می شود؛ زیرا قرآن و سنت، دو ثقل گران بهایی است که از رسول گرامی برای پیروانش، به یادگار مانده است.[۲]

عن أبی الحسن الرضا(ع)؛ قال: «یا عَبْدَالْعَظِیمِ أَبْلِغْ عَنِّی أَوْلِیائِی السَّلَامَ وَ قُلْ لَهُمْ أَنْ لَایَجْعَلُوا لِلشیطَانِ علَی أَنفُسِهِمْ سَبِیلًا وَ مُرْهُمْ بِالصِّدْقِ فِی الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَهِ وَ مُرْهُمْ بِالسُّکوتِ وَ تَرْک الْجِدَالِ فِیمَا لَایعْنِیهِمْ وَ إِقْبَالِ بَعْضِهِمْ علَی بعْضٍ وَ الْمزَاوَره فَإِنَّ ذَلِک قُرْبَهٌ إِلَیَّ وَلَایشْغَلُوا أَنْفُسَهُمْ بِتَمْزِیقِ بَعْضِهِمْ بَعْضاً فَإِنِّی آلَیتُ عَلَی نفْسِی أَنهُ مَنْ فَعَلَ ذَلِک وَ أسْخَطَ وَلِیاً مِنْ أَوْلِیائِی دَعَوْتُ اللهَ لِیعَذِّبَهُ فِی الدُّنْیا أَشَدَّ الْعَذَابِ وَ کانَ فِی الْآخرَهِ منَ الْخَاسِرِینَ وَ عَرِّفْهُمْ أَنَّ اللهَ قَدْ غَفَرَ لِمُحْسِنِهِمْ وَ تَجَاوَزَ عَنْ مُسِیئِهِمْ إِلَّا مَنْ أَشرَک بی أَوْ آذَی وَلِیّاً مِنْ أَوْلِیائِی أَوْ أَضْمَرَ لَهُ سُوءاً فإِنَّ الله لَا یغْفِرُ لَهُ حَتَّی یرْجِعَ عَنْهُ فَإِنْ رَجَعَ عنْهُ وَإِلَّا نزِعَ رُوحُ الْإِیمَانِ عَنْ قَلْبِهِ و خَرَجَ عَنْ وِلایَتِی، وَلَمْ یَکنْ لَهُ نَصِیباً فِی وِلایتِنا، وأعوذُ بِاللهِ مِنْ ذلِک.»[۳]

«ای عبدالعظیم از سوی من به یارانم سلام برسان و به ایشان بگو که شیطان را به خود راه ندهند و به آنان فرمان ده به راستی در گفتار و ادای امانت و آنها را فرمان ده در آنچه به کارشان نمی آید، خاموشی ورزند و ستیزه جویی کنار نهند و به یکدیگر روی آورند و به دیدار هم روند که موجب نزدیک شدن به من است و به در افتادن با یکدیگر خود را مشغول نسازند که من با خود عهد کرده ام هر که چنین کند و یاری از یاران مرا به خشم آورد از خدا بخواهم در دنیا سخت ترین عذاب را بدو رساند و در آخرت در شمار زیانکاران باشد و ایشان را آگاه ساز که خداوند نیکوکار آنها را خواهد بخشید و از بدکارشان در خواهد گذشت مگر کسی که به خدا شرک ورزیده یا دوستی از دوستان مرا بیازارد یا بدخواهی او به دل گیرد که اگر چنین کند، خداوند او را نبخشاید تا از این اندیشه بد باز نگردد، اگر بازگشت (چه بهتر) وگرنه روح ایمان از دلش رخت بر بندد و از ولایت من بیرون رود و او را از ولایت ما بهره ای نخواهد بود و از این سرنوشت بد به خدا پناه می برم.»

محورهای مهم پیام

محتوای این پیام که تفسیری بر آیات و مفاهیم قرآنی است، می تواند راهنمایی برای رسیدن شهروندان به آرمان شهر رضوی باشد. بخش بخش این پیام، توصیه های مهمی به دوستداران اهل بیت: است که در چند محور به بحث گذاشته شده است:

۱. سلام کردن

«ای عبدالعظیم از سوی من به یارانم سلام برسان…»

در آیین مقدس اسلام بر معاشرت صحیح و ادب آمیز تأکید شده است و یک نوع تحیّت خاص که همان استفاده از کلمه سلام است، مورد سفارش قرار گرفته است. در جوامع گوناگون از الفاظ یا رفتارهای مختلفی برای این منظور استفاده می شود، اما شارع مقدس کلمه سلام را که به معنای صلح و دوستی[۴] است به عنوان پرچم و نماد اخلاق اسلامی برگزیده و ادای آن را یک امر مستحبی و جوابش را واجب دانسته است.

کلمه سلام بیش از چهل بار در قرآن کریم به کار رفته است؛ گاهی خداوند خود، بر بندگان برگزیده اش یعنی انبیاء سلام می فرستد: *وَ سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلینَ* (صافات/۱۸۱). فرشتگان نیز هنگام ورود اهل بهشت آنها را با سلام و تحیت داخل می نمایند: * أُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ذلِک یَوْمُ الْخُلُوِد* (ق/ ۴۳).

علاوه بر آیات قرآنی فراوانی که در مورد تحیت و سلام وجود دارد، در سنت شریف نیز احادیث بسیاری وارد شده است.[۵]

با توجه به اینکه در فرهنگ اسلامی، سلام کردن از نشانه های مسلمانی است و از سوی دیگر سبب الفت و محبت می گردد، امام رضا(ع) در ابتدای کلامشان به دوستان و یارانشان پیام خویش را با سلام شروع می کنند و سپس به توصیه های اخلاقی دیگر می پردازند.

۲. دوری از شیطان

مأموریت شیطان در میان آدمیزادگان ایجاد وسوسه است و همواره فساد و گمراهی را منتشر می سازد، لذا بر مسلمانان لازم است که پیوسته به تبلیغ و نشر حق و حقیقت بپردازند و در توسعه و گسترش آن بی تفاوت و ساکت نمانند. بر همین اساس، امام به یارانشان هشدار می دهند تا شیطان را از خود دور سازید.

یکی از معانی وسوسه، تکرار کاری و استمرار بر آن می باشد. شیطان از آن روزی که در پیشگاه خداوند اعلام نمود که مصمم است جامع بشری را گمراه و منحرف نماید، سوگند یاد کرد اسلح خود را بر زمین نگذارد و هیچ گاه در طول پیکار خود خسته و ناامید نگردد،[۶] این اعلان، خود دال بر آن است که باطل هیچ گاه متوقف نمی شود، بلکه با سرعت در حال حرکت و توسعه می باشد.

از آفات و خطراتی که جامع انسانی را تهدید می کند، وسوسه های شیطانی است؛ از این رو امام رضا(ع) در طلیعه پیام این نکته را یادآور می شوند:

«…به ایشان بگو که شیطان را به خود راه ندهند…»

دوری از شیطان در قرآن

سؤال اساسی این است که چرا امام رضا(ع) به یارانشان توصیه می کنند که شیطان را به درونشان جای ندهند؟ با نگاهی به آیات ذیل می توان گفت؛ چون در این دنیا موجودی وجود دارد که عهد بسته تا انسان را به دام پلیدی ها انداخته، او را به انحراف و فساد بکشاند.[۷]

چنان که در قرآن می خوانیم: إِنَّمَا یأْمُرُکم بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ وَأَن تَقُولُوا عَلَی اللَّه ما لَا تعْلَمُونَ (بقره /۱۶۹)؛ او فقط شما را به بدی ها و فحشا فرمان می دهد و اینکه آنچه را نمی دانید به خدا نسبت دهید.

خداوند متعال در این آیه شریفه، با بیان چند نکته، بر دوری از شیطان این گونه تأکید می فرماید:

الف. به همه انسان ها دستور می دهد که از شیطان بپرهیزند، نه فقط به مؤمنان.

ب. تصریح به این نکته که چرا نباید از شیطان پیروی کرد؛ زیرا او به کارهای بد و فحشا فرمان می دهد.

ج. یکی از زشت ترین دستورات شیطان، نسبت دادن آنچه را که نمی دانیم، به خداوند است.

۳. راست گویی و امانت داری

امام(ع) در ادامه پیامشان می فرمایند:.. به آنان فرمان ده به راستی در گفتار و ادای امانت.

راست گویی و امانت داری از ویژگی های مسلمان واقعی است. آیات متعددی در قرآن کریم در مدح و ستایش، ذکر پاداش، بیان اهمیت و توصیه به رعایت آن وارد شده است. راستی و راست گویی – که از صفات پیامبران است – در چندین آیه از قرآن آمده و آن را در چهار موضوع تبیین نموده است:

الف – در گفتار

راستی در قول آن است که خداوند یزدان در حق رسولش فرمود:

وَالَّذِی جاءَ بالصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِ أُولَئِک هُمُ الْمُتَّقُونَ (زمر/۳۳)؛ «و آن کس که [سخن] راست آورد و آن را تصدیق نمود [و به آن عمل کرد]، آنها حقاً پرهیزکاران اند.»

ب – در وعده

راستی در وعده آن است که خداوند در حق حضرت اسماعیل(ع) فرمود:

وَاذْکرْ فِی الْکتَابِ إِسْمَاعِیلَ إِنَّهُ کانَ صادِقَ الْوَعدِ وَکانَ رَسُولًا نَّبِیّاً (مریم/۵۴)؛ «و در این کتاب از اسماعیل یاد کن، همانا او خوش وعده و رسول [و] پیامبری بود.

ج – در عهد و عزم

و راستی در عزم آن است که پروردگار در حق صحاب پیغمبر فرمود:

مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجالٌ صدَقُوا ما عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیهِ فَمِنْهُم مَّن قَضَی نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن ینتَظِرُ وَمَا بدَّلُوا تبْدِیلًا (احزاب/۲۳)؛ «از مؤمنان مردانی هستند که به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا کردند، پس برخی از آنها نذر خود را ادا کرده [به شهادت رسیدند] و برخی از آنها در [همین] انتظارند و هرگز پیمان خود را تغییر ندادند».

د – در عمل

راستی در عمل نیز آن است که مؤمنان را فرمود:

لَیسَ الْبرَّ أن تُوَلُّوا وُجُوهَکمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَکنَّ الْبرَّ منْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِکهِ وَالْکتَابِ وَالنَّبِیّینَ وَآتَی الْمَالَ عَلَی حُبِّهِ ذَوِی الْقرْبَی وَالْیتَامَی وَالْمَسَاکینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَالسَّائِلِینَ وَفی الرِّقابِ وَأَقَامَ الصلَاهَ وَآتی الزَّکاهَ وَالْموفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِینَ فِی الْبَأْسَاءِ وَالضرَّاءِ وَحینَ الْبَأْسِ أُولَئِک الَّذِینَ صَدَقُوا وَأُولَئِک هُمُ الْمُتَّقُونَ (بقره/۱۷۷)؛ «نیکی [تنها] آن نیست که روی خود را به جانب مشرق و مغرب کنید، بلکه نیکی آن است که انسان به خدا و روز واپسین و فرشتگان و کتاب [های آسمانی] و پیامبران ایمان آوَرَد، و مال [خود] را با آنکه دوستش دارد به خویشاوندان [نیازمند] و یتیمان و بینوایان و در راه ماندگان و گدایان و در [راه آزاد کردن] بندگان بدهد و نماز را برپا دارد و زکات را بدهد و به عهد خود به هنگامی که عهد بستند وفا می کنند، در برابر محرومیت ها و بیماری ها و در میدان جنگ استقامت به خرج می دهند، اینها کسانی هستند که راست می گویند [و گفتار و رفتار و اعتقادشان هماهنگ است] و اینها هستند پرهیزکاران.

بدیهی است کسی که هم این خصلت ها را داشته باشد به او صدّیق می گویند، چنان که خداوند متعال در حق ابراهیم فرمود: وَاذْکرْ فِی الْکتَابِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّهُ کانَ صِدِّیقًا نَّبِیًّا (مریم/۴۱)؛ و در این کتاب ابراهیم را یاد کن. به راستی او پیامبری بسیار راست گو [و درست کردار] بود.

با نگاهی به آیات فوق، در تبیین و تفسیر راست گویی و امانت داری از نظر امام رضا(ع)، در مرحله اول باید وظایفمان را به درستی انجام دهیم. دوم اینکه درست و نادرست هر کاری را بشناسیم و از اعمال اشتباه خود جلوگیری کنیم. سوم اینکه ایمان و عقیده مشخصی داشته باشیم و به آن پایبند باشیم. همچنین از دروغ و سخنان غیرواقعی بپرهیزیم؛ چنان که امام رضا(ع) در پیامشان به این نکته اشاره کرده و فرموده اند: و به آنان فرمان ده به راستی در گفتار و ادای امانت…».

۴- خاموشی

امام در ادامه پیام وحدت بخش خود می فرماید:

…وَ مُرْهُمْ بِالسُّکوتِ…

چرا امام(ع) یارانشان را به سکوت و خاموشی دعوت می کنند؟ با نگاهی به منابع حدیثی و عقل سلیم می توان گفت: سکوت، انسان را در مقابل بسیاری از گناهان بیمه می کند و او را به فکر و اندیشه که سرچشم حیات معنوی اوست فرا می خواند. به همین دلیل بیشتر افراد ساکت فکور، پرمایه و اهل علم هستند، به عکس افراد پرحرف که غالباً کم مایه اند و کمتر از خود عکس العمل نشان می دهند. سکوت بهترین وسیله برای زنده کردن نیروی اندیشه است؛ زیرا هنگام سخن گفتن نیروهای فراوان فکری مصرف می شود. اگر این انرژی ها ذخیره شود نیروی عظیمی را تشکیل خواهد داد که به وسیل آن حقایق بزرگی را می توان درک نمود. به علاوه سکوت، آرامش بخش روح و تعدیل کننده احساسات است.

در روایات اسلامی نکته های دقیق و ظریفی درباره سکوت و آثار و دستاوردهای آن با تعبیرات جالبی تشریح شده است، که به دو مورد اشاره می شود:

۱- در زمینه تأثیر سکوت در تعمیق تفکر و استواری عقل، از رسول خدا۹ نقل شده که فرمود: «هنگامی که مؤمن را خاموش ببینید به او نزدیک شوید که دانش و حکمت به شما القا می کند، و مؤمن کمتر سخن می گوید و بسیار عمل می کند، و منافق بسیار سخن می گوید و کمتر عمل می کند.»[۸]

۲- در حدیث دیگری از امام علی بن موسی الرضا(ع) می خوانیم: «سکوت دری از درهای دانش است، سکوت محبت می آورد، و دلیل و راهنمای همه خیرات است.»[۹]

بی شک «سکوت» و «سخن گفتن» هر یک، جایی و مقامی دارد و هر یک از آنها دارای جنبه های مثبت و جنبه های منفی است. باید اذعان نمود جنبه های مثبت سخن گفتن فزون تر از جنبه های منفی آن است، ولی از آنجا که جنبه های مثبت سخن گفتن هنگامی آشکار می شود که انسان در مراحل تهذیب نفس توفیق کافی یافته باشد، به همین دلیل کسانی را که در آغاز راه اند بیشتر به سکوت توصیه می کنند، و بعد از کسب سلطه بر هوای نفس و به اصطلاح مالک زبان شدن، مأمور به سخن گفتن و هدایت مردم می شوند.

۵- پرهیز از سفسطه

…وَ ترْک الْجِدَالِ فِیمَا لَایعْنِیهِمْ….

از دیگر توصیه های امام به یاران و شیعیان، ترک جدال و سفسطه است. واژه «جدل»، «جدال» و «مجادله»، از کلمه «جدل» گرفته شده که از «فتل» به معنای تابیدن و پیچیدن می باشد، گویی دو نفر که با یکدیگر بحث می کنند، هر یک از آنها دیگری را با رأی و نظرش می پیچاند. پس معنای لغوی جدل، شدت دشمنی، گفتگو و مناظره و دلیل آوردن بر رد یکدیگر است و معنای اصطلاحی واژه مذکور عبارت است از طریقه مناظره، فن احتجاج از طریق سؤال و جواب و روش محاوره سقراط که از طریق طرح سؤالات پیاپی و وادار ساختن طرف به تناقض گویی و مغلوب کردن وی بوده است. کلمه «جدل» و مشتقات آن، بیست و نه بار در قرآن کریم به کار رفته است و در مجادله حق و مجادله باطل