بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تداومها و گسستها در اندیشه سیاسی جهان اسلام :

چکیده:

نویسنده معتقد است تفکر اقتدارگرایانه در اندیشه سیاسی اسلام تحت تاثیر الگوی قبیله ای قبل از اسلام و سلطنتهای ایرانی قرار دارد و با نقد نگاه سنتی که متاثر از شرایط تاریخی است می توان عناصر صرفا تاریخی را از عناصر عقیدتی و اسلامی در اندیشه سیاسی اسلام جدا کرد.

مسلمانها در سالهای پایانی قرن دوم و به خصوص قرن سوم تا پنجم موفق شدند نظامهای بزرگی را طراحی کنند، حتی در درون تفکر سیاسی نظامهای متفاوتی را طراحی کردند. مثلا تفکر سیاسی شیعه یا فقه سیاسی شیعه در همین دوره ها تدوین شد. بعد هم فقه سیاسی اهل سنت و نیز فلسفه سیاسی مسلمانها شکل گرفت. با توجه به این نکته که فکر سیاسی اسلام در این دوران شکل گرفته است، معلوم می شود همه حوزه های فکری که در دوره میانی اسلام شکل گرفتند، خصلت خاصی دارند; یعنی نوعی از نظام سیاسی را طراحی می کنند که اقتدارگرایانه است و چندان ابعاد دموکراتیک ندارد; حال آنکه اصولا نصوص قرآنی و نهج البلاغه و نیز احادیث پیامبرصلی الله علیه وآله وسلم و امامان علیهم السلام در حوزه سیاسی الزاما این گونه نیست; یعنی همان اندازه که اشاراتی به اقتدار دارند، اشاراتی هم به مردم سالاری و شورا، آزادی و امر به معروف و نهی از منکر دارند و به عبارتی، اشاراتی به مصونیت فردی انسان مسلمان در زندگی سیاسی دارند.

احتمالا چیزی که باعث شده است تا چنین تصویر اقتدارگرایانه ای از تفکر سیاسی اسلام ارائه شود، این است که دستگاه ذهنی قرون میانه – سوم تا ششم – ریشه در ساخت قدرتی دارد که الگوی آن قبیله قبل از اسلام و همین طور سلطنتهای ایرانی است و این ساخت قدرت به طور ناخودآگاه در ذهن آن دوران تاثیر گذاشته است. البته هنوز بسیاری فکر می کنند که تفکر سیاسی دوره میانه یک نظام فکری تاریخی نیست که تحت شرایط خاصی شکل گرفته و یک روزی هم باید مورد انتقاد قرار بگیرد.

ما معتقدیم نگاه سنتی متاثر از شرایط تاریخی است و با نقد این سنت می توان عناصر تاریخی آن را استخراج کرد. نگاه سنتی همان طور که گذشت اقتدارگراست، به این علت که انسان شناسی خاص خودش را دارد و معتقد است انسان نمی تواند خودکفا باشد و حتی با آمدن دین هم این خودکفایی تامین نمی شود، بلکه احتیاج به عامل دیگری دارد; یک سلطان حاکم یا مجری که بتواند دین را در چن