فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها)

فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها)؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها)، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها) با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها) آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها) به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها) ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها)، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تجلی آیین سوگواری ماه محرم در فرهنگ مردم ایران (با تأکید بر مراسم پیشواز و سوگواره ها) :

مقدمه

یکی از مهم ترین ارکان فرهنگ و جامعه شیعی ایران، هم از لحاظ دینی و هم به لحاظ فرهنگی، مقوله عزاداری ماه محرم است. عزاداری محرم، برای شیعیان، کانون مرکزی دینداری و تجربه دینی و برای نسل جدید، مجرای جامعه پذیری دینی و بستر بازتولید جهان اجتماعی – دینی است. اشکال مختلف این گفتمان و صورتهای گوناگون آیین های عزاداری (دسته های زنجیرزنی، تعزیه و…) نظام منسجم و گستردهای از آیین های مذهبی را حول این گفتمان ایجاد کرده است که سرتاسر یا دست کم بخش اعظم عرصه های حیات دینی مردم را دربرمی گیرد.

در واقع می توان گفت فرهنگ تشیع در ایران و سایر نقاط شیعه نشین، حول محوریت گفتمان کربلا و روایت های تاریخ مند آن شکل گرفته است. برای شناخت فرهنگ شیعی ایران، یکی از مهم ترین و کلیدیترین موضوعات، شناخت حادثه عاشورا و سنت های فرهنگی – دینی شکل گرفته پیرامون این حادثه است.

آیین عزاداری به دلیل نقشی که در حیات مردم داشته، در صور مختلفی تبلور یافته و مردم آن را طی سازوکارها و صورتبندیهای متنوعی بازسازی کردهاند. شکل سنتی تئاتر ایرانی یعنی تعزیه و نیز روضه، سفرههای نذری، دسته های زنجیرزنی، هیئت های سینه زنی یا عزاداری و مجالس مکرر و متعددی که تحت تأثیر این گفتمان، حیات دینی مردم را تشکیل می دهند، همه بیانگر تکثر تجلیات گفتمان کربلا در زندگی مردم هستند.

در محرمالحرام سال ۶۱ هجری، کاروان حضرت امام حسین (ع) وارد کربلا شد و سپاهیان دشمن که هر روز بر تعدادشان افزوده می شد، در روزهای تاسوعا و عاشورا که روز نهم و دهم محرم بود امام حسین (ع) و یارانش را به شهادت رساندند. پیشوای هشتم شیعیان امام رضا(ع) درخصوص این ماه فرموده اند:

«در جاهلیت، حرمت این ماه نگه داشته می شد و در آن نمی جنگیدند، ولی در این ماه، خونهای ما را ریختند و حرمت ما را شکستند و فرزندان و زنان ما را اسیر کردند و خیمه ها را آتش زده و غارت کردند و حرمت پیامبرص را درباره ذریه اش رعایت نکردند.» (بحارالانوار، ج۲۶: ۲۸۳)

پیشواز ماه محرم

با نزدیک شدن ماه محرم، تمام شهرها و روستاهای ایران آکنده از حزن و اندوه می شود و همه مردم خود را برای مراسم عزاداری ماه محرم آماده می کنند. آماده سازی مساجد، تکایا و حسینیه ها و سایر مراسم پیشواز در پهنه ایران با ویژگی های فرهنگی و جغرافیایی متفاوت، در هر منطقه و هر شهر و روستایی به شکل های مختلف برگزار می شود.

آماده سازی مساجد، تکایا و حسینیه ها

نخستین گام در این زمان، نظافت و آماده سازی مساجد، حسینیه ها و تکایاست. در راه اندازی این اماکن شریف، همه مردم از زن و مرد و پیر و جوان با شور و شوق شرکت می کنند.

در آستانه محرم خیمه ها و چادرهای حسینیه ها و تکایا برافراشته و در و دیوار و صحن این اماکن غبارروبی، نظافت و سیاهپوش می شود. ستونها و دیوارهای حسینیه ها را با اشعار و نوحه هایی در عزای شهدای کربلا می پوشانند. بر سر در حسینیه ها و تکایا بیرق و علم نصب می کنند و صحن حسینیه ها را با فرشهای اهدایی و وقفی می پوشانند. فضای این اماکن با چلچراغ ها و لامپ های رنگی و مهتابی نورباران می شود و بانیان عزای حسینی آنچه را برای ایام محرم و عزاداری نیاز است، تدارک می بینند.

در خصوص کارکردهای مراسم استقبال از ماه محرم می توان گفت که همکاری و مشارکت جمعی با شاخص هایی چون آماده سازی تکایا، حسینیه ها، برپاداشتن چادرها، غبارروبی و نظافت حسینیه ها، تقسیم کار، احترام به بزرگتر در قالب ریش سفید تکیه، الگودهی به کودکان در قالب تقسیم کار در تکیه و جمع آوری نذورات و پول برای برپایی تکیه، در این بخش از آیین خودنمایی می کند.

در مشهد مقدس، غبارروبی و نظافت حرم مطهر امام رضا(ع) در آستانه محرم با دقت و وسواس بیشتری به منظور استقبال از عزاداران حسینی انجام می گیرد. ابتدا خدام حرم، فرشهای کف حرم و صحن ها را جارو و شستشو می کنند و آنگاه به نظافت و تمیز کردن صحن ها، دیوارها، ستونها و درهای حرم می پردازند. چلچراغها را هم با دقت گردگیری و تمیز می کنند تا با درخشش خود بیش از پیش حرم را نورانی کنند و سرانجام ضریح را گردگیری می کنند و با گلاب خالص قمصر شستشو می دهند. پس از فراغت از غبارروبی، خدام حرم با لباسهای سیاه و خدام سادات با حمایل کردن شال سبز، آماده استقبال از زایران و عزاداران می شوند.

امروزه نیز مقدمه عزاداری در مشهد از روز عرفه آغاز می شود. در این روز، دسته ها و هیئت های عزادار در صحن حرم حضور می یابند و به نوحه خوانی و سینه زنی می پردازند و مشرف شدن امام حسین (ع) از مکه به کربلا را محترم می شمارند. (رضایی، مشهد،۱۳۷۷) در دستجرد قم، مقدمه مراسم عزاداری، برپاداشتن تکایا بود. به طور معمول ۱۰-۵ روز قبل از محرم دست اندرکاران و متولیان هر تکیه، گروهی از نوجوانان را با بیرقی، مأمور جمع آوری نخ و پارچه کرباس می کردند. این گروه که ۴-۳ نفر بودند، از کوچه های محله عبور می کردند و با چاووش «حسین حسین، شهید کربلا حسین» خبر آمدن محرم را به مردم می دادند و اهل هر محله بویژه زنان وسایل لازم را در اختیار آنها می گذاشتند. این کار چندین روز به طول می انجامید.

البته به جز نخ و وسایل دوخت و پارچه، مقداری پول و وسایل دیگر هم جمع آوری می شد. متولی تکیه دو روز قبل از محرم در مسجد یا تکیه از مردم کمک می خواست تا جمع شوند و چادر را از انبار بیرون بیاورند. چادر در محوطه تکیه پهن می شد و جایی که احتیاج به وصله داشت ترمیم می شد، همچنین طناب، بازدید و در صورت احتیاج نوسازی می شد. پس از اینکه از تعمیر چادر و تیرک و طنابها و تهیه میخ های بزرگ آهنی فارغ می شدند، با فراخوان کمک بیشتر از مردم بویژه جوانان که قدرت بیشتری داشتند، در فرصتی مناسب، مراسم برپا کردن چادر برگزار می شد. ابتدا تیر بزرگ محور مرکزی در محل قرار می گرفت. البته این کار از جانب مردی مجرب کارگردانی می شد و سپس طنابهای متعدد در محل های مناسب اطراف اضلاع چادر بویژه تیرکی که متصل به چند طناب قوی و بلند و محکم بود، آماده می شد. سپس به پشت بامهای اطراف تکیه می رفتند.

اگر هم بعضی از این بامها راهرو نداشت، از خانه همسایه ها اجازه ورود می گرفتند و به پشت بام می رفتند. مراسم بر پا کردن چادر همزمان با دستور کارگردان اصلی با سر دادن «یا حسین» آغاز می شد. بعضی تکیه ها خیلی بزرگ بودند و مراسم اصلی عاشورا (تعزیه، نخل گردانی و…) در ظهر عاشورا در این مکان ها به اجرا درمی آمد. جالب اینجاست تا زمانی که محور اصلی تیرک ها (سه تیر پایه اصلی) کاملا استقرار نمی یافت و طنابهای آن بسته نمی شد، صدای «یا حسین» قطع نمی گردید. بعد از اتمام مرحله برپا کردن چادر، متولیان نفس راحتی می کشیدند و همگی به خوردن چای، نان شیرینی و… که مردم آورده بودند، دعوت می شدند. پس از آن نوبت به نظافت و تزیین و سیاهپوش کردن تکیه می رسید. پارچه های مخصوصی که روی آن اشعار محتشم کاشانی (باز این چه شورش است که در خلق عالم است) نوشته شده بود، به همراه پارچه های عزا و سیاه بر دیوارهای تکیه نصب می کردند.

برای تهیه وسایل عزاداری مثل زنجیر، چوبهای مخصوص معروف به «حسن چوب»، سپر، شمشیر، طبل، شیپور، نقاره و لباس تعزیه خوانها، انواع علم و پرچم و بیرق بویژه نخل که سمبل تابوت امام حسین (ع) بود، باید از قبل برنامه ریزی می کردند.

آماده کردن و بستن نخل کاری بسیار پر زحمت و دقیق بود. گاهی یک نخل از صدها قسمت تشکیل می شد. تزیین نخل با پارچه های متنوع مخصوص و نمای جلوی نخل و اطراف آن که گاهی فقط ۳۰ -۲۰ شمشیر، آینه و شمایل به کار گرفته می شد، کار پرزحمتی بود که باید قبل از آغاز محرم مقدمات آن انجام می شد. (سلامی، سمنان، ۱۳۸۵)

در سالهای اخیر روستایی ها سنج، طبل، دهل، زنجیر، علم، پرده، پارچه های سیاه، شال، بلندگو و همه آنچه را که لازم است، از شهر خریداری می کنند و به آبادی می آورند، اما در گذشته همه این ابزارها دست ساز صنعتگران محلی بود؛ از جمله نوعی طبل یا دهل محلی به نام آگم «gama» یا آگیم «gima» که از دو یا سه تخته خمیده تشکیل شده بود. این تخته ها را در کنار هم قرار می دادند و میخ می زدند تا به شکل استوانه یا دایره درمی آمد. سپس پوست بز و بزغاله را در آب می خیساندند و پس از دباغی روی طرفین آن می کشیدند و طبلی خوش صدا می ساختند. (رجایی زفرهای، اصفهان، ۱۳۸۱)

همچنین در گذشته ها که مثل امروز برق نبود، برای روشنایی چند نوع چراغ آماده می شد: چراغ توری که به آن زنبوری هم می گفتند، برای داخل تکیه و راهروها، چراغ گردسوز برای داخل اتاقها و محل های کوچک تر و فانوس برای کوچه های منتهی به تکیه، همه این وسایل نیز نفت سوز بودند. برای دسته هم از مشعل استفاده می شد. (سلامی، سمنان، ۱۳۸۵)

یکی دیگر از لوازم مورد نیاز تکیه یا حسینیه، وسایل گرمایشی و سرمایشی بود. وسایل سرمایشی، به دلیل نداشتن برق، فقط بادبزن بود. ضمن آنکه محوطه حسینیه را نیز آبپاشی می کردند. اما در زمستان، بخاری هیزمی و نفتی بود و در حجرهها گاهی کرسی برپا می کردند. همچنین منقل هایی که در آن آتش ذغال روشن می کردند. (همان)

یکی دیگر از اشیای جانبی حسینیه ها در تابستانها بادبزنهای بزرگ سقفی بود که به جای کولرهای برقی امروزی استفاده می شد. به این صورت که قطعه الواری را که بر لبه های یک طرف آن از دو سو پارچه های زمختی را چین داده بودند، از زیر چادر می آویختند و طنابی به آن می بستند و آن را به یک طرف بام می رساندند و مرد زورمندی آن را می کشید و بعد رها می نمود که از آن نسیم و بادی جریان پیدا می کرد. سپس می ایستاد و دو مرتبه آن را می کشید. این نیز از جمله ثوابها بود که دسته ای بالای بام به نوبت می ایستادند و این کار را مدام تکرار می کردند. (قومی، سمنان، ۱۳۴۹) پس از آماده کردن وسایل و نظافت حسینیه ها و تکیه ها، آنها را سیاهپوش می کردند.

سیاهپوشی این مکانها چنان بود که حتی به مقدار نیم آجر سیاهپوش نشده باقی نمی گذاشتند؛ همه جا از سر تا پا سیاهپوش و زیورپوش می شد و به انواع پرچم ها و کتل ها و علامت ها و سه شاخه و دوشاخه و پنج شاخه[۱] آراسته می گردید.

این تکایا با کتیبه[۲] هایی حاوی اشعار جانسوز شعرای مرثیه سرای نامی مانند محتشم، جودی و جوهری چنان صورت عزاخانه می گرفت که اگر هیچ یک از تجملات دیگر در آن به کار نرفته بود، همین کتیبه های سیاه کافی بود تا آن را به صورت عزاخانه درآورد، چنانچه در هر زمان از ایام سال هم بر سردر و جرزهای هر خانه و مکان که از این سیاهی نصب می شد، نشاندهنده آن بود که در آن مکان روضه و تعزیه برپاست، اگرچه در داخل آن هیچ گونه تشریفات و تشکیلات دیگر دیده نمی شد. شیواترین اشعار در این زمینه از آن محتشم کاشانی بود که به لحاظ استحکام و انسجام شعری و قدرت بیان بی نظیر بود:

باز این چه شورش است که در خلق عالم است

باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است

باز این چه رستخیز عظیم است کز جهان

بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است

***

کشتی شکست خورده طوفان کربلا

در خاک و خون فتاده به میدان کربلا

از آب هم مضایقه کردند کوفیان

خوش داشتند حرمت مهمان کربلا

***

بر خوان غم چو عالمیان را صلا زدند

اول صلا به سلسله انبیا زدند

نوبت به اولیا که رسید آسمان تپید

زان ضربتی که بر سر شیر خدا زدند

***

دعوت از روحانی یا روضه خوان هم در روزهای قبل از ماه محرم انجام می پذیرفت.

روحانی مهمان معمولا در خانه کدخدا یا در برخی مناطق در خانه یکی از اهالی اسکان می یافت. این روحانی از شب آغاز ماه محرم تا شب سوم شهادت به وعظ و روضه خوانی می پرداخت.[۳] در بیشتر مناطق (شهر، روستا)، برای برپا داشتن مراسم سوگواری از یک روحانی جهت اجرای مراسم سخنرانی و روضه خوانی دعوت به عمل می آمد.

چاووشخوانی

در آران و بیدگل معمولا یک هفته مانده به شروع ماه محرم، افرادی به نام «چاووشی» با در دست گرفتن یک پرچم کوچک (چوب آن از جنس نی و گاهی هم از خیزان و پارچه آن به رنگ قرمز و مثلث شکل است) سوار بر اسب در کوچه ها و معابر به حرکت درمی آمدند و با خواندن اشعاری مناسب مردم را از آمدن ایام سوگواری مطلع می ساختند: ای اهل عزا ماه محرم شده نزدیک ایام غم و محنت و ماتم شده نزدیک ای اهل عزا خون دل از دیده ببارید چون ماتم سالار شهیدان شده نزدیک چاووش عزای شه دین می رسد از راه گوید به نوا غافله غم شده نزدیک یا:

محرم آمد و ماه عزا شد

جهان یکسر همه ماتم سرا شد

ببارید از دو دیده اشک ماتم

دلم خون بهر شاه کربلا شد

با شروع حرکت چاووشهای عزا، به دستور بابای محله، جوانان، اقدام به سیاهپوش کردن حسینیه و بستن تکیه می کردند. ضمنا بعدازظهرها، تعدادی از کودکان خردسال در دسته های ده تا بیست نفری، بعضی از نوحه های مربوط به واقعه کربلا و شهادت حضرت امام حسین (ع) را به صورت دسته جمعی می خواندند و فرارسیدن ایام عزاداری سیدالشهدا(ع) و یاران وفادارش را به مردم یادآور می شدند. (امینیان، اصفهان، ۱۳۷۱)

همچنین در روستای مهرجان بیابانک یک شب مانده به ماه محرم چاووشی خوان بالای گلدسته مسجد می رفت و به خواندن چاووشی می پرداخت تا مردم روستا بدانند که امشب شب پیشواز عزاداری امام حسین (ع) است و خود را برای مراسم محرم آماده کنند. (سامعی، بیابانک، ۱۳۴۶) بستن سقاخانه در گذشته کسانی که سقاخانه داشتند، چند نفر از جوانان و بستگانشان را به روال هر سال به در خانه های دوستان و آشنایان و همسایگان می فرستادند و از آنها پارچه های سیاه، طلب می کردند و هر کس تمایل داشت، پارچه سیاهی را تحویل پیک ها می داد. برخی از زنان هم سربندها و پیراهن های سیاه خود را به عاریه می دادند تا سقاخانه را سیاهپوش کنند، بعد روز آخر محرم آنها را به نیت تبرک پس می گرفتند.

پس از جمع آوری پارچه چند نفر از جوانان پس از گرفتن وضو، سقف سقاخانه را سیاهپوش می کردند و سپس نوبت به سیاهپوش کردن دیوارها و ستون های سقاخانه می رسید. هنگام سیاهپوش کردن سقاخانه هم چند نفر با دود کردن اسفند و فرستادن صلوات و لعنت بر یزید و پاشیدن گلاب بر سقاخانه، خدمتگزاران امام حسین (ع) را همراهی می کردند. (کرزبر یاراحمدی، بروجرد، ۱۳۸۱ / خرسندی، فیروزکوه، ۱۳۴۸) در بروجرد چند روز مانده به محرم مردم خود را برای بستن سقاخانه آماده می کردند.

سقاخانه به این ترتیب ساخته می شد که هر کس نذری داشت، یکی از اتاقهای خانه اش را به این کار اختصاص می داد. اول اتاق را از هر گونه وسایل اضافی خالی می کردند و فقط فرش و احیانا پردهها باقی می ماند. بعد دیوارها را از سقف تا کف اتاق با پارچه سیاه می پوشاندند. آنگاه در بالای اتاق یک منبر چند پله ای قرار می دادند و آن را سیاهپوش می کردند. در هر یک از پله های منبر هم سه تا چهار چراغ نفتی می گذاشتند که اغلب از چراغهای قدیمی بودند، به این اتاق سقاخانه می گفتند و تا آخر دهه محرم و گاهی تا بیست و هشتم صفر باقی می ماند و دوستان و آشنایان و حاجتمندان برای برآورده شدن آرزویشان در این سقاخانه به عزاداری و خواندن زیارت عاشورا می پرداختند. (وکیلی، بروجرد، ۱۳۴۷)

عزاداری سقایان هم از گذشته های دور در بسیاری از شهرها از جمله کاشان مرسوم و رایج بوده است. این عزاداری بسیار ساده و بی تکلف و بیشتر در ایام عزاداری امام حسین (ع) و یارانش برگزار می شد.

عزاداری سقایی عبارت بود از خواندن مصایب حضرت سیدالشهدا(ع) که به صورت ذکر گفتن و نوحه خوانی دسته جمعی و هماهنگ انجام می گرفت. تفاوت بین ذکر و نوحه سرایی دستجات سقایی با غیرسقایی آن بود که ذکر و نوحه سرایی سقایان دارای آهنگ سنگین بود و بدون سینه زدن و طبل و سنج نواختن خوانده می شد:

در مجالس عزاداری سقایی رسم بر این بود که ابتدا مدح و منقبت اهل بیت، خاصه امام حسن (ع) و امام حسین (ع) خوانده می شد و مرثیه و نوحه خوانی خاتمه می یافت. ناگفته نماند که مجلس عزاداری سقایی با نوحه سرایی سرپرست هیئت آغاز می شد و رسمیت می یافت و در آخر با دعای او به پایان می رسید.

پس از خواندن نوحه و رسمیت یافتن مجلس خوانندگان دیگر به ترتیب به نوحه سرایی می پرداختند. آهنگ ها و ضرباهنگ ذکرهای سقایی برگرفته از مقامهای موسیقی اصیل ایرانی بود و اغلب در مایه های شور، دشتی، ابوعطا، همایون، شوشتری و افشاری خوانده می شد.

آبی دهم به یاد لبانت حسین حسین

بر شیعیان به ماه عزایت حسین حسین

(شوشتری)

***

عمو به فدای تو شود جان سکینه

بنگر رخ زرد و لب عطشان سکینه

(افشاری)

***

چو شد سقای مظلومان روانه جانب میدان

سکینه گفت با افغان عمو جان تشنه ام تشنه

(شوشتری)

***

زهرا حسینت آمده در کربلا مهمان

آورده همراه خود هفتاد و دو قربان

(دشتی)

***

دستجات سقایی هنگام عزاداری همراه با هیئت، مشکی از آب بر دوش و جامی در دست می گرفتند و به یاد لب تشنه شهدای کربلا به عزاداران آب می دادند.

برخی از پدران و مادران نذر می کردند، اگر خداوند به آنان فرزندی عطا کند یا فرزندشان شفا یابد، او را خادم اباعبدالله الحسین (ع) و عضو هیئت سقایان کنند. از این رو در زمان معین – معمولا هفت سالگی فرزندشان – مجلسی تدارک می دیدند و از سرپرست هیئت سقایی و سقایان دعوت می کردند تا در آن مجلس شرکت کنند و فرزندشان را کسوت سقایی بپوشانند و آنها را در صف خادمان امام حسین (ع) وارد سازند.

سقایان پس از حاضر شدن در مجلس ابتدا به ستایش خداوند و مدح و منقبت خوانی پیامبرص و ائمه اطهار(ع) می پرداختند، آنگاه به مرثیه خوانی و ذکر و نوحه سرایی سقایی متوسل می شدند. در این هنگام کودک را به مجلس می آوردند و به دست سرپرست هیئت می سپردند. طبقی را هم که یک دست لباس سقایی در آن بود و در کنار آن ظرفی از گلاب و شیرینی قرار داشت، نزد سرپرست هیئت می گذاشتند و از او خواهش می کردند فرزندشان را به کسوت سقایی امام حسین (ع) درآورد. او نیز قصیدهای را که مخصوص سقا کردن افراد و پوشاندن لباس سقایی به قامت آنها بود، با همراهی سقایان می خواند و لباس یا لوازم سقایی (کلاه ترمه، کشکول و…) را به کودک می پوشاند.

ابتدا می کنم ز بسم الله بعد از آن لا اله الا الله از محمد مدد همی طلبم کرمی از علی ولی الله ما بنده لااله الااللهیم بر دین محمد بن عبداللهیم اولاد رسول هست تاج سر ما خاک قدم علی ولی اللهیم توحید که لااله الاالله است اسلام محمد رسولالله است با این دو سخن کسی به جایی نرسد گر بی خبر از علی ولی الله است پس از خواندن ابیات فوق، نوبت به خواندن ذکر و مصیبت امام حسین (ع) و یارانش می رسید و بیت آخر هر بند را همه افراد هیئت دم می گرفتند و با هم می خواندند:

باز بر سر زد مرا ای شیعه سودای حسین

شد دلم از شور غم یکباره شیدای حسین

نوشم از جام الم هر لحظه صهبای حسین

اشک حیرتبارم از یاد غم افزای حسین

شورش ماتم بیان سازم ز غم های حسین

جانم باشد فدای تو یا حسین

«کم غصه نیست و درد و عزای تو یا حسین»

پس از پوشاندن لباس سقایی به کودک و ختم قصیده، مراسم را با دعا و فاتحه خوانی پایان می دادند و بر سر و روی حاضران گلاب می پاشیدند و کام همه را شیرین می کردند.

آنگاه از طرف والدین کودک، هیئت و تمام حاضران اطعام می شدند و به سرپرست هیئت که فرزند صاحبخانه را به کسوت سقایی پذیرفته بود، هدیه ای تقدیم می کردند.

آن کودک از آن روز تا آخر عمر رسما سقا محسوب می شد و جزو اعضای هیئت سقایی به شمار می آمد و موظف بود در هر مکان و هر زمان که مجلس عزاداری سقایی برپا می شد و سقاها را دعوت می کردند، حاضر شود و ادای وظیفه کند. چنانچه سقایی بدون عذر موجه در وظیفه سقایی کوتاهی می کرد، این کار او را ناپسند و پیمانشکنی و بی حرمتی به ساحت مقدس امام حسین (ع) می دانستند.

در گذشته، کسوت سقایی آنقدر محترم بود که فرزندان سقایان هم گرچه به طور رسمی سقا نبودند، اما برای ادامه راه پدری که عمری سقای سیدالشهدا بوده است، در مراسم عزاداری امام حسین (ع) شرکت می جستند و از عمل و اعتقاد پدران خود پیروی می کردند.

سوگوارههای محرم

عزاداری در مصائب ائمه طاهرین بویژه امام حسین (ع) از دیرباز در شهرهای شیعه مذهب و در بسیاری از مناطق ایران برگزار می شد و در اشکال و قلمرو وسیع خودنمایی می کرد. در واقع، شعایر و مناسکی که در ایام محرم به کار می رود، بخشی از مجموعه آداب و رسومی است که در کل آیین های دینی دیده می شود و کارکرد آن بخشی از کارکرد کل