بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آداب مدارا :

مدارا، به معنی مهربانی، نرمی، شفقت و ملایمت نشان دادن، درایت و فهم، مماشات و سلوک، است.^[۱]

بر اساس آموزه های دینی، رعایت مدارای اخلاقی در معاشرت اجتماعی نقش مبنایی داشته و سازنده ترین عنصر در روابط و مناسبت اجتماعی می باشد.

از همین رو امام کاظم (علیه السلام) رفق و مدارا را نیمی از زندگی معرفی کرده و فرموده است:

«الرِّفْقُ نِصْفُ الْعَیشِ»^[۲]؛

«مدارا کردن با مردم نیمی از زندگی را تشکیل می دهد».

در روایت دیگری درباره جایگاه رفق فرموده اند:

«مَنْ اعْطِی حَظَّهْ مِنَ الرِّفْقِ فَقَد اعْطِی حَظُّهُ خَیرَ الدُّنیا وَ الاخِرَهِ وَ مَنْ حُرِمَ حَظَّهُ مِنَ الرِّفْقِ فَقَد حُرِمَ حَظَّهُ مِنْ خَیرِ الدُّنْیا وَ الاخِرَهِ»^[۳]؛

«به هرکس بهره ای از رفق عنایت شود، نصیبش خیر دنیا و آخرت است و اگر محروم از رفق باشد محرم از خیر دنیا و آخرت خواهد بود».

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) خود نیز به عنوان برترین الگوی اخلاقی مسلمانان از سوی خداوند متعال مکلف به مدارای با مردم بوده و می فرمودند:

«امَرَنِی رَبِّی بِمُدَاراهِ النَاسِ کمَا امَرَنِی بِاداءِ الفَرائِضِ»^[۴]؛

«خداوند مرا به مدارا با مردم امر نمود همان طوری که به انجام واجبات امر کرد».

البته این بدان معنا نیست که انسان به طور مطلق و در هر شرایط و زمانی با دیگران مدارا نماید؛ بلکه روایات وارده و سیره معصومین (علیهم السلام) گویای آن است که رفق و مدارا دارای حد و مرز خاصی می باشد که به برخی از آنها اشاره می نماییم:

الف. کارآمدی مدارا

براساس آموزه های اسلامی شدت عمل و خشونت در موردی که می توان مشکل را با متانت و نرمی و ملایمت حل نمود نادرست است. اگر برخی مواقع که مدارا کارآیی نداشته به ناچار باید از شدت عمل استفاده نمود.

حضرت علی (علیه السلام) در سفارش خود به یکی از کارگزاران خود، در مورد نحوه برخورد و تعامل با مردم می فرماید:

«وَ ارْفُقْ مَا کانَ الرِّفْقُ ارْفَقْ، وَ اعْتِزَمْ بِالشِّدَّهِ حِینَ لَا تُغْنِی عَنْک الَّا الشِّدَّهُ»^[۵]؛

«در آنجا که مدارا کردن بهتر است، مدارا کن؛ اما آنجایی که جز با ش